Giáo án vật lý 9 ba cột tuần 23 24

10 phút Nhận biết đặc điểm của thấu kính hội tụ a Các nhóm HS tiến hành TN như hình 42.2 SGK b Tưng HS duy nghĩ và trả lời C1.. Mô tả được sự khúc xạ của các tia sáng đặc biệt tia tới qu

Trang 1

Tuần 23; tiết 46

Bài 42 THẤU KÍNH HỘI TỤ

I/ MỤC TIÊU

II/ CHUẨN BỊ

Đối với mỗi nhóm HS

- 1 thấu kính hội tụ có tiêu cự

khoảng 20cm

- 1 giá quan học

- 1 màn hứng để quan sát đường truyền của chùm sáng

- 1 nguồn sáng phát ra ba chùm tia sáng song song

III/ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động 1: (5

phút)

Oân tập những kiến

thức có liên quan

đến bài mới

Từng HS thực hiện

yêu cầu của GV

GV vẽ tia khúc xạ trong hai trường hợp:

- Tia sáng truyền từ không khí sang thuỷ tinh

- Tia sáng truyền từ nước sang không khí yêu cầu

HS lên bảng vẽ tiếp tia tới

Hoạt động 2 (10

phút)

Nhận biết đặc

điểm của thấu kính

hội tụ

a) Các nhóm HS

tiến hành TN như

hình 42.2 SGK

b) Tưng HS duy nghĩ

và trả lời C1

c) Cá nhân đọc

phần thông báo

về tia tới và tia

ló trong SGK

d) Từng HS trả lời

C2

 Hướng dẫn HS tiến hành TN

Theo dõi, giúp đỡ các nhóm HS yếu Hướng dẫn các em đặt các dụng cụ đúng vị trí

 Yêu cầu HS trả lời C1

 Thong báo về tia tới và tia ló

I/ Đặc điẻm của thấu kính hội tụ

1 thí nghiệm

C1: chmf tia khúc xạ ra khỏi thấu kính là chùm hội tụ

C2

1 Nhận dạng được thấu kính hội tụ

2 Mô tả được sự khúc xạ của các tia sáng đặc biệt

(tia tới quang tâm, tia song song với trục chính và tia có phương qua tiêu điểm) qua thấu kính hội tụ

3 Vận dụng được kiến thức đã học để giải bài tập

đơn giản về thấu kính hội tụ và giải thích một vài hiện tượng thường gặp trong thực tế

Trang 2

phút)

Nhận biết hình dạng

của thấu kính hội

rụ

a) Từng HS trả lời

C3

b) Cá nhân đọc

phần thông báo

về thấu kính và

thấu kính hội tụ

trong SGK

 Thông báo về chất liệu làm thấu kính hội

tựthờng dùng trong thực tế Nhận biết thấu kính hội tụ dựa vào hình vẽ và kí hiệu thấu kính hội tụ

2 Hình dạng của thấu kính hội tu

C3: phần rìa của thấu kính mỏng hơn phần giữa ï

• Thấu kính được làm bằng vật liệu trong suốt ( thường là thuỷ tinh hoặc nhựa

• Kí hiệu của thấu kính hội tụ

phút)

Tìm hiểu các khái

niệm trục chính,

quang tâm, tiêu

điểm, tiêu cự của

a) Tìm hiểu khái

niệm trục chính

- Các nhóm thực

hiện lại TN như

hình 42.2 SGK

Thảo luận nhóm

để trả lời C4

- Từng HS đọc

phần thông báo

về trục chính

b) Tìm hiểu về khái

niệm quang tâm

Từng HS đọc

phần thông báo

về khái niệm

quang tâm

c) Tìm hiểu về khái

niệm tiêu điểm

- Nhóm tiến hành

lại TN 42.2 SGK

Từng HS trả lời

C5, C6

- Từng HS đọc

phần thông báo

trong SGK và trả

lời câu hỏi của

GV

d) Tìm hiểu về khái

niệm tiêu cự

- Hướng dẫn HS quan sát

TN, đưa ra dự đoán

- Yêu cầu HS tìm cách kiểm tra dự đoán (có thể dùng thước thẳng)

- Thông báo khái niệm về trục chính

 Thông báo về khái niệm quang tâm GV làm

TN Khi chiếu tia sáng bất kì qua quang tâm thì nó tiếp tục truyền thẳng, không đổi hướng

 Hướng dẫn HS tìm hiểu khái niệm tiêu điểm

- Yeu cầu HS quan sát lại

TN để trả lời C5, C6

- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Tiêu điểm của thấu kính là gì ? Mỗi thấu kính có mấy tiêu điểm? Vị trí của chúng có đặc điểm gì ?

- GV phát biểu chính xác câu trả lời C5, C6

- Thông báo khái niệm tiêu điểm

 Thông báo về khái niệm tiêu cự

 Gv làm TN đối với tia tới qua tiêu điểm

II/ Trục chính, quang tâm,

tiêu điểm, tiêu cự của thấu kính hội tụ

1 Trục chính

C4 Tia giữa ; có thể dùng thước kiểm tra

2) Quang tâm

3) tiêu điểm

4) Tiêu cự

Trang 3

Từng HS đọc phần

thông báo về khái

niệm tiêu cự

Hoạt động 5: ( 10

phút)

Cũng cố vận dụng

Từng HS trả lời các

câu hỏi

Cá nhân suy nghĩ

trả lời C7, C8

 Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi:

- Nêu các cách nhận biết thấu kính hội tụ /

- Cho biết đặc điểm đường truyền của một số tia sáng qua thấu kính hội tụ

 Yêu cầu HS trả lời C7, C8

 Dặn dò Về nhà chuẩn bị bài 43 : Aûnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ

- Trả lời các C1, C2, C3 dựa vào hình vẽ 43.2

- Đọc đẻ tìm hiểu cách dựng ảnh của một vật

Trang 4

Tuần 24; tiết 47

Bài 43: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ

I/ MỤC TIÊU

II/ CHUẨN BỊ

Đối với mỗi nhms HS

- 1 thấu kính hội tụ có tiêu cự

khoảng 12 cm

- 1 giá quang học

- 1 cây nến cao khoảng 15 cm

- 1 màn để hứng ảnh

- 1 bao diêm hoặc bật lửa III/ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động 1 (5

phút)

Oân lại những kiến

thức có liên quan

đến bài mới

Từng HS trả lời câu

hỏi của GV

Yêu cầu HS trả lời câu hỏi sau:

- Nêu cách nhận biết thấu kính hội tụ

- Kể tên và biểu diễn trên hình vẽ, đường truyền của 3 tia sáng qua thaqáu kính hội tụ mà em đã học

- GV đặt vấn đề : hình ảnh

ta quan sát được qua thấu kính như hình 43.1 SGK là hình ảnh của dòng chử tạo bởi thấu kính hội tụ

Aûnh đó cùng chiều với vật Vậy có khi nào ảnh của vật tạo bởi thấu kính hội tụ ngược chiều với vật không ? Cần bố trí TN như thế nào để tìm hiểu vấn đề trên ?

1 Nêu được trong trường hợp nào thấu kính hội tụ cho

ảnh thật và cho ảnh ảo của một vật và chỉ ra được đặc điểm của các ảnh này

2 Dùng các tia sáng đặc biệt dựng được ảnh thật ảnh

ảo của một vật qua thấu kính hội tụ

Trang 5

Tìm hiểu đặc điểm

đối với ảnh của

một vật tạo bởi

a) Các nhóm bố trí

TN như hình 43.2

SGK, đặt vật

ngoài khỏang

tiêu cự thực hiện

các yêu cầu

của C1, C2

Ghi đặc điểm của

ảnh vào dòng 1, 2,

3 của bảng 1

b) Nhóm bố trí TN

như hình 43.2 SGK,

đặt vtj trong

khoảng tiêu cự

Thảo luận nhóm

để trả lời C3

Ghi các nhận xét

về đặt điểm của

ảnh vào dòng 4

của bảng 1 SGK

 Hướng dẫn HS làm TN Trường hợp vật được đặt rất xa thấu kính để hứng ảnh ở tiêu điểm là khó khăn GV GV có thể hướng dẫn HS quay thấu kính về phía cửa sổ lớp để hứng ảnh của cửa sổ lớp trên màn

Cho các nhóm thảo luận trước khi nhận xét đặc điểm của ảnh vào bảng 1

 Hướng dẫn HS làm TN để trả lời C3 Có thể yêu cầu HS trả lời thêm câu hỏi: làm thế nào để quan sát được ảnh của vật trong trường hợp này?

 Cho các nhóm thảo luận trước khi ghi các nhận xét về đặt điểm ảnh vào bảng 1

của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ

1./ Thí nghiệm a/ vật đặt ngoài tiêu cự

C1: Aûnh thật ngược chiều với vật

C2: Vẫn thu được ảnh của vật ở trên màn đó là ảnh thật ngược chiều với vật

b./ vật đặt trong tiêu cự

C3: không hứng được trên màn,là ảnh ảo, đặt mắt trên đường truyền của tia ló ta thấy ảnh cùng chiều và lớn hơn vật

2/ nhận xét Bảng 1

phút)

Dựng ảnh của vật

tạo bởi thấu kính

hội tụ

a) Từng HS thực

hiện C4

b) Dựng ảnh của 1

vật sáng AB tạo

bởi thấu kính hội

tụ

Tưng HS thực hiện C5

 Trước hết yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

- Chùm tia tới xuất phát từ S qua thấu kính cho chùm tia ló đồng quy ở S’ S’ là gì của S ?

- Cần sử dụng mấy tia sáng xuất phát từ S để xác định S’ ?

- GV thông báo khái niệm ảnh của điểm sáng

- Giúp đỡ các HS yếu vẽ hình

 Hướng dẫn HS thực hiện C5:

- Dựng ảnh B’ của điểm B

- Hạ B’A’ vuông góc với trục chính, A’ là ảnh của

A A’B’ là ảnh của AB

II/Cách dựng ảnh 1./ Dựng ảnh của điểm sáng S tạo bởi thấu kính hội tụ chùm tia ló họi tụ tại S’, S’ gọi là ảnh của S để vẽ S’ ta chỉ cần vẽ 2 trong 3 tia sáng đã học

2./Dựng ảnh của một vật sáng tạo bơt thấu kính hội tụ

phút)

Củng cố và vận

dụng

a) Từng HS trả lời

 Đề nghị HS trả lời các câu hỏi:

- Hãy nêu đặt điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ

III/ vận dụng

Trang 6

các câu hỏi của

GV

b) Từng HS trả lời

C6, C7

- Nêu cách dựng ảnh của một vật qua thấu kính hội tuựnhngx HS yếu yêu cầu đọc phần ghi nhớ Để trả lời

 Hướng dẫn HS trả lời C6:

- Xét 2 cặp tam giác đồng dạng

- Trong tưng trường hợp tính

tỉ số

OI

B A AB

B

A' ' ' '

= đề nghị HS trả lời C7

 Dặn dò:

Về nhà chuẩn bị bài 44 thấu kính phân kì

- Tìm hiểucách nhận dạng thấu kính phân kì

- Tìm hiểu cách vẽ 2 tia sáng đặc biệt qua thấu kính phân ki

Trang 7

Bảng 1

Lần

kết

Thí

nghiệm

Khoảng cách từ vật đến thấu kính (d)

Đặc điểm của ảnh Thật

hay ảo?

Cùng chiều hay ngược chiều so với vật ?

Lớn hơn hay nhỏ hơn vật ?

thấu kính

Định dạng
Số trang	7
Dung lượng	703,5 KB