Bai 1 TIET 1 NHẬT BẢN Lớp 11

Thái độ - Giúp HS nhận thức rõ vai trò ý nghĩa của những chính sách cải cách tiến bộ đối với sự phát triển của xã hội, đồng thời giải thích được vì sao chiến tranh thường gắn liền với ch

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Lớp: 11

Phần một

LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI (Tiếp theo)

Chương I

CÁC NƯỚC CHÂU Á, CHÂU PHI VÀ KHU VỰC MĨ LA –TINH

(TỪ ĐẦU THẾ KỈ XIX ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XX)

Bài 1- Tiết 1

NHẬT BẢN

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức

Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS cần:

- Hiểu rõ những cải cách tiến bộ của Thiên hoàng Minh Trị năm 1868

- Thấy được chính sách xâm lược của giới thống trị Nhật Bản cũng như các cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản cuối thế kỷ XIX đầu thế kỉ XX

2 Kỹ năng.

- Giúp HS nắm vững khái niệm “ Cải cách”, biết sử dụng bản đồ để trình bày các sự kiện có liên quan đến bài học Rèn kỹ năng quan sát tranh ảnh tư liệu rút

ra nhận xét đánh giá.

3 Thái độ

- Giúp HS nhận thức rõ vai trò ý nghĩa của những chính sách cải cách tiến

bộ đối với sự phát triển của xã hội, đồng thời giải thích được vì sao chiến tranh thường gắn liền với chủ nghĩa đế quốc

II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS

1 Giáo viên

- Tranh ảnh về Thiên hoàng Mitshuhico và cuộc Duy tân ở NB, bản đồ đế quốc Nhật đầu TK XX.

- SGKLS11, SGV, Giaos trình LSTG….

2 Học sinh

Đọc trước nội dung của bài

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

Phân tích, so sánh, giải thích

IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Ổn định lớp

2 Tổ chức các hoạt động dạy – học :

Hoạt động 1 : cả lớp

- Mục tiêu : tìm hiểu nguyên nhân, hoàn cảnh đưa đến cuộc Duy Tân

Minh Trị do Thiên Hoàng Mitshuhico tiến hành

- Phương pháp : Phát vấn, liên hệ so sánh….

Hoạt động của GV Hoạt động

của HS

Thời gian

Nội dung kiến thức cần đạt

- GV: Sử dụng bản đồ thế

giới, giới thiệu về vị trí Nhật

Bản: một quần đảo ở Đông

Bắc Á, trải dài theo hình cánh

cung bao gồm các đảo lớn

nhỏ trong đó có 4 đảo lớn

Honsu, Hokaiđo, Kyusu và

Sikôku Nhật Bản nằm giữa

vùng biển Nhật Bản và Nam

Thái Bình Dương, phía đông

giáp Bắc Á và Nam Triều

Tiên diện tích khoảng

374.000 km2 Vào nữa dầu thế

kỷ XIX, chế độ phong kiến

Nhật Bản khủng hoảng suy

yếu

- GV giải thích chế độ Mạc

phủ: Ở Nhật Bản nhà vua

được tôn là Thiên hoàng, có

vị trí tối cao song quyền hành

thực tế nằm trong tay Tướng

quân (Sô –gun) đóng ở Phủ

Chúa - Mạc phủ Năm 1603

dòng họ Tô - kư - ga - oa nắm

chức vụ tướng quân vì thế

thời kỳ này ở Nhật Bản gọi là

chế độ Mạc phủ Tô - kư - ga

– oa lâm vào tình trạng khủng

hoảng suy yếu

- GV tiếp tục yêu cầu HS theo

dõi SGK, tìm những biểu hiện

suy yếu về kinh tế, chính trị,

xã hội, của Nhật Bản từ đầu

thế kỉ XIX đến trước 1868

HS: trả lời

1 Nhật Bản từ đầu thế

kỉ XIX đến trước năm 1868

Đầu thế kỷ XIX , chế độ phong kiến Nhật Bản lâm vào khủng hoảng, suy yếu

Kinh tế: Nông nghiệp

lạc hậu, tô thuế nặng nề, mất mùa đói kém thường xuyên xảy ra Công thương nghiệp phát triển nhanh chóng

tuy nhiên những mầm mống kinh tế tư bản chủ nghĩa

đã hình thành và phát triển nhanh chóng

Xã hội: Giai cấp tư sản

ngày càng trưởng thành và có thế lực về kinh tế, song không

có quyền lực về chính trị Mâu thuẫn xã hội gay gắt

Chính trị: Đến giữa thế

kỷ XIX, Nhật Bản vẫn là quốc gia phong kiến Thiên hoàng

có vị trí tối cao nhưng quyền hành thực tế thuộc về Tướng quân (Sô-gun)

- Giữa lúc khủng hoảng suy yếu, các nước đế quốc,trước tiên là Mĩ đe dọa xâm lược Nhật Bản Nhật đứng trước sự lựa chọn hoặc tiếp tục duy trì chế độ phong kiến hoặc tiến hành cải cách, duy tân đưa đất nước theo con

- GV:Sự suy yếu của Nhật

Bản nữa đầu thế kỉ XIX

trong bối cảnh thế giới lúc

đó dẫn đến hậu quả nghiêm

trọng gì?

- GV yêu cầu HS theo dõi

SGK quá trình các nước tư

bản xâm nhập vào Nhật Bản

và hậu quả của nó

- GV: Việc Mạc phủ ký với

nước ngoài các Hiệp ướt bất

bình đẳng càng làm cho các

tầng lớp xã hội phản ứng

mạnh mẽ, phong trào đấu

tranh chống Sô-gun nổ ra sôi

nổi vào những năm 60 của thế

kỉ XIX đã làm sụp đổ chế độ

Mạc phủ Tháng 1/1868 chế

độ Mạc Phủ sụp đổ Thiên

hoàng Minh Trị (Meiji) trở lại

nằm quyền và thực hiện cải

cách trên nhiều lĩnh vực của

xã hội nhằm đưa đất nước

thoát khỏi tình trạng một đất

nước phong kiến lạc hậu

đường TBCN

Hoạt động 2 : Cả lớp

- Mục tiêu : Tìm hiểu nội dung cuộc cải cách Minh Trị

- Phương pháp : phân tích, so sánh, đánh giá, phát vấn

Hoạt động của GV Hoạt động

của HS

Thời gian

Nội dung kiến thức cần đạt

- GV : Thiên hoàng Minh Trị

và hướng dẫn HS quan sát

bức ảnh trong SGK Tháng

12/1866 Thiên hoàng Kô-mây

qua đời Mút-xu-hi-tô (15

tuổi) lên làm vua hiệu là

Minh Trị, là một ông vua duy

tân, ông chủ trương nắm lại

quyền lực và tiến hành cải

cách Ngày 3/1/1868 Thiên

hoàng Minh Trị thành lập - HS: trả lời

2 Cuộc Duy tân Minh Trị

Năm 1868, Thiên hoàng Minh Trị tiến hành một loạt cải cách nhằm đưa Nhật thoát khỏi tình trạng một nước phong kiến lạc hậu

+ Về chính trị: Xác lập quyền thống trị của quý tộc,

tư sản; ban hành Hiếp pháp năm 1989, thiết lập chế độ quân chủ lập hiến

chính phủ mới, chấm dứt thời

kỳ thống trị của dòng họ

Tô-kư-ga-oa và thực hiện một

cuộc cải cách

- GV: Cuộc cải cách của

Minh Trị tập trung vào những

lĩnh vực gì? Nội dung cụ thể

của từng lĩnh vực?

- Cuối 1867 – đầu 1868,

chế độ Mạc Phủ bị sụp đổ

Thiên hoàng Minh Trị sau khi

lên ngôi đã tiến hành một loạt

cải cách nhằm đưa Nhật thoát

khỏi tình trạng một nước

phong kiến lạc hậu:

- GV đặt câu hỏi: Căn cứ

vào nội dung cải cách em

hãy rút ra tính chất, ý nghĩa

của cuộc Duy tân Minh Trị?

- GV hướng dẫn HS so sánh

cải cách Minh Trị với các

cuộc cách mạng tư sản đã

học cuộc cải cách Minh Trị

đã phát huy có tác dụng mạnh

mẽ ở cuối thế kỉ XIX và đưa

nước Nhật chuyển sang giai

đoạn đế quốc chủ nghĩa

- HS: trả lời + Về kinh tế: thống nhất

thị trường, tiền tệ, phát triển kinh tế tư bản chủ nghĩa ở nông thôn, xây dựng cơ sở hạ tầng, đường sá, cầu cống + Về quân sự: tổ chức và huấn luyện theo kiểu phương Tây, thực hiện chế độ nghĩa

vụ quân sự, phát triển công nghiệp quốc phòng

+ Giáo dục: thi hành chính sách giáo dục bắt buộc, chú trọng nội dung khoa

học-kỹ thuật, cử HS giỏi đi du học phương Tây

- Ý nghĩa – vai trò của cải cách:

+ Tạo nên những biến đổi

xã hội sâu rộng trên tất cả các lĩnh vực, có ý nghĩa như một cuộc CMTS

+ Tạo điều kiện cho sự phát triển chủ nghĩa tư bản, đưa Nhật trở thành nước tư bản hùng mạnh ở Châu Á

Hoạt động 3 : cả lớp, cá nhân

- Mục tiêu : tìm hiểu những đặc điểm nổi bật của Nhật khi chuyển sang

gd ĐQCN

- Phương pháp : nhận xét, phát vấn đàm thoại…

Hoạt động của GV Hoạt động

của HS

Thời gian

Nội dung kiến thức cần đạt

- GV hỏi: Em hãy nhắc lại

những đặc điểm chung của

chủ nghĩa đế quốc?

- GV: Các công ty độc quyền

ở Nhật xuất hiện như thế

- HS nhớ lại kiến thức đã học từ lớp

10 để trả lời

3 Nhật bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa

- Sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế Nhật dẫn đến sự ra đời các công ty

nào? Có vai trò gì?

+ Nhật Bản có thực hiện

chính sách bành trướng tranh

giành thuộc địa không?

+ Mâu thuẫn xã hội ở Nhật

biểu hiện như thế nào?

- GV kết luận: Nhật Bản đã

trở thành nước đế quốc

HS: trả lời

- HS theo dõi SGK theo gợi ý của GV

độc quyền: Mít-xưi, Mit-su-bi-si, … lũng đoạn đời sống kinh tế, chính trị Nhật Bản

- Sự phát triển kinh tế đã tạo sức mạnh về quân sự, chính trị Nhật Bản Giới cầm quyền đã thi hành chính sách xâm lược hiếu chiến: Chiến tranh Đài Loan, chiến tranh Trung – Nhật, chiến tranh Nga – Nhật; thông qua đó, Nhật chiếm Liêu Đông, Lữ Thuận, Sơn Đông, bán đảo Triều Tiên, …

- Nhật tiến lên CNTB song quyền sở hữu ruộng đất phong kiến vẫn được duy trì Tầng lớp quý tộc vẫn có ưu thế chính trị lớn và chủ trương xây dựng đất nước bằng sức mạnh quân sự  đế quốc phong kiến quân phiệt

- Quần chúng nhân dân, tiêu biểu là công nhân bị bần cùng hóa Phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân lên cao 

1901, Đảng Xã hội dân chủ Nhật Bản ra đời

4 Củng cố:

GV kiểm tra hoạt động nhận thức của HS thông qua câu hỏi sau:

Nhật Bản là một nước phong kiến lạc hậu ở châu Á, song do thực hiện cải cách nên không chỉ thoát khỏi thân phận thuộc địa, mà còn trở thành một nước tư bản phát triển điều đó chứng tỏ cải cách Minh Trị là sáng suốt và phù hợp, chính sự tiến bộ sáng suốt của một ông vua anh minh đã làm thay đổi vận mệnh của dân tộc, đưa Nhật Bản sánh ngang với các nước phương Tây trở thành đất nước có ảnh hưởng lớn đến Châu Á

5 Dặn dò:

– Học bài cũ

– Đọc trước bài 2

V RÚT KINH NGHIỆM