Giáo án Ngữ văn 7 bài 5: Tìm hiểu chung về văn biểu cảm

Tập làm văn: TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM A- Mục tiêu bài học: Giúp HS: - Hiểu được văn biểu cảm nảy sinh là do nhu cầu biểu cảm của con người.. - Biết phân biệt biểu cảm trực tiếp và

Tập làm văn:

TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM

A- Mục tiêu bài học:

Giúp HS:

- Hiểu được văn biểu cảm nảy sinh là do nhu cầu biểu cảm của con người

- Biết phân biệt biểu cảm trực tiếp và biểu cảm gián tiếp cũng như phân biệt các yếu tố đó trong văn bản

- Bước đầu nhận diện và phân tích các văn bản biểu cảm, chuẩn bị để viết kiểu văn bản này

B- Chuẩn bị:

- Đồ dùng: bảng phụ

- Những điều cần lưu ý: Những tình cảm trong văn bản biểu cảm phải là những tình cảm đẹp: nhân ái, vị tha, cao thượng, tinh tế Nó góp phần nâng cao phẩm giá con người và làm phong phú tâm hồn con người

C- Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:

I- Ổn định tổ chức:

Sĩ số: Vắng:

II- Kiểm tra :

III- Bài mới:

Đọc 1 bài ca dao mà em thích Nêu cảm nhận của em về bài ca dao đó? Tình cảm được gửi gắm trong bài ca dao đó chính là biểu cảm.Vậy thế nào là biểu cảm và biểu cảm có những đặc điểm gì -> bài mới

Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức

GV: Giải nghĩa của các yếu tố:

+ nhu: cần phải có, cầu: mong muốn

-> nhu cầu: mong muốn có

+ Biểu: thể hiện ra bên ngoài, cảm:

rung động và mến phục

-> biểu cảm: rung động được biểu hiện

bằng lời văn, thơ

GV nhấn mạnh: nhu cầu biểu cảm là

mong muốn được bày tỏ những rung

động của mình thành lời văn, lời thơ

- Trong cuộc sống, có khi nào các em

xúc động trước cảnh đẹp thiên nhiên

hoặc 1 cử chỉ cao thượng của cha mẹ,

thầy cô, bạn

bè ?

GV nhấn mạnh: là con người ai cũng có

những phút xúc động như vậy Nhờ nó

mà các nhà văn, nhà thơ đã viết nên

những tác phẩm hay, gợi ra được sự

đồng cảm của người đọc

Văn biểu cảm chỉ là 1 trong vô vàn

những cách biểu cảm của con người,

còn có những cách biểu cảm khác như

ca hát, vẽ tranh, gẩy đàn

I- Nhu cầu biểu cảm và văn biểu

cảm:

1- Nhu cầu biểu cảm của con người

Hs đọc 2 câu ca dao trong sgk (71)

- Mỗi câu ca dao trên thổ lộ tình cảm,

cảm xúc gì ?

- Người ta thổ lộ tình cảm để làm gì?

(Thổ lộ tình cảm để gợi sự cảm thông,

chia sẻ , gợi sự đồng cảm)

- Khi nào con người cần thấy phải làm

văn biểu cảm ? (Khi có những tình cảm

tốt đẹp chất chứa, muốn biểu hiện cho

người khác cảm nhận thì người ta có

nhu cầu biểu cảm)

- Thế nào là văn biểu cảm ?

- Người ta thường biểu cảm bằng

những phương tiện nào ?

GV : văn biểu cảm còn gọi là văn trữ

tình Bao gồm các thể loại văn học như:

thơ trữ tình, ca dao trữ tình, tuỳ bút

HS đọc 2 đoạn văn

- 2 đoạn văn trên biểu đạt những nội

dung gì ?

- GV: trong thư từ, nhật kí , người ta

thường biểu cảm theo lối này

- Nội dung ấy có đặc điểm gì khác so

* VD 1: 2 câu ca dao sgk –71

- Câu 1: thổ lộ tình cảm thương cảm, xót xa cho những cảnh đời oan trái

- Câu 2: thể hiện cảm xúc vui sướng, hạnh phúc như chẽn lúa đòng đòng phơi mình tự do dưới ánh nắng ban mai

- Văn biểu cảm: là văn bản viết ra nhằm biểu đạt tình cảm, cảm xúc

- Các thể loại văn biểu cảm: thư, thơ, văn

với nội dung của văn bản tự sự và miêu

tả?

Cả 2 đoạn đều không kể 1 chuyện gì

hoàn chỉnh, mặc dù có gợi lại những kỷ

niệm Đặc biệt là đoạn 2 tác giả sử

dụng biện pháp miêu tả, từ miêu tả mà

liên tưởng, gợi ra những cảm xúc sâu

sắc

-> Văn biểu cảm khác tự sự và miêu tả

thông thường

- Có ý kiến cho rằng: Tình cảm, cảm

xúc trong văn biểu cảm phải là tình

cảm, cảm xúc thấm nhuần tư tưởng

nhân văn Qua 2 đoạn văn trên em có

tán thành ý kiến đó không?

- Em có nhận xét gì về phương thức

biểu đạt tình cảm, cảm xúc ở 2 đoạn

văn trên ?

GV: 2 đoạn văn có cách biểu cảm khác

nhau

Đoạn 1: biểu cảm trực tiếp

Đoạn 2 bắt đầu bằng miêu tả tiếng hát

đêm khuya trên đài, rồi im lặng, rồi

tiếng hát trong tâm hồn, trong tư tưởng

Tiếng hát của cô gái biến thành tiếng

hát của quê hương, đất nước, của ruộng

vườn, của nơi chôn rau cắt rốn

2- Đặc điểm chung của văn biểu cảm:

*VD 2: 2 đoạn văn sgk – 72

- Đoạn1 : biểu hiện nỗi nhớ bạn và nhắc lại những kỉ niệm xưa

- Đoạn 2 : biểu hiện tình cảm gắn bó với quê hương, đất nước

=> là những tình cảm đẹp thấm

- Em hãy chỉ ra các từ ngữ và hình ảnh

liên tưởng có giá trị biểu cảm ở 2 đoạn

văn trên ?

- GV khẳng định: văn biểu cảm chỉ

nhằm cho người đọc biết được, cảm

được tình cảm của người viết Tình cảm

là nội dung thông tin chủ yếu của văn

biểu cảm

- Văn biểu cảm là gì ?

- Văn biểu cảm được thể hiện qua

những thể loại nào ?

- Tình cảm trong văn biểu cảm thường

có tính chất như thế nào ?

- Văn biểu cảm có những cách biểu

hiện nào?

- So sánh 2 đoạn văn và cho biết đoạn

nào là văn biểu cảm? vì sao?

- Hãy chỉ ra nội dung biểu cảm của

đoạn văn ấy?

nhuần tư tưởng nhân văn

- Đoạn 1: là biểu cảm trực tiếp

-> người viết gọi tên đối tượng biểu cảm, nói thẳng tình cảm của mình (cách này thường gặp trong thư từ, nhật kí, văn chính luận)

- Đoạn 2 : là biểu cảm gián tiếp-> tác giả không nói trực tiếp mà gián tiếp thể hiện tình yêu quê hương đất nước (đây là cách biểu cảm thường gặp trong tác phẩm văn học)

-Đoạn 1: Thương nhớ ôi, xiết bao mong nhớ, các KN

- Hãy chỉ ra nội dung biểu cảm trong

bài thơ Sông núi nước Nam và Phò giá

về kinh ?

- Đoạn 2: là chuỗi hình ảnh và liên tưởng

* Ghi nhớ: sgk-73

II- Luyện tập:

1- Bài 1:

- Đoạn b: là biểu cảm vì nhà văn đã biến hoa hải đường thành tình cảm

- Nội dung biểu cảm của đoạn văn:

+ Hải đường rộ lên hàng trăm đoá hoa ở đầu cành phơi phới như 1 lời chào hạnh phúc

+ Hải đường có màu đỏ thắm rất quí, hân hoan, say đắm

+ Hoa hải đường rực rỡ, nồng nàn

nhưng không có vẻ gì là yểu điệu thục nữ, cánh hoa khum khum như muốn phong lại cái nụ cười má lúm đồng tiền

2- Bài 2:

Hai bài thơ đều là biểu cảm trực tiếp

vì cả 2 bài đều trực tiếp nêu tư tưởng, tình cảm, không thông qua 1 phương tiện trung gian như miêu tả,

kể chuyện nào cả

* Củng cố:

GV hệ thống lại kiến thức toàn bài

V - Hướng dẫn học bài:

- Học thuộc ghi nhớ sgk-73

- Làm BT 3,4-74

- Đọc bài: Đặc điểm của văn biểu cảmảm

D - Rút kinh nghiệm :