Văn hóa là phức hợp tâm lý mang tính chỉnh thể được hình thành và phát triển cao độ trong hoạt động và giao tiếp của cá nhân, phản ánh dấu ấn của một cộng đồng và là một nhân tố quan trọng bậc nhất góp phần hình thành, phát triển toàn diện nhân cách con người.Trong toàn bộ quá trình sống, con người không chỉ tiếp thu, lĩnh hội văn hóa mà còn góp phần tạo ra những giá trị văn hóa mới đáp ứng với yêu cầu đương đại. Để trở thành con người có văn hóa, mỗi cá nhân phải thích ứng với các chuẩn mực của xã hội có thể do chính họ sáng tạo ra.Nhưng vấn đề hiện nay, sự thích ứng đó sẽ như thế nào khi con người sống trong một xã hội mở, hội nhập với khu vực quốc tế;chínhđặc điểm này, việc tiếp biến văn hóa là một quá trình tất yếu xảy ra, cùng với đó là sựtác động của quá trình xã hội hóa làm cho con người có những hành vi, lối sống không phù hợp với những giá trị văn hóa trong xã hội mà họ đang sống, chống lại những bản sắc, truyền thống văn hóa tốt đẹp.
Trang 1PHÒNG NGỪA VÀ CHỐNG CÁC BIỂU HIỆN PHI VĂN HÓA, PHẢN VĂN HÓA TRONG CÁC ĐƠN VỊ QUÂN ĐỘI HIỆN NAY
Văn hóa là phức hợp tâm lý mang tính chỉnh thể được hình thành và phát triển cao độ trong hoạt động và giao tiếp của cá nhân, phản ánh dấu ấn của một cộng đồng và là một nhân tố quan trọng bậc nhất góp phần hình thành, phát triển toàn diện nhân cách con người
Trong toàn bộ quá trình sống, con người không chỉ tiếp thu, lĩnh hội văn hóa mà còn góp phần tạo ra những giá trị văn hóa mới đáp ứng với yêu cầu đương đại Để trở thành con người có văn hóa, mỗi cá nhân phải thích ứng với các chuẩn mực của xã hội có thể do chính họ sáng tạo ra Nhưng vấn đề hiện nay, sự thích ứng đó sẽ như thế nào khi con người sống trong một xã hội mở, hội nhập với khu vực quốc tế; chính đặc điểm này, việc tiếp biến văn hóa là một quá trình tất yếu xảy ra, cùng với đó là sự tác động của quá trình xã hội hóa làm cho con người có những hành vi, lối sống không phù hợp với những giá trị văn hóa trong xã hội mà họ đang sống, chống lại những bản sắc, truyền thống văn hóa tốt đẹp
Những biểu hiện đó theo cách tiếp cận trong tâm lý học văn hóa được coi là phi văn hóa, phản văn hóa Trong giới hạn bài tiểu luận này, xin được trình bày những vấn đề cơ bản về phòng ngừa và chống những biểu hiện phi văn hóa, phản văn hóa từ đó rút ra ý nghĩa trong phòng, chống biểu hiện này trong các đơn vị quân đội
Trang 21 Vấn đề phòng ngừa và chống những biểu hiện phi văn hóa, phản văn hóa dưới góc nhìn của tâm lý học văn hóa.
Văn hóa là một nhân tố quan trọng bậc nhất tạo ra con người và sự phát triển tâm lý ở trình độ cao Sự phát triển đó được coi là kết quả của những sự tương tác giữa kiểu gen, văn hóa và môi trường hoạt động của con người Tuy nhiên, dù muốn tiếp cận từ góc độ nào thì chúng ta đều đi đến thống nhất rằng, giá trị và hệ giá trị văn hóa chỉ được định danh và thể hiện ra thông qua mối tương quan với con người Điều đó có nghĩa là, văn hóa chỉ được hình thành, vận động và phát triển trong mối quan hệ với con người; không có con người thì không có văn hóa Trong
sự tương tác với văn hóa, con người vừa là chủ thể sáng tạo ra văn hóa, vừa là nạn nhân bởi sự tác động của văn hóa Những giá trị và hệ giá trị tốt đẹp nhất, nhân văn nhất; những nền văn hóa tinh hoa, rực rỡ của nhân loại đều là thành quả sáng tạo của con người, của nhiều thế hệ người Song, bên cạnh và đi liền với nó, những yếu
tố phản văn hóa; những hành vi và thói quen phi văn hóa và phản văn hóa đã làm cho văn hóa bị xâm hại, suy thoái… Khi thông qua những suy nghĩ và hành động thiếu văn hóa, con người và mỗi chúng ta đã đưa lại dấu ấn và hệ quả không tốt lành cho văn hóa và hệ lụy là, chúng ta lại trở thành nạn nhân của đời sống văn hóa không lành mạnh Đức Pháp Vương Drukpa rất chí lý khi nói rằng: “Ô nhiễm môi trường bắt đầu từ trong tâm” Ở đây, người đứng đầu Truyền thừa chỉ ra rằng, mọi tai họa không phải do trời tạo mà do chính hành động của con người Cũng với tinh thần này mà nhà văn hóa lớn của Việt Nam, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã chỉ
ra “nếu môi trường đó ô nhiễm thêm theo hướng như hiện nay, thì mọi người chúng
ta sẽ sống làm sao, sẽ sống với ai và sẽ sống để làm gì?”
Song, lịch sử đã chứng minh, không phải một lực lượng siêu nhiên hay một thực thể nào đó mà chính con người và mỗi chúng ta đều là chủ thể cứu lấy văn hóa Không phải chỉ dừng lại ở phê phán mà bằng suy nghĩ và hành động chân chính của mình, bằng những hành vi văn hóa hằng ngày của mình mà mỗi chúng ta góp phần tạo ra những “hạt cát”, những yếu tố hợp lý mới cho văn hóa Và cứ như
Trang 3vậy, theo thời gian và bằng hành động của tất cả chúng ta, một quá trình hình thành những giá trị hợp lý mới cho văn hóa được diễn ra và kết quả sẽ dẫn đến một cấp
độ mới cho văn hóa Như vậy, cấp độ văn hóa mới có bị ảnh hưởng, chi phối bởi các yếu tố phi văn hóa, phản văn hóa; và để bảo vệ văn hóa mới thì việc phòng ngừa, chống các biểu hiện phi văn hóa, phản văn hóa sẽ bắt đầu từ đâu? diễn ra như thế nào? Trả lời cho vấn đề này, trong tâm lý học văn hóa đã nghiên cứu khá chi tiết về nguyên nhân, nguồn gốc của những biểu hiện phi văn hóa, phản văn hóa để
từ đó hình thành nên những biện pháp tác động nhằm phòng ngừa và chống các biểu hiện này
Như đã đề cập, lối sống và hành vi của con người có những biểu hiện không được coi là văn hóa, trong đó, những gì không phù hợp là phi văn hóa và những gì chống lại bản sắc tốt đẹp là phản văn hóa
Hiện tượng phi văn hóa nảy sinh từ một trình độ tiến hóa còn thấp nếu xét ở phương diện phát sinh chủng loại hay phát triển của một cộng đồng nào đó Hiện tượng này cũng có thể xuất hiện do trình độ non kém của nhân cách Trong khi đó phản văn hóa gắn liền với quan điểm chính trị-xã hội và thế giới quan cá nhân là chủ yếu Từ đó, có thể thấy cần phải có giải pháp phòng ngừa và khắc phục Nói như S.Freud, văn minh cũng đòi hỏi phải đặt ra những điều cấm kỵ
Trong số những nguyên nhân dẫn đến vi phạm pháp luật và tội phạm, có nguyên nhân do lối sống thiếu văn hóa của cá nhân hay một nhóm người nào đó Đó
là lối sống vừa phủ định những giá trị văn hóa trong lịch sử, vừa không phù hợp với
xu thế thời đại Như mọi vấn đề xã hội khác, việc xem xét và giải quyết các biểu hiện phi văn hóa, phản văn hóa không thể dừng lại ở mức độ tự giác, kinh nghiệm
mà phải tiến đến cấp độ khoa học
Trong đời sống thường ngày và khoa học, người ta hay dùng khái niệm “nhân cách sai lệch chuẩn mực xã hội” để chỉ chung “những kẻ buôn lậu”, “bọn mại dâm”, “những tên trộm cắp” “bọn nghiện hút”… Đó là những nhân cách luôn có hành vi phạm pháp và trái với chuẩn mực chung Như A Côen (Mỹ), G.A
Trang 4Avanexốp (Liên Xô), G Caidơ (Đức) quan niệm Tuy nhiên, nếu không được đặt vào một hoàn cảnh xã hội – lịch sử nhất định, quan niệm này có thể sẽ gây nên những cách hiểu khác nhau
Vậy bản chất của các hiện tượng nhân cách sai lệch chuẩn mực là gì? nguyên nhân cơ bản và cơ chế diễn ra như thế nào là những câu hỏi đặt ra trong giải quyết vấn đề phi văn hóa, phản văn hóa
Sinh học hiện đại ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy con người cũng là một kết quả của sự tiến hóa sinh học Không chỉ những cấu trúc nhận thức mà cả những cấu trúc hành vi cũng được mã hóa trong gen Một chuyên ngành mới khác
là y học sinh sản củng nhấn mạnh vai trò ảnh hưởng của những kinh nghiệm trong giai đoạn chu sinh và sơ sinh Vì thế, theo H Mohr, giáo sư trường đại học tổng hợp Freiburg, khi con người ra đời và trong cuộc sống nếu không khắc phục được những nét bản chất thấp kém ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách, thì dần dần, thói quen và tính cách tiêu cực sẽ chế ngự hành vi xã hội Do đó, giai đoạn bào thai
đã được chú ý quan tâm hơn do tầm quan trọng của nó
Như vậy, điều nhận thấy ở đây rằng, chính yếu tố di truyền (gen) ảnh hưởng tới cấu trúc hành vi của con người và như vậy có thể lý giải rằng, những hành vi sai lệch chuẩn mực có nguồn gốc từ yếu tố di truyền Kết luận này của giáo sư H Mohr không phải là bất ngờ bởi trong những nghiên cứu của các nhà tâm lý học xuyên văn hóa thì yếu tố di truyền (gen) có ảnh hưởng nhất định tời hành vi, cảm xúc của con người không chỉ ở một dân tộc, một quốc gia mà là có ở các nền văn hóa khác nhau
Hiện tượng nhân cách sai lệch chuẩn mực cũng phải được xem xét từ hai góc
độ phát sinh chủng loại và phát sinh cá thể
Trong tâm lý học phát triển đã nêu lên nhiều giai đoạn khủng hoảng trong một đời người chứ không phải chỉ xảy ra ở độ tuổi dậy thì như ta vẫn quan niệm Về thực chất đó là hậu quả của những mâu thuẫn giữa khả năng hạn hẹp với yêu cầu chủ quan và khách quan mới, ngày càng cao hơn, song không được giải quyết đúng
Trang 5đắn, kịp thời Bất kỳ ai cũng có thể lâm vào tình trạng như thế, nhưng mặt khác, không phải bất cứ người nào cũng trở thành nạn nhân của nó nếu được chuẩn bị tốt
để vững vàng bước sang một giai đoạn độ tuổi mới
Mặt khác, hành vi sai lệch chuẩn mực ở mỗi cá thể thường phụ thuộc vào trình
độ nhân cách và hoàn cảnh, điều kiện, quan hệ xã hội thực tế chứ không phải diễn
ra theo độ tuổi, thời gian Nói như vậy để thấy rằng các yếu tố về xã hội ảnh hưởng mang tính chất quyết định tới hành vi sai lệch chuẩn mực ở mỗi người
Tất cả các loại hình nhân cách suy thoái, thái độ hành vi tiêu cực có thể xuất hiện bất cứ lúc nào nếu có sự tác động của một hay những nhân tố sau đây:
Thứ nhất, nhân cách hình thành trong những điều kiện tác động mạnh mẽ trái pháp luật và trái đạo đức diễn ra thường ngày ở gia đình, nhóm bạn bè
Thứ hai, sự tồn tại hệ thống những hành vi vô đạo đức và những vi phạm pháp luật thuộc nhiều loại khác nhau, ngay cả sau khi đã áp dụng các biện pháp xử lý Thứ ba, sự tách biệt của cá nhân đối với môi trường các xã hội và hệ thống quy phạm giá trị, trong đó có sự biến đổi về vị trí và vai trò xã hội
Thứ tư, sự thoái hóa về mặt xã hội của cá nhân theo hướng phản đạo đức và pháp luật, phù hợp với hoạt động mà cá nhân đó coi là cần thiết, quan trọng
Thứ năm, cá nhân mất đi những tình cảm lo lắng, sợ hãi, nhục nhã trước trách nhiệm hình sự hoặc trách nhiệm xã hội khác
Từ góc độ toàn cầu, góc độ xã hội các nhà khoa học thuộc Club of Rome đã nêu lên hàng loạt những nhân tố xô đẩy con người “đi vào một thế giới tinh thần phân lập” như sau:
- Sự khác biệt giữa giàu và nghèo, số người nghèo khổ ngày một tăng lên
- Khoảng cách giữa những người có tri thức, thông tin và những người không
có đang tăng lên
- Sự phân biệt các thiểu số tôn giáo hoặc các thiểu số tộc người, trong rất nhiều nước còn có sự phân biệt đối xử với những người già
- Sự thiếu công bằng xã hội
Trang 6- Sự thiếu cân bằng giữa quyền lợi và nghĩa vụ, giữa đặc ân, đặc quyền và trách nhiệm
- Sự đối lập giữa kỷ luật và tình trạng thiếu kỷ cương
- Sự mất cân đối giữa tăng trưởng kinh tế và chất lượng của cuộc sống
- Mâu thuẫn giữa cộng đồng quan tâm đến mọi người và nhà nước phúc lợi phi cá nhân
- Sự không cân bằng giữa các nhu cầu vật chất và tinh thần
- Khoảng cách giữa khoa học và văn hóa
- Sự mâu thuẫn xung đột giữa lý trí và trực giác…
Như vậy, mỗi nhân cách sai lệch chuẩn mực đều là hậu quả của một phức hợp các nhân tố nhất định Mỗi nhân tố đều ảnh hưởng tới từng cá nhân theo những con đường và phương thức khác nhau Song cũng cần nhận thấy được mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố ra sao, nhiều hay ít, đậm hay nhạt để áp dụng các biện pháp đa dạng, phù hợp với đặc điểm và hoàn cảnh của từng cá nhân Đây chính là vấn đề quan trọng, cơ bản nhất của quá trình khắc phục tệ nạn xã hội Mặt khác, chính những kinh nghiệm và kết quả thực tế sẽ tạo nên cơ sở xem xét, dự báo và phòng ngừa một cách chủ động và dễ dàng hơn
Văn hóa là phức hợp tâm lý mang tính chỉnh thể được hình thành và phát triển cao độ trong hoạt động và giao tiếp của cá nhân, phản ánh dấu ấn của một cộng đồng và là một nhân tố quan trọng bậc nhất góp phần hình thành, phát triển toàn diện nhân cách con người Còn những lối sống, hành vi không phù hợp là phi văn hóa và những lối sống, hành vi chống lại bản sắc tốt đẹp là phản văn hóa Vậy để biến cái không phù hợp theo đúng chuẩn mực, không chống lại bản sắc văn hóa cần phải tiến hành những biện pháp, cơ chế chủ yếu như:
Trước hết cần có những tác động làm thay đổi về chất sự định hướng giá trị cá nhân.
Thông thường những người phạm pháp hay suy thoái nhân cách luôn có nhận thức, thái độ và hành vi chịu sự quy định bởi các phản giá trị xa rời ý thức đạo đức
Trang 7và trách nhiệm đối với xã hội Tuy việc phá vỡ nếp động hình đó không đơn giản, song có thể áp dụng những biện pháp như:
Thứ nhất, có thể áp dụng những biện pháp, kỹ thuật làm chuyển biến quan niệm, nhận thức bằng các phương pháp:
Tác động phản tâm thế hay trái ngược với tâm thế, quan niệm vốn có Người được tác động tự tìm ra những sai lầm, tác hại của lối sống, hành động mà họ vẫn cho là đúng hoặc không thể làm khác được
Phương pháp gây “sốc”, làm lung lay, nghi ngờ những gì đã được củng cố trong suy nghĩ, ý thức họ bằng thông tin, sự việc minh chứng có sức thuyết phục mạnh Hấp dẫn, lôi cuốn bằng những thần tượng trên lĩnh vực nào đó sao cho diện mạo, kiểu mốt, quan niệm, lối sống ảnh hưởng đến người mình điều khiển
Thứ hai, theo C.I Bernand và Herbert Simon (Mỹ) , quá trình đồng nhất hóa các giá trị, khi cần thiết phải được áp đặt lên các cá nhân bằng sự thực hiện quyền lực đối với họ Phải tạo điều kiện để dần dần các giá trị này trở nên “chủ quan hóa”
và các cá nhân trưởng thành có sự định hướng khác Đặc biệt, phải chú ý cân bằng
và biến đổi thứ bậc cả hệ thống nhu cầu, thói quen thường ngày Yêu cầu này chỉ
có thể thực hiện, khi giải quyết được những mâu thuẫn giữa sự thỏa mãn nhu cầu tinh thần, đạo đức với việc đáp ứng thuần túy hoặc thiên về các nhu cầu vật chất, thị hiếu tầm thường
Với những người bình thường, khát vọng luôn hướng tới những giá trị chân, thiện, mỹ Song ở những tội phạm nói riêng và những cá nhân có hành vi sai lệch chuẩn mực và nhóm suy thoái nhân cách thì theo quan niệm của L Seve và A.H Maslow, thời gian của họ để giành cho những hành động thỏa mãn nhu cầu sinh lý, những nhu cầu cá nhân, sự an toàn của mình chứ không phải các nhu cầu ở bậc cao hơn là nhận thức, xã hội, thẩm mỹ, đạo đức để hoàn thiện nhân cách của mình Chính với những nhu cầu và cách thỏa mãn khác nhau ở con người mà các quan hệ
xã hội cũng dần được thiết lập và duy trì trên cơ sở đó Do đó, để thay đổi những hành vi sai lệch chuẩn mực, giúp hình thành ở con người những nhu cầu mang tính
Trang 8xã hội thì việc giáo dục giá trị phải đạt tới mục đích cơ bản là tạo ra một lối sống mới trên cơ sở hoạt động lao động chân chính và môi trường giao tiếp lành mạnh (cả môi trường xã hội gần gũi và môi trường xã hội rộng lớn) và những mối quan
hệ lương thiện, tốt đẹp
Giải pháp là quan trọng và hữu hiệu trong việc giải quyết tình trạng tệ nạn xã hội nói chung riêng và các hành vi lệch chuẩn nói chung, tuy nhiên đối với các vấn đề về văn hóa, xã hội thì phòng ngừa mới là chiến lược ưu tiên và mang tính nhân đạo
Với phương châm và mục tiêu đó trong phòng ngừa những hành vi phi văn hóa, phản văn hóa cần phải đảm bảo hai điều kiện
Điều kiện thứ nhất, cá nhân, gia đình – tổ chức xã hội có trách nhiệm phải có kiến thức và kinh nghiệm để hiểu rõ toàn bộ quá trình và nguyên nhân dẫn đến những hành vi sai lầm hoặc tội ác Xin phân tích một ví dụ theo phân tích của các chuyên gia nghiên cứu như sau: Con đường đi tới bệnh nghiện ngập, ma túy thường diễn ra theo bốn gai đoạn là:
Ở giai đoạn đầu, ngoài khoái cảm và sự trải nghiệm tác dụng làm bớt hoặc mất
đi những mệt nhọc, căng thẳng còn có chiều hướng ham muốn tiếp tục tăng khối lượng sử dụng
Sang giai đoạn hai, việc hút thuốc, tiêm chích hay uống rượu gần như trở nên một mãnh lực, sức ép không còn phụ thuộc vào những dịp lễ hội, những hoạt động sinh hoạt văn hóa, tập thể…
Giai đoạn thứ ba được đặc trưng bởi sự bất lực của ý thức Người nghiện ngập
sử dụng đối tượng thỏa mãn nhu cầu cảu mình cho đến lúc không còn khả năng kéo dài nữa
Giai đoạn thứ tư, cuối cùng, được đánh dấu bởi những bệnh hoạn tinh thần và thể xác như bỏ việc, quên bổn phận gia đình, đau gan hoặc mắc thêm sai lầm khác như trộm cắp, sát hại đồng bọn…
Trang 9Qua phân tích có thể thấy hành vi lệch chuẩn thường diễn ra theo cơ chế và tính giai đoạn, sự phòng ngừa ở đây có nghĩa là ngăn chặn con em, người thân, bạn
bè, đồng nghiệp bước vào giai đoạn đầu tiên, không để những thói quen, nhu cầu tiêu cực xuất hiện
Bên cạnh đó, theo quy luật phóng chiếu xã hội và mối quan hệ giữa các quá trình xã hội hóa và cá thể hóa cho thấy chỉ có thể phòng ngừa hiệu quả khi kiên quyết loại trừ được những nhân tố như:
Nạn thất nghiệp, kể cả đối với người có quá trình cống hiến và đào tạo, đang tăng lên
Sự khủng hoảng trong định hướng giá trị ở bộ phận dân cư chưa thích ứng kịp
và không có khả năng đáp ứng những yêu cầu đổi mới
Tình trạng suy thoái đạo đức, mất nhân cách của không ít người có chức có quyền, có trách nhiệm hành pháp và giáo dục (cán bộ quản lý, cha mẹ, giáo viên) đang diễn ra ở nhiều nơi
Sự tác động phản diện, tiêu cực của cơ chế thị trường và sự mở cửa trên trong đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội
Sự kém cỏi, lạc hậu của bản thân đội ngũ quản lý, chỉ đạo những hoạt động có liên quan đến vấn đề này
Theo cách nói như những nhà tâm lý học nhân cách, tất cả những thực tại ấy phóng chiếu vào mỗi cá nhân, có tác dụng củng cố chứ không phải khắc phục những hành vi sai lệch Điều đó cũng hoàn toàn phù hợp với các cơ chế tâm lý xã hội như bắt chước, đồng hóa Từ đó, có thể rút ra kết luận là phải giữ và làm cho các môi trường con người trải nghiệm trở nên trong sạch, lành mạnh, có tác dụng tạo điều kiện cho sự phát sinh cá thể diễn ra đúng hướng, thuận lợi dưới tác động phối hợp thống nhất giữa gia đình, nhà trường và xã hội
Sự phòng ngừa và làm giảm dần các hành vi phi văn hóa, phản văn hóa muốn đem lại hiệu quả cao đòi hỏi phải thực hiện phương thức tiếp cận phức hợp và cá biệt thông qua những biện pháp khác nhau
Trang 10Với những đối tượng còn là học sinh, các nước thường tổ chức hệ thống các phòng tư vấn giáo dục Tại đó, học sinh có vấn đề thuộc các trường phổ thông trong vùng được các nhà chẩn đoán tâm lý, bác sĩ nghiên cứu, kết hợp với các giáo viên
và cha mẹ của các em Phòng tư vấn giáo dục đề xuất một kế hoạch cụ thể chỉ đạo
sự tác động của nhà trường và gia đình nhằm giúp học sinh khắc phục những sai lầm của mình Trong trường hợp thất bại với phương thức thứ nhất, những đối tượng này được chuyển sang hệ thống giáo dục đặc biệt nội trú
Đối với các hiện tượng nghiện ngập, người ta đã nêu lên những khuyến nghị
và biện pháp cụ thể:
- Yêu cầu các phụ huynh, những người lớn, nhất là các cán bộ lãnh đạo, quản
lý và giáo dục phải gương mẫu
- Cấm hút thuốc, uống rượu ở những nơi công cộng (trường học, cơ quan, nơi hội họp, rạp chiếu bóng, khi đang làm công vụ trên đường phố…)
- Cấm trẻ em ở tuổi vị thành niên hút thuốc, uốn rượu và tuyệt đối không bán cho họ
- Phát động phong trào đăng ký cá nhân và tập thể không hút thuốc, uống rượu
- Áp dụng luật và mức độ phạt đối với hành vi nghiện ngập cùng với những hậu quả của nó
Đối với những người phạm tội hình sự, biện pháp chính vẫn là cải tạo và giáo dục lại theo những yêu cầu cụ thể là:
- Thay đổi nhận thức về ý nghĩa cuộc sống và định hướng giá trị
- Xóa bỏ những thói quen và động hình tiêu cực, vô đạo đức
- Giáo dục lao động và nghề nghiệp
- Tạo khả năng, điều kiện tái hòa nhập với gia đình, cộng đồng và xã hội Khi cần thiết phải xử phạt ở mức cao nhất để răn đe chung, bất kể đó là ai Đây
là trách nhiệm phải thực hiện kiên quyết của các cơ quan hành pháp, vì như Platon từng nói, Nhà nước được ra đời do sự cần thiết của cuộc sống và khi đã xuất hiện thì phải phục vụ cho việc thiết lập một cuộc sống tốt đẹp, lành mạnh của nhân dân