Bai 5 tiet 5 Châu Phi và khu vực Mĩ la tinh

Sự thống trị của chủ nghĩa thực dân là nguyên nhân dẫn tới cuộc đấu tranh giành độc lập của các dân tộc Mĩ Latinh. Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Mĩ Latinh diễn ra quyết liệt và nhiều nước giành độc lập ngay từ đầu TK XIX. Tiêu biểu cho phong trào giải phóng dân tộc của các dân tộc ở Mĩ Latinh là cuộc khởi nghĩa năm 1791 ở Haiti, dưới sự lãnh đạo của Tútxanh Luvéctuya  nước Cộng hòa da đen đầu tiên ở Mĩ Latinh ra đời. Tiếp đó là cuộc đấu tranh giành độc lập ở Áchentina (1816), Mêhicô và Pêru (1821), … Chỉ 2 thập kỷ đầu TK XIX đấu tranh quyết liệt, các quốc gia độc lập ở Mĩ Latinh lần lượt hình thành. Đây là thắng lợi to lớn của nhân dân Mĩ Latinh trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân châu Âu.

Ngày soạn :

Ngày dạy :

Bài 5- Tiết 5

CHÂU PHI VÀ KHU VỰC MĨ LA -TINH

(Thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức

Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS cần:

- Nắm được vài nét về châu Phi, khu vực Mĩ La-tinh trước khi xâm lược

- Hiểu được quá trình các nước đế quốc xâm lược và chế độ thực dân ở châu Phi, Mĩ La -tinh

- Phong trào đấu tranh giành độc lập của châu Phi, Mĩ La -tinh cuối thể kỉ XIX đầu thế kỉ XX

2 Kỹ năng

Nâng cao kỹ năng học tập bộ môn, biết liên hệ kiến thức đã học trong thực tế cuộc sống hiện nay, phân tích tài liệu, sự kiện rút ra kết luận

- Định hướng phát triển năng lực thực hành với đồ dùng trực quan, năng lực so sánh, khái quát hóa, năng lực tư duy độc lập

3 Thái độ

- Giáo dục thái độ đồng tình ủng hộ cuộc đấu tranh của nhân dân châu Phi, Mĩ

La -tinh, lên án sự thống trị áp bức, bóc lột của chủ nghĩa thực dân, giáo dục tinh thần đoàn kết quốc tế

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:

1 Giáo viên :

- Lược đồ thuộc địa của các nước đế quốc ở châu Phi đầu TK XX

- Lược đồ khu vực MLT đầu thế kỷ XX

- Tranh ảnh, tài liệu cần thiết phục vụ bài giảng

2 Học sinh :

Đọc trước nội dung bài học

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

Câu hỏi:

1 Vì sao Xiêm là nước duy nhất ở ĐNA không phải là thuộc địa của CNTD phương Tây?

2 Em có nhận xét gì về hình thức đấu tranh giải phóng dân tộc ở ĐNA cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX ?

3 Tiến trình dạy học:

Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân

- Mục tiêu: tìm hiểu tình hình Châu Phi cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX( quá trình xâm lược của CNTD và phong trào đấu tranh của nhân dân khu châu Phi )

- Phương pháp: Kết hợp lược đồ với thuyết trình, phát vấn, liên hệ, so sánh

Hoạt động của GV Hoạt động

của HS

Thời gian

Kiến thức cần đạt

GV dùng lược đồ châu Phi

cuối thể kỉ XIX đầu XX giới

thiệu đôi nét về châu Phi

- GV bổ sung về kênh đào

Xuy-ê: Nằm ở vùng Tây Bắc

Ai Cập, nối liền biển đỏ với

Điạ Trung Hải Kênh này do

Công ty kênh Xuy-ê của Pháp

- Ai Cập (Pháp chiếm 52% cổ

phần, Ai Cập chiếm 44%) xây

dựng, bắt đầu từ tháng 4/1859

và hoàn thành vào năm 1869

Kênh có giá trị kinh tế, quân

I Châu Phi

a Khái quát về châu Phi đến giữa thế kỷ XIX:

- một lục địa rộng lớn, giàu tài nguyên thiên nhiên,

là cái nôi của văn minh nhân loại, vị trí chiến lược

- Đến giữa thế kỷ XIX, trừ khu vực Bắc và ven biển nam Phi, còn lại trình độ phát triển của châu lục còn rất thấp

=> Là mục tiêu xâm lược

sự cao, đường thủy đi từ châu

Âu sang châu Á qua kênh

Xuy-ê là gần nhất, giảm được

50% quãng đường Trong

chiến tranh thế giới thứ nhất và

thứ II kênh Xuy-ê có vị trí

chiến lược đặc biệt

- GV sử dụng lược đồ thuộc

địa của các nước đế quốc ở

châu Phi cuối thể kỉ XIX đầu

thế kỉ XX Yêu cầu HS quan

sát lược đồ, SGK và nhận xét:

châu Phi chủ yếu là thuộc địa

của nước nào?Nước nào có ít

thuộc địa nhất?

- GV cung cấp số liệu về diện

tích đất mà các thực dân chiếm

được ở châu Phi: Anh 35%,

Pháp 30%, Italia 8%, Đức

7,5%, Bỉ 7,5%, Bồ Đào Nha

6,5% các nước khác 5,5% diện

tích châu Phi

-GV: Nguyên nhân dẫn tới

phong trào đấu tranh?

- GV yêu cầu HS theo dõi

SGK lập bảng niên biểu diễn

biến phong trào đấu tranh của

châu Phi

- GV đặt câu hỏi: Em có nhận

xét gì về phong trào đấu tranh

chống chủ nghĩa thực dân ở

- HS suy nghĩ trả lời

- HS suy nghĩ trả lời

của CNTD

b Qúa trình hoàn thành xâm lược châu Phi của CNTD:

- Từ giữa thế kỉ XIX, nhất

là sau khi hoàn thành kênh đào Xuyê, thực dân phương Tây đua nhau xâm chiếm châu Phi:

+ Anh chiếm: Nam Phi, Ai Cập, Tây Nigiêria, Xômali,

… + Pháp chiếm: một phần Tây Phi, Angiêri, Mađagaxca, Tuynidi, …

+ Đức: Camôrun, Tôgô, Tây Nam Phi, …

+ Bồ Đào Nha: Môdămbích, Ănggôla, …

 Đầu thế kỉ XX, việc phân chia thụôc địa giữa các

đế quốc ở châu Phi căn bản

đã hoàn thành

c Phong trào đấu tranh của nhân dân châu Phi:

- Nguyên nhân : Ách thống trị hà khắc của chủ nghĩa thực dân đối với các dân tộc châu Phi là nguyên nhân cơ bản làm bùng nổ phong trào đấu tranh GPDT ở châu Phi

- Tiêu biểu: Khởi nghĩa Ápđen Cađe ở Angiêri (1830 – 1847); phong trào đấu tranh của tầng lớp trí thức và sỹ quan yêu nước Ai Cập, … đặc biệt là cuộc kháng chiến của nhân dân Êtiôpia

châu Phi?

- GV bổ sung kết luận

- HS suy nghĩ trả lời

- Phong trào đấu tranh chống thực dân của nhân dân châu Phi tuy diễn ra sôi nổi, thể hiện tinh thần yêu nước, nhưng do trình độ tổ chức thấp, lực lượng chênh lệch, nên đã bị thực dân phương Tây đàn áp Cuộc đấu tranh GPDT ở châu Phi vẫn tiếp tục phát triển trong TK XX

Hoạt động 2: Cả lớp và cá nhân

- Mục tiêu: tìm hiểu tình hình khu vực MLT cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX( quá trình xâm lược của CNTD và phong trào đấu tranh của nhân dân khu vực MLT )

- Phương pháp: Kết hợp lược đồ với thuyết trình, phát vấn, liên hệ, so sánh

Hoạt động của GV Hoạt động

của HS

Thời gian

Kiến thức cần đạt

- GV: Sau khi xâm lược Mĩ

La-tinh, chủ nghĩa thực dân

đã thiết lập ở đây chế độ

thống trị phản động, gây ra

nhiều tội ác dã man, tàn

khốc

Đầu thế kỉ XIX nhu cầu phát

triển kinh tế văn hóa riêng

đã thúc đẩy cuộc đấu tranh

chống thực dân để thiết lập

những quốc gia độc lập

- GV hỏi: Em hãy nhận xét

về phong trào giải phóng

dân tộc ở Mĩ La-tinh?

- Sự thống trị của chủ

nghĩa thực dân là nguyên

- HS: trả lời

II Khu vực Mĩ La-tinh

a Tình hình MLT đến giữa kỷ XIX:

- Ngay từ TK XVI, XVII, hầu hết các nước Mĩ Latinh

đã trở thành thuộc địa của Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha

- diễn ra quyết liệt và nhiều nước giành độc lập ngay từ đầu TK XIX

- Tiêu biểu: cuộc khởi nghĩa năm 1791 ở Haiti, dưới

nhân dẫn tới cuộc đấu tranh

giành độc lập của các dân

tộc Mĩ Latinh Cuộc đấu

tranh giải phóng dân tộc của

nhân dân Mĩ Latinh diễn ra

quyết liệt và nhiều nước

giành độc lập ngay từ đầu

TK XIX

- Tiêu biểu cho phong

trào giải phóng dân tộc của

các dân tộc ở Mĩ Latinh là

cuộc khởi nghĩa năm 1791 ở

Haiti, dưới sự lãnh đạo của

Tútxanh Luvéctuya  nước

Cộng hòa da đen đầu tiên ở

Mĩ Latinh ra đời Tiếp đó là

cuộc đấu tranh giành độc lập

ở Áchentina (1816), Mêhicô

và Pêru (1821), … Chỉ 2

thập kỷ đầu TK XIX đấu

tranh quyết liệt, các quốc gia

độc lập ở Mĩ Latinh lần lượt

hình thành Đây là thắng lợi

to lớn của nhân dân Mĩ

Latinh trong cuộc đấu tranh

chống chủ nghĩa thực dân

châu Âu

- GV: Sau khi giành độc lập

từ tay Tây Ban Nha và Bồ

Đào Nha, tình hình Mĩ

La-tinh như thế nào?

- GV yêu cầu HS theo dõi

SGK để thấy được tình hình

Mĩ La-tinh sau khi giành

độc lập và thấy được âm

mưu thủ đoạn của Mĩ với

khu vực này

Chính sách của Mĩ:

+ Đưa ra học thuyết Mơnrô

sự lãnh đạo của Tútxanh Luvéctuya  nước Cộng hòa

da đen đầu tiên ở Mĩ Latinh

ra đời

Tiếp đó là cuộc đấu tranh giành độc lập ở Áchentina (1816), Mêhicô và Pêru (1821), …

b Khu vực MLT cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX:

- Sau khi giành được độc lập, nhân dân Mĩ Latinh lại phải tiếp tục đấu tranh chống lại những chính sách bành trướng của Mỹ đối với khu vực này

-> Mĩ khống chế, biến khu

+ Tổ chức liên minh dân tộc

các nước cộng hòa châu Mĩ

+ Áp dụng chính sách ngoại

giao "đồng đôla”, chính sách

“cái gậy lớn”

vực MLT thành “sân sau” của mình

4 Củng cố:

GV kiểm tra hoạt động nhận thức của HS thông qua câu hỏi sau:

Chủ nghĩa thực dân đã xâm lược và thống trị châu Phi , khu vực MLTnhư thế nào? Nhân dân các dân tộc ở đây đã đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân ra sao?

5 Dặn dò:

– Học bài cũ

– Đọc trước bài 6

V RÚT KINH NGHIỆM