Mục tiêu * Mức độ cần đạt - HS có những hiểu biết bước đầu về mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết của mạch lạc trong văn bản.. Kiến thức - HS hiểu mạch lạc trong văn bản là sự cần th
Trang 1Ngày soạn: 25/8/2015
Ngày dạy: 7B: 28/8; 7A: 29/8/2015
Bài 2- Tiết 8:
MẠCH LẠC TRONG VĂN BẢN
I Mục tiêu
* Mức độ cần đạt
- HS có những hiểu biết bước đầu về mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết của mạch lạc trong văn bản
- HS có kĩ năng nói,viết văn bản mạch lạc
- HS có ý thức vận dụng kiến thức về mạch lạc trong văn bản vào đọc- hiểu văn bản
và trong thực tiễn khi tạo lập văn bản
* Trọng tâm, kiến thức kĩ năng
1 Kiến thức
- HS hiểu mạch lạc trong văn bản là sự cần thiết của mạch lạc văn bản Điều kiện cần
thiết để một văn bản có tính mạch lạc
2 Kĩ năng
- HS có kĩ năng phân tích, viết văn bản mạch lạc.
II Chuẩn bị
- GV: giáo án
- HS : Đọc và trả lời câu hỏi: Thế nào là mạch lạc?
Các điều kiện để có một văn bản mạch lạc?
III Phương pháp/ kĩ thuật dạy học:
- Phương pháp: Phân tích, quy nạp
- Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật các mảnh ghép phần (mục I)
IV Tổ chức giờ học
1 Ổn định tổ chức 1p
2 Kiểm tra bài cũ: 4p
Hỏi: Bố cục trong văn bản là gì? Những yêu cầu về bố cục trong văn bản?
- Bố cục trong văn bản là sự sắp xếp các ý, các đoạn, các phần theo một trình tự hợp lí
- Muốn văn bản rành mạch, hợp lí, các phần, các đoạn phải thống nhất rạch ròi
- Trình tự sắp xếp phải dễ dàng, đạt mục đích giao tiếp
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học
Hoạt động của thầy và trò TG Nội dung
Hoạt động 1: Khởi động
- GV dẫn vào bài: Nói đến bố cục là nói
đến sự sắp đặt, sự phân chia Nhưng văn
bản lại không thể liên kết Vậy làm thế
nào để các phần, các đoạn của văn bản
vẫn được phân cắt rạch ròi mà không
mất đi sự liên kết chặt chẽ với nhau?
Chúng ta cùng tìm hiểu bài “ Mạch lạc
trong văn bản”
1p
Trang 2Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
mới
* Mục tiêu: HS hiểu được một văn bản
cần phải mạch lạc và thế nào là một văn
bản có tính mạch lạc
HS quan sát SGK
Hỏi: Giải thích nghĩa của từ “ mạch lạc”
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
+ Đông y: mạch vốn là mạch máu trong
cơ thể
Hỏi: Mạch lạc trong văn bản có được
dùng theo nghĩa trên không?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
+ Không, nhưng cũng không xa rời
nghĩa đen, nó có điểm giống với nghĩa
đen của nó
Hỏi: Dựa vào hiểu biết trên, em hãy xác
định mạch lạc trong văn bản có tính chất
gì trong các tính chất sau:
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
a Trôi chảy thành dòng thành mạch
b Tuần tự đi khắp các phần, các đoạn
trong văn bản
c.Thông suốt, liên tục, không đứt đoạn
( đáp án c)
Hỏi: Có ý kiến cho rằng trong văn bản,
mạch lạc là sự tiếp nối của các câu, các
ý theo một trình tự hợp lí? Em có tán
thành ý kiến trên không? Vì sao?HS
HĐCN trình bày, chia sẻ
GV nhận xét kết luận
- Ý kiến trên là đúng
Hỏi: Em rút ra kết luận gì về tính mạch
lạc trong văn bản?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
GV nhận xét
Hỏi: Vì sao văn bản cần phải có tính
mạch lạc?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
+ Có tính mạch lạc thì văn bản mới thể
hiện rõ nội dung
GV bổ xung thêm: Trong thơ văn, mạch
lạc còn được gọi là mạch văn, mạch thơ
18p I Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản
1 Mạch lạc trong văn bản
* Mạch lạc văn bản: làm cho các phần trong văn bản thống nhất lại
* Tính chất
- Thông suốt, liên tục, không đứt đoạn
- Tiếp nối các câu, các ý theo một trình tự hợp lí
Trang 3- HS đọc bài tập.
- HS thảo luận kỹ thuật các mảnh
ghép (ghép 3)
Vòng 1(4p) mỗi nhóm thảo luận một
phần
Nhóm 1: Thảo luận câu hỏi ( a)
Nhóm 2: Thảo luận câu hỏi ( b)
Nhóm 3: Thảo luận câu hỏi ( c)
- Vòng 2 (2p) các nhóm trao đổi nội
dung câu hỏi vòng 1 và rút ra nhận xét
điều kiện để một văn bản có tính mạch
lạc
- Đại diện các nhóm báo cáo Nhóm
khác nhận xét bổ sung, GV nhận xét kết
luận
+ Các sự việc trong văn bản “Cuộc chia
tay của những con búp bê ” nhiều nhưng
luôn bám sát đề tài: Vai trò quan trọng
của tổ ấm gia đình đối với con người,
đặc biệt là trẻ em
+ Sự chia tay của những con búp bê làm
rõ hơn chủ đề này
+ Thành, Thuỷ là hai nhân vật chính, là
chủ thể thực hiện các sự việc Các sự
việc xoay quanh hai nhân vật này
+ Các từ “chia tay ”, “chia đồ chơi”,
“chia ra”, “chia đi”, “chia rẽ”, “xa
nhau” cứ lặp đi lặp lại nhằm làm nổi
rõ mạch: Sự chia tay của hai anh em
Thành- Thuỷ
+ Các từ “anh cho em tất ”, “chẳng
muốn chia bôi”, “không bao giờ ” lặp
đi lặp lại thể hiện: Tình cảm thân thiết,
gắn bó không muốn rời xa của hai anh
em Thành- Thuỷ
+ Quá khứ - hiện tại: Liên hệ thời gian
+ Ở nhà - ở trường: Liên hệ không gian
+ Hiện tại- quá khứ: Liên hệ tâm lý
+ Chia tay của bố mẹ- chia tay của con
cái- chia tay của những con búp bê: Liên
hệ ý nghĩa
+ Các mối liên hệ trên là tự nhiên và
hợp lí
Hỏi: Mạch lạc trong văn bản là gì? Điều
kiện để một văn bản có tính mạch lạc?
2 Các điều kiện để văn bản có tính mạch lạc
- Các phần, các đoạn, các câu trong văn bản đều nói về một đề tài, biểu hiện một chủ đề chung xuyên suốt: Vai trò quan trọng của tổ ấm gia đình đối với con người, đặc biệt là trẻ em
Trang 4HS HĐCN trình bày, chia sẻ
- GV gọi HS đọc ghi nhớ ( sgk tr 32)
Hoạt động 3: Luyện tập
* Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức
để làm bài tập
- HS đọc BT 1(SGK)
Hỏi: Tìm hiểu tính mạch lạc của văn
bản?
HS thảo luận nhóm 4 (3p)
HS điều hành, chia sẻ
GV cùng HS khắc sâu bài tập
- Đại diện trình bày, GV nhận xét kết
luận
- HS đọc đoạn văn của Tô Hoài
- GV hướng dẫn :
Hỏi: Ý chính của đoạn văn là gì? Chỉ ra
sự mạch lạc của đoạn văn?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
- GV hướng dẫn HS làm bài tập 2 ở nhà
17p
3 Ghi nhớ (sgk tr32)
Một văn bản phải có tính mạch lac
II Luyện tập
1 Bài tập 1:
a Văn bản Mẹ tôi:
- Văn bản xoay quanh chủ đề: Thái
độ của người cha trước sự vô lễ của En-ri-cô với mẹ - giáo dục - răn dạy con biết kính yêu cha mẹ
- Các ý, các đoạn trong văn bản đều hướng về chủ đề đó
+ Thái độ của người cha về hành động của con
+ Người cha nhắc lại công lao và tình cảm của người mẹ đối với En-ri-cô
b Văn bản: Lão nông và các con.
- Chủ đề: lao động là vàng
+ Hai câu mở bài nêu chủ đề
+ Đoạn giữa: kho vàng chôn dưới đất và sức lao động của con người làm nên lúa tốt “ vàng”
+ Đoạn kết: 4 câu kết: nhấn mạnh chủ đề thêm một lần nữa để khắc sâu
c Đoạn văn ( bổ sung) của Tô Hoài
- Ý chủ đạo xuyên suốt đoạn văn: sắc vàng trù phú, đầm ấm của làng quê vào mùa đông giữa ngày mưa + Câu đầu giới thiệu bao quát về sắc vàng trong thời gian (mùa đông, giữa ngày mưa) trong không gian ( làng quê)
+ Miêu tả những biểu hiện phong phú của sắc vàng
+ Nhận xét , cảm nhận của tác giả
về sắc vàng đó
- Trình tự ba phần nhất quán, rõ ràng, làm cho bố cục mạch lạc
Trang 5Hỏi: Ý chủ đạo của truyện là gì? Nếu
thuật lại tỉ mỉ nguyên nhân dẫn đến cuộc
chia tay của hai người lớn thì ý chủ đạo
của truyện có thay đổi không?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
GV yêu cầu hs về nhà làm vào vở bài
tập
4 Củng cố: (2 P)
- Mạch lạc trong văn bản là gì?
- Các tính chất của văn bản mạch lạc?
5 Hướng dẫn học bài: (2 p).
- Học ghi nhớ + làm bài tập 2
- Soạn bài Những câu hát về tình cảm gia đình.( Bài 1 và 4)
Đọc kĩ tìm hiểu khái niệm, trả lời câu hỏi SGK, xem chú thích Sưu tầm ca dao, dân ca về tình yêu quê hương, đất nước