Sau chiến tranh thuốc phiện 18401842, lịch sử Trung Quốc chuyển sang một thời kỳ mới. Đó là thời kỳ Trung Quốc bị các nước đế quốc xâu xé; và cũng là thời kỳ nhân dân Trung Quốc đấu tranh chống đế quốc xâm lược và phong kiến, đỉnh cao là cách mạng Tân Hợi 1911.
Trang 1Bài 3: TRUNG QUỐC
Hãy nêu những hiểu biết của em về
đất nước Trung Quốc?
Trang 2BÀI 3: TRUNG QUỐC
+ Nằm ở phía Đông Châu Á.
+ Cả nước có 22 tỉnh, 5 khu tự trị 2 đặc khu kinh tế (Hồng Kông, Ma Cao)
+ Trung Quốc có đường biên giới giáp với 14 nước, 22.000 km).
+ Diện tích:
9.572.800 km2.
Trang 3BÀI 3: TRUNG QUỐC
1 Trung Quốc bị các nước đế quốc xâm lược
Vì sao Trung Quốc bị các nước đế quốc xâm lược?
* Nguyên nhân.
- Thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XX các nước tư bản phương Tây tăng cường xâm chiếm thị trường thế giới
+ Trung Quốc là một thị trường lớn, béo bở…
+ Chế độ phong kiến đang suy yếu
=> Trở thành đối tượng xâm lược của nhiều nước đế quốc
Trang 4Trung Quốc bị các nước đế quốc xâu xé
Trang 5Bài 3: TRUNG QUỐC
1 Trung Quốc bị các nước đế quốc xâm lược
Trang 6Bài 3: TRUNG QUỐC
1.Trung Quốc bị các nước đế quốc xâm lược
.
P/V: Vậy các nước phương Tây dùng thủ đoạn gì để xâm lược, len chân vào thị trườngTrung Quốc? Làm thế nào
để bắt Trung Quốc phải mở cửa?
* Quá trình đế quốc xâm lược Trung Quốc.
* Nguyên nhân.
- Thế kỷ XVIII các nước đế quốc dùng mọi thủ
đoạn, tìm cách ép chính quyền Mãn Thanh phải mở cửa, cắt đất.
- Đi đầu là thực dân Anh, chúng buộc nhà Thanh
phải kí Hiệp ước Nam Kinh (1842), mở đầu cho
quá trình biến Trung Quốc từ một nước độc lập trở thành nước thuộc địa nửa phong kiến.
- Đi sau Anh, các nước khác đua nhau xâu xé Trung Quốc (Đức, Anh, Pháp, Nga, Nhật).
Trang 7Bài 3: TRUNG QUỐC
1 Trung Quốc bị các nước đế quốc xâm lược
Tại sao không có nước đế quốc nào độc chiếm được Trung Quốc, mà phải cùng nhau
xâu xé?
Trang 8Bài 3: TRUNG QUỐC
* Hậu quả:
1 Trung Quốc bị các nước đế quốc xâm lược
P/V: Xã hội Trung Quốc nổi lên những mâu thuẫn
cơ bản nào? Nhiệm vụ của cách mạng Trung
Quốc là gì?
- Xã hội Trung Quốc nổi lên hai mâu thuẫn cơ bản.
+ Nhân dân Trung Quốc >< Đế quốc.
+ Nhân dân TQ >< Chế độ phong kiến Trung Quốc.
=> Phong trào đấu tranh chống đế quốc, chống phong kiến phát triển mạnh mẽ.
Trang 92 Phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc
giữa thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX.
Hoạt động nhóm.
NI: Thống kê về K/N Thái Bình Thiên Quốc
NII: Thống kê về phong trào Duy Tân.
NIII: Thống kê về phong trào Nghĩa Hòa đoàn
Nhóm IV: Rút ra nguyên nhân thất bại của các phong trào.
- Nguyên nhân: Sự xâm lược của các đế quốc và thái độ thỏa hiệp của triều đình Mãn Thanh
- Mục tiêu: Chống ĐQ và chống PK
Trang 10Bài 3: TRUNG QUỐC
2 Phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc giữa thế kỷ XIX đầu thế
-> Bị phong kiến đàn
áp, đến 1864 thất bại.
Hồng Tú Toàn Nông dân
Là cuộc khởi nghĩa nông dân vĩ đại chống phong kiến, làm lung lay triều đình PK Mãn Thanh
- Năm 1898 diễn ra cuộc vận động Duy Tân, tiến hành cải cách cứu vãn tình thế.
Khang Hữu Vi, Lương Khả Siêu.
Quan lại, Sĩ phu tiến
bộ, vua Quang Tự.
Cải cách dân chủ tư sản, khởi sướng khuynh hướng dân chủ
tư sản ở TQ.
- Năm 1899 bùng nổ
ở Sơn Đông, lan sang Trực Lệ, Sơn Tây, tấn công sứ quán nước ngoài ở Bắc Kinh, bị liên quân 8 nước tấn công - >Thất bại.
Nhân dân
Nông dân Phong trào yêu nước chống đế quốc, giáng một đòn mạnh vào đế quốc.
Trang 11Từ Hi Thái Hậu Vua Quang Tự
Vua Quang Tự 28 tuổi, đang có nhiệt tình và đầy tham vọng Nhà vua muốn dựa vào phái cải cách làm một cuộc duy tân để thay đổi xã hội Trung Quốc, đồng thời thay đổi luôn cả địa vị lệ thuộc của mình vào Từ
Hi Thái Hậu Nhưng cuối cùng thất bại
Trang 12Khang Hữu Vi
(1858 - 1927)
Khang Hữu Vi - học giả, chính khách có xu hướng cải lương, người đề xướng phong trào Duy Tân năm 1898 ở Trung Quốc
Khang Hữu Vi xuất thân trong một gia đình địa chủ quan liêu ở tỉnh Quảng Đông Tuy chịu sự giáo dục của Nho học, nhưng rất hâm
mộ những thành tựu của nền văn hóa, khoa học, kỹ thuật và chế độ dân chủ tư sản
phương Tây Ông cho rằng chỉ có cải cách đất nước theo con đường TBCN với thể chế quân chủ lập hiến như ở Anh thì mới cứu Trung Quốc khỏi nguy cơ thuộc địa
Trang 13Năm 1888, ông lên Bắc Kinh dự thi và viết một bức thư dâng lên Hoàng đế Quang Tự yêu cầu cải cách, nhưng thư không đến được tay vua, ông còn bị gạt ra khỏi danh sách trúng cử
Năm 1895, ông lại lên Bắc Kinh dự thi lần thứ hai Lần này, ông đã vận động được 1300 cử nhân cùng ông viết bức thư tuy cũng không
đến được tay vua, nhưng đã gây một tiếng
vang lớn trong giới trí thức và quan lại tiến bộ Ông còn thành lập tổ chức Cường học hội và xuất bản báo chí để tuyên truyền cổ động cho cải cách Lần này ông đỗ tiến sĩ và được bổ
nhiệm làm quan trong triều, điều kiện thuận lợi cho ông tiến hành cuộc vận động cải cách
Trang 14Năm 1898, sau nhiều lần bàn bạc với Khang Hữu
Vi, vua Quang Tự đã ban bố một loạt pháp lệnh cải cách về các mặt kinh tế, chính trị, quân sự và văn hóa - giáo dục (lịch sử gọi là biến pháp Mậu Tuất) Những biện pháp cải cách trên có ý nghĩa tiến bộ rất lớn nhằm chuyển biến Trung Quốc từ chế độ phong kiến sang chế độ tư bản chủ nghĩa Động
chạm tới quyền lợi của đa số quan lại phong kiến, cho nên bọn họ đã tập hợp xung quanh Từ Hi thái hậu, chống phá phong trào Duy Tân Từ Hi thái
hậu đã tổ chức tiến hành chính biến, bắt giam vua Quang Tự và truy nã phái Duy Tân Khang Hữu Vi trốn thoát và nhờ sứ quán Anh đưa ra nước ngoài Khang Hữu Vi tuy thất bại trong cuộc Duy Tân
năm 1898, nhưng vẫn không từ bỏ con đường cải lương, vẫn chủ trương bảo tồn nên quân chủ và
phản đối chính thể cộng hòa khi cách mạng Tân
Hợi 1911 nổ ra
Trang 15Lương Khải Siêu
(1873 - 1929)
Lương Khải Siêu - học giả, nhà cải lương nổi tiếng, người gắn bó với Khang Hữu Vi trong phong trào Duy Tân ở Trung Quốc.
Lương Khải Siêu xuất thân trong một gia đình địa chủ ở Quảng Đông Thời trẻ, ông theo học Khang Hữu Vi và là người học trò tâm đắc suốt đời cùng chung lí tưởng với thầy dạy của mình Năm 1895, sau khi đỗ cử nhân, ông lên Bắc Kinh dự thi và đã kí vào đơn của Khang Hữu Vi đệ lên hoàng đế
Quang Tự yêu cầu cải cách Trong phong trào Duy Tân, ông là cánh tay đắc lực của Khang Hữu Vi, vận động tuyên truyền tư tưởng Duy Tân Sau cuộc cải cách Duy Tân của vua Quang Tự thất bại (1898), ông trốn sang Nhật Bản
Trang 16Năm 1902, ông trở về nước, sáng lập tờ Tân dân tùng báo tiếp tục cổ động tư tưởng cải cách Tờ báo này đối lập với tờ Dân báo của Tôn Trung Sơn tuyên truyền tư tưởng cách mạng Sau khi nhà Thanh sụp đổ, ông tham gia chính phủ quân phiệt Bắc Kinh với tư cách
là đại diện cho Đảng Tiến bộ do ông thành lập năm 1913 Vào cuối đời, ông dạy học ở trường Đại học Thanh Hoa Bắc Kinh
Lương Khải Siêu còn là một học giả uyên bác Ông viết nhiều tác phẩm về chính trị, kinh tế, triết học, ngôn ngữ, lịch sử và văn hóa nghệ thuật Đặc biệt ông là người tích cực vận động dùng văn bạch thoại dễ hiểu, đơn giản trong văn thơ thay thế văn chương khó hiểu, rườm
rà cổ xưa
Lương Khải Siêu
(1873 - 1929)
Trang 17Bài 3: TRUNG QUỐC
2 Phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc giữa thế
kỷ XIX đầu thế kỷ XX.
* Nguyên nhân thất bại.
Em có nhận xét gì về các cuộc đấu tranh chống phong
kiến, đế quốc ở Trung Quốc cuối thế kỷ XIX đầu thế
kỷ XX?
- Chưa có tổ chức lãnh đạo.
- Do bảo thủ, hèn nhát của triều đình phong kiến.
- Do phong kiến và đế quốc cấu kết đàn áp.
3 Tôn Trung Sơn và cách mạng Tân Hợi 1911
* Tôn Trung Sơn và Đồng minh hội.
- Tháng 8/1905 Tôn Trung Sơn tập hợp giai cấp tư
sản TQ thành lập Đồng minh hội – chính đảng của giai cấp tư sản Trung Quốc.
Trang 18Bài 3: TRUNG QUỐC
3 Tôn Trung Sơn và cách mạng Tân Hợi 1911
- Cương lĩnh chính trị: Theo chủ nghĩa tam dân của
Tôn Trung Sơn.
- Mục tiêu: Đánh đổ Mãn Thanh, thành lập dân quốc,
bình quân địa quyền.
* Cách mạng Tân Hợi năm 1911.
+ Nhà Thanh trao quyền kiểm soát đường sắt
cho đế quốc => phong trào giữ đường bùng nổ,
nhân cơ hội Đồng minh hội phát động đấu tranh.
* Tôn Trung Sơn và Đồng minh hội.
Em hãy cho biết cương lĩnh chính trị và mục tiêu đấu tranh của Đồng minh
hội?
Trang 19Bài 3: TRUNG QUỐC
* Cách mạng Tân Hợi năm 1911
- Diễn biến.
+ Ngày 10/10/1911 khởi nghĩa bùng nổ ở Vũ Xương sau
đó lan rộng khắp miền Nam và miền Trung.
+ Ngày 29/12/1911 Tôn Trung Sơn làm Đại tổng thống lâm thời, tuyên bố thành lập chính phủ lâm thời Trung Hoa dân quốc.
+ Trước thắng lợi của cách mạng, tư sản thương lượng với nhà Thanh, đế quốc can thiệp.
- Kết quả.Vua Thanh thoái vị, Tôn Trung Sơn từ chức,
Viên Thế Khải lên làm Tổng thống
Những sự kiện tiêu biểu trong
tiến trình cách mạng?
Những sự kiện tiêu biểu trong
tiến trình cách mạng?
Trang 20Bài 3: TRUNG QUỐC
Trang 21* Cách mạng Tân Hợi năm 1911Qua diễn biến và kết quả cách mạng Tân
Hợi em hãy rút ra tính chất và ý nghĩa?
- Tính chất, ý nghĩa.
+ Lật đổ chế độ phong kiến, mở đường cho CNTB phát triển.
+ Ảnh hưởng đến châu Á.
+ Cách mạng Tân Hợi mang tính chất là một cuộc
cách mạng tư sản không triệt để.
Trang 22Bài 3: TRUNG QUỐC
* Bài tập củng cố.
Câu 1: Năm 1842, Trung Quốc phải kí với các nước đế quốc hiệp
ước
A Bắc Kinh B Nam Kinh
C Thượng Hải D Thâm Quyến
Câu 2: Hậu quả của việc các nước đế quốc tranh nhanh xâu xé
Trung Quốc
A Trung Quốc thành nước thuộc địa
B Trung Quốc thành nước nửa thuộc địa nửa phong kiến
C Trung Quốc thành nước phong kiến nửa thuộc địa
D.Trung Quốc là nước phong kiến độc lập
Câu 3: Học thuyết Tam dân đề cập đến những vấn đề
A Dân tộc độc lập B Dân quyền tự do
C Dân sinh hạnh phúc D Cả 3 phương án trên
Trang 23Bài 3: TRUNG QUỐC
Câu 5: Các mạng Tân Hợi bùng nổ đầu tiên ở:
A Bắc Kinh B Vũ Hán
C Vũ Xương D Thượng Hải
Câu 6: Cuộc Cách mạng Tân Hợi có tính chất
A Cuộc cách mạng tư sản không triệt để
B Cuộc cách mạng vô sản
C Cuộc chiến tranh nông dân
D Chiến tranh giải phóng dân tộc
Câu 4: Lãnh tụ của Đồng minh hội là
A Lương Khải Siêu B Khang Hữu Vi
C Tôn Trung Sơn D Viên Thế Khải
* Bài tập củng cố.
Trang 24BÀI HỌC ĐẾN ĐÂY LÀ KẾT THÚC