- Hai cách biểu cảm trực tiếp và gián tiếp trong văn bản biểu cảm.. Kĩ năng: - Nhận biết đặc điểm chung của văn bản biểu cảm và hai cách biểu cảm trực tiếp và gián tiếp trong văn bản bi
Trang 1Tập làm văn: TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức: - Khái niệm văn biểu cảm.
- Vai trò, đặc điểm của văn biểu cảm
- Hai cách biểu cảm trực tiếp và gián tiếp trong văn bản biểu cảm
2 Kĩ năng: - Nhận biết đặc điểm chung của văn bản biểu cảm và
hai cách biểu cảm trực tiếp và gián tiếp trong văn bản biểu cảm cụ thể
- Tạo lập văn bản có sử dụng các yếu tố biểu cảm
3 Thái độ : Học tập nghiêm túc.Yêu thích môn học.
4 Tích hợp:
B CHUẨN BỊ.
1 Giáo viên: Nghiên cứu bài Soạn bài chu đáo
a Phương tiện dạy học: Bảng phụ, bút lông.
b Các phương pháp/ kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng.
- Phân tích các tình huống mẫu
- Thực hành có hướng dẫn
- Động não: suy nghĩ, phân tích các ví dụ rút ra những bài học thiết thực về văn biểu cảm
2 Học sinh: Học bài Đọc kĩ và soạn bài theo câu hỏi SGK.
C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP.
1 Ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ:
Trang 23 Bài mới: GV giới thiệu vào bài
Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức
* Hoạt động 1: Tìm hiểu nhu cầu biểu cảm
của con người.
Hs: đọc 2 câu ca dao trong sgk (71)
? Mỗi câu ca dao trên thổ lộ tình cảm, cảm
xúc gì ?
?Người ta thổ lộ tình cảm để làm gì?
-> Thổ lộ tình cảm để gợi sự cảm thông, chia
sẻ , gợi sự đồng cảm
? Khi nào con người cần thấy phải làm văn
biểu cảm ?
-> Khi có những tình cảm tốt đẹp chất chứa,
muốn biểu hiện cho người khác cảm nhận thì
người ta có nhu cầu biểu cảm)
? Vậy thế nào là văn biểu cảm ?
? Người ta thường biểu cảm bằng những
phương tiện nào ?
=> GV : văn biểu cảm còn gọi là văn trữ tình.
Bao gồm các thể loại văn học như: thơ trữ
I NHU CẦU BIỂU CẢM CỦA CON NGƯỜI.
1 Nhu cầu biểu cảm của con người
* Ví dụ 1: 2 câu ca dao (sgk –71)
- Câu 1: thổ lộ tình cảm thương cảm, xót xa
cho những cảnh đời oan trái
- Câu 2: thể hiện cảm xúc vui sướng, hạnh
phúc như chẽn lúa đòng đòng phơi mình tự do dưới ánh nắng ban mai
=> Văn biểu cảm: là văn bản viết ra nhằm
biểu đạt tình cảm, cảm xúc
- Các thể loại văn biểu cảm: thư, thơ, văn
Trang 3tình, ca dao trữ tình, tuỳ bút
HS: đọc 2 đoạn văn.
? 2 đoạn văn trên biểu đạt những nội dung gì?
-> GV: trong thư từ, nhật kí , người ta thường
biểu cảm theo lối này
? Nội dung ấy có đặc điểm gì khác so với nội
dung của văn bản tự sự và miêu tả?
-> Cả 2 đoạn đều không kể 1 chuyện gì hoàn
chỉnh, mặc dù có gợi lại những kỷ niệm Đặc
biệt là đoạn 2 tác giả sử dụng biện pháp miêu
tả, từ miêu tả mà liên tưởng, gợi ra những
cảm xúc sâu sắc
-> Văn biểu cảm khác tự sự và miêu tả thông
thường
? Có ý kiến cho rằng: Tình cảm, cảm xúc
trong văn biểu cảm phải là tình cảm, cảm xúc
thấm nhuần tư tưởng nhân văn Qua 2 đoạn
văn trên em có tán thành ý kiến đó không?
? Em có nhận xét gì về phương thức biểu đạt
tình cảm, cảm xúc ở 2 đoạn văn trên ?
-> 2 đoạn văn có cách biểu cảm khác nhau
+Đoạn 1: biểu cảm trực tiếp
+Đoạn 2: bắt đầu bằng miêu tả tiếng hát đêm
khuya trên đài, rồi im lặng, rồi tiếng hát trong
tâm hồn, trong tư tưởng Tiếng hát của cô gái
biến thành tiếng hát của quê hương, đất nước,
2- Đặc điểm chung của văn biểu cảm:
* Ví dụ 2: 2 đoạn văn (sgk – 72)
- Đoạn1 : biểu hiện nỗi nhớ bạn và nhắc lại
những kỉ niệm xưa
- Đoạn 2 : biểu hiện tình cảm gắn bó với quê
hương, đất nước
=> là những tình cảm đẹp thấm nhuần tư tưởng nhân văn
Trang 4của ruộng vườn, của nơi chôn rau cắt rốn.
? Em hãy chỉ ra các từ ngữ và hình ảnh liên
tưởng có giá trị biểu cảm ở 2 đoạn văn trên ?
=> GV khẳng định: văn biểu cảm chỉ nhằm
cho người đọc biết được, cảm được tình cảm
của người viết Tình cảm là nội dung thông
tin chủ yếu của văn biểu cảm
? Văn biểu cảm là gì ?
? Văn biểu cảm được thể hiện qua những thể
loại nào ?
? Tình cảm trong văn biểu cảm thường có
tính chất như thế nào ?
? Văn biểu cảm có những cách biểu hiện nào?
-> HS đọc ghi nhớ
*Hoạt động 2: HD luyện tập.
HS: đọc, xác định yêu cầu BT
? So sánh 2 đoạn văn và cho biết đoạn nào là
văn biểu cảm? vì sao?
? Hãy chỉ ra nội dung biểu cảm của đoạn văn
ấy?
+ Phương thức biểu đạt:
- Đoạn 1: là biểu cảm trực tiếp
-> người viết gọi tên đối tượng biểu cảm, nói thẳng tình cảm của mình (cách này thường gặp trong thư từ, nhật kí, văn chính luận)
- Đoạn 2 : là biểu cảm gián tiếp -> tác giả
không nói trực tiếp mà gián tiếp thể hiện tình yêu quê hương đất nước (đây là cách biểu cảm thường gặp trong tác phẩm văn học)
+ Các từ ngữ, hình ảnh có giá trị biểu cảm.
- Đoạn 1: Thương nhớ ôi, xiết bao mong nhớ,
các KN
- Đoạn 2: là chuỗi hình ảnh và liên tưởng.
* Ghi nhớ: sgk-73
II LUYỆN TẬP.
Trang 5HS: đọc, xác định yêu cầu BT
? Hãy chỉ ra nội dung biểu cảm trong bài thơ
Sông núi nước Nam và Phò giá về kinh ?
* Bài 1(73)
- Đoạn b: là biểu cảm vì nhà văn đã biến hoa
hải đường thành tình cảm
-> Nội dung biểu cảm của đoạn văn:
+ Hải đường rộ lên hàng trăm đoá hoa ở đầu cành phơi phới như 1 lời chào hạnh phúc
+ Hải đường có màu đỏ thắm rất quí, hân hoan, say đắm
+ Hoa hải đường rực rỡ, nồng nàn nhưng không có vẻ gì là yểu điệu thục nữ, cánh hoa khum khum như muốn phong lại cái nụ cười
má lúm đồng tiền
* Bài 2 (74)
Hai bài thơ đều là biểu cảm trực tiếp vì cả 2 bài đều trực tiếp nêu tư tưởng, tình cảm, không thông qua 1 phương tiện trung gian như miêu
tả, kể chuyện nào cả
4 Củng cố: ? Nêu các đặc điểm của văn biểu cảm? -Gv đánh giá tiết học.
5 Dặn dò: VN học bài, soạn bài đọc thêm: “Côn sơn ca….