Tiết 13,18 văn 6

Ôn tập về các tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết - Chuẩn bị bài : “Chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự”?. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: - Hiểu thế nào là chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự.. -

Trang 1

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Bài 3 - Tiết 13

Hướng dẫn đọc thêm: SỰ TÍCH HỒ GƯƠM

(Truyền thuyết)

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

1 Kiến thức

- Nhân vật, sự kiện trong truyền thuyết Sự tích Hồ Gươm.

- Truyền thuyết địa danh

- Cốt lõi lịch sử trong một tác phẩm thuộc chuỗi truyền thuyết về người anh

hùng Lê Lợi và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

2 Kỹ năng

- Đọc – hiểu văn bản truyền thuyết

- Phân tích để thấy được ý nghĩa sâu sắc của một số chi tiết tưởng tượng trong truyện

- Kể lại được truyện

3 Thái độ

- Giáo dục tinh thần đoàn kết, quyết tâm chống giặc ngoại xâm

B CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ.

1 Giáo viên : Nghiên cứu tài liệu, soạn bài, sgk, sgv.

2 Học sinh: Đọc và soạn bài ở nhà

C TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1/ Ổn định tổ chức lớp:

2/ Kiểm tra bài cũ: (5’)

Hỏi :

Kể tóm tắt truyện “Sơn Tinh – Thủy Tinh” và nêu ý nghĩa của truyện

Gợi ý trả lời:

Kể tóm tắt nhưng phải đủ sự việc chính của truyện.

Nêu ý nghĩa của truyện: Giải thích hiện tượng lũ lụt Thể hiện ước mơ chế ngự lũ lụt của nhân dân ta Ca ngợi công lao trị thủy dựng nước của các vua Hùng.

3/ Dạy và học bài mới:

Hoạt động của thầy Hoạt động của tro Nội dung cần đạt

Hoạt động 1 : Giới thiệu bài mới

- Mục tiêu : Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho HS.

- Phương pháp : Thuyết trình

- Thời gian : 1 phút

Lê Lợi, người thủ lĩnh, người anh hùng của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn – cuộc khởi nghĩa chống quân Minh ở nửa đầu thế kỷ XV, đã được nhân dân ta ghi nhớ không chỉ bằng những đền thờ, tượng đài lễ hội mà còn cả bằng những câu chuyện dân gian Sự tích Hồ Gươm là truyền thuyết tiêu biểu nhất về hồ Gươm

và về Lê Lợi

Trang 2

Hoạt động 2 : Tìm hiểu chung về văn bản

- Mục tiêu : HS biết đọc, kể lại truyện thuộc thể loại truyền thuyết

- Phương pháp : Đọc diễn cảm, vấn đáp, gợi tìm

- GV hướng dẫn giọng đọc chung toàn

truyện: chậm rãi, gợi không khí cổ tích

- GV đọc mẫu 1 đoạn

- Gọi 2, 3 hs đọc

- Kể truyện chú ý đảm bảo các chi tiết sau:

1/ Lê Thận 3 lần thả lưới đều bắt được

gươm

2/ Thanh gươm phát sáng có chữ Thuận

Thiên

3/ Lê Lợi bắt được chuôi gươm tra vào

gươm vừa như in

4/ Từ đó, quân khởi nghĩa chủ động tiến

công quét sạch giặc ngoại xâm

5/ Khi Lê lợi cưỡi thuyền rồng trên hồ Tả

Vọng, rùa vàng hiện lên đòi gươm

6/ Thanh gươm động đậy, vua trả gươm

7/ Rùa vàng và gươm chìm xuống mà ánh

sáng vẫn le lói dưới mặt hồ

- Đọc hiểu chú thích Gv giới thiệu một số

từ mượn là từ ghép Hán Việt

? Vì sao văn bản này được gọi là truyền

thuyết?

- Vì có yếu tố và nhân vật liên quan đến

lịch sử Hồ Gươm, thời giặc Minh xâm

lược nước ta, vua Lê Lợi

? Phương thức biểu đạt của văn bản này

là gì?

- Tự sự

? Theo em văn bản này có thể chia làm

mấy đoạn, nêu ý chính mỗi đoạn?

- Chia làm hai đoạn:

+ Long Quân cho mượn gươm thần để

đánh giặc

+ Lê Lợi trả lại gươm

2, 3 hs đọc

Kể truyện

Đọc chú

thích

Trả lời Trả lời

I/ Đọc và tìm hiểu chung về văn bản.

1 Đọc và kể.

2 Bố cục

- Chia làm hai đoạn: + Long Quân cho mượn gươm thần để đánh giặc + Lê Lợi trả lại gươm

Hoạt động 3 : Hướng dẫn tìm hiểu chi tiết văn bản

- Mục tiêu : HS nắm được giá trị nội dung, nghệ thuật.

- Phương pháp: Vấn đáp, gợi tìm, nêu và giải quyết vấn đề,

? Vì sao Long Quân cho nghĩa quân - Trả lời II Phân tích.

Trang 3

mượn gươm thần?

- Vì giặc Minh xâm chiếm nước ta, chúng

làm nhiều điều bạo ngược, nhân dân ta căm

phẫn Nghĩa quân lực lượng còn non yếu

nên Long Quân cho nghĩa quân mượn gươm

thần

? Lê Lợi đã nhận được gươm như thế

nào?

- Lê Thận đã bắt được lưỡi gươm dưới nước

Lê Lợi được chuôi gươm trên rừng Lưỡi

gươm gặp Lê Lợi sáng rực hai chữ “Thuận

Thiên”

? “Thuận Thiên” có nghĩa là gì?

- “Thuận Thiên” có nghĩa là thuận với ý

trời

? Cách Long Quân cho mượn gươm có ý

nghĩa gì?

- Từ miền ngược đến miền xuôi đều đồng

lòng đanh giặc Nguyện vọng của dân tộc là

nhất trí, nghĩa quân trên dưới một lòng,

đoàn kết tương sĩ để đánh giặc

? Long Quân đòi lại gươm thần trong

hoàn cảnh như thế nào?

- Dẹp tan giặc Minh, Lê Lợi lên ngôi

? Em hãy kể lại cảnh Lê Lợi trả lại gươm?

- Lê Lợi dạo thuyền rồng trên hồ Tả Vọng

Long Quân sai rùa vàng lên đòi lại gươm

? Tại sao hồ Tả Vọng lại có tên là hồ

Gươm?

- Vì vua Lê trả gươm tại đây

? Hình ảnh “ánh sáng vẫn leo lói dưới

hồ” có ý nghĩa gì?

- Trả lời

1 Long Quân cho nghĩa quân mượn gươm thần.

a) Hoàn cảnh:

– Giặc Minh đô hộ nước

ta gây nhiều tội ác

- Nghĩa quân còn non yếu

b) Long Quân cho mượn gươm:

- Lưỡi gươm ở dưới nước

- Chuôi gươm ở trên rừng tra vào vừa như in

-> Cách cho mượn gươm đặc biệt

2 Long Quân đoi lại gươm thần:

- Đất nước thanh bình

- Ánh sáng vẫn loe lói dưới hồ => Ánh hào quang của chính nghĩa của chân lý

Hoạt động 4 : Hệ thống kiến thức đã tim hiểu qua bài học

- Mục tiêu : HS khái quát kiến thức, rút ra những nét chính về nội dung và nghệ

thuật, liên hệ với thực tế

- Phương pháp : Khái quát hóa,

? Truyện có chi tiết kì ảo không? Đó là chi tiết

nào?

- Thanh gươm, rùa vàng

? Người xưa sáng tác ra truyện này nhằm giải

thích điều gì?

- Giải thích ý nghĩa tên gọi hồ Hoàn Kiếm

- HS nêu đặc điểm nghệ thuật

- Ghi bài

III Tổng kết

1 Nghệ thuật:

- Hình ảnh, chi tiết kì ảo

- Xây dựng tình

Trang 4

+ Tên hồ đánh dấu và khẳng định chiến thắng

hoàn toàn của nghĩa quân Lam Sơn đối với giặc

Minh

+ Tên hồ phản ánh tư tưởng, tình cảm yêu hòa

bình đã thành truyền thống của dân tộc ta Khi có

giặc cần phải cầm gươm đánh giặc, khi hòa bình

không cầm gươm nữa

+ Tên hồ còn có ý nghĩa cảnh giác, răn đe đối

với những kẻ có ý dòm ngó nước ta: “Trả gươm

” cũng có nghĩa là gươm vẫn còn đó

? Truyện liên quan đến sự thật lịch sử nào?

- Cuộc kn chống quân Minh dưới sự lãnh đạo

của Lê Lợi

? Em hãy nêu ý nghĩa của truyện?

- Truyện giải thích tên gọi Hồ Hoàn Kiếm, ca

ngợi cuộc kháng chiến chính nghĩa chống giặc

Minh do Lê Lợi lãnh đạo đã chiến thắng vẻ vang

và ý nguyện đoàn kết, khát vọng hòa bình của

dân tộc ta

- GV Gọi HS đọc ghi nhớ

- HS trả lời

- Ghi bài

- Đọc ghi nhớ

tiết thể hiện ý nguyện của nhân dân đoàn kết đánh giặc

2 Nội dung:

* Ghi nhớ (SGK)

Hoạt động 5 : Luyện tập và củng cố

- Mục tiêu : Củng cố và khắc sâu kiến thức bài học

- Phương pháp : Thuyết trình, vấn đáp

?Truyền thuyết nào của Việt Nam cũng có hình

ảnh rùa vàng?Rùa vàng tượng trưng cho ai và

điều gì?

- Truyền thuyết “An Dương Vương” Thần Kim

Quy trong truyền thuyết VN tượng trưng cho tổ

tiên, khí thiêng sông núi, tư tưởng, tình cảm và

trí tuệ của nhân dân Trong truyện này, thần kim

quy còn có ý nghĩa đề cao thanh thế cho nghĩa

quân Lam Sơn và củng cố uy thế cho nhà Lê sau

cuộc khởi nghĩa

? Vì sao không để cho Lê Lợi nhận cả chuôi

gươm lẫn lưỡi gươm?

- Vì không thể hiện được tính chất toàn dân trên

dưới một lòng

- Kể truyện

- HS suy nghĩ, tự bộc lộ

IV Luyện tập:

Hoạt động 6 : Hướng dẫn HS học bài ở nhà

- Mục tiêu: Tự củng cố thêm kiến thức bài học và chuẩn bị bài mới.

- Phương pháp: Thuyết trình

Trang 5

- Đọc kĩ truyện, nhớ những sự việc chính và kể

lại được truyện

-Phân tích ý nghĩ của một vài chi tiết tưởng

tượng trong truyện

Sưu tầm các bài viết về Hồ Gươm

Ôn tập về các tác phẩm thuộc thể loại truyền

thuyết

- Chuẩn bị bài : “Chủ đề và dàn bài của bài văn

tự sự”.

- HS nghe

V HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

E RÚT KINH NGHIỆM

Trang 6

Ngày soạn: 05/9/2016

Ngày giảng:

Tiết 14+15:

CHỦ ĐỀ VÀ DÀN BÀI CỦA BÀI VĂN TỰ SỰ

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

- Hiểu thế nào là chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự

- Hiểu mối quan hệ giữa sự việc và chủ đề

1/ Kiến thức:

- Yêu cầu về sự thống nhất trong một văn bản tự sự

- Những biểu hiện của mối quan hệ giữa chủ đề, sự việc trong bài văn tự sự

2/ Kỹ năng:

- Tìm chủ đề, dàn bài và viết được phần mở bài cho bài văn tự sự

3/ Thái độ :

- HS có ý thức tìm hiểu về chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự

1 Giáo viên :

Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án

2 Học sinh: Chuẩn bị bài theo hướng dẫn của giáo viên.

+ Hỏi: Nêu đặc điểm của nhân vật và sự việc trong bài tự sự?

Gợi ý trả lời:

Sự việc trong văn tự sự trình bày một cách cụ thể.

Sự việc trong văn tự sự được sắp xếp cho thể hiện được tư tưởng con người

kể

Nhân vật trong văn tự sự là kẻ thực hiện các sự việc và là kẻ được thể hiện trong văn bản

Xác định chủ đề và lập dàn bài trước khi viết là một công việc rất quan trọng trước khi viết một bài văn Tiết học này sẽ giới thiệu với chúng ta một bài tự sự hoàn chỉnh gồm chủ đề và dàn bài, chuẩn bị cho chúng ta bài viết thứ nhất

Hoạt động 2 : Hình thành khái niệm

- Mục tiêu : HS nắm được đặc chủ đề và dàn bài của bài văn bản tự sự.

- Phương pháp : Phân tích mẫu, vấn đáp, đọc bài văn mẫu

- Hướng dẫn hs tìm hiểu bài văn mẫu HS đọc bài I/ Tìm hiểu chủ đề

Trang 7

? Câu chuyện kể về ai?

? Trong phần thân bài có mấy sự việc

chính?

- Phần thân bài có 2 sự việc chính:

+ Từ chối việc chữa bệnh cho nhà giàu

trước

+ Chữa bệnh cho con trai nhà nông dân

? Việc Tuệ Tĩnh ưu tiên chữa trị cho chú

bé con nhà nông dân trước, nói lên phẩm

chất gì của người thầy thuốc?

- Sự việc này tỏ rõ tấm lòng Tuệ Tĩnh: Ai

nguy hiểm hơn, bệnh nặng hơn thì lo chữa

trước, lại không màng trả ơn Đó là thái độ

hết lòng cứu chữa người bệnh của ông

? Với một người thầy thuốc tầm thường ai

sẽ được chữa trước ?

- Ông nhà giàu

- GV: Sự việc thứ hai thể hiện:

+ Tấm lòng của ông đối với người bệnh: ai

bệnh nặng nguy hiểm hơn thì lo chữa trị

trước

+ Thái độ hết lòng cứu giúp người bệnh

? Theo em những câu văn nào thể hiện

tấm lòng của Tuệ Tình với người bệnh?

- Những câu văn thể hiện tấm lòng của ông

đối với người bệnh:

+ Ông chẳng những mở mang ngành y

được dân tộc mà còn là người hết lòng

thương yêu cứu giúp người bệnh

+ Ta phải chữa gấp cho chú bé này, để

chậm tất có hại

+ Con người ta cứu giúp nhau lúc hoạn

nạn, sao ông bà lại nói chuyện ân huệ

- GV: Chủ đề là vấn đề chủ yếu, là ý chính

mà người kể muốn thể hiện trong văn bản

? Vậy chủ đề của câu chuyện trên đây có

phải là ca ngợi lòng thương người của

Tuệ Tĩnh không?

GV: Thái độ hết lòng cứu giúp người bệnh

của Tuệ Tĩnh chính là chủ đề của văn bản

này

? Em hiểu thế nào là chủ đề của bài văn

tự sự?

? Trong 1 bài văn tự sự, chủ đề thường

đứng ở vị trí nào?

văn

- Trả lời

- Ghi

- Trả lời

và dàn bài của bài

văn tự sự:

* Đọc bài văn

1 Chủ đề

- Chủ đề là vấn đề chủ yếu mà người viết muốn đặt ra trong

Trang 8

- Trong phần đầu, thậm chí ngay câu mở

đầu, trong phần cuối, trong phần giữa Có

thể toát lên từ toàn bộ nội dung mà không

nằm ở câu nào

- GV: Tên (nhan đề) của bài văn luôn thể

hiện chủ đề của bài văn

? Cho các nhan đề trong SGK, em hãy

chon nhan đề và nêu lí do?Em có thể đặt

tên khác cho bài văn được không?

- 3 Nhan đề trong SGk đều thích hợp nhưng

sắc thái khác nhau hai nhan đề sau trực

tiếp chỉ ra chủ đề khá sát Nhan đề thứ nhất

không trực tiếp nói về chủ đề mà nói lên

tình huống buộc thấy Tuệ Tĩnh tỏ rõ y đức

của ông Nhan đề này hay hơn, kín hơn,

nhan đề bộc lộ rõ quá thì không hay

- Các nhan đề khác:

+ Một lòng vì người bệnh

+ Ai có bệnh nguy hiểm hơn thì chữa trước

cho người đó

- Gọi HS đọc phần MB

? Nhiệm vụ của phần mở bài?

-Gọi HS đọc phần thân bài

? Nhiệm vụ của thân bài?

- Gọi HS đọc phần kết bài

? Nhiệm vụ của kết bài?

? Vậy em thấy dàn bài của bài văn tự sự

gồm có mấy phần? Đó là những phần nào?

Nhiệm vụ của mỗi phần là gì?

- Gọi HS đọc ghi nhớ

- HS lựa chọn

và nêu lí do

Đọc phần MB

Đọc phần thân bài Đọc phần kết bài

- Ghi bài

- Đọc ghi nhớ

2 Dàn bài:

- Mở bài: giới thiệu

chung về nhân vật, sự việc

- Thân bài: kể diễn

biến sự việc

- Kết bài: kể kết cục

của sự việc

* Ghi nhớ (SGK - 45)

Hoạt động 3 : Luyện tập

- Mục tiêu : HS biết vận dụng lí thuyết để nhận diện chủ đề, dàn bài của bài tự sự.

- Phương pháp: Thảo luận, so sánh, vấn đáp

Chủ đề của truyện này nhằm biểu dương và

chế diễu điều gì?

? Sự việc nào thể hiện tập trung nhất ?

- Câu nói của người nông dân với vua:

người nông dân xin được thưởng 50 roi, đề

nghị chia đều phần thưởng đó

? Truyện cùng với truyện Tuệ Tĩnh có gì

giống nhau về bố cục và khác nhau về chủ

để ?

- Giống: Kể theo trật tự thời gian, 3 phần rõ

- HS đọc truyện

- Nhận xét

II Luyện tập

Bài tập 1:

a Chủ đề: Ca ngợi trí thông minh và lòng trung thành với vua của người nông dân Đồng thời chế giễu tính tham lam, cậy quyền thế của viên quan nọ

b Dài bài:

Trang 9

- Khác: Truyện về Tuệ Tĩnh chủ đề ở đầu

truyện Truyện “Phần thưởng” chủ đề

không nằm ở câu nào mà từ truyện mới rút

ra được

? Sự việc trong phần thân bài của văn bản

“Phần thưởng” thú vị ở chỗ nào ?

- Lời cầu xin lạ lùng nhưng nói lên được sự

thông minh hóm hỉnh của người nông dân

- Gọi HS đọc BT 2

- GV hướng dẫn làm bài:

Đánh giá cách mở bài, kết bài của hai

truyện:

- Sơn Tinh, TT:

+ MB: Nêu tình huống

+ KB: Nêu sự việc tiếp diễn

- Sự tích Hồ Gươm:

+ MB: Nêu tình huống nhưng diễn giải dài

+ KB: Nêu sự việc kết thúc

- Đọc BT 2

MB: Câu đầu tiên TB: (tiếp theo) KB: Câu cuối cùng

c So sánh:

d

Bài tập 2:

- Sơn Tinh, TT:

+ MB: Nêu tình huống + KB: Nêu sự việc tiếp diễn

- Sự tích Hồ Gươm: + MB: Nêu tình huống nhưng diễn giải dài + KB: Nêu sự việc kết thúc

Hoạt động 3 : Củng cố

- Mục tiêu : Hệ thống hóa kiến thức bài học

- Phương pháp : Thuyết trình, vấn đáp

- Thế nào là chủ đề của bài văn tự sự?

- Dàn bài của bài văn tự sự gồm mấy

phần? Nhiệm vụ của mỗi phần?

- HS trả lời

Hoạt động 6 : Hướng dẫn HS học bài ở nhà

- Mục tiêu: Tự củng cố thêm kiến thức bài học và chuẩn bị bài mới.

- Phương pháp: Thuyết trình

+ Học thuộc phần ghi nhớ

+ Tập viết phần mở bài theo 2 cách: Giới

thiệu chủ đề câu chuyện và kể tình huống

xảy ra câu chuyện

+ Xác định chủ đề và dàn ý của một truyện

dân gian đã học

- HS nghe

V HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

- Chuẩn bị bài : “Tìm hiểu đề và cách làm bài của bài văn tự sự”.

E RÚT KINH NGHIỆM

Trang 10

Ngày soạn:07/9/2016

Ngày giảng:

Tiết 16+17:

TÌM HIỂU ĐỀ VÀ CÁCH LÀM BÀI VĂN TỰ SỰ

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

Biết tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự

1/ Kiến thức:

- Cấu trúc, yêu cầu của đề văn tự sự (qua những từ ngữ được biểu đạt trong đề)

- Tầm quan trọng của việc tìm hiểu đề, lập dàn ý khi làm bài văn tự sự

- Những căn cứ để lập ý và lập dàn ý

2/ Kỹ năng:

- Tìm hiểu đề: đọc kĩ đề, nhận ra những yêu cầu của đề và cách làm một bài văn tự sự

- Bước đầu biết dùng lời văn của mình để viết bài văn tự sự

3/ Thái độ :

- HS yêu thích văn tự sự

1 Giáo viên :

Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án

2 Học sinh: Chuẩn bị bài theo hướng dẫn của giáo viên.

+ Hỏi:

- Chủ đề là gì?

- Nêu dàn bài trong văn tự sự?

Trả lời:

- Chủ đề là vấn đề chủ yếu mà người viết muốn đặt ra trong

- Dàn bài:

- Mở bài: giới thiệu chung về nhân vật, sự việc.

- Thân bài: kể diễn biến sự việc.

- Kết bài: kể kết cục của sự việc

Trước khi bắt tay vào viết bài văn tự sự ta cần phải có những thao tác gì? Làm thế nào để viết được bài văn tự sự đúng và hay? Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu

rõ điều này

Hoạt động 2 : Hình thành khái niệm

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	153 KB