MỤC TIÊU: 1.Kiến thức : Giúp HS thấy được vai trò và tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.. 2.Kĩ năng : - Bước đầu hình thành cho HS kĩ năng qua
Trang 1Bài 19 - Tiết 79 + 80
Tuần 21
QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH
VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ
I MỤC TIÊU:
1.Kiến thức :
Giúp HS thấy được vai trò và tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
2.Kĩ năng :
- Bước đầu hình thành cho HS kĩ năng quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét
khi miêu tả
- Nhận diện và vận dụng được những thao tác cơ bản trên trong đọc và viết bài văn miêu tả
3.Thái độ :
Giáo dục HS tinh thần tự giác, tích cực học tập
II NỘI DUNG HỌC TẬP:
Vai trò và tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
III CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên : bảng phụ
2.Học sinh : đọc trước các nội dung SGK/27-30
IV TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:
1 Ổn định tổ chức và kiểm diện: (1p)
2 Kiểm tra miệng: (4p)
? Thế nào là văn miêu tả ? Nếu tả một em bé, em sẽ chọn những đặc điểm tiêu biểu nào để tả? (8đ)
- Ghi nhớ : SGK/16 (3đ)
- Bụ bẫm, dễ thương
- Khuôn mặt: tròn, trắng hồng
- Đôi mắt: tròn, đen láy
- Cái miệng: chúm chím cười
- Tinh nghịch
=> Gv kiểm tra sự chuẩn bị bài của hs (2đ)
3.Tiến trình bài học : (80p)
*Hoạt đông1: (1p) Vào bài: Để miêu tả cho
hay cho tốt cần chú ý những gì ? Trước hết cần
phải biết quan sát, tưởng tượng, so sánh và
nhận xét đối tượng được tả, cần tả Trong bài
học hôm nay các em sẽ hiểu được các thao tác
trên.
*Hoạt đông2:(39 phút) Giới thiệu các thao tác I.Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận
Trang 2khi miêu tả
* Cho HS đọc ba đoạn văn miêu tả trong SGK
- HS đọc, cả lớp theo dõi
? Các đoạn văn trên tả về ai? Cảnh gì?
- Mỗi đoạn văn giúp em hình dung được những
đặc điểm nổi bật gì của sự vật và phong cảnh
được miêu tả?
- Những đặc điểm đó thể hiện ở những từ ngữ,
hình ảnh nào?
- Tìm những câu văn có sự liên tưởng và so
sánh trong mỗi đoạn
* Chia lớp làm 6 nhóm , thảo luận (5phút)
- Nhóm 1, 2 : Đoạn 1
- Nhóm 3, 4 : Đoạn 2
- Nhóm 5, 6 : Đoạn 3
+ Đại diện các nhóm trình bày
+ Nhận xét , bổ sung
**GV Chốt ý:
Miêu tả Dế Choắt (Miêu tả sự vật)
Đặc điểm Từ ngữ, hình
ảnh Liên tưởng –so sánh Gầy gò, ốm
yếu
- Người gầy
gò và dài lêu nghêu, cánh ngắn củn, đôi càng bè bè, nặng nề, râu ria cụt có một mẩu
- Mặt mũi ngẩn ngẩn, ngơ ngơ
- Như người cởi trần mặc
áo ghi lê
- Như một gã nghiện thuốc phiện
Miêu tả sông ngòi Cà Mau
Đặc điểm Từ ngữ, hình
ảnh Liên tưởng –so sánh Vừa đẹp thơ
mộng vừa
mênh mông
hùng vĩ
- Vẻ thơ mộng: sông ngòi bao phủ toàn màu xanh: trời xanh, nước xanh, rừng xanh, rì rào bất tận
- như mạng nhện
- như thác
- như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng
- như hai dãy trường thành
xét trong văn miêu tả
1.Các đoạn văn: SGK/27
- Đoạn 1: Miêu tả Dế Choắt (Miêu tả sự vật)
- Đoạn 2: Miêu tả sông ngòi Cà Mau
Trang 3- Vẻ hùng vĩ:giăng chi chít, mênh mông rộng hơn ngàn thước, rừng đước cao ngất, nước
ầm ầm đổ ra biển
vô tận
Miêu tả cây gạo vào mùa xuân
Đặc điểm Từ ngữ, hình
ảnh Liên tưởng –so sánh Chim ríu rít,
cây gạo sừng sững, hàng ngàn ngọn lửa hồng, ngàn ánh nến trong xanh, long lanh, lung linh, lượn lên lượn xuống, gọi nhau…
- như một tháp đèn khổng lồ
- là hàng ngàn ngọn lửa hồng, là hàng ngàn ánh nến trong xanh
? Từ sự phân tích trên, em hãy cho biết để miêu
tả những đặc điểm nổi bật của sự vật và phong
cảnh trên cần phải có năng lực gì?
- Các năng lực cần thiết: Quan sát, tưởng
tượng, so sánh và nhận xét
? Sự tưởng tượng, so sánh trên có gì độc đáo?
- Đoạn 1: gợi dáng vẻ đi đứng liêu xiêu, lờ đờ,
ngật ngưỡng…
- Đoạn 2: tăng thêm vẻ thơ mộng, mênh mông
hùng vĩ của dòng sông Năm căn
- Đoạn 3: vẻ đẹp rực rỡ của cây hoa gạo
Gọi HS đọc mục 3:
? Tìm những chữ đã bị bỏ đi
- ầm ầm, như thác, nhô lên hụp xuống như
người bơi ếch, như hai dãy trường thành vô tận
? Những chữ bị bỏ đi ảnh hưởng đến đoạn văn
miêu tả ntn?
- Đoạn văn trở nên khô khan, thiếu hình ảnh so
sánh liên tưởng, không gợi trí tưởng tượng cho
- Đoạn 3: Miêu tả cây gạo vào mùa xuân
2 Tác dụng
- Quan sát giúp chọn được những chi tiết nổi bật của đối tượng được miêu tả
- Tưởng tượng, so sánh giúp người đọc hình dung đối tượng miêu tả một cách cụ thể, sinh động, hấp dẫn
- Nhận xét giúp người đọc hiểu được tình cảm của người viết
Trang 4
người đọc.
? Tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh
và nhận xét trong văn miêu tả?
- Hs đọc to ghi nhớ/28
HẾT TIẾT 79
* Ghi nhớ: SGK/28
*Hoạt đông 3:(40 phút)Hướng dẫn HS luyện
tập
- Gọi HS đọc bài tập 1
- Xác định yêu cầu của bài tập
- HS Trình bày – nhận xét
- GV Chốt ý
- Gọi HS đọc bài tập 2 - Đọc , xác định yêu
cầu
- Trình bày- nhận xét
- GV chốt ý
* Gọi HS đọc bài tập 3
-Đọc, xác định yêu cầu
Thảo luận theo nhóm đôi (3phút)
+ Đại diện các nhóm trình bày
+ Nhận xét , góp ý
**GV nhận xét - bình điểm
*Gọi HS đọc bài tập 4 - Đọc, xác định yêu cầu
+ Khá , giỏi trình bày
+ Nhận xét , góp ý
**GV Chốt ý
II Luyện tập
Bài tập 1:
a) Điền từ
- gương bầu dục
- cong cong
- lấp ló
- cổ kính
- xanh um b) Hình ảnh đặc sắc :
- Mặt hồ …sáng long lanh
- Cầu Thê Húc màu son …
- Đền Ngọc Sơn , gốc đa già rễ lá xum xuê
- Tháp Rùa xây trên nền đất giữa hồ
Bài tập 2:
- Người rung rinh bóng mỡ
- Đầu to nổi lên từng tảng rất bóng
- Răng đen nhánh , nhai ngoàm ngoạp
- Râu dài , uốn cong rất đỗi hùng dũng
- Cử chỉ : trịnh trọng , khoan thai … => Lựa chọn từ ngữ thích hợp , đặc sắc
Bài tập 3:
- Nhà: mái, tường, nền, cửa, cảnh trước sân, cảnh hai bên, …
- Phòng: tường, các vật trong phòng, …
Bài tập 4:
- Mặt trời: quả bóng hồng, vùng lửa đỏ, bông hoa đỏ, mâm lửa,…
- Bầu trời : vung khổng lồ, thảm hồng, thảm trắng, thảm xanh,…
- Hàng cây: bức tường xanh dài, hàng người chào đón, tường thành cao vút,…
- Núi (đồi): bát úp, hàng quân lực lưỡng bảo vệ xóm làng, …
- Những ngôi nhà: mái đầu đang trò chuyện, trạm gác, đoàn tàu, …
4.Tổng kết: (2p)
Gọi HS đọc lại Ghi nhớ
Trang 55 Hướng dẫn học tập: (3p)
* Đối với bài học ở tiết học này:
- Học thuộc ghi nhớ SGK
- Làm bài tập 5, bổ sung đủ các bài tập
* Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:
- Chuẩn bị : Luyện nói về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
Đọc và chuẩn bị các bài tập SGK/35-37
V PHỤ LỤC: