tieu luan kinh te hoc

NHNN đã chủ động điều chỉnh giá liên ngân hàng để tăng tính thanh khoản trên thị trường ngoại tệ... Theo quy luật cung cầu, người dân trong nước sẽ chuyển sang dùng

PHẦN I: GIỚI THIỆU VẤN ĐÊ

Tỷ giá là một biến số kinh tế vĩ mô quan trọng có tác động tới nhiều mặt hoạt động của nền kinh tế Nó ra đời từ hoạt động ngoại thương và quay trở lại tác động lên hoạt động xuất nhập khẩu và cán cân thương mại của mỗi quốc gia Cũng giống như vai trò của giá cả trong nền kinh tế thị trường, tỷ giá hối đoái có tác động quan trọng tới những biến đổi của nền kinh tế thế giới nói chung và nền kinh tế của mỗi quốc gia nói riêng Nó có thể thay đổi vị thế và lợi ích của các nước trong quan hệ kinh tế quốc tế Tỷ giá hối đoái tác động đến sự thăng bằng trong cán cân thanh toán của một quốc gia, sự biến động tỷ giá có thể hạn chế hoặc kích thích xuất nhập khẩu Xây dựng thành công một chính sách điều hành tỷ giá thích hợp là một vấn đề vô cùng

khó khăn phức tạp Đề tài tiểu luận “ Biến động tỷ giá ở Việt Nam va những tác động đến tăng trưởng kinh tế” sẽ phân tích sâu hơn về vấn đề

này

II: PHÂN TÍCH NỘI DUNG

I – TỔNG QUAN VÊ TỶ GIA

1.Khái niệm

Tỷ giá hối đoái là giá cả của một đồng tiền này được biểu thị thông qua một đồng tiền khác Nói cách khác, tỷ giá là số đơn vị đồng tiền định giá trên một đồng tiền yết giá Tại Việt Nam sử dụng phương pháp yết giá trực tiếp, nghĩa là đồng ngoại tệ đóng vai trò là đồng yết giá ( số đơn vị = 1), còn đồng nọi tệ đóng vai trò là đồng định giá

2.Phân loại tỷ giá

Có nhiều loại tỷ giá khác nhau phụ thuộc vào từng tiêu thức phân loại khác nhau

a/ Căn cứ vao chế độ quản lý ngoại hối:

- Tỷ giá chính thức: là tỷ giá do Ngân hàng Trung ương (NHTW) của

mỗi nước công bố hàng ngày vào đầu giờ làm việc của NHTW Dựa vào tỷ giá này các Ngân hàng Thương mại (NHTM) và các tổ chức tín dụng sẽ ấn định tỷ giá mua bán ngoại tệ giao ngay, có kỳ hạn, hoán đổi

- Tỷ giá kinh doanh ( bao gồm tỷ giá mua, tỷ giá bán): là tỷ giá dùng

để kinh doanh mua bán do các NHTM hay các tổ chức tín dụng đưa ra Cơ sở xác định tỷ giá này là tỷ giá chính thức do NHTW công bố xem xét đến các yếu tố liên quan trực tiếp đến kinh doanh như: quan hệ cung cầu ngoại tệ, tỷ suất lợi nhuận, tâm lý của người giao dịch đối với ngoại tệ cần mua hoặc bán Biên độ giao động hiện nay của tỷ giá kinh doanh so với tỷ giá chính thức là 1%

- Tỷ giá chợ đen: tỷ giá được hình thành bên ngoài thị trường ngoại tệ

chính thức

b/ Căn cứ vao tiêu thức thời điểm thanh toán

- Tỷ giá giao ngay: là tỷ giá mua bán ngoại tệ mà việc giao nhận ngoại

tệ được thực hiện ngay trong ngày hôm đó hoặc một vài hôm sau Loại tỷ giá này do tổ chức tín dụng yết giá tại thời điểm giao dịch hoặc do hai bên thỏa thuận nhưng phải đảm bảo trong biên độ do NHNN quy định Việc thanh toán giữa các bên phải được thực hiện trọng vòng 2 ngày làm việc tiếp theo sau ngày cam kết mua bán

- Tỷ giá giao nhận có kỳ hạn: là tỷ giá giao dịch do tổ chức tín dụng

yết giá hoặc do hai bên tham gia giao dịch tự tính toán và thỏa thuận với nhau nhưng phải đảm bảo trong biên độ quy định về tỷ giá kỳ hạn hiện hành của NHNN tại thời điểm ký hợp đồng

- Tỷ giá mở cửa: tỷ giá mua bán ngoại tệ của giao dịch đầu tiên trong

ngày

- Tỷ giá đóng cửa: tỷ giá mua bán ngoại tệ của hợp đồng ký kết cuối

cùng trong ngày

c/ Căn cứ vao tiêu thức giá trị của tỷ giá

- Tỷ giá danh nghĩa: là tỷ giá được yết giá và có thể trao đổi giữa hai

đồng tiền mà không đề cập đến tương quan sức mua giữa chúng

- Tỷ giá thực: là tỷ giá đã được điều chỉnh theo sự thay đổi tương quan

giá cả của nước có đồng yết giá và giá cả hàng hóa của nước có đồng tiền định giá

d/ Căn cứ vao phương tiện thanh toán quốc tế:

- Tỷ giá hối phiếu trả tiền ngay: là tỷ giá mua bán các loại hối phiếu

trả tiền ngay bằng ngoại tệ

- Tỷ giá hối phiếu có kỳ hạn: là tỷ giá mua bán các loại hối phiếu có

kỳ hạn bằng ngoại tệ

- Tỷ giá séc: là tỷ giá mua bán các loại séc ngoại tệ

- Tỷ giá chuyển khoản: là tỷ giá mua bán ngoại hối bằng cách chuyển

khoản qua ngân hàng

- Tỷ giá tiền mặt: là tỷ giá mua bán ngoại hối được thanh toán bằng

tiền mặt

3.Các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ giá

a/ Cán cân thanh toán quốc tế:

Cán cân thanh toán quốc tế của một quốc gia có thể rơi vào một trong

ba trạng thái sau: cân bằng, thâm hụt hay thặng dư, ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ giá Vì vậy, nếu cán cân thanh toán quốc tế dương thì tỷ giá hối đoái có chiều hướng giảm hoặc giữ vững Ngược lai, nếu cán cân thanh toán quốc tế

âm thì thỷ giá hối đoái có xu hướng tăng

b/ Mức độ tăng trưởng hay suy thoái của nền kinh tế

Mức độ tăng, giảm GDP thực tế của một nước so với nước khác, trong điều kiện các nhân tổ khác không đổi sẽ làm tăng hoặc giảm nhu cầu về hàng hóa, dịch vụ nhập khẩu Do đó sẽ làm cho nhu cầu về ngoại hối để thanh toán hàng nhập khẩu tăng hay giảm, từ đó tác động đến cung cầu ngoại tệ và làm cho tỷ giá hối đoái giảm đi hoặc tăng lên

c/ Sự chênh lệch lạm phát của đồng tiền quốc gia

Khi tỷ lệ lạm phát của 1 quốc gia tăng lên hay giảm xuống sẽ làm cho giá trị của đồng tiền nước đó thay đổi dẫn đến tỷ giá hối đoái của đồng tiền nước đó so với nước ngoài bị biến động Nếu mức lạm phát của nước này cao hơn mức lạm phát của nước kia thì sức mua của nội tệ sẽ giảm so với ngoại tệ Lạm phát cao càng kéo dài, đồng tiền vàng mất giá, sức mua càng giảm nhanh, sức mua của đồng tiền trong nước giảm thì sức mua đối ngoại của nó cũng giảm và làm cho tỷ giá hối đoái tăng

d/ Mức chênh lệch giữa lãi suất các nước

Ở thị trường nào có mức lãi suất ngắn hạn cao hơn thì những luồng vốn ngắn hạn có xu hướng đổ về thị trường đó làm cho cung cầu ngoại tệ tăng lên, cầu về ngoại tệ giảm do có xu hướng tỷ giá hối đoái giảm

e/ Các nhân tố khác

Một số nhân tố khác cũng tác động gián tiếp đến tỷ giá thông qua cung cầu ngoại tệ như: yếu tố chính trị, kinh tế xã hội, thiên tai chiến tranh, hoạt động đầu cơ Đặc biệt là các chỉ số và các sự kiện tại Mỹ sẽ ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái thế giới như:

- Chỉ số thất nghiệp tăng, giảm trong tháng

- Chỉ số bán le

- Kết quả các hội nghị G7, EU, Asian,…

- Sản lượng công nghiệp, GDP, GNP…

Ngoài ra,khi thực hiện cơ chế tỷ giá thả nổi thì tỷ giá rất nhạy cảm với các sự kiện kinh tế, chính trị, xã hội, chiến tranh, kể cả yếu tố tâm lý,…

Tóm lai, những biến động của các nhân tổ nêu trên có thể tác động riêng le hoặc đồng thời lên cung cầu ngoại tệ, từ đó tác động đến tỷ giá.Việc hiểu và phân tích tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ giá rất quan trọng vì nó giúp chúng ta dự báo và hình thành kỳ vọng hợp lý về tỷ giá để từ đó làm cơ sở ra quyết định liên quan đến các giao dịch ngoại tệ

II – BIẾN ĐỘNG TỶ GIA Ở VIỆT NAM

Số liệu thống kê cho thấy, từ tháng 6/2008 đến nay, tỷ giá đã nhiều lần thay đổi qua các thời kỳ với sự điều chỉnh tỷ giá bình quân liên ngân hàng, cụ thể các lần điều chỉnh như sau:

- Ngày 11/6/2008, điều chỉnh lên 16.461 VND/USD (+ 1,99%)

- Ngày 25/12/2008, điều chỉnh lên 16.898 VND/USD (+ 3%)

- Ngày 26/12/2009, điều chỉnh lên 17.961 VND/USD (+ 5,44%)

- Ngày 11/2/2010, điểu chỉnh lên 18.544 VND/USD (+ 3,36%)

- Ngày 18/8/2010, điều chỉnh lên 18.932 VND/USD (+ 2,09%)

- Ngày 11/2/2011 điều chỉnh lên 20.693 VND/USD (+ 9.3%)

- Ngày 10/12/2012, điều chỉnh lên 20.828 VND/USD (+ 1%)

- Ngày 28/6/2013, điều chỉnh lên 21.036 VND/USD (+ 1%)

- Ngày 9/10/2014, điều chỉnh lên 21.246 VND/USD (+ 1%)

+ Năm 2008 được giới phân tích tài chính đánh giá là “năm bất ổn của tỷ giá” với những biến động tỷ giá phức tạp Trước tình hình suy thoái kinh tế ảnh hướng mạnh đến Việt Nam, các dòng vốn vào Việt Nam bị hạn chế NHNN đã chủ động điều chỉnh giá liên ngân hàng để tăng tính thanh khoản trên thị trường ngoại tệ Tính đến ngày 26/12/2008 NHNN đã điều chỉnh biên độ tỷ giá ngoại tệ liên ngân hàng 2% lên 3%

+ Năm 2009, NHNN thực hiện nới rộng biên độ tỷ giá lên +/- 5% khiến cho tỷ giá ngoại tệ liên ngân hàng đã có đợt tăng đột biến Tỷ giá giữa USD/VND trong năm 2009 đã trải qua 2 lần điều chỉnh, một lần vào tháng 3 tăng biên độ giao dịch từ 3% lên 5% và lần thứ hai là vào tháng 11 tăng 3,4% Ngày 26/11/2009 tỷ giá bình quân liên ngân hàng được điều chỉnh tăng thêm 5,44% so với trước Đồng thời, bien độ tỷ giá giảm từ 5% xuống còn 3% Mặc dù, sau mỗi lần điều chỉnh, tỷ giá chính thức đều lên kịch trần nhưng tỷ giá thị trường tự do vẫn luôn nằm ngoài biên độ cho phép của NHNN

+ Năm 2010 – 2011: ngày 10/02/2012, NHNN quyết định điều chỉnh tăng tỷ giá liên ngân hàng từ mức 17.941VND/USD lên 18.544 VND/USD tăng khoảng 3,3% Ngày 17/8/2010, NHNN thực hiện điều chỉnh tỷ giá bình quân liên ngân hàng tăng 2%, biên độ tỷ giá giữa nguyên mức +/- 3% Ngày 11/02/2011, thực hiện Nghị quyết số 02/NQ_CP về những giải pháp chủ yếu chỉ đạo điều hành thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội năm 2011

vvaf nhằm tăng tính thanh khoản của thị trường ngoại hối, NHNN đã điều chỉnh tỷ giá bình quân liên ngân hàng từ 18.932 lên mức 20.693 VND/USD và thu hẹp biên độ giao dịch từ +/-3% xuống +/-1%

+ Năm 2012: ngày 24/12/2012, NHNN tăng tỷ giá bình quân liên ngân hàng từ mức 20.813 lên 20.828 VND/USD và giữ cố định dài nhất ke từ sau nhiều xáo trộn giai đoạn 2008 – 2011 Mức tỷ giá của Sở Giao dich NHNN cũng được cố định ở 28.850 VND/USD mua vào và 21.036 VND/USD bán ra

+ Năm 2013: NHNN công bố điều chỉnh tỷ giá bình quân liên ngân hàng áp dụng cho ngày 28/6/2013 từ mức 20.828 VND/USD lên 21.036 VND/USD ( mức điều chỉnh 1%) Với biên độ tỷ giả +/-1% so với tỷ giá bình quân liên ngân hàng, tỷ giá trần là 21.246 VND/USD và tỷ giá sàn là 20.826 VND/USD

+ Năm 2014: ngày 18/62014, NHNN công bố điều chỉnh tỷ giá bình quân liên ngân hàng từ mức 21.036 VND/USD lên 21.246 VND/USD (mức điều chỉnh 1%) Với biên độ tỷ giá +/-1% so với tỷ giá bình quân liên ngân hàng, tỷ giá trần là 21.458 VND/USD, tỷ giá sàn là 21.034 VND/USD

III – Tác động đến tăng trưởng kinh tế:

3.1 Tỷ giá với lạm phát

Trên lý thuyết, khi một nước có lạm phát, sức mua đồng nội tệ giảm, với tỷ giá hối đoái không đổi, hàng hóa dịch vụ trong nước đắt hơn trên thị trường nước ngoài Theo quy luật cung cầu, người dân trong nước sẽ chuyển sang dùng hàng nước ngoài nhiều hơn vì giá re hơn Điều tất yếu xảy ra là nhập khẩu sẽ tăng, kéo theo cầu ngoại tệ tăng, làm cho tỷ giá hối đoái cũng tăng Tương tự, vì tăng giá, người dân nước ngoài sẽ dùng ít hàng nhập khẩu hơn, vì thế hoạt động xuất khẩu giảm, cung ngoại tệ trên thị trường giảm,

đây cũng là nguyên nhân làm cho tỷ giá hối đoái tăng Như vậy, lạm phát ảnh hưởng đến cả cung và cầu ngoại tệ theo hướng tăng giá ngoại tệ, tác động cộng gộp làm cho tỷ giá hối đoái tăng nhanh hơn Trên thị trường tiền tệ, lạm phát làm đồng tiền mất giá, người dân sẽ chuyển sang nắm giữa các tài sản nước ngoài nhiều hơn, cầu ngoại tệ tăng đẩy tỷ giá hối đoái tăng Trong trường hợp các quốc gia đều có lạm phát thì những tác động trên sec phụ thuộc vào tỷ lệ lạm phát tương đối giữa các quốc gia Quốc gia nào có tỷ lệ lạm phát cao hơn, đồng nội tệ quốc gia đó sẽ mất giá một cách tương đối Đối với nước ta hiện nay, lạm phát đang ở mức cao nên việc tăng tỷ giá hối đoái là điều không thể tránh khỏi PGS – TS Trần Hoàng Ngân cho rằng, tỷ giá tăng chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến CPI, tác động đến lạm phát bởi các mặt hàng nhập khẩu thiết yếu được tính theo tỷ giá mới, thậm chí xuất hiện những loại hàng hóa “ăn theo” đà tăng của tỷ giá

Năm 2014, trong điều kiện lạm phát được kiểm soát ở mức thấp, để góp phần hỗ trợ xuất khẩu 6 tháng cuối năm, qua đó hỗ trợ tăng trưởng kinh tế theo mục tiêu đề ra, NHNN chủ động điều chỉnh tăng tỷ giá Sau khi điều chỉnh tăng tỷ giá, NHNN sẽ đảm bảo thực hiện đồng bộ các biện pháp và công cụ chính sách để ổn định tỷ giá và thị trường ngoại hối trên mặt bằng giá mới

3.2.Tỷ giá với cán cân thương mại

Cán cân thương mại của một nước là chênh lệch giữa kim ngạch xuất khẩu và kim ngạch nhập khẩu Một nền kinh tế khi xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ sẽ thu được ngoại tệ Để tiếp tục công việc kinh doanh, các nhà xuất khẩu phải bán ngoại tệ lấy nội tệ, mua hàng hóa dịch vụ trong nước sản xuất

ra nước ngoài Trên thị trường, cung ngoại tệ sẽ tăng, làm tỷ giá hối đoái giảm Ngược lại, khi nhập khẩu hàng hóa dịch vụ, các nhà nhập khẩu cần

ngoại tệ để thanh toán cho đối tác nên sé mua ngoại tệ trên thị trường Hành động này làm cho cầu ngoại tệ tăng, tỷ giá hối đoái tăng Tác động của hai hiện tượng trên là ngược chiều trong việc hình thành tỷ giá hối đoái Tỷ giá hối đoái cuối cùng sẽ tăng hay giảm phụ thuộc vào mức độ tác động mạnh hay yếu của các nhân tố, đó chính là cán cân thương mại Nếu một nước có thặng dư thương mại, cung ngoại tệ lớn hơn cầu ngoại tệ, tỷ giá hối đoái sẽ giảm, đồng nội tệ lên giá Ngược lại, khi thâm hụt thương mại, tỷ giá hối đoái sẽ tăng, đồng nội tệ giảm giá ( đó chính là trường hợp ở nước ta hiện nay)

Về lý thuyết, việc tăng giá USD/VND sẽ hỗ trợ cho hoạt động xuất khẩu, làm tăng khả năng cạnh tranh của hàng Việt nam xuất khẩu đi nước ngoài Chẳng hạn các mặt hàng thủ công mỹ nghệ, hàng nông lâm thủy hải sản Nhờ vậy, doanh nghiệp có thể nâng giá mua cho nông dân hoặc điều chỉnh linh hoạt giá bán ra thị trường nước ngoài Tất nhiên, tỷ giá tăng có hỗ trợ hoạt động xuất khẩu nhưng để tăng xuất khẩu doanh nghiệp còn phải tìm kiếm bạn hàng, quảng bá sản phẩm và bảo đảm chất lượng sản phẩm chứ không phải chỉ dựa vào lợi thế do tỷ giá mang lại Vì vậy, việc tăng tỷ giá USD/VND có tác động làm cải thiện cán cân thương mại Cán cân thương mại Việt Nam có mối quan hệ chặt chẽ với tỷ giá, và việc điều chỉnh tỷ giá lần này sẽ có tác dụng tích cực trong việc cải thiện thâm hụt thương mại Đồng nội tệ giảm giá sẽ làm cho các doanh nghiệp xuất khẩu gặp nhiều thuận lợi hơn khi hàng hóa sản xuất có sức cạnh tranh hơn, trong khi đó nhập khẩu sẽ giảm đi và cán cân thương mại được cải thiện Ngoài ra, việc tăng tỷ giá cũng có tác động không tốt như: Tạo ra sự đắt đỏ hơn cho những hàng hóa nhập khẩu được sản xuất và bán trong nước, nếu sản xuất và bán trong nước nhiều Về nguyên tắc, các doanh nghiệp hay cộng tăng tỷ giá vào giá bán và như vậy sẽ tạo ra một giá bán mới của mặt hàng nhập khẩu Nếu

mặt hàng nhập khẩu có tỷ trọng lớn trong mặt bằng giá xã hội thì sẽ tạo ra mặt bằng giá mới Nhưng nó cũng có tác động tích cực khi người tiêu dùng từ chối mua vì mặt hàng có giá trị cao Lúc đó các doanh nghiệp sẽ phải chuyển sang sản xuất các mặt hàng khác, hoặc khách hàng sẽ sử dụng hàng hóa trong nước Điều này có tác dụng làm giảm nhập siêu

Năm 2008, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam vượt qua nhiều biến động về thị trường, giá cả, khó khăn của những rào cản thương mại, tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu Theo ước tính của Bộ Công thương, kim ngạch xuất khẩu cả năm 2008 ước tính đạt gần 63 tỷ USD, tăng 29,5% so với năm 2007 Đây là mức tăng trưởng cao nhất trong nhiều năm trở lại đây Kim ngạch nhập khẩu đạt 80,72 tỷ USD tăng tương đối 28,8% so với năm 2007 tương ứng với mức nhập siêu khoảng 18 tỷ USD

Năm 2009, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước đạt 127,05 tỷ USD Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 57,1 tỷ USD giảm 8,9% so với năm 2008 Kim ngạch nhập khẩu đạt 69,95 tỷ USD giảm 13,3% so với 2008 Cán cân thương mại hàng hóa thâm hụt 12,85 tỷ USD Kim ngạch nhập khẩu giảm mạnh so với xuất khẩu

Năm 2010, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt gần 157 tỷ USD, tăng 23,6% so với năm 2009 Trong đó, trị giá xuất khẩu đạt 72,19 tỷ USD, tăng 26,4% và nhập khẩu là 84,8 tỷ USD, tăng 21,2% Nhập siêu là 12,61 tỷ USD, bằng 17,5% kim ngạch xuất khẩu cả nước

Năm 2011, theo thống kê của Tổng cục Hải quan công bố ngày 1/2/2012, tổng kim ngạch hàng hóa xuất nhập khẩu đạt 203,66 tỷ USD, tăng 29,7% so với cùng kỳ năm trươc Trong đó, trị giá hàng xuất khẩu đạt 96,91 tỷ USD, tăng 34,2% trong khi giá trị hàng nhập khẩu là 106,75 tỷ USD, tăng