Bài 5. Châu Phi và khu vực Mĩ Latinh (Thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX)

- Quá trình các nước thực dân xâm lược + Giữa thế kỉ XIX, các nước thực dân bắt đầu xâm lược châu Phi + Đầu thế kỉ XX, việc phân chia thuộc địa giữa các nước đế quốc ở châu Phi căn bản h

Bài 5: Châu Phi và Khu vực Mĩ Latinh

(Thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX)

1 Châu Phi

Lược đồ Châu Phi thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

1 Châu Phi

- Khái quát:

+ Là châu lục lớn, giàu tài nguyên

+ Là một trong những cái nôi của văn minh nhân loại.

- Quá trình các nước thực dân xâm lược

+ Giữa thế kỉ XIX, các nước thực dân bắt đầu xâm lược châu Phi

+ Đầu thế kỉ XX, việc phân chia thuộc địa giữa các nước đế quốc ở châu Phi căn bản hoàn thành

Lược đồ thuộc địa các nước đế quốc ở châu Phi đầu thế kỉ XX

Đế quốc

Thuộc địa

Anh

Đức Bỉ

BĐ Nha

M ađ

ag ax ca

Tây phi

Angiêri, Tây Phi,Mađagaxca

Camơrun, Tandania

Tan dan ia

Ăng gôla

Nigiêria Đông xuđăng Kênia, Nam Phi,

Anh

32% Pháp: 28% Đức 7,5% Bỉ 7,5% Bồ ĐN 6,5%

Đầu thế kỷ XX, diện tích đất mà thực dân

chiếm được ở Châu Phi:

Hình ảnh biếm họa thuộc địa Anh ở C.phi

Dân

số

- Năm 1908 xứ Conggo thuộc Bỉ

là 20 triệu người, Sau 4 năm bị

cai trị chỉ còn 8,5 triệu người

- Xứ Conggo thuộc Pháp có

những bộ tộc có 40.000 người,

sau 2 năm còn lại 20.000 người ,

nhiều bộ tộc khác không còn lấy

1 người

- Năm 1904 dân số xứ Hotenlo

là 20.000 người, Sau 7 năm bị đô

hộ chỉ còn lại 9.700 người

- Số nô lệ da đen được đem đến

Mĩ Latinh (XVI – XIX) lên tới

60 triệu người

Sự thống trị hà khắc, tàn bạo của chủ nghĩa thực dân

=>Mâu thuẫn xã hội gay gắt

Phong trào đấu tranh diễn ra

Sự thống trị TDPT: nhân dân đói khổ bệnh tật, đứng trước

nguy cơ diệt vong:

Nước Các cuộc đấu tranh Thời gian Kết quả

1830-1847 1879-1882

Cuộc kháng chiến chống Italia

Li-bê-ri-a Cuộc kháng chiến chống

thực dân phương Tây

Thất bại

Thất bại Thất bại

Thắng lợi Thắng lợi

1 Châu Phi

- Phong trào đấu tranh của nhân dân châu Phi:

1 Châu Phi

- Nhận xét:

+ Diễn ra sôi nổi, thể hiện tinh thần yêu nước + Đa số thất bại (trừ Ê-ti-ô-pi-a, Li-bê-ri-a).

2 Khu vực Mĩ Latinh:

Lược đồ khu vực MĨ LATINH

Ba ngôn ngữ thông dụng nhất ở vùng này đều phát xuất từ tiếng La Tinh Đó là:

-Tiếng Bồ Đào Nha (Portugese) tại Ba Tây (Brazil)

- Tiếng Pháp tại Martinique, Guadeloupe, Haiti, French

Guiana, French St Martin, Marie-Galante, La Désirade, Les Saintes, Saint-Barthélemy và 1 số địa phương ở Cuba, Cộng Hòa Dominica, St Lucia và St Thomas.

- Tiếng Tây Ban Nha (Spanish) ở các quốc gia còn lại.

Tuy nhiên, không phải hoàn toàn vì lý do dùng ngôn ngữ gốc

La Tinh mà vùng này được gọi là Châu Mỹ La Tinh.

Từ "Châu Mỹ La Tinh" ( Latin America) phát xuất từ vua Napoleon đệ Tam của Pháp khi ông dùng danh hiệu

"Maximilian- Hoàng Đế của Mexico" (1863-1867) Vị vua này muốn mở rộng ảnh hưởng và vùng kiểm soát của Pháp trên Mexico, toàn bộ Trung Mỹ, Nam Mỹ, các đảo và quốc gia trong vùng biển Caribê.

Lúc đó vùng Trung Mỹ và Nam Mỹ thường được gọi chung là

Iberian America ( Iberian có nghĩa là tiếng + văn hóa Tây Ban Nha và tiếng + văn hóa Bồ Đào Nha ) Như vậy là bỏ sót văn hóa

và tiếng Pháp.

Nhà vua ra lệnh tạo ra 1 từ mới để bao gồm văn hóa và tiếng nói của cả Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Pháp Từ mới đó

Như vậy từ Châu Mỹ La Tinh (Latin America) được tạo

ra và được dùng phổ biến là do 2 lý do chính:

1-Lý do thực tế: Các nước và đảo trong vùng này chịu ảnh hưởng của các nước có nền văn hóa và ngôn ngữ phát xuất từ văn hóa và ngôn ngữ Latin.

2- Lý do lịch sử khi vua Napoleon III của Pháp ra lệnh sử dụng từ Châu Mỹ La Tinh (Latin America) kể từ thập niên 1860.

2 Khu vực Mĩ Latinh:

- Gồm: Từ Mêhicô đến hết Nam Mĩ, vùng biển Caribê

- Từ thế kỉ XVI, XVII đa số trở thành thuộc địa của Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha

Tàn sát dồn đuổi cư dân bản địa, chiếm đất đai lập đồn điền, khai thác hầm mỏ, đàn áp người da đỏ bắt làm nô lệ: Hơn nửa thế kỷ sau cư dân da đỏ giảm hơn 90% Ở Mexico từ 25tr -> 1,5tr Ở Pê ru 95% Từ năm (1495-1503) hơn 3tr người biến mất khỏi các đảo

2 Khu vực Mĩ Latinh:

- Đầu thế kỉ XIX, phần lớn các nước Mĩ Latinh giành được độc lập

+ Năm 1823 Mĩ đưa ra học thuyết Mơn-rô “Châu Mĩ của người châu Mĩ”

+ Năm 1889 Thành lập “Liên minh dân tộc các nước cộng hoà châu Mĩ” do Mĩ đứng đầu

+ Đầu thế kỉ XX Thực hiện chính sách “Cái gậy lớn” và

“Ngoại giao đồng đôla”

+ Năm 1898 Gây chiến với Tây Ban Nha để chiếm thuộc địa

- Chính sách bành trướng của Mĩ

2 Khu vực Mĩ Latinh: