Điều khiển thích nghi là dùng hệ thống điều khiển để đo 1 hoặc nhiều biến số của qúa trình lực cắt, nhiệt độ, công suất, v.v.. Điều khiển số nhờ Với CNC, chương trình được cho vào một
Trang 1ĐIỀU KHIỂN MÁY
NC BẰNG MÁY TÍNH
(CNC)
Thạc sĩ Lê Trung Thực
Trang 2 Điều khiển số nhờ máy tính
Direct Numerical Control
Phối hợp giữa DNC và CNC
Các hệ thống điều khiển thích nghi
Xu hướng phát triển của CNC
Trang 3 Computer numerical control (CNC)
Direct numerical control (DNC)
Adaptive control (AC)
Trang 4Write của nó
Một trong những khác biệt của CNC là
một máy tính điều khiển một máy công cụ Khác với DNC là dùng 1 máy tính để điều khiển nhiều máy công cụ riêng biệt
Trang 5Khái niệm
• Điều khiển thích nghi không đòi hỏi máy tính số Điều khiển thích nghi là dùng hệ thống điều khiển để đo 1 hoặc nhiều biến số của qúa trình (lực
cắt, nhiệt độ, công suất, v.v.) và thay đổi lượng
ăn dao và (hoặc) tốc độ cắt để bù trừ vào
những thay đổi có hại của các biến số của qúa trình
• Mục đích của điều khiển thích nghi:
• - Tối ưu hóa qúa trình gia công mà máy NC đơn
độc không thể thực hiện được
• - Nhiều dự án điều khiển thích nghi ban đầu là dựa trên việc điều khiển tương tự hơn là máy tính số
• - Ngày nay các hệ thống sử dụng công nghệ vi xử lý để ứng dụng chiến lược điều khiển thích nghi
Trang 6Những khó khăn của
NC cổ điển
• Có lỗi khi lập trình gia công do:
• - Cú pháp sai
• - Số sai
• Để cho băng lỗ đúng, phải chỉnh
sửa đến 3 – 4 lần hoặc hơn nữa
• Khó đạt được trình tự gia công tốt
nhất
Trang 7Những khó khăn của
NC cổ điển
Vận tốc và lượng ăn dao không tối
ưu vì không thể thay tốc độ và lượng ăn
dao trong qúa trình gia công Vì vậy người lập trình phải thiết lập tốc độ và lượng ăn dao cho trường hợp xấu nhất.
Băng đục lỗ dễ bị rách
Bộ đọc băng là phần cứng yếu kém
nhất của máy NC Khi có sự cố, nhóm thợ bảo trì thường bắt đầu tìm nguyên
nhân nơi máy đọc băng.
Controller: Bộ điều khiển NC cổ điển là
loại cứng (hard – wired)
Trang 8Những khó khăn của
NC cổ điển
Hệ thống NC cổ điển không đảm bảo thông tin theo thời gian khi gia công Những thông tin này có thể gồm: máy có sự cố và thay dụng cụ cắt
Trang 9Công nghệ sản xuất các
bộ điều khiển NC
• Ít nhất là có 7 thế hệ các bộ điều khiển đã được biết đến
Bóng chân không (Circa 1952)
Electromechanical Relays (Circa 1955)
Discrete semiconductors (circa 1960)
Intergrated Circuite (circa 1965)
Direct numerical control (circa 1968)
Computer numerical control (circa 1970)
Microprocessors and Microcomputers (circa 1975)
Trang 10Công nghệ sản xuất các
bộ điều khiển NC
• 1982: 286 Microprocessor Number of Transistors:
134,000
• Speed: 6MHz, 8MHz, 10MHz, 12.5MHz
• Within 6 years of it release, there were an estimated 15
million
286-• based personal computers installed around the world.
• 1985: Microsoft ships Windows 1.0
• 1986: Intel ships the 16 MHz 80386 processor
– Compaq Computer introduces the first 80386-based computer.
• 1989: Intel 486? DX CPU Microprocessor 1990: Microsoft
ships Windows 3.0
– Number of Transistors: 1.2 million
– Speed: 25MHz, 33MHz, 50MHz
• 1993: Intel introduces the 60 MHz Pentium processor
Number of Transistors: 3.1 million
– Microsoft ships the Windows NT operating system.
Trang 11Công nghệ sản xuất các
bộ điều khiển NC
• 1997: Intel® Pentium® II Processor Number
of Transistors: 7.5 million
– Speed: 200MHz, 233MHz, 266MHz, 300MHz
• 1999: Intel® Celeron? Processor
• 1999: Intel® Pentium® III Processor
Number of Transistors: 9.5 million
Trang 12Công nghệ sản xuất các
bộ điều khiển NC
2003
– To date, Intel has shipped one billion x86 processors – Advanced Micro Devices launches the 2.2 GHz 64-bit Athlon 64 processor.
• 2006, January 10
– Apple Computer introduces the MacBook Pro, their first Intel-based, dual-core mobile computer, as well
as an Intel-based iMac.
Trang 13Điều khiển số nhờ
Với CNC, chương trình được cho vào
một lần và được lưu trong bộ nhớ
máy tính Vì vậy máy đọc băng lỗ chỉ dùng khi nạp các chương trình và dữ liệu gốc So với các máy NC
thông thường máy CNC mềm dẻo
hơn, khả năng tính toán tốt hơn
Trang 14Cấu hình chung của một
hệ thống CNC
Trang 15Các chức năng của
CNC
Điều khiển máy công cụ (Machine tool
control)
Hiệu chỉnh bán kính dao trong qúa trình gia
công (In – process compensation)
Cải thiện việc lập trình và vận hành
(Improved Programming and Operating features)
Chẩn đoán (Diagnostics).
Ưu điểm chính của CNC là chứa đựng các
khả năng điều khiển trong bộ điều khiển
mềm (soft – wired)ø Một số chức năng
điều khiển như nội suy cung tròn có thể
được thực hiện trong HTĐK gắn cứng (hard – wired) thì tốt hơn so với gắn mềm
Trang 16Sự phát triển CNC đi theo 2
hướng
Hybrid CNC: CNC lai (phối hợp cả
gắn cứng và gắn mềm)
Straight CNC: CNC trực tiếp (chỉ sử
dụng bộ điều khiển gắn mềm)
Trang 17Sơ đồ HT Hybrid CNC
Trang 18Trong hệ thống lai (Hybrid
CNC )
• Các thành phần gắn cứng (Hard –
wired components) thực hiện các chức năng có lợi nhất như
• Tính toán và sinh ra lượng ăn dao (Feed rate gereration)
• Nội suy đường tròn (Circular
Interpolattion)
• Các chức năng khác do computer wired components) thực hiện.
(soft-• Hybrid CNC được sử dụng khá rộng rãi
vì giá rẻ hơn Straight CNC.
Trang 19Sơ đồ Straight System
Trang 20Trong hệ thống trực tiếp (Straight CNC):
Máy tính thực hiện mọi chức năng
HT trực tiếp Straight đắt tiền hơn nhưng mềm dẻo hơn
Trang 21Bù trừ trong qúa trình
gia công
Hiệu chỉnh bán kính dao trong qúa trình gia công,
Điều khiển sai số phát sinh trong qúa trình gia công Thuộc loại này gồm.
Điều chỉnh sai số được cảm nhận bởi thiết bị đo
Tính lại vị trí các trục khi thiết bị kiểm tra được dùng để định vị các điểm tham chiếu trên chi tiết gia công.
Điều chỉnh bán kính dao
Điều khiển thích nghi để điều chỉnh lại tốc độ cắt và lượng ăn dao.
Tính toán chu kỳ bền của dụng cụ cắt và chọn dụng cụ khác khi được chỉ định.
Trang 22Cải thiện được việc lập trình
và thao tác
Chỉnh lý chương trình gia công trên máy Việc này cho phép điều chỉnh lại hoặc tối ưu hóa chương trình gia công.
Cho hiện đường chạy dao để kiểm tra
băng lỗ.
Nhiều kiểu nội suy: đường tròn, barabol, cubic
Sử dụng các chương trình con chuyên dùng
Nhập dữ liệu bằng tay (Manual Data Input).
Có thể lưu trữ nhiều chương trình
Trang 23Chẩn đoán (Diagnostic
• 1/ Phát hiện nguyên nhân hư hỏng để sửa chữa nhanh chóng
• 2/ Ra dấu hiệu cảnh báo về một sự cố có thể xảy ra, nhờ vậy giảm
thời gian sửa chữa và tăng năng
suất lao động
• 3/ Hệ thống CNC phải có một số
thành phần dự trữ để khi có hư
hỏng thì thay thế ngay, không để
máy chờ
Trang 24Ưu điểm của CNC
• 1/ Băng chương trình và thiết bị đọc băng chỉ dùng 1 lần để đưa chương trình vào máy tính Điều này nâng cao độ tin cậy của HT, vì thiết
bị hay hư hỏng nhất chính là bộ đọc băng.
• 2/ Điều chỉnh chương trình ngay trên máy
• 3/ Chuyển đổi inch ↔ mét
• 4/ Mềm dẻo hơn
• 5/ Các chương trình do người dùng viết riêng (MACRO) được lưu trong bộ nhớ máy tính Khi
cần có thể gọi ra dễ dàng.
• 6/ Góp phần tạo ra hệ thống sản xuất toàn bộ (Total manufacturing system): CNC dễ tương
thích hơn khi dùng trong hệ thống sản xuất
lớn đã được máy tính hóa Một trong những bước quan trọng tiến đến những hệ thống
này là DNC (điều khiển số trực tiếp)
Trang 25Direct Numerical Control
(DNC)
Trang 26Hệ thống DNC có máy tính
vệ tinh
Trang 28Hệ thống DNC với cấu
hình BTR
Trang 29DNC với bộ điều khiển
chuyên nghiệp
Trang 30Các chức năng của
Trang 31Ưu điểm của DNC
Loại bỏ được băng lỗ và máy đục
lỗ
Khả năng tính toán nhanh hơn và linh
hoạt hơn
Lưu chương trình NC ở dạng files
Các chương trình được lưu như là CL files
Báo cáo về tình hình sản xuất
Thiết lập nền móng để phát triển
nhà máy tự động điều khiển nhờ
máy tính trong tương lai.
Trang 32Phối hợp giữa DNC và
CNC
Sự phối hợp giữa DNC và CNC làm tăng
khả năng cho hệ thống sản xuất nhờ
máy tính Trước hết là không cần băng lỗ và máy đục lỗ nữa cho máy CNC
Máy tính DNC nạp trực tiếp chương trình cho bộ nhớ CNC Không giống như các máy NC truyền thống, máy CNC có đủ bộ nhớ để nạp toàn bộ chương trình trên DNC Chương trình chỉ nạp một lần chứ không phải
từng block Việc này giảm được số lượng
đầu nối cần thiết giữa máy tính trung tâm và các máy công cụ
Trang 33Xu hướng trong tương lai
Trong các hệ thống hỗn hợp DNC và CNC, phần mềm của bộ điều khiển CNC sẽ có postprocessor Việc này cho phép chương trình gia công NC nạp chương trình từ máy tính
DNC ở dạng CL (Cutter Location) FILE, khỏi
cần phải hậu xử lý trước khi đưa sang
máy CNC
Ưu điểm nữa của sự phối hợp giữa DNC
và CNC là khả năng dự trữ Nếu máy tính trung tâm bị hỏng, các máy trong hệ
thống sẽ không bị liệt Chỉ cần thực hiện sự phục hồi cần thiết là mỗi máy riêng biệt hoạt động được như thường
Trang 34Khả năng phục hồi chương
trình
Có bản sao chương trình NC từ máy tính
DNC
Mỗi máy CNC có trang bị thiết bị đọc băng
lỗ hoặc có thể nối với một máy đọc
băng lỗ lưu động Đương nhiên giá thành hệ thống như thế sẽ phải tăng lên.
Ưu điểm thứ ba là cải thiện được liên lạc
giữa máy tính trung tâm và và nơi sản
xuất Với việc nối các máy tính ở hai
đầu, nhiều sự cố trong thiết kế của một nhà máy lớn được loại trừ.
Trang 35Các hệ thống máy NC điều khiển thích nghi
có nguồn gốc từ một nghiên cứu trong những năm đầu của thập kỷ 1960 ở phòng thí nghiệm nghiên cứu Bendix do không lực Hoa kỳ tài trợ.
dựa trên các thiết bị điều khiển tương tự, phản ánh tình trạng phát triển của công nghệ thời đó Ngày nay AC dùng Microprocessor, và thông thường là tích hợp với một hệ thống CNC hiện đại
Trang 36Thuật ngữ Adaptive Control
Thuật ngữ AC nghĩa là hệ thống điều
khiển đo các biến số ra của hệ
thống và dùng chúng để điều khiển tốc độ hoặc lượng ăn dao
Một số các biến số này được dùng trong hệ thống máy điều khiển thích nghi là
tốc độ quay hoặc lực, moment, nhiệt
độ cắt, biên độ dao động và công suất Nói cách khác hầu như tất cả các
tham số cắt mà có thể đo được là được thử trong các các hệ thống AC thí nghiệm
Trang 37Mục đích của hệ thống
điều khiển thích nghi
Làm cho hệ thống hoạt động có
hiệu quả hơn Hàm mục tiêu ở đây thường là tốc độ cắt bỏ kim loại và giá thành trên 1 đơn vị thể tích của vật liệu được cắt bỏ
Trang 38AC dùng ở đâu
• 1/ Nơi mà dụng cụ cắt được sử dụng ≥ 40% thời gian chu kỳ gia công.
• 2/ Nơi có nhiều nguồn biến số trong phôi mà AC có thể bù trừ Thực tế AC thích
nghi lượng ăn dao và vận tốc đối với các biếân số đó.
• 3/ Nơi giá thành vận hành máy cao Giá thành vận hành máy chủ yếu là do vốn đầu tư cho thiết bị cao.
• 4/ Nơi các phôi điển hình cho AC là những vật liệu gồm thép, Titan, hợp kim bền cao Gang và nhôm cũng có thể là vật liệu hẫp dẫn đối với AC, nhưng những vật
liệu này thường là dễ gia công.
Trang 39Các nguồn biến đổi
khi gia công
Chiều sâu và chiều dày cắt thay
đổi
Độ cứng thay đổi
Độ cứng vững thay đổi
Mòn dao
Mặt gia công không liên tục
Trang 40Các tham số vào của
chương trình
Kích thước và hình dáng của dụng
cắt, độ cứng của vật liệu gia công, kích thước gia công, và đặc tính của máy cắt
• Dựa vào các tham số vào này,
chương trình sẽ tính toán và cho ra
giá trị Lượng ăn dao
• Vận tốc trụ chính, Giới hạn lực cắt
cho mỗi vùng cắt
Trang 41Hai dạng điều khiển
Trang 42Điều khiển thích nghi
tối ưu
• Trong những hệ thống này, một
thông số tối ưu hóa được chỉ định cho hệ thống Hàm này được đo
trong suốt qúa trình gia công, thí dụ
lượng phoi được cắt ra hoặc giá
thành của khối lượng vật liệu cắt
ra Nhiều hệ thống tối ưu hóa bằng cách cực đại hóa tỉ lệ giữa lượng
kim loại cắt ra so với độ mòn dụng cụ
Trang 43Khó khăn trong nghiên
cứu
Độ mòn dụng cụ không thể đo trực
tuyến bằng công nghệ đo hiện nay
Vì vậy, hệ số IP không thể điều
khiển trong quá trình gia công
Do không có cảm biến để đo được
độ mòn dụng cụ trong hệ thống ACO
> hầu như tất cả các hệ thống điều khiển thích nghi hiện nay là thuộc loại thứ 2: ACC
Trang 44Công thức tính tỉ lệ
Trang 45Hệ thống ACC
Được phát triển với mức độ ít
thông minh và ít tốn kém hơn so với ACO
Các hệ thống sản xuất ACC sử
dụng các giới hạn dựa trên những biến số có thể đo được
Vì thế hệ thống này mới có tên
gọi là ACC Mục tiêu của hệ thống là điều khiển vận tốc và lượng ăn dao sao cho biến số đo được nằm
trong vùng giới hạn cho phép
Trang 46Hoạt động của một
hệ thống ACC:
Ứng dụng điển hình là phay viền và phay túi rỗng (profile, pocket) trên máy NC
Vận tốc V – tham số điều khiển được
Lựa cắt P và công suất cắt N là những biến số đo dược.
Gắn một hệ thống ACC vào một máy NC là chuyện bình thường Có 2 lý do để máy
NC được dùng làm điểm bắt đầu tự nhiên
cho việc ứng dụng AC:
1/ Máy NC thường có mô tơ điều khiển,
2/ Các phôi gia công thông thường cho máy
NC có những nguồn thay đổi mà AC có thể thực hiện được (feasible).
Trang 47Quan hệ của phần mềm AC đối với chương trình APT
Trang 48Mục tiêu của việc tính
Với điều khiển thích nghi, các thông số này được tính toán nhờ phần
mềm gia công trên cơ sở dữ liệu
nhập vào và người lập trình không phải can thiệp vào
Trang 49Ích lợi của gia công có điều khiển thích nghi
• Tăng năng suất gia công
• 2/ Tăng chu kỳ bền của dụng cụ
(tuổi thọ)
• 3/ Bảo vệ phôi tốt hơn
• 4/ Người vận hành ít phải can thiệp hơn
• 5/ Lập trình gia công cũng dễ hơn
Trang 50Xu hướng phát triển
của NC
thông dụng hơn
nằm trên bàn máy
của máy
để đạt được độ chính xác cao hơn
dụng cụ (răng gẫy).
tiết kiệm thời gian và nâng cao độ chính xác gia công.
Trang 51Những hệ thống NC
tiến tiến
các phương pháp hình học như đường, mặt phẳng, đường tròn
tử không có biên vì đường và mặt là vô tận còn đường tròn là khép kín
phần tử hình học của APT không thể xác định
đầy đủ và chính xác hình học của chi tiết
chuyển theo mặt hiện tại của chi tiết, bỏ qua
không liên quan đến chi tiết
Trang 52Những hệ thống NC
tiến tiến
thống CAD/CAM phôi được xác định
bằng những mặt và cạnh tạo nên vật thể đặc của chi tiết Mặt và cạnh
không phải là vô tận
ngược lại với các khái niệm của APT
CAM – 1 là dùng các khái niệm chứa
bên trong hình học biên để xác định
chi tiết
Trang 53Một số mục tiêu quan trọng
của dự án là
• 1/ Một tập ngôn ngữ mới: Dùng khái niệm
hình học biên Sẽ có những cố gắng làm cho ngôn ngữ mới tương thích với ngôn ngữ APT
Ngôn ngữ mới sẽ ở mức cao hơn so với APT.
• 2/ Đa dạng: Không chỉ dùng để cắt kim loại
mà còn dùng cho nhiều lĩnh vực khác như kiểm tra, dập,…
• 3/ Thiết kế theo từng Module: các chương trình
con phải được thiết kế để thực hiện các chức năng cơ bản như
Trang 54Tự động hóa thực hiện chức năng lập trình NC
Lập trình NC bao gồm
Tạo đường chạy dao
Chọn dụng cụ
Lượng ăn dao
Tốc độ cắt
Thứ tự nguyên công
Trang 55Kiểm tra sự giao nhau
Các chương trình con phải được xây dựng bên trong bộ NC tiên tiến để kiểm tra khả năng va chạm giữa
dụng cụ và đồ gá gia công và
những va chạm khác có thể
Trang 56Giao diện với cơ sở dữ
liệu CAD/CAM
Hệ thống điều khiển số tiên tiến phải được giao diện với cơ sở dữ liệu thiết
kế và gia công
Dữ liệu thiết kế phải chứa dữ liệu
liên quan đến hình học của chi tiết (phôi thô và kích thước cuối cùng của chi
tiết), đồ gá, dao cắt, khả năng chế tạo dao và dữ liệu về giá thành
Chức năng lập trình NC phải được giao diện với bộ chương trình lập quy trình gia công nhờ máy tính
Trang 57Các hệ thống sản xuất linh hoạt (HTSXLH
Một trong những phát triển quan
trọng trong DNC là được đưa vào ứng dụng hệ thống sản xuất linh hoạt
(Flexible Manufacturing System - FMS)
Một FMS là một nhóm các máy NC (hoặc những trạm làm việc khác)
có liên hệ với nhau bởi hệ thống
vận chuyển vật liệu
Toàn bộ các máy NC và hệ thống vận chuyển được điều khiển bởi
một máy tính