Quanh ven hố nước thải có thể trồng cây lưu niên như sả, comfrey, cà chua, cây ăn trái vì chỗ này luôn ẩm ướt, cây sẽ mọc và ra trái tốt Bảo trì Làm sao để bảo trì hố nước thải o... Nơi
Trang 1Sổ tay nông dân
Near the House
Phần 1
Trang 2
Sổ tay Nông dân mô tả các kỹ thuật làm nông nghiệp bền vững và đây là tập 2 trong 5 tập Có 12 kỹ thuật trong tập này Trong 5 tập có tổng cộng 44 kỹ thuật Sổ tay Nông dân dùng cho giáo dục và nâng cao hiểu biết cũng như ứng dụng vào làm vườn thực tế Có thể in để dùng cho các mục đích đó, nhưng hãy nhớ rằng photocopy sẽ làm ô nhiễm môi trường, đắt đỏ và sách sẽ không có chất lượng cao. Nội dung Tên chương Chương Các chương tách nhau bằng một trang màu vàng Giới thiệu chương này 1
Sử dụng nước thải 2
Hố quét 3
Hố xí 4
Phân ủ 5
Phủ đất 6
Đào gấp đôi 7
Giữ hạt giống 8
Quản lý vật gây hại tổng hợp 9
Phân dạng lỏng 10
Quản lý gia súc 11
Nuôi ong 12
Hệ thống nước sạch không dùng xi măng 13
Tác giả: Chris Evans, Ông Laxman Rana, Ông Bhuvan Khadka, Ms Hom Maya Gurung, Bà Deu Maya Rana, Ms Bal Kumari Giri, Ông Narayan Acharya, Bà Naomi Saville, Ông Satananda Upadhaya Biên tập, thiết kế, sản xuất: Chris Evans & Jakob Jespersen
Dịch từ tiếng Nepal bởi Chris Evans Dịch sang tiếng Việt: Ngô Thị Tú Trung Kiểm duyệt: Mike Feingold, Margaret Evans, Ted Albins, Rupert Greville, Jakob Jespersen, Andy Langford, Looby Macnamara Hình: Jakob Jespersen, Chris Evans Tác giả hình ảnh được viết trong tập 5 Minh họa trang bìa: Ông Motilal Phauja Đánh máy: Chris Evans Vi tính: Graphics Edge, Kathmandu
Xuất bản : Chris Evans, Jakob Jespersen
Nhà phân phối: (xem trang 8 để biết địa chỉ) In ấn: Format Printing Press, Kathmandu
Phiên bản đầu tiên (tiếng Nepal) in vào tháng 6 năm 2001, 7500 bản Phiên bản này
Sổ tay Nông dân, ISBN 99933-615-0-X
Tập này : 99933-615-2-6
Trang 3Đây là tập 2 trong 5 tập Sổ tay Nông dân Tổng cộng có
44 kỹ thuật, và quyển này có 12 kỹ thuật Trong tập này
chúng tôi mang đến cho bạn đọc vài phương pháp áp dụng
gần nhà (phần 1) Tựa đề của các phương pháp bạn có thể xem ở
trang “Nội dung”
Mục tiêu
Bối cảnh
dân làm nông thành công hơn bằng cách cung cấp thông tin
về các phương pháp đơn giản để giúp môi trường khỏe hơn, thay vì phá hủy nó, tạo ra sinh kế cho các thế hệ tương lai
Chúng tôi hoan nghênh các phê bình, góp ý, câu hỏi về các kỹ thuật trong cuốn sách này Các đề nghị cải tiến sẽ được dùng trong các phiên bản sau và các ấn phẩm tương tự
Cuốn sổ tay Nông dân này sẽ cung cấp các thông tin về
phương pháp làm nông bền vững, và là tài liệu để thực hiện
những chương trình xóa mù chữ Bạn đọc xem thêm trong
tập 5 của bộ sách này để biết thêm chi tiết Trong tập 5 cũng
có danh sách những từ khó và diễn giải
Các kỹ thuật trong cuốn sổ tay này là kết quả nghiên cứu của các nông dân ở quận Surkhet và Jajarkot ở vùng Trung Tây Nepal Chúng tôi tin rằng các phương pháp này cũng sẽ đúng cho nông dân các nước khác Tuy nhiên, khí hậu, đất đai khác nhau trên thế giới và chúng tôi mong rằng bạn đọc sẽ thay đổi tùy theo vùng đất của bạn Tương tự, cũng cần phải thay đổi loại cây theo từng vùng khí hậu, nhưng chức năng
cây vẫn thế Ví dụ, chương về Hàng rào sống mô tả cách
dùng cây có gai để làm rào cản Ở vùng vĩ độ thấp, vùng Tarai nóng ở phía Nam Nepan,"Babool" (Acacia nilotica) thích hợp
cho việc này Nhưng cây này sẽ không mọc ở vùng cao hơn
Ở đây, các loài như lê dại, cây mâm xôi dại, hắc mai biển cũng làm hàng rào sống rất tốt
Đánh giá, phản hồi
Trang 4Có một số thay đổi nhỏ cho cấu trúc này nếu cần thiết
9 Quản lý vật gây hại tổng hợp
Mỗi phương pháp được mô tả trong một chương Tất
cả phương pháp đều được mô tả theo cách sau:
· "Cái gì? Định nghĩa phương pháp
· "Tại sao?" – Các lợi ích khi dùng phương pháp này
· Phần chính là "Làm sao?" để thực hiện phương pháp
Các trang giữa của phần này sẽ có tranh màu
· Mô tả cách thực hiện, bảo trì, chăm sóc, quản lý, vận
hành,
· Sau đó, sẽ có phần phỏng vấn với nông dân có kinh
nghiệm đã sáng tạo và áp dụng phương pháp
· Cuối cùng, thông tin về các chương khác có liên kết
với phương pháp này
8 Giữ hạt giống
2 Dùng nước thải
Trang 5Quỹ Methodist Relief & Development Fund của Anh, ActionAidNepal, MSNepal, GTZ Food for Work, Helvetas Nepal, Hill Agriculture Research Project (HARP), ICIMOD hỗ trợ sản xuất và in
Sổ tay Nông dân
email:- npg@earthcare.wlink.com.np
Nepal Permaculture Group
P.O.Box 8132, Kathmandu, Nepal
Tel: +977-1- 252597
Hỗ trợ
vốn
Appropriate Technology Asia
P.O Box 8975 EPC 849
Permanent Publications The Sustainability Centre East MeonHampshire GU32 1HR tel: +44 1730 823311
info@permaculture.co.uk www.permaculture.co.uk
Trang 6cho các nhu cầu
thường ngày nữa
Không thể đem
nước từ xa đến để
tưới Ở những nơi
thiếu nước, nước
thải từ việc rửa
Trang 72 Sổ tay Nông dân, "Near The House - 1" Chapter 2 - Waste Water Use 3
· Nước không bị bỏ phí sau
khi rửa chén và tắm
· Có thể dùng nước đó để
tăng năng suất
· Tăng tài nguyên cho gia
đình
· Tài nguyên được tái sử dụng
· Nhà, sân sạch sẽ
Trong nước thải sẽ có thêm tro và các vật liệu khác, nên
rất giàu chất dinh dưỡng Vừa tưới cây vừa tăng dinh dưỡng
cho cây Cây mọc tốt với các dưỡng chất thêm đó Đây là
cách dùng tài nguyên rất tốt
Nên có một chỗ cố định ở ven vườn, quanh nhà để rửa tay, nồi, Làm một cái hố gần đó để gom nước thải Khi làm cái hố phải gần vườn sau bếp hoặc vườn ươm để tưới tiêu dễ dàng hơn
để dùng nước thải
T ạ i s a o
Trang 8Có nhiều cách để gom và dùng nước thải Tùy theo nhu
cầu và tài nguyên, bạn chọn cách tốt nhất cho bạn Cách nào
đi nữa thì nước cũng phải gom lại ở 1 điểm thôi Nước gom
vào một hố, rồi sau đó hệ thống tưới sẽ dẫn nó vào vườn
Hay một hệ thống kênh nhỏ dẫn nước từ chỗ rửa chén đến
thẳng nơi cần tưới trong vườn
Sau khi gom nước thải lại như thế này, nước được dùng trong vườn.
Nếu tắm và giặt quần áo ở đây thì còn tiết kiệm được nhiều nước hơn
Hố nên được giữ sạch sẽ, và nước dùng càng
nhanh càng tốt, nếu không muỗi và các côn trùng có
hại, hay bệnh tật sẽ phát sinh
Bỏ phí nước thải, không tưới được cho cây, và còn làm cho vườn bị khô héo
Cùng một chỗ, thêm chút công sức, đã có được một khu vườn sau nhà bếp rất
đẹp.
Hãy cùng xem
Trang 96 The Farmers' Handbook, "Near The House - 1" Chapter 2 - Waste Water Use 7
Một bên chỗ rửa chén để phơi chén nồi, bên kia sẽ
để nước thải chảy đi
Nước sau đó tự
chảy vào vườn.
Như vậy ở chỗ rửa chén, vừa có nơi để phơi chén, và cho nước chảy đi.
Đây là chỗ rửa chén
Vì nước thải được quản lý tốt để đến đúng chỗ trong vườn, có đủ nước
để tưới và làm rau trong luống tươi tốt
Từ một vòi hay giếng nước chung, có đủ nước cho vài khu vườn sau bếp hay vườn ươm.
Trang 10Nước thải từ vòi chung được gom vào trong lạch.
Dùng nước thải vào đâu?
Dùng nước thải đã gom được hằng ngày
· để tưới khu vườn nhỏ
· tưới vườn ươm cây ăn trái, cây, cỏ thức ăn cho gia súc để bạn dùng hay bán
· Trồng cây cải con
Vì vườn ươm hay vườn sau bếp đều gần nhà, nên gia súc, gia cầm như gà, dê, heo không nên thả rong để không phá hoại cây, hố nước
Nếu cho thêm nước thải vào đống phân bón sẽ giúp phân hủy nhanh hơn.
Quanh ven hố nước thải
có thể trồng cây lưu niên như sả, comfrey, cà chua, cây ăn trái vì chỗ này luôn
ẩm ướt, cây sẽ mọc và ra trái tốt
Bảo trì Làm sao để bảo trì hố nước thải o
Trang 11○ ○ ○ ○
○ ○ ○
Chương về Hố nước thải
Chương về cách làm nhiều vườn ươm
Chương
về lớp phủ
Chương về vệ sinh nhà cửa
Chương về vườn sau nhà trồng nhiều loại rau 1 lúc
10 The Farmers' Handbook, "Near The House - 1" Chapter 2 - Waste Water Use 11
Chương về lớp phủ
Nước phải được giữ lại Lớp phủ che đất và tránh mất nước, giữ lại nhiều nước cho cây Chương này cho biết cách làm lớp phủ
Các vấn đề liên quan đến nước thải
Có rất nhiều điều lợi khi biết cách gom và dùng nước thải Tuy nhiên thông tin này cũng liên kết với các cách khác nữa Để biết thêm nhiều lợi ích khác, hãy xem chương liên quan, đọc, học hỏi và thực hành nhé
Lúc đầu tôi chưa
biết về phương pháp này.Hồi xưa nước rửa chén đều bị
bỏ hết Sau khi tôi học phương pháp này, tôi làm một
cái hố nước thải Sau đó một cái rãnh sẽ đưa nước vào
vườn ươm và vườn sau bếp Giờ chỗ rửa chén gọn gàng
hơn, nước được đưa vào 1 chỗ, rồi vào vườn Chỉ cần
chịu khó một chút là giải quyết được vấn đề nước Nước
thải trong nhà dùng cho rau cải, và vườn ươm cây ăn
trái Cách này rất dễ và hiệu quả Giờ những người khác
cũng bắt đầu bắt chước làm cách này rồi
Bà Tilisara Gharti
Trang 12Cách làm và quản lý một vườn rau cải lâu dài,
dễ dàng và đơn giản Các chương này cho
biết cách làm ít, năng suất cao, trong khi sản
xuất được nhiều loại rau cải
Chương về vệ sinh nhà cửa
Đừng nghĩ rằng cải thiện sức khỏe chỉ nhờ ăn
khỏe mạnh Nhà và bếp mà dơ thì còn bệnh
nhiều hơn Chương này sẽ cho biết các cách
đơn giản để giữ nhà cửa sạch sẽ
Chương về cách làm các vườn
ươm
Cây khác nhau cần cách quản lý khác nhau để
trồng Thông tin để làm và quản lý vườn ươm ở
nhà, vườn ươm trái cây, luống nóng, nồi lá,,
trong các chương này
Trang 13việc này Nơi để gom bụi cát được gọi là hố quét.
Hố quét là nơi để quét đất, lá cây, và chất thải hữu cơ trong và ngoài nhà và cũng được dùng để làm phân ủ, giữ nhà cửa sạch sẽ, gọn gàng
Trang 14T ạ i s a o L à m t h ế
n à o
phải làm hố
Tác giả chương này
Cô Balkumari Giri
Làm hố quét rất dễ Không mất nhiều thời gian và dùng được lâu dài
Vật liệu cần thiết để làm hố quét
Liềm (dụng cụ cắt)
Xà bengGậy nhỏ
hoặc tre
ChổiLá, (Rác quét vào)
Trang 15Cách làm một
hố quét
4 The Farmers' Handbook, "Near The House - 1" Chapter 3 - Sweepings 5
Bạn chọn một chỗ tốt nhất ven sân để đào hố
Sâu rộng tùy bạn, tùy xem hằng ngày bạn quét bao nhiêu, và xem
một năm sẽ đổ vào đấy bao nhiêu để quyết định xem cái hố cần
to thế nào
Sau khi đào hố, rác quét
được sẽ là phân ủ tốt cho cây
ăn trái Theo kinh nghiệm của
một nông dân, cây ăn trái
được bón phân ủ từ rác quét
cho trái sớm 2 năm so với cây
không được bón phân ủ này
Rác quét được đổ vào cây ăn trái
Lỗ được đào ở chỗ hợp
khoai tây vào đất màu mỡ ở phần đáy
(b) Không đào hố
Chôn 4 cái cọc chắc chắn trong đất ở bốn góc, chôn
những cọc nhỏ hơn ở giữa các cọc này Bện tre, gậy nhỏ
hơn giống như đan rổ Phải đan chắc tay để dùng được lâu
dài Đổ rác quét được vào, chú ý không cho tràn ra ngoài
Nếu rác để được một thời gian dài, có thể dùng như
phân ủ cho ruộng hoặc vườn Nên nếu được thì đào hố hoặc
khung để chứa được nhiều rác hơn trong thời gian dài
Và bạn tập thói quen quét rác vào hố
Trang 16Để làm đống to, đầu tiên chôn 4 cọc đứng ở 4 góc
sẽ giúp rác phân hủy nhanh hơn
Nếu trồng khoai tây trong đống này, cần phải tưới nước liên tục
Trang 178 The Farmers' Handbook, "Near The House - 1"
Sau 4 tháng cây khoai tây có thể thu hoạch được Cách này gọi là "trồng theo chiều dọc”
Khi cời đống rác ra, lấy được cả khoai tây và
phân ủ
Cho tre vào chậu, rồi trồng dâu trong đống rác.
Trồng khoai tây theo chiều dọc
Có nhiều cách để thu hoạch nhiều nhất từ một diện tích nhỏ mà không tốn nhiều Trong số đó có thể dùng cách này trên một diện tích khoảng 1m2 và cao 1m Từ 1m2 đất một gia đình nhỏ sẽ không phải mua khoai tây nữa
Trồng theo chiều dọc trên miếng đất nhỏ này, có thể thu được 12-15 kg khoai tây
Lợi ích trồng khoai tây theo chiều dọc
· Thu được nhiều khoai tây trên diện tích nhỏ
· Đầu tư nhỏ, lợi nhuận cao
· Không cần gieo nhiều củ
· Không cần đào đất hay phủ đất
· Dùng được sinh khối thải
9
Trang 18khô và rác quét lên đó.
Khoai tây sẽ mọc mầm sau
đó vươn lên khỏi lớp lá, lớp
lá này tiếp tục được làm dày
lên bằng rác, nên chỉ có đầu
cây khoai tây ló ra Cho
thêm rác hằng ngày Tiếp tục
phủ thế này đến 3 tháng,
ngưng 1 tháng cho đến khi
khoai tây bắt đầu ra hoa vào
10 The Farmers' Handbook, "Near The House - 1" Chapter 3 - Sweepings
Phương pháp trồng theo chiều dọc
æ
Kinh nghiệm nông dân
Gumi - 3, làng Ratadada, là thành viên của nhóm phụ nữ
"Hariyali" Bà Rikali Gurung đã làm một hố quét
Hãy nghe kinh nghiệm của
bà
Bà Rikali Gurung
Æ
Bà Rikali Gurung
Lúc đầu tôi không biết gì về
hố quét nên toàn bộ rác bị vất hết Nhưng phân ủ làm từ rác quét rất dễ phân hủy và giàu dưỡng chất Bắp mọc tốt hơn với phân ủ này, so với các loại phân ủ khác
Trước đó, toàn bộ đất từ nhà và sân đều bị bỏ phí Bây giờ thì chỉ trong 5 tháng, chúng tôi có 15-16 rổ phân ủ
Lúc đầu tôi bón cho cây bắp, tới lúc thu hoạch thì đã
có thêm một đống phân ủ nữa dung cho lúc mì.Còn dư
để bón cho vườn sau bếp Như vậy là không bỏ phí tài nguyên và nhà, sân cũng sạch sẽ Có nhiều lợi ích và tôi sẽ tiếp tục áp dụng
hàng năm
Trang 19Chương về làm nhiều vườn ươm
Cây khác nhau cần cách quản lý khác nhau để
trồng Thông tin để làm và quản lý vườn ươm ở
nhà, vườn ươm trái cây, luống nóng, nồi lá,, trong
các chương này
Chương về vệ sinh nhà cửa
Đừng nghĩ rằng cải thiện sức khỏe chỉ nhờ ăn
khỏe mạnh Nhà và bếp mà dơ thì còn bệnh nhiều
hơn Chương này sẽ cho biết các cách đơn giản để
giữ nhà cửa sạch sẽ
Vườn sau bếp, và trồng nhiều rau cùng 1 lúc
Cách làm và quản lý một vườn rau cải lâu dài, dễ
dàng và đơn giản Các chương này cho biết cách
làm ít, năng suất cao, trong khi sản xuất được
nhiều loại rau cải
Các chủ đề liên quan đến rác
Các thông tin về lợi ích của hố quét có trong cuốn sách này Ngoài ra còn liên quan đến những phương pháp khác Để biết thêm lợi ích hãy đọc, thực hành từ các chương khác nữa
Trang 20Hố xí tạm thời của Vishnu Maya, Surkhet
Con người ăn, tiêu hóa các dinh dưỡng họ cần, những thứ dư thừa được đưa ra khỏi cơ thể, được gọi là phân Nơi chứa các chất thải đó gọi là toilet hay nhà xí Không có toilet thì khi đi ngoài tùy tiện sẽ dẫn đến nhiều vấn đề về sức khỏe và ô nhiễm
Chương này có các thông tin về cách giải quyết những vấn đề này, và còn cho biết các lợi ích từ toalet
Hố xí là gì?
Trang 21Chapter 4 - Pit Latrine
T ạ i s a o lại làm một hố xí? L à m s a o để làm hố xí?
Tác giả chương này:
3
Ông Laxman Rana
Dahachaur 4, Surkhet, Nepal
2 The Farmers' Handbook, "Near The House - 1"
· Bị xấu hổ
Hố xí tạm – làm sao để có thêm lợi ích từ toalet
Hố xí làm từ tài nguyên địa phương được gọi là hố xí
tạm Khi một hố xí đầy, một hố khác sẽ được đào ở chỗ khác
Như vậy có thể trồng cây vào hố đầy chất dinh dưỡng này.Trộn
đất và lá cây khô với phân, nước tiểu sẽ càng nhanh hoại và cho
bạn phân ủ rất tốt Đây là dinh dưỡng miễn phí cho cây ăn trái
Làm hố xí tạm ở đâu?
Vật liệu cần thiết để làm hố xí
Lá khô
Rơm hoặc cỏ
Tấm ván
Chiếu rơm hoặc bao tải
Dụng cụ đào và cắt
Đá bằng Gậy
nhỏ
Dây cột
Xà beng
Toalet đâu?
Để tránh các vấn đề này, và để biến chất thải này thành
lợi nhuận với đầu tư thấp nhất, có thể làm các hố xí tạm
Chuyện gì sẽ xảy ra nếu
Trang 22những thanh gỗ nhỏ hơn vuông góc với thanh này,
nhớ để chỗ để đi toa lét Cho que nhỏ, đất để che
Dùng tấm cói, bao tải hay các cành cây như
cây ngải tây, hay rau muống, hay thân cây ngô để
che chắn không cho ai thấy Cũng phải có cửa ra
vào
Đào một hố sâu 1-1.5m, rộng 1m Cho rơm hoặc lá khô vào
đến nửa hố Đừng nghĩ rằng việc đào hố sẽ lãng phí công
sức, vì bạn có thể trồng cây ăn trái vào đó khi hố đầy
2
Đầu tiên, đào một hố sâu 1-1.5m, rộng 1m
Trang 236 The Farmers' Handbook, "Near The House - 1" Chapter 4 - Pit Latrine 7
Giờ gác một thanh gỗ ngang hố
Phủ một lớp đất dày lên trên cùng
Trang 24Cho đất, lá khô và tro vào phân sẽ ngăn ruồi làm tổ và các vi sinh phân hủy phân nhanh hơn Do vậy sau này khi trồng cây vào hố thì có sẵn dưỡng chất Khi hố đầy, cho thêm 30.5 hay 61cm đất lên trên Trộn lẫn thêm đất, lá khô, tro,… nhiều thì khi hố đầy có thể trồng cây con vào ngay Nếu không
có các chất này thêm thì sẽ mất một thời gian dài để phân hoại
Một toilet cố định sẽ mất khoảng 200 đô
Có thể xây được không? Đối với nông dân chúng tôi hố xí tạm rẻ hơn và hiệu quả hơn một toilet đắt tiền!
Đây là cách dùng chất thải từ nhà xí một cách hiệu quả để biến phân thành tài nguyên hữu ích
Các chú ý khi dùng hố xí
Trang 25Sau khi đi nhà
xí, phủ bằng đất hoặc lá rau
Phải luôn đậy nắp khi không dùng
hố xí
Khi đi hố xí xong
phải rửa tay bằng xà
bông hay tro
10 The Farmers' Handbook, "Near The House - 1" Chapter 4 - Pit Latrine 11
æ
' i
Kinh nghiệm nông dân
Đến từ Nepal, quận Surkhet, Gumi - 5, Krishnagar, Bà Chavi Gurung đã làm một cái
hố xí cho nhà mình Hãy nghe kinh nghiệm của bà.
Bà Chavi Gurung
Làm hố xí có nhiều lợi ích lắm
Chất thải tận dụng được, nhà, sân được giữ sạch sẽ
Trước khi làm nhà xí, tôi đào một
hố tròn, sau đó cho ván lên
Tôi để lại một lỗ trên cùng, làm một cái nắp để vừa khít cái
hố, để nhà xí không bị hôi Sau khi đi toilet thì cho đất và lá khô vào Khi hố gần đầy, chúng tôi đào hố xí mới Trên cái hố đầy chúng tôi thêm đất và trồng cây xoài con luôn Tôi sẽ trồng thêm một cây xoài nữa vào cái hố xí mới khi nó đầy Sẽ mất khoảng năm để cái hố mới đầy Những người khác thấy nó dễ làm nên cũng đang làm tương tự
Trang 26Chương về vệ
sinh nhà cửa
Làm một cái hố xí rất
lợi cho sức khỏe
Nhưng các hiểm họa
Chương này hướng dẫn cách trồng cây hiệu quả.
Các chủ đề liên quan đến hố xí
Các thông tin về các lợi ích của về hố xí có trong
quyển sách này và còn liên kết với các phương pháp
khác Để hiểu thêm, hãy đọc, học và thực hành ở các chương khác nữa
Trang 27từ rừng về và chăm sóc gia súc, làm phân ủ là công việc vất
vả, nhưng sẽ cho năng suất cao Nhưng phân ủ mà nghèo nàn thì gây lãng phí công việc và thất thoát cho nhà nông
Chương này mang lại các thông tin để làm phân ủ có chất lượng cao
Phân ủ là gì?
Trang 28Vật liệu cần thiết
Các chú ý khi làm phân ủ
· có thể làm phân ủ nhanh
· Phân ủ phải hoại kỹ và tơi xốp
· Phân chưa hoại có thể gây sâu bệnh
· Rất dễ vận chuyển phân ủ đã hoại kỹ
· Chỉ với một lượng phân ủ đã hoại kỹ, có thể mang lại
nhiều lợi ích
Để cải tiến cách làm phân ủ, trước hết phải hiểu phân bón được hình thành ra sao và cần những gì để làm phân ủ
Cần chăm sóc tốt các vi sinh thì phân mới hoại nhanh
Đất hoặc phân ủ
đã hoại kỹ
Phân, lá khô, rơm,vv chưa phân hủy từ chuồng gia súc
Cành cây nhỏ,
Gậy
· Chất để phân hủy: - Lá, cỏ, phân động vật, ;
· Sinh vật phân hủy:- Vi sinh sẽ bẻ gãy khối sinh khối, phân,… Vi sinh này có mặt trong phân ủ đã hoại và đất giàu dinh dưỡng;
Trang 292 Sau đó cho một lớp vật liệu dễ phân hủy lên, ví dụ
như phân và sinh khối từ chuồng gà, lá khô…
hủy kỹ lên Lớp này phải che hoàn toàn lớp dưới
ủ, cứ để nó đó, tiếp tục cho các lớp như trước Trên
lớp phân, sinh khối dày 30.5~38cm, cho 1 lớp đất,
phân ủ tốt lên
4 The Farmers' Handbook, "Near The House - 1" Chapter 5 - Compost 5
Lớp đất hay phân ủ đã hoại
Lớp phân tươi, lá khô,
Lớp cành cây
lúc, chôn các thanh cọc mà không cần làm các lớp cũng được
Như thế, số lượng vi sinh sẽ tăng lên Chúng sẽ phân hủy phân và sinh khối nhanh chóng Có rất nhiều vi sinh trong đất và phân ủ đã hủy, có thể coi đất và phân ủ này như chủng
vi sinh để giúp phân hủy đống phân ủ
Các cành nhỏ và cọc cho không khí lưu thông trong đống phân ủ
Trang 30Cách làm phân ủ
Hãy xem
2
Phân mới làm
Phân ủ 3 tháng
Các đống phân ủ tách ra với cọc ở
đống phân ủ mới
Đống phân ủ đã phân hủy kỹ được dỡ đi
Nếu quá ít nước,
có nấm trắng trên cây cọc
Phân ủ lâu nhất
3
5
nấm
nấm
Trang 31Cách duy trì đống phân ủ Bảo trì
8 The Farmers' Handbook, "Near The House - 1" Chapter 5 - Compost 9
Có nhiều làng bị thiếu nước Tuy nhiên, rất cần phải
đổ nước thải vào các lỗ trong đống phân ủ
Dấu hiệu đống phân ủ không hoạt động tốt
Nếu chăm sóc không tốt, đống phân ủ sẽ phân hủy rất
chậm hoặc rất tệ Làm sao để biết nếu đống phân đang có
vấn đề?
khô…Có thể là do thiếu vi sinh, mà nếu không có vi sinh thì phân và các chất không phân hủy được Hãy thêm đất hoặc phân ủ tốt để thêm vi sinh
Hội đủ điều kiện trên rồi thì phân ủ sẽ phân hủy nhanh và bạn sẽ có phân tốt để bón cho
ruộng
Nếu bạn không làm được các lớp và đổ hết vào một chỗ, bạn chỉ cần đục các lỗ với mấy cây gỗ Bạn di chuyển mấy cây cọc đó liên tục sẽ cải thiện đống phân ủ
Rắc phân lên ruộng
Sau khi đã bón vào ruộng, cày thật nhanh, nếu không mặt trời sẽ làm khô phân và làm giảm chất
lượng phân
Thường xuyên đổ một ít nước sẽ giải quyết được vấn đề
dấu hiệu không tốt Vi sinh sẽ bị chết nếu quá nóng, và điều
này làm quá trình phân hủy diễn ra chậm hơn Lý do có lẽ là
thiếu không khí Hãy làm nhiều lỗ hơn
Trang 32Bà Sita Bucha Magar
Năm 1994 tôi học cách cải
Homestead Programme (JPP)
Trước đó tôi thường chỉ bón phân ủ mới phân hủy một phần Chúng tôi có thói quen làm phân ủ mọi nơi Giờ tôi làm phân ủ với một cây cọc giống như cái ống khói vậy, và phân ủ phân hủy nhanh hơn Chúng tôi xếp cỏ trộn, lá và phân với đất, phân ủ cũ và cho cái cọc vào Cách này rất dễ Trước đây đống phân ủ thường bị ướt và dính, nhưng giờ tốt hơn nhiều rồi Nó tơi xốp hơn,
tôi luôn làm phân ủ bằng cách này Một năm 2 lần tôi mang phân ra ruộng Dễ làm nên không tốn nhiều công sức Dễ làm nên cũng dễ học, dễ dạy cho người khác
Cho nên có nhiều nông dân đang dùng cách này trong làng
Kinh nghiệm nông dân
Bà Sita Bucha Magar
Trang 33Các chủ đề liên quan đến phân ủ
Chương về bảo tồn và cải thiện đất
Đất là gì? Đất tốt cần có gì? Thứ gì làm
tổn hại đất? Có cách nào để bảo vệ và cải
thiện đất không? Câu trả lời nằm và các thông
tin khác nằm trong chương này
Chương về quản lý gia súc
Gia súc sẽ khỏe và cho năng suất tốt
nhờ ăn cây mọc gần nhà Các thông tin
về các loại cây và các phương pháp đơn
giản khác để quản lý gia súc qua thức
ăn, vệ sinh, sức khỏe, phối giống được
trình bày trong chương này
Chương về nông nghiệp rừng
Cây trồng trên đất cho ra nhiều hoa màu đểlàm
phân ủ cho đất, nhưng bạn không thể trồng mọi nơi
Chương này cho thông tin về cách trồng cây trên đất
nông trại mà không làm giảm năng suất nông trại
!
Trang 34Nông dân chúng tôi làm việc vất vả để có thức ăn và quần
áo Nhưng một khi đã sản xuất đủ, có thể sống đầy đủ Đối với nông dân, nền tảng giàu có chính là đất đai Đất bị bạc màu, nghèo nàn, làm sao có thể trồng được thức ăn? Nông dân chúng tôi làm việc, chơi đùa với đất, và học cách yêu đất đai Một cách để yêu, chăm sóc và tôn trọng đất là Lớp phủ
Phủ đất là một cách dùng lá, rơm, lá khô,… để phủ đất trong khi vẫn trồng trọt trên đó
Lớp phủ là gì?
Trang 35Tại sao Phải phủ đất? Làm sao để phủ đất
2 The Farmers' Handbook, "Near The House - 1" Chapter 6 - Mulching 3
Không khí
Nếu để đất trống, sẽ có nhiều vấn đề Mưa sẽ rửa trôi
đất, và mặt trời làm đất nứt nẻ Gió thổi bay đất, làm đất bị
khô Các sinh vật có lợi sống trong đất mặt sẽ bị mất đi Đất bị
tổn hại, và để phục hồi lại đất sẽ mất công sức Phủ đất là một kỹ
thuật quan trọng để ngăn các vấn đề này từ đầu
Mục đích chính của việc phủ đất là để phủ đất trong khi vẫn trồng trên đó Có nhiều loại lớp phủ, nhưng đều vì mục đích này Lớp phủ thường được làm từ sinh khối (lá, rơm, ) nhưng ở những nơi không có nhiều rau dư thừa, cũng có thể dùng đá để phủ đất
sẽ rất tốt Lớp phủ sẽ phân hủy khi cây ra trái và chín Trộn lớp phủ với đất bằng cách cày hay đào vào, sau khi đã thu hoạch
Lá tươi hay
lá khô, rơm,
đá, giấy cactong, đều
có thể dùng làm chất phủ
Lớp phủ tạm thời
khí
Trang 36see li g see li g
st s see li g
2 Lớp phủ vĩnh viễn
Để làm lớp phủ vĩnh viễn, phủ các lớp phân phủ đã phân
hủy kỹ, sinh khối mới phân hủy một nửa, và một lớp sinh
khối tươi dày lên đất, rồi gieo hạt và cây còn vào Cách này,
cứ thêm lớp phủ mới (sinh khối xanh) 2 lần 1 năm, và không
bao giờ cần đào đất
Làm lớp phủ vĩnh viễn
a Chuẩn bị lớp phủ
· Nếu cần thiết đào hoặc cày đất một lần cuối Nếu đất mềm
và đầy dinh dưỡng, không cần thiết làm việc này
· Phủ một lớp mỏng phân ủ đã phân hủy kỹ
nếu không có cây dư,
thì có thể dùng đá để
phủ quanh cây táo con
· Bên trên, bỏ khoảng 15 cm sinh khối tươi, xanh ví dụ như cỏ dại hoặc lá có được sau khi tỉa hàng rào Lại tưới đẫm nước
· Giờ có thể trồng cây trên chỗ đất phủ này rồi
b Trồng hạt và cây con
· Đào một cái lỗ bằng một cây gậy nhọn xuyên qua lớp phủ, cho đến khu chạm đến đất Lắc cái gậy để làm lỗ lớn ra
· Đổ đất giàu dinh dưỡng vào nửa lỗ
· Trồng hạt và cây con vào
· Tưới nước
bếp sẽ làm phân ủ rất tốt và cũng giúp đẩy
côn trùng và sâu bệnh đi xa.
Cải đắng lớp phủ
như rơm, lá khô,…Sau đó nếu được thì tưới đẫm nước
Trang 37Bắt đầu mùa mưa, đất ẩm và thường nóng lên, làm đất
thoát hơi nước Nếu làm lớp phủ dày vào lúc này
đất sẽ hô hấp đúng cách và hơi nước không bị mất đi Khi bị
mất hơi nước có thể làm nhiều loại sâu bệnh xuất hiện Phủ
lên một lớp phủ và tưới nước kỹ 2, 3 tháng trước mùa mưa
thì đất và lớp phủ sẽ cân bằng và không có những vấn đề
này xảy ra
Thời điểm tốt nhất để làm lớp ủ là gần cuối mùa mưa
Lúc này hơi nước trong đất đã thoát ra nhưng vẫn còn độ ẩm
trong đất để phân hủy lớp phủ vào trong đất Độ ẩm này sẽ
được giữ lại bởi lớp phủ, và rất hữu ích đối với mùa vụ nhiều
tuần, thậm chí nhiều tháng
Sinh khối
đã phân hủy 1 nửa
Phân ủ đã phân hủy
Sinh khối xanh
Vật liệu cần để làm lớp phủ
Rải phân ủ
đã phân hủy
kỹ trên đất
Rải 30.5 cm sinh khối đang phân hủy
cây con
6 The Farmers' Handbook, "Near The House - 1" Chapter 6 - Mulching 7
Trang 38Đổ đất giàu dinh dưỡng vào nửa lỗ
Rồi cho hạt hay cây con vào lỗ
9 Cây con
trồng trong tam giác để tiết kiệm không gian 8
Trang 3912
Bảo trì lớp phủ
Bảo trì lớp phủ
· Tưới khi cần thiết
· Hai lần một năm, đổ thêm sinh khối xanh
· Trồng các cây bầu bạn như sả, comfrey, vạn thọ, húng quế, ngải tây, quanh luống
· Nếu trồng các cây nông nghiệp rừng hoặc cây để cắt thì
sẽ làm được lớp phủ nhanh hơn
lớp phủ cắt từ bên ngoài
lớp phủ cắt
từ cây công nghiệp rừng
nước
lớp phủ cắt từ rìa của luống
Sau 6 tuần
rau cải trong
luống phủ lên
rất tốt
Trang 401 Lớp phủ giúp đất không bị nắng làm khô
2 Lớp phủ giữ độ ẩm trong đất, nên không cần tưới
nhiều
3 Lớp phủ cải thiện và bảo vệ đất
4 Lớp phủ ngăn cỏ dại mọc nên giảm bớt việc làm cỏ;
5 Lớp phủ sẽ giúp cân bằng nhiệt độ trong đất “Cân
bằng” có nghĩa là không quá nóng hoặt quá lạnh, chỉ
bình thường Điều này giúp rễ cây hoạt động tốt
6 Lớp phủ giúp ngăn lan sâu bệnh Hắt nước thẳng vào đất
thì sẽ mang bệnh từ một vùng trong đất vào phần dưới lá,
gây tổn hại cho cây
7 Lớp phủ bảo vệ, tạo thức ăn cho sinh vật trong đất
(giun đất, vi khuẩn, v.v);
8 Lớp phủ làm đất màu mỡ
9 Lớp phủ ngăn cây cho củ như khoai tây, củ cải…
không đổi sang màu xanh
10 Lớp phủ dùng nguồn tài nguyên thải như lá chuối, cỏ
đã nhổ
11 Lớp phủ giảm việc đào, cày
12 Lớp phủ đáp ứng các nguyên tắc của tự nhiên và sinh
thái;
13 Lớp phủ có lợi cho luân canh
14 Lớp phủ tiết kiệm thời gian vì không cần đào đất,
làm cỏ và tưới nữa, hoặc cần nhưng ít hơn