*Mục tiêu: HS nhận biết được cách đọc diễn cảm văn bản, cảm nhận được nỗi buồn đau của hai anh em Thành và Thủy trong phần đầu của truyện.. Thảo luận chú thích - Truyện ngắn “ Cuộc chia
Trang 1Ngày soạn: 20/8/2015
Ngày dạy: 7A: 24/8/; 7B: 25/8/2015
Ngữ văn Bài 2 - Tiết 5 Văn bản: CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ.
Khánh Hoài
I MỤC TIÊU :
* Mức độ cần đạt.
- HS hiểu được hoàn cảnh và tình càm, tâm trạng của các nhân vật trong truyện Nhận ra được cách kể chuyện trong văn bản
- Đọc – hiểu văn bản truyện, đọc diễn cảm lời đối thoại phù hợp với tâm trạng các nhân vật
- Giáo dục tình cảm anh em sâu nặng, yêu thương đùm bọc lẫn nhau trong mọi hoàn cảnh
* Trọng tâm kiến thức, kĩ năng.
1 Kiến thức:
- HS chỉ ra được đặc sắc nghệ thuật của văn bản và phân tích một số chi tiết thể hiện tình anh em sâu nặng thật khó chia lìa
2 Kĩ năng:
- Kể và tóm tắt truyện phân tích một số chi tiết nghệ thuật thể hiện nội dung, ý nghĩa của văn bản
II CÁC KĨ NĂNG SỐNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC:
1 Kĩ năng tự nhận thức: Nhận thức và xác định được giá trị của lòng nhân ái, tình thương và trách nhiệm của cá nhân đối với hạnh phúc gia đình
2 Kĩ năng giao tiếp, phản hồi/ lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ
III CHUẨN BỊ:
- GV: Tranh minh họa
- HS: Bảng nhóm, bút dạ
IV PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC:
1/ Phương pháp: đọc, trao đổi đàm thoại, phân tích, bình, nêu vấn đề.
2/ Kĩ thuật: Sử dụng kĩ thuật động não, thảo luận nhóm.
V TỐ CHỨC GIỜ HỌC:
1 Ổn định tổ chức: (1’) KT sĩ số:
2 Kiểm tra bài cũ (4p)
- Sau khi học xong văn bản “ Mẹ tôi” em có cảm nhận gì về hình ảnh người mẹ?
(Là người hiền dịu, yêu thương con, luôn hết lòng quan tâm, chăm sóc thậm chí sẵn sàng hi sinh tất cả (kể cả tính mạng của mình) vì con
- Thái độ của người cha trong bức thư như thế nào?
(Thái độ kiên quyết, nghiêm khắc, chân tình)
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động 36p
Hoạt động của thầy và trò T/g Nội dung chính
Hoạt động1: Khởi động
Cách tiến hành:
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng viết:
1’
Trang 2Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan.
Trẻ em đâu chỉ có quyền được học tập,
vui chơi mà các em có quyền được chăm
sóc, nuôi dưỡng, quyền được hưởng hạnh
phúc
Nhưng có biết bao đứa trẻ sớm trải qua
nỗi đau khổ vì cha mẹ chia tay nhau, hạnh
phúc gia đình tan vỡ Thành và Thủy
trong câu chuyện này có hoàn cảnh éo lê
như thế nào chúng ta cùng tìm hiểu bài
hôm nay
Hoạt động 2: Đọc - thảo luận chú thích.
*Mục tiêu: HS nhận biết được cách đọc
diễn cảm văn bản, cảm nhận được nỗi
buồn đau của hai anh em Thành và Thủy
trong phần đầu của truyện
Giải nghĩa được một số từ khó
GV hướng dẫn HS đọc: phân biệt lời kể
với lời đối thoại của NV, chú ý tâm lý
của hai anh em khi chia búp bê, ở trong
lớp học và khi chia tay nhau
HS đọc nối tiếp đến hết VB
Nhận xét
HS tóm tắt văn bản
H-Nêu những hiểu biết của em về
truyện?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
GV hướng dẫn HS tìm hiểu thêm nghĩa
của một số từ ngữ: ráo hoảnh, ô ăn
quan
H- "Cuộc chia búp bê" là một VB nhật
dụng được viết theo phương thức biểu
đạt nào?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
(Tự sự )
Hoạt động 3: Tìm hiểu bố cục.
- Mục tiêu: HS xác định được bố cục
của văn bản và nội dung của mỗi đoạn
H- Truyện chia làm mấy đoạn? Nội dung
của mỗi đoạn
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
GV gợi ý: (Truyện viết về ai, về việc gì?
10’
4’
I Đọc, thảo luận chú thích.
1 Đọc và kể tóm tắt.
a/ Đọc
b/ Kể tóm tắt
2 Thảo luận chú thích
- Truyện ngắn “ Cuộc chia tay của những con búp bê” - Khánh Hoài được giải nhì trong cuộc thi viết về quyền trẻ em 1992
II Bố cục
- 3 phần
Trang 3Ai là nhân vật chính, truyện có những sự
việc nào)
- Truyện viết về hai anh em Thành, Thủy
phải chia tay nhau vì cha mẹ li hôn Nhân
vật chính là Thành, Thủy)
- Các sự việc chính
+ Chia búp bê
+ Chia tay lớp học
+ Chia tay của hai anh em)
H-Câu chuyện được kể theo ngôi thứ
mấy? Việc lựa chọn ngôi kể có tác dụng
gì?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
(Truyện kể theo ngôi kể 1 Tôi - Thành là
người chứng kiến tất cả các sự việc Nhân
vật tôi trong truyện trực tiếp kể lại câu
chuyện của mình nên những day dứt,
thương nhớ được thể hiện một cách chân
thực)
Hoạt động 4: Tìm hiểu văn bản.
*Mục tiêu: HS hiểu được ý nghĩa nhan đề
truyện, cảm nhận được tâm trạng buồn
khổ và tình cảm của hai anh em khi phải
chia búp bê
H- Những con búp bê gợi lên trong em
suy nghĩ gì?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
(Những con búp bê vốn là những đồ chơi
của tuổi nhỏ, thường gợi lên thế giới trẻ
em với sự ngộ nghĩnh, trong sáng, ngây
thơ)
H- Búp bê có ý nghĩa như thế nào trong
cuộc sống của hai anh em Thành và
Thủy?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
(Là đồ chơi thân thiết, gắn liền với tuổi
thơ của hai anh em Con Vệ sĩ và con Em
Nhỏ chính là hình ảnh yêu thương, gắn bó
của anh em Thành và Thủy)
H- Vì sao truyện có tên là “Cuộc chia tay
của những con búp bê” Tên truyện có
liên quan gì đến ý nghĩa của truyện?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
(Lấy hình ảnh chia tay của những con búp
bê để nói đến cuộc chia tay của 2 anh em
20’ III.Tìm hiểu văn bản
1 Cuộc chia búp bê
Trang 4Những con búp bê trong truyện cũng như
anh em Thành và Thủy, hồn nhiên vô tư,
ngây thơ, trong sáng, không có tội lỗi gì
vậy mà lại phải chia tay nhau Nhan đề
chuyện đầy ám ảnh Lấy cuộc chia tay
của đồ vật để nói đến cuộc chia tay của
con người)
HS đọc to từ đầu->tay áo
H-Vì sao phải chia búp bê?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
(Theo lệnh của mẹ: Thôi 2 đứa liệu mà
chia đồ chơi ra đi)
H- Hình ảnh Thủy và Thành hiện lên qua
các chi tiết nào khi mẹ giục chia đồ chơi ?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
GV nhận xét
H- T/g sử dụng nghệ thuật gì để miêu tả
tâm trạng của hai anh em? Tác dụng?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
(So sánh + sử dụng từ láy gợi hình gợi tả
t/g cho ta thấy sự đau xót, buồn khổ, sợ
hãi, kinh hoàng của Thành và Thủy)
GV chiếu tranh minh họa
H-Bức tranh trong sgk tr- 22 minh họa
cho sự việc nào của truyện?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
(Cảnh chia đồ chơi Khuân mặt hai anh
em vô cùng buồn bã Em Thủy còn khóc
Người anh rầu rĩ cầm con Em Nhỏ đưa
cho bé Thủy)
H-Tại sao hai anh em có tâm trạng như
thế?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
(Vì chia đồ chơi có nghĩa là giờ chia tay
của hai anh em đã đến, mà chúng thì
thương yêu nhau, không muốn xa nhau,
nhất là với Thủy điều này thật khủng
khiếp)
HS đọc thầm đoạn: "Chúng tôi nặng nề
thế này"
H- Cho biết nội dung và phương thức
biểu đạt của đoạn truyện?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
(Tả cảnh thiên nhiên, sinh hoạt buổi sáng
tươi vui, ríu ran tiếng chim hót
+ Thủy: run lên bần bật, cặp mắt tuyệt vọng, hai bờ mi sưng mọng lên vì khóc nhiều, khóc nức nở, tức tưởi… + Thành: cắn chặt môi để khỏi bật lên tiếng khóc, nước mắt cứ tuôn ra như suối
- Hai anh em vô cùng buồn khổ, đau đớn, sợ hãi, không hề muốn xa nhau
Trang 5H-Vì sao sau khi kể sự việc, tác giả lại
đan xen một đoạn tả cảnh thiên nhiên và
sinh hoạt tươi vui?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
(Đây không phải là điều ngẫu nhiên mà
là dụng ý nghệ thuật của tác giả Cuộc
sống vẫn cứ đẹp tươi chỉ có tai họa đang
giáng xuống đầu hai đứa trẻ tội nghiệp
Sự đối lập ấy đã khắc sâu hoàn cảnh trớ
trêu, éo le, đáng thương cảm của hai đứa
trẻ )
H- Cuộc chia tay búp bê diễn ra như thế
nào?
HS thảo luận nhóm 4 báo cáo, chia sẻ
Thời gian 3p
- Thành: lấy hai con búp bê từ trong tủ đặt
sang hai phía
- Thủy: “Tru tréo:" Sao anh ác thế"
-Thành: Đặt con Vệ Sĩ vào cạnh con Em
Nhỏ
- Thủy: Bối rối: đêm lấy ai canh gác cho
anh
- Thủy: Bỗng vui vẻ: "Anh xem chúng
đang cười kìa"
H-Lời nói và hành động của Thủy khi
thấy anh chia hai con búp bê Vệ Sĩ và Em
Nhỏ ra hai bên có gì mâu thuẫn?
HS thao luận cặp đôi báo cáo, chia sẻ
Thời gian 2p
GV nhận xét, kết luận
(Mâu thuẫn ở chỗ một mặt Thủy rất giận
giữ không muốn chia rẽ hai con búp bê,
nhưng mặt khác lại rất thương Thành, sợ
đêm đêm không có con vệ sĩ canh giấc
ngủ cho anh, nên em rất bối rối sau khi
đã" tru tréo lên giận giữ" -> đưa ra tình
huống này, tác giả gợi lên trong lòng bạn
đọc sự suy nghĩ để giải quyết mâu thuẫn
này)
H- Có thể giải quyết mâu thuẫn này bằng
cách nào? Kết thúc truyện, Thủy đã chọn
cách giải quyết như thế nào Chi tiết này
gợi cho em suy nghĩ, tình cảm gì?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
(Chỉ có thể giải quyết mẫu thuẫn khi gia
Hình ảnh hai con búp bê đứng cạnh nhau nói lên tình anh em bền chặt không gì có thể chia rẽ
Trang 6đình Thành và Thủy đoàn tụ, hai anh em
không phải xa nhau Cuối truyện Thủy đã
để con Em Nhỏ lại bên cạnh con Vệ Sĩ
Chi tiết này là một chi tiết đặc sắc Nó gợi
lên sự xót thương của bạn đọc đối với một
cô bé giàu lòng vị tha, giàu đức hi sinh
Thà em phải chịu thiệt thòi chứ không để
búp bê phải xa nhau, không để anh thiếu
người canh gác trong đêm Đồng thời bạn
đọc thấy chạnh lòng trước sự vô tình của
những bậc làm cha, làm mẹ Đến những
đứa trẻ còn có thể hiểu thế nào là nỗi đau
li biệt vậy mà cha mẹ chúng vẫn cứ hành
động theo ý muốn chủ quan của mình
Thủy đã gióng lên một tiếng chuông cảnh
tình các bậc làm cha, làm mẹ hãy vì con
cái mà giữ vững tổ ấm gia đình mình)
H- Em hãy tìm thêm các chi tiết thể hiện
t/c của hai anh em trong phần còn lại của
đoạn 1?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
(Em mang kim chỉ ra sân vận động để vá
áo cho anh Chiều nào anh cũng đi đón
em, hai anh em nắm tay nhau vừa đi vừa
trò chuyện Nhường nhau chia búp bê)
H- Qua những chi tiết này em cảm nhận
được t/c của hai anh em như thế nào?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
GV nhận xét
Kết thúc tiết 1
Hai anh em rất mực gần gũi, thương yêu chia sẻ và quan tâm tới nhau
4 Củng cố: (2p)
- Em hãy nêu cảm nghĩ của mình về hai anh em Thành, Thủy qua phân tích đoạn 1 của VB?
HS HĐCN trình bày, chia sẻ
- Thành và thủy yêu thương và quan tâm tới nhau
5 Hướng dẫn học bài: (2p).
- HS tự tóm tắt lại truyện
- Soạn: tiết 2 trả lời các câu hỏi từ 5-7
Chú ý các chi tiết truyện diễn tả tâm trạng của Thủy khi đến trường, của cô giáo, của các bạn trong lớp; các chi tiết miêu tả tâm trạng của hai anh em trong giây phút cuối của cuộc chia tay