Bai 3 tiet 3 3 Trung Quốc lịch sử 11

nguyên nhân, quá trình các nước đế quốc xâu xé xâm lược Trung Quốc cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX. Mặc dù TQ đã suy yếu, nội bộ bị chia rẽ, nhưng đất nước với 9,6 triệu km2 vẫn là một miếng mồi quá to mà không một đế quốc thực dân nào nuốt trôi được. Vì vậy chúng phải chia nhỏ ra để đánh chiếm.

Ngày soạn:

Ngày dạy :

Lớp: 11

Tiết ppct: 3

Bài 3

TRUNG QUỐC

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức

Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS nắm được:

- Nguyên nhân tại sao đất nước Trung Quốc rộng lớn trở thành nước nửa thuộc địa nửa phong kiến

- Diễn biến và hoạt động của các phong trào đấu tranh chống đế quốc và phong kiến Yï nghĩa lịch sử của các phong trào đó

- Các khái niệm “Nửa thuộc địa, nửa phong kiến”, “Vận động Duy Tân”

2 Kỹ năng:

- Giúp HS bước đầu biết đánh giá về trách nhiệm của triều đình phong kiến Mãn Thanh trong việc để Trung Quốc rơi vào tay các nước đế quốc, biết sử dụng lược đồ Trung Quốc để trình bày các sự kiện của phong trào Nghĩa Hòa đoàn và cách mạng Tân Hợi

- Định hướng hình thành và phát triển năng lực tư duy độc lập, năng lực vận dụng kiến thức liên môn trong giải quyết tình huống thực tế

3 Thái độ.

- Giúp HS có biểu lộ sự cảm thông, khâm phục cuộc đấu tranh của nhân dân Trung Quốc chống đế quốc, phong kiến, đặc biệt là cuộc cách mạng Tân Hợi

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:

1 Giáo viên :

- Bản đồ Trung Quốc, lược đồ cách mạng Tân Hợi,

- Tranh ảnh, tài liệu cần thiết phục vụ bài giảng

2 Học sinh :

- Đọc trước nội dung bài học

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

Trực quan, so sánh, phân tích, giải thích

IV TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC

1.Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ

Câu 1 Nêu những nguyên nhân dẫn đến Chiến tranh thế giới thứ nhất Câu 2 Hãy nêu những diễn biến chính của giai đoạn I của chiến tranh

3 Tiến trình dạy học :

Hoạt động 1: Hướng dẫn HS đọc thêm

Mục tiêu: tìm hiểu nguyên nhân, quá trình các nước đế quốc xâu xé xâm lược Trung Quốc cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX

động của HS

Thời gian

Kiến thức cần đạt

- GV: yêu cầu học sinh đọc

SGK để trả lời các câu hỏi

1 Trung Quốc có vị trí như

thế nào ở châu Á?

2 Các nước tư bản Phương

HS: đọc

SGK suy nghĩa và trả lời câu hỏi

1 Trung Quốc bị các nước đế quốc xâm lược

- Thế kỷ XVII- XIX, các nước phương Tây tăng cường xâm chiếm phương

Tây đã làm gì để thực hiện

ý đồ xâm lược Trung

Quốc?

3 Sau “Chiến tranh thuốc

phiện” đã dẫn đến hậu quả

gì đối với quốc gia Trung

Quốc?

GV: Sau khi ký hiệp ước

Nam Kinh, TQ phải mở cửa

biển Quảng Châu, Phúc

Châu, Ninh Ba, Hạ Môn,

Thượng Hải cho thương

nhân Anh buôn bán TQ

phải cắt Hồng Công cho

Anh, bồi thường chiến phí

21 triệu bảng Anh

Như vậy Hiệp ước Nam

Kinh là hiệp ước bất bình

đẳng đầu tiên mà TQ phải

ký với nước ngoài Nó

giống như sợi dây thòng

lọng đầu tiên thắt vào cổ

nhân dân TQ, mở đầu cho

quá trình biến TQ từ nước

độc lập trở thành một nước

thuộc địa, nửa phong kiến

- GV: yêu cầu HS quan sát

hình ảnh “Cái bánh ngọt”

TQ và đưa ra nhận xét

TQ được ví như một chiếc

bánh ngọt khổng lồ, cấm

dĩa đứng xung quanh là

Nhật hoàng, Nga hoàng,

Thủ tướng Anh, Thủ tướng

Pháp, Thủ tướng Đức, Tổng

thống Mỹ, nét mặt người

nào người ấy cũng đăm

chiêu để nghĩ cách len chân

vào thị trường TQ để cắt

một miếng bánh ngọt béo

- HS:

Quan sát

và trả lời

Đông

- TQ là một thị trường lớn, giàu tài nguyên, chế độ phong kiến đang suy tàn -> trở thành đối tượng xâm lược của nhiều đế quốc

- Các nước đế quốc dùng mọi thủ đoạn, tìm cách ép chính quyền Mãn Thanh

mở cửa, cắt đất

- Năm 1842, thực dân Anh buộc triều đình Mãn Thanh phải ký Hiệp ước Nam Kinh, mở đầu cho quá trình biến TQ thành nước thuộc địa nửa phong kiến

- Đi sau Anh là Đức, Pháp, Nga, Nhật

bở cho mình

GV: Tại sao không có nước

đế quốc nào độc chiếm

được TQ, mà phải cùng

nhau xâu xé?

GV: Mặc dù TQ đã suy

yếu, nội bộ bị chia rẽ,

nhưng đất nước với 9,6

triệu km2 vẫn là một miếng

mồi quá to mà không một

đế quốc thực dân nào nuốt

trôi được Vì vậy chúng

phải chia nhỏ ra để đánh

chiếm

- HS: trả lời

Hoạt động 2: Cả lớp và cá nhân

- Mục tiêu: tìm hiểu về phong trào đấu tranh của nhân dân TQ từu giữa TK XIX đến đầu thế kỉ XX qua 3 phong trào đấu tranh tiêu biểu

Phương pháp: phát vấn đàm thoại, phân tích, hoạt động nhóm…

động của HS

Thời gian

Kiến thức cần đạt

- GV: Nguyên nhân dẫn tới phong

trào đấu tranh? Vậy mục tiêu đấu

tranh của phong trào là gì?

-GV: chia cả lớp thành 4 nhóm yêu

cầu HS cả lớp lập bảng thống kê

phong trào đấu tranh của nhân dân

Trung Quốc cuối thế kỉ XIX đầu

XX theo mẫu

Tên

KN

Thời

gian

Lãnh đạo

Địa bàn

- HS: trả lời

- HS các nhóm cử

2 Phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc giữa thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX.

a Nguyên nhân:

- Do mâu thuẫn giữa nhân dân TQ với

đế quốc và phong kiến

-Với 2 mục tiêu: Chống ĐQ và chống PK

+ Nhóm 1:Thống kê về khởi

nghĩa Thái Bình Thiên Quốc

+ Nhóm 2: Thống kê về phong

trào Duy Tân 1898

+ Nhóm 3: Thống kê về phong

trào Nghĩa Hòa đoàn

+ Nhóm 4: Đọc và rút ra

nguyên nhân thất bại của các phong

trào đấu tranh chống phong kiến, đế

quốc

- Trước sự xâm lược của các

nước đế quốc và thái độ thỏa hiệp

của triều đình Mãn Thanh, nhân dân

TQ đã nổi dậy đấu tranh Với 2 mục

tiêu: Chống ĐQ và chống PK Với

các pt Tiêu biểu:

- phong trào nông dân Thái bình

Thiên quốc do Hồng Tú Toàn lãnh

đạo (1851 – 1864)

- 1898, cuộc vận động Duy Tân do

Khang Hữu Vi và Lương Khải Siêu

khởi xướng, được vua Quang Tự

ủng hộ, kéo dài hơn 100 ngày,

nhưng thất bại do bị Từ Hy Thái

hậu làm chính biến

- Cuối TK XIX – đầu TK XX,

phong trào nông dân Nghĩa Hòa

Đoàn nêu cao khẩu hiệu chống đế

quốc, được nhân dân nhiều nơi

hưởng ứng

- GV : Em rút ra nhận xét gì về các

cuộc đấu tranh chống phong kiến,

đế quốc ở Trung Quốc cuối thế kỉ

XIX đầu thế kỉ XX?

- Các cuộc Khởi nghĩa đều thất bại

đại diện trả lời

- HS căn

cứ vào phần vừa học

để trả lời

b.Những ph đt tiêu biểu:

- Khởi nghĩa thất bại

vì thiếu sự lãnh đạo thống nhất, thiếu vũ khí và bị triều đình phản bội

vì thực lực của giai cấp tư sản còn

yếu, tong khi thế lực pk còn mạnh,

đất nước lại bị đế quốc xâu xé;

thiếu sự lãnh đạo thống nhất, thiếu

vũ khí

Tên

KN

Thời

gian

Lãnh đạo

Địa bàn Thái

bình

thiên

quốc

1851-1864

Hồng Tú Toàn

Quảng Tây

Cuộc

vận

động

duy

tân

1898 KHV,

LKS

Nghĩa

Hòa

Đoàn

Hoạt động 3: Cả lớp

- Mục tiêu: tìm hiểu về cuộc cách mạng Tân Hợi năm 1911 ở TQ

- Phương pháp: phân tích, giả thích, phát vấn đàm thoại…

Hoạt động của GV Hoạt động

của HS

Thời gian

Kiến thức cần đạt

Sang đầu tk XX, một cuộc

cm thực sự đã bùng nổ và

thắng lợi ở TQ đó là cuộc

cm Tân Hợi năm 1911 do

TTS lãnh đạo

- Giai cấp tư sản TQ ra đời

vào cuối TK XIX và lớn

- HS: suy

nghĩ trả lời

3 Tôn Trung Sơn và cách mạng Tân Hợi (1911)

a/ Tôn Trung Sơn

và Trung Quốc Đồng minh hội

mạnh vào đầu TK XX Do

bị PK và tư bản nước ngoài

kìm hãm, chèn ép, giai cấp

tư sản TQ đã tâp hợp lực

lượng và thành lập các tổ

chức riêng của mình Đại

diện: Tôn Trung Sơn

- GV: Ông có vai trò gì đối

với cách mạng TQ?

- TTS (1866-1925), xuất

thân trong một gia đình

nông dân Ông đã đi nhiều

nơi trên TG, Nhật, Mĩ,

Châu Âu cả Việt Nam Vì

vậy ông có điều kiện tiếp

xúc với tư tưởng dân chủ

Âu- Mĩ một cách có hệ

thống Đứng trước nguy cơ

dân tộc bị xâm lược nagỳ

càng nghiêm trọng, ông

nhìn thấy rõ sự thối nát của

triều đình Mãn Thanh, sởm

nảy nở tư tưởng cách mạng

lật đổ chế độ pk xây dựng

xã hội mới theo khuynh

hướng DCTS

- GV tiếp tục yêu cầu HS

theo dõi tiếp SGK để thấy

được đường lối đấu tranh

và mục tiêu của Đồng Minh

hội

CLCT của Đồng minh hội

dựa trên học thuyết Tam

dân của TTS nêu rõ: “Dân

tộc độc lập, Dân quyền tự

- HS suy nghĩ, trả lời

-HS:trả lời

- TTS (1866-1925), xuất thân trong một gia đình nông dân Ông là một trí thức có tư tưởng cm theo khuynh hướng DCTS

- Tháng 8/1905 Tôn Trung Sơn thành lập Trung Quốc Đồng minh hội

- Cương lĩnh chính trị: dựa trên học thuyết Tam Dân của Tôn Trung Sơn

- Mục đích: “Đánh đổ Mãn Thanh, khôi phục Trung

do, Dân sinh hạnh phúc”.

Mục tiêu của hội là Đánh

đổ Mãn Thanh, khôi phục

Trung Hoa, thành lập dân

quốc, bình dân địa quyền

- GV : Em có nhận xét gì về

chủ nghĩa Tam Dân và mục

tiêu đồng minh hội (tích

cực và hạn chế)?

CN Tam dân của TTS đáp

ứng được nguyện vọng tự

do, dân chủ và ruộng đất

của nhân dân TQ, vì vậy

được nhân dân ủng hộ Tuy

nhiên, nó chưa nêu cao ý

thức dân tộc chống đế

quốc- kẻ thù chính của TQ

bấy giờ Mặc dù vậy, Chủ

nghĩa TD vẫn là một tư

tưởng tiến bộ, vì thế nó có

ảnh hưởng đến pt cm

DCTS ở nhiều nước châu Á

trong đó có VN

- GV: Em hãy nêu nguyên

nhân dẫn đến cách mạng

Tân Hợi?

NN sâu xa của cm là do

mâu thuẫn giữa nhân dân

TQ với đế quốc, phong

kiến Ngòi nổ trực tiếp của

cuộc cm là do chính quyền

Mãn Thanh ra sắc lệnh

“Quốc hữu hóa đường sắt”,

- HS suy nghĩ, trả lời

Hoa, thành lập dân quốc”

b/ Cách mạng Tân Hợi:

- Nhân dân TQ mâu thuẫn với đế quốc và pk

- Nguyên nhân trực tiếp: 9/5/1911, chính quyền Mãn Thanh ra sắc lệnh

“Quốc hữu hóa đường sắt” trao quyền kinh doanh đường sắt cho các nước đế quốc  châm ngòi cho cách mạng

thực chất là trao quyền kinh

doanh đường sắt cho các

nước đế quốc, bán rẻ quyền

lợi dân tộc Sự kiện này gây

nên một làn sóng căm phẫn

trong tầng lớp tư sản,

phong trào “giữ đường” 

châm ngòi cho cách mạng

GV: Những sự kiện tiêu

biểu trong tiến trình cách

mạng?

+ 10/10/1911, Cách mạng

Tân Hợi bùng nổ và thắng

lợi lớn ở Vũ Xương → lan

rộng khắp miền Nam, miền

Trung

+ 29/12/1911, chính phủ

lâm thời tuyên bố thành lập

Trung Hoa dân quốc và bầu

Tôn Trung Sơn làm Đại

Tổng thống

+Sau đó, Tôn Trung Sơn đã

mắc sai lầm là thương

lượng với Viên Thế Khải,

nhường chức Tổng thống

(2/1912)  CM kết thúc

- GV : Qua diễn biến, kết

quả của cách mạng Tân

Hợi em rút ra tính chất - ý

nghĩa của cách mạng?

+ Cách mạng Tân

- Diễn biến:

+ 10/10/1911, Cách mạng Tân Hợi bùng nổ ở Vũ Xương và lan rộng miền Nam, miền Trung

+ 29/12/1911, chính phủ lâm thời tuyên bố thành lập Trung Hoa dân quốc và bầu Tôn Trung Sơn làm Đại Tổng thống

- Kết quả: Vua Thanh thoái

vị, TTS từ chức tháng 2/1912 Viên Thế Khải lên làm đại tổng thống

c/ Tính chất - ý nghĩa:

+ Cách mạng Tân Hợi là một cuộc cách mạng dân chủ tư sản không triệt để

+ Ý nghĩa: lật đổ chế độ PK, mở đường cho

Hợi là một cuộc cách mạng

dân chủ tư sản đã lật đổ chế

độ PK, thành lập Trung

Hoa Dân quốc, tạo điều

kiện cho nền kinh tế tư bản

ở TQ phát triển CM có ảnh

hưởng lớn đến phong trào

GPDT ở Châu Á

+ Hạn chế: Không nêu vấn

đề đánh đuổi đế quốc,

không tích cực chống PK

đến cùng, không giải quyết

được vấn đề ruộng đất cho

nông dân

chủ nghĩa tư bản phát triển

CM có ảnh hưởng lớn đến phong trào GPDT ở Châu Á

4 Củng cố:

GV kiểm tra hoạt động nhận thức của HS thông qua câu hỏi sau:

1 Vì sao CM Tân Hợi là một cuộc CMTS không triệt để

2 Nhận xét phong trào đấu tranh của nhân dân TQ từ giữa tk XIX đến đầu

TK XX

5 Dặn dò:

– Học bài cũ

– Đọc trước bài 7

V RÚT KINH NGHIỆM