Giáo án vật lý 9 ba cột tuần 32 34

- Nêu ví dụ trường hợp vật có cơ năng , có nhiệt năng 8 Hoạt động 2: Oân lại các dạng năng lượng khác đã biết và nêu ra những dấu hiệu để nhận biết được các dạng năng lượng đó - Nhớ

Tuần 32 Bài 57 : THỰC HÀNH

Tiết 62 NHẬN BIẾT ÁNH SÁNG ĐƠN SẮC VÀ

Ngày soan ÁNH SÁNG KHÔNG ĐƠN SẮC BẰNG ĐĨA CĐ

I.Mục tiêu:

1 Trả lời được câu hỏi , thế nào là ánh sáng đơn sắc và thế nào là ánh sáng không đơn sắc

2 Biết dùng đỉa CD để nhận biết sanh 1 sáng đơn sắc và không đơn sắc

II Chuẩn bị:

Đ/v mỗi nhóm hs

1 Một đèn phát ánh sáng trắng

2 Các tấm lọc màu đỏ , vàng lục , lam

3 Nếu không có các tấm lọc màu có thể dùng các tờ giấy bóng kính có màu

4 1 đã CD

5 Một số nguồn đơn sắc như các đèn led đỏ , vàng lục, bút laze nếu có

6 Chú ý chuẩn bị cả nguồn điện 3V để thắp sáng đèn LED

Đ/v mỗi cả lớp

Dụng cụ dùng để che tối như các thùng các tông

III Tổ chức hoạt động của HS:

10 Hoạt động1

Tìm hiêủ các khái niệm ánh sáng

đơn sắc, ánh sángkhông đơn sắc,

các dụng cụ TN và cách tiến hành

TN

Đọc tài liệu để lĩnh hội các khái

niệm và trả lời các câu hỏi của GV

Tìm hiểu mục đích TN

Tìmhiểu cách làm TN và quan sát

thử nhiều lần để thu thập kinh

nghiệm

+ Yêu cầu HS đọc phần I và II SGK

+ Đặt một số câu hỏi : Kiểm tra việc lĩnh hội các khái niệm của HS

Kiểm tra việc nắm được mục đích TN

Kiểm tra việc lĩnh hội kĩ năng tiến hành TN của HS

15 Hoạt động2

Làm TN phân tích ánh sáng màu đỏ

với một số nguồn sáng màu phát ra +Hướng dẫn HS quan sát

sáng màu đỏ nhưng nguồn sáng

khác nhau phát ra Những nguồn

sáng này dòng điện 1 chiều nhà

trương cung cấp

-Quan sát màu sắc của ánh sáng

thu được và ghi lại chính xácnhững

nhận xét cú mình

+Hướng dẫn HS nhận xét và ghi lại nhận xét

15 Hoạt động3

Làm báo cáo TH

- Ghi các câu trả lời vào bản báo

cáo

- Ghi các kết quả quan sát được vào

bảng 1 SGK

- Ghi kết luận chung về kết quả TN

Chẳng hạn ánh sáng màu đỏ cho

bởi tấm lọc màu đỏ là ánh sáng đơn

sắc hay không ? Aùnh sáng của đèn

LED là ánh sáng đơn sắc hay

không?

+ Đôn đốc và hướng dẫn HS làm báo cáo và đánh giá kết quả

Rút kinh nghiệm :

Tuần 32

Bài 58

Ngày soạn

I.Mục tiêu:

Trả lời được câu hỏi trong phần tự kiểm tra

Vận dụng kiến thức và kĩ năng đã chiếm lĩnh được để giải các bài tập trong phần vận dụng

II Tổ chức hoạt động của HS:

25 Hoạt động1

Tr3 lời các câu hỏi tự kiểm tra

Trình bày câu trả lời cho các câu hỏi

tự kiểm tra

+ Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi tự kiểm tra và chỉ định người phát biểu + Chỉ định HS khác phát biểu và đánh giá câu trả loi của ban + GV phát biểu nhận xét của mình và hợp thức hoá câu kết luận cuối cùng

Vì có đến 16 câu tự kiem tra nên

GV cần chọn khoảng ½ số câu để cho HS trả lời

CÓ thể chọn 5 câu quang hình và chọn 5 câu quang lí

20 Hoạt động2

Làm 1 số bài vận dụng

Làm các câu vân dụng theo sự chỉ

định của GV

Trình bày kết quả thao yêu cầu của

GV

+ Chỉ định 1 số câu vận dụng cho HS làm

+Hướng dẫn HS trả lời + Chỉ định HS trình bày đáp án của mình và HS khác páht biểu đánh giá câu trả lời đó

+ GV phát biểu nhận xét và hợp thức hoá kết luận cuối cùng Số câu vận dụng lựa chọn sau cho phù hơp 20 phút

Tuần 33 Bài 59

Tiết 65 NĂNG LƯỢNG

Ngày soạn VÀ SỰ CHUYỂN HOÁ NĂNG LƯỢNG

I Mục tiêu:

1 Nhận biết được cơ năng và nhiệt năng dựa trên những quan sát trực tiếp được

2 Nhận biết được quang năng, hoá năng, điện năng nhờ chúng đã chuyển hóa thành cơ năng hay nhiệt năng

3 Nhận biết được khả năng chuyển hóa qua lại giữa các dạng năng lượng, mọi sự biến đổi trong tự nhiên đều kèm theo sự biến đổi năng lượng từ dạng này sang dạng khác

II Chuẩn bị:

Đ/v Gv:

Trang vẽ phóng to hình 59.1sgk

Nếu có điều kiện nên chuẩn bị thêm những thiết bị TN như hình 59.1sgk gồm:

- Đinamô xe đạp có bóng đèn

- Máy sấy tóc

- Bóng đèn pin và pin để thắp sáng

- Gương cầu lõm và đèn chiếu

- Bình nước đun sôi làm quay chong chóng

III Tổ chức hoạt động của HS:

5 Hoạt động 1: Oân lại các dấu

hiệu để nhận biết cơ năng và

nhiệt năng

Cá nhân tự nghiên cứu để trả lời

C1,2

Rút ra kết luận về những dấu

hiệu để nhân biết được 1 vật có

cơ năng hay nhiệt năng

+Gọi 1 vài hs lần lượt trả lời C1,2 trước lớp

Hỏi thêm:

- Dựa vào dấu hiệu nào để nhận biết vật có cơ năng, có nhiệt năng?

- Nêu ví dụ trường hợp vật có cơ năng , có nhiệt năng

8 Hoạt động 2: Oân lại các dạng

năng lượng khác đã biết và nêu

ra những dấu hiệu để nhận biết

được các dạng năng lượng đó

- Nhớ lại biểu thức đã học, trả

lời câu hỏi của Gv về các dấu

hiệu để nhận biết điện năng,

quang năng và hoá năng

+ Nêu câu hỏi cho hs suy nghĩ và trả lời chung ở lớp: Hãy nêu tên các dạng năng lượng khác (ngoài cơ năng và nhiệt năng)

? làm thế nào mà em nhận biết được mỗi dạng năng lượng đó? Cho hs thảo luận cách nhận biết từng dạng năng lượng một:

- Điện năng

- Quang năng

- Cần phát hiện ra rằng, không

thể nhận biết trực tiếp các

dạng năng lượng đó mà nhận

biết gián tiếp nhờ chúng đã

chuyển hoá thành cơ năng

hay nhiệt năng

- Hoá năng

12 Hoạt động 3: Chỉ ra sự biến đổi

giữa các dạng năng lượng trong

các bộ phận của những thiết bi vẽ

ở hình 59.1sgk

a Cá nhân nghiên cứu trả lời C3

b Thảo luận chung ở lớp về

những biến đổi của hiện tượng

quan sát được trong mỗi thiết bị,

nhờ đó nhận biết được có dạng

năng lượng nào xuất hiện và

dòng điện 1 chiều đâu mà có Trả

lời C4

c Rút ra kết luận 2 trong sgk

+ Nếu có điều kiện, gv biểu diễn các TN tương ứng với các thiết bị vẽ trong

h.59.1sgk để cho Hs thấy rõ ạng năng lượng nào có thể nhận biết trực tiếp được, dạng nang lượng nào có thể nhận biết gián tiếp

+ Yêu cầu hs mô tả diễn biếnê của hiện tượng trong từng thiết bị, căn cứ vào đó mà xác định dạng năng lượng xuất hiện trong từng bộ phận

+ Nêu câu hỏi:

- Dựa vào đâu mà ta nhận biết được điện năng?

- Hãy nêu 1 số ví dụ chứng tỏ mỗi quá trình biến đổi trong tự nhiên đều kèm theo 1 sự biến đổi năng lượng từ dạng này sang dạng khác

10 Hoạt động 4: Vận dụng

Oân lại cách tính nhiệt lượng

truyền cho nước để suy ra lượng

diện năng đã chuyển hóa thành

nhiệt năng Trả lời C5

Thảo luận chung ở lớp, lập luận

trả lời C5

Cần chỉ rõ vận dụng kết luận về

sự bảo toàn năng lượng trong các

hiện tượng cơ, nhiệt đã học ở lớp

8 sang các hiện tượng nhiệt, điện

+ Nêu câu hỏi gợi ý:

- Trong C5, điều gì chứng tỏ nước nhận được thêm nhiệt năng?

- Dựa vào đâu mà ta biết được rằng nhiệt năng mà nước nhận được là dòng điện 1 chiều điện năng chuyển hóa thành?

5 Hoạt động 5: Củng cố bài học

Trả lời các câu hỏi của GV

+ Nêu câu hỏi:

- Dựa vào dấu hiệu nào mà ta nhận biết được cơ năng và nhiệt năng?

- Có những dạng năng lượng nào phải chuyển hóa thành cơ năng và nhiệt

- năng mới nhận biết được?

-Tuần 33 Bài 60

Tiết 66 ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN NĂNG LƯỢNG

Ngày soạn

I.Mục Tiêu:

1 Qua TN, nhận biết được trong các thiết bị làm biến đổi năng lượng, phần năng lượng thu được cuối cùng bao giờ cũng nhỏ hơn phần năng lượng thu được cuối cùng bao giờ cũng nhỏ hơn phần năng lượng cung cấp cho thiết bị lúc ban đầu, năng lượng ko tự sinh ra

2 Phát hiện được sự xuất hiện 1 dạng năng lượng nào đó bị giảm đi Thừa nhận phần năng lượng bị giảm đi bằng phần năng lượng mới xuất hiện

3 Phát biểu được định luật bảo toàn năng lượng và vận dụng được định luật để giải thích hoặc dự đoán sự biến đổi của 1 số hiện tượng

II Chuẩn bị:

1 Đ/v mỗi nhóm HS: Thiết bị biến đổi thế năng thành động năng và ngược lại

2 Đ/v GV: Thiết bị biến đổi cơ năng thành điện năng và ngược lại

III Tổ chức hoạt động của HS:

5 Hoạt động 1Phát hiện v/đ cần

nghiên cứu Vì sao laòi người

ko thực hiện được mơ ước chế

tạo động cơ vĩnh cửu, ko cần

cung cấp năng lượng mà vẫn

chạy được?

Suy nghĩ cá nhân, trả lời các

câu hỏi của GV, đưa ra dự đoán

và ko thảo luận

+ Kể câu chuyện lịch sử: Nhiều người đã

mơ ước chế tạo được 1 động cơ có thể chạy mãi mãi mà ko cần cung cấp cho động cơ nhiên liệu ban đầu nào cả Ta hãy tìm hiểu xwm, xét về phương diện năng lượng, vì sao mơ ước ấy ko thực hiện được

10 Hoạt động 2: Tìm hiểu sự biến

đổi thế năng thành động năng

và phát hiện luôn có sự hao hụt

cơ năng và sự xuất hiện nhiệt

năng

a Làm việc theo nhóm

Thực hiện TN và trả lời C1,2,3

b.Thảo luận chung cả lớp

Trong khi lập luận, chỉ rõ dấu

+ Yêu cầu hs làm TN hình 60.1sgk để tìm hiểu xem trong quá trình viên bi chuyển động thì năng lượng đã biến đổi từ dạng nào sang dạng nào và tổng cơ năng của viên bi có thay đổi ko?

Lần lượt trả lời C1,2,3 Gọi 1 số hs trình bày những điều quan sát được và lập lậun để chứng tỏ có sự biến đổi thế năng thành động năng và ngược lại,

hiệu nào chứng tỏ vật có thế

năng, động năng, nhiệt năng

c Làm việc cá nhân Tìm hiểu

thông báo trong sgk

Rút ra kết luận

Trả lời các câu hỏi của GV

có sư hao hụt cơ năng, có sư xuất hiện nhiệt năng

+ Nêu câu hỏi: Điều gì chứng tỏ năng lượng không thể tự sinh ra được mà dòng điện 1 chiều 1 dạng năng lượng khác biến đổi thành? Trong 1 quá trình biến đổi, nếu thấy 1 phần năng lượng bị hao hụt đi thì có phải là nó đã biến đi mất ko?

12 Hoạt động 3: Tìm hiểu sự biến

đổi cơ năng thành điện năng và

ngược lại Phát hiện sự hao hụt

cơ năng và sự xuất hiện dạng

năng lượng khác ngoài điện

năng

a Làm việc theo nhóm

Tìm hiểu TN như ở hình

60.2sgk

Quan sát, thu thập, xử lý thông

tin để trả lời C4,5

Thảo luận chung ở lớp về lời

giải của C4,5

b Rút ra kết luận 2 trong sgk

Cá nhân tự đọc sgk và trả lời

các câu hỏi của GV

+ Hướng dẫn hs tiến hành TN:

- Chỉ cho hs máy phát điện và động cơ điện

- Cuốn dây treo quả nặng A của máy phát điện và quả nặng B của động cơ điện sao cho khi A ở vị trí cao cao nhất chạm mặt bàn mà vẫn kéo căng dây treo

- Đánh dấu vị trí cao nhất của A khi bắt đấu được thả rơi và vị trí cao nhất của

B khi được kéo lên cao

o Nêu câu hỏi: Hãy phân tích quá trình biến đổi qua lại giữa cơ năng và điện năng ban đầu ta cung cấp cho quả nặng A và năng lượng cuối cùng mà quả nặng B nhận được

+Gọi đại diện 1 số nhóm trình bày lời giải của C4,5, thảo lậun chung ở lớp

+Nêu câu hỏi: Trong Tn trên, ngoài cơ năng và điện năng còn xuất hiện thêm dạng năng lượng nào nữa? Phần năng lượng mới xuất hiện này dòng điện 1 chiều dâu mà có?

3 Hoạt động 4: Tiếp thu thông

báo của GV về định luật bảo

toàn năng lượng

Cá nhân nghe thông báo của

Gv, tự đọc mục Định luật bảo

toàn năng lượng trong sgk

Trả lời câu hỏi đặt v/đ của Gv,

chỉ ra được nhiệt năng đã

+ Đặt v/đ: Những kết luận vừa thu được khi khảo sát sự biến đổi cơ năng, điện năng ở trên liệu có đúng cho sự biến đổi của các dạng năng lượng khác ko?

+ Thông báo: Các nàh khoa học đã khảo sát rất nhiều quá trình biến đổi năng lượng khác trong tự nhiên và thấy rằng kết luận trên luôn luôn đúng trong mọi

truyền đi đâu và ko trái với

định luật bảo toàn năng lượng

b Cá nhân suy nghĩ, thảo luận

chung ở lớp để trả lời ca

trường hợp và được nêu lên thành định luật bảo toàn năng lượng

Ngày nay định luật này được coi là định luật tổng quát nhất của tự nhiên, đúng cho mọi quá trình biến đổi Mọi phát minh mới trái với định luật này đều là sai

Nêu v/đ: Trong TN đun nóng nước bằng điện, điện năng đã biến đổi thành nhiệt năng Sau khi ngừng đun, nước nguội đi và trở lại nhiệt độ như khi chưa đun, điều đó có phải là nhiệt năng đã tự mất đi, trái với định luật bảo toàn năng lượng ko? Tại sao?

5 Hoạt động 5: Vận dụng định

luật bảo toàn năng lượng để trả

lời C6,7

Thoả lậun câu hỏi bổ sung của

GV

+ Nêu câu hỏi bổ sung:

- Ý định chế tạo động cơ vĩnh cửu trái với định luật bảo toàn năng lượng ở chỗ nào?

- Khi đun bếp, nhiệt năng bị hao hụt, mất đi rất nhiều Có phải là ở đậy định luật bảo toàn năng lượng ko đúng nữa không?

5 Hoạt động 6: Củng cố bài học

Tự đọc phần ghi nhớ và phần

Có thể em chưa biết

Trả lời các câu hỏi của GV

+ Nêu câu hỏi củng cố: Trong các quá trình biến đổi qua lại giữa thế năng và động năng, giữa cơ năng và điện năng, ta thường thấy cơ năng bị hao hụt đi Điều đó có trái với định luật bảo toàn năng lượng ko? Tại sao?

Hưóng dẫn:

Rút kinh nghiệm

Tuần 34 Bài 61

Tiết 67 SẢN XUẤT ĐIỆN NĂNG

Ngày soạn NHIỆT ĐIỆN VÀ THUỶ ĐIỆN

I Mục tiêu:

1 Nêu được vai trò của điện năng trong đời sống và sản xuất , ưu điểm của việc sử dụng điện năng so với các dạng năng lượng khác

2 Chỉ ra được các bộ phận chính trong nhà máy thuỷ điện và nhiệt điện

3 Chỉ ra được các quá trình biến đổi năng lương trongnhà máy thuỷ điện và nhiệt điện

II Chuẩn bị:

Đối với GV :

Tranh vẽ sơ đồ nhà máy thuỷ điện và nhiệt điện

III Tổ chức hoạt động của HS:

5 Hoạt động 1: Phát hiện vấn đề cần nghiêng

cứu là sản xuất điện năng như thế nào ?

Cá nhân suy nghĩ , trả lời câu hỏi của GV và

C1,C2 , C3

Nhận biết được điện năng không có sẳn trong

tự nhiên mà phải biến đổi từ dạng này sang

dạng khác

+ Nêu câu hỏi : Hãy cho biết vì sao việc sản xuất điện năng lại đang trở thành vấn đề rất quan trọng trong đời sống và sản xuất hiện nay?

Điện năng có sẳn trong tự nhiên như than đá , dầu mỏ, khí đốt … không ? Làm thế nào để có được điện năng ?

12 Hoạt động 2: Tìm hiểu các bộ phận chính của

nhà máy nhiệt điện và quá trình biến đổi

năng lượng trong các bộ phận đó

Làm việc theo nhóm

- Tìm hiểu các bộ phận chính của nhà máy

nhiệt điện ở hình 61.1 SGK

- Chỉ ra quá trình biến đổi năng lượng trong

lò đốt , nồi hoi tua bin ,máy phát điện

- Rút ra kết luận về chuỗi liên tiếp những

+ thông báo thêm : trong lò đốt

ở nhà máy nhiệt điện trên hình 60.1 SGK người ta dùng than đá , bây giờ có lò đốt dùng khí đốt lấy từ mỏ dầu ( như nhà máy máy nhiệt điện ở Bà Rịa – Vũng Tàu )

+ Giải thích thêm về tua bin: Cấu tạo như nhình 61.1 Khi

quá trình biến đổi năng lượng trong nhà

máy nhiệt điện

- Thảo luận chung ở lóp về kết luận 1

phun nước hay hơi nước có áp suất cao vào các cánh quạt thì tua bin sẽ quay

12 Hoạt động 3 : Tìm hiểu các bộ hân chính của

nhà máy thuỷ điện và quá trình biến đổi năng

lượng trong các bộ phận đó

Làm việc theo nhóm

- Tìm hiểu các bộ phận chính của nhà máy

thuỷ điện ở hình 61.2 SGK

- Chỉ ra quá trình biến đổi năng lượng trong

ống dẫn nước, tua bin ,máy phát điện

- Trả lời C 5 , C6

- Rút ra kết luận về chuỗi liên tiếp những

quá trình biến đổi năng lượng trong nhà máy

thuỷ điện

- Thảo luận chung ở lóp về kết luận 2

+ hỏi thêm :

- vì sao nhà máy thuỷ điện có hồ chứa nước ở trên cao

?

- Thế năng của nước phải biến thành dạng năng trung gian nào rồi mới biến thành điện năng?

8 Hoạt động 4: Vận dụng

Làm việc cá nhân , trả lòi C7 SGK

+ Thông báo thêm :Ta đã biết , vật được nâng lên càng cao thì thế năng càng lớn Nếu vật có trong lượng P được nâng lên độ cao h thì vật có thế năng là công mà vật sinh ra khi rơi xuống đến đất A =P.h

5 Hoạt động 5: Cũng cố bài học

Cá nhân tự đọc phần ghi nhớ

Thảo luận chung ở lóp về cau hỏi của đầu bài

+ Nêu lại câu hỏi của đầu bài học:

Làm thế nào để có được điện năng?

Sử dụng điện năng có thuận lợi gì hơn so với sử dung năng lượng của than đá , dầu mỏ , khí đốt ?

Hưóng dẫn:

Rút kinh nghiệm

Tuần 34 Bài 62

Tiết 68 ĐIỆN GIÓ

Ngày soạn ĐIỆN MẶT TRỜI ĐIỆN HẠT NHÂN

I Mục tiêu:

1 Nêu được các bộ phận chính của một ø máy gió , pin mặt trời ,nhà máy điên nguyên tử

2 Chỉ ra được sự biến đổi năng lượng trong các bộ phận chính của các máy trên

3 Nêu được ưu điểm và nhược điểm của việc sản xuất và sử dụng điện gió , điện mặt trời , điện hạt nhân

II Chuẩn bị:

Đối với GV :

1 1 máy phát điện quạt gió ( quạt máy )

2 1 pin mặt trời , bóng đèn 220V – 100W

3 1 động cơ điện nhỏ

4 1 đèn led có giá

5 Hình vẽ sơ đồ nhà máy phát điện nguyên tử

III Tổ chức hoạt động của HS:

5 Hoạt động 1 : Phát hiện ra cách

sản xuất điện điện mới không

cần đến nhiên liệu , đó là từ gió

hoặc từ ánh sáng mặt trời

Quan sát GV làm TN

Trả lời câu hỏi của GV Phát

hiện năng lượng gió và năng

lượng ánh sáng rất dôì dào trong

tự nhiên và có thể chuyển hoá

thành điện năng

+ Yêu cầu HS nhắc lại , trong nhà máy nhiệt điện và thuỷ điện , muốn cho máy phát điện hoạt động ta phải cung cấp cho nó cái gì ?

+ Nêu câu hỏi : Ở các nhà máy phát điện đó , việc cung cấp than đá và nước khá tốn kém và phức tạp Có cách nào sản xuất điện năng năng đơn giản không cần dùng đến nhiên liệu đốt hay nguyên liệu rất nhiều như nước không ?