Bài giảng lớp chuyên viên chuyên đề 1

Hệ thống chính trị là tổ hợp có tính chỉnh thể các thể chế chính trị (các cơ quan quyền lực nhà nước, các đảng chính trị, các phong trào xã hội, các tổ chức chính trị xã hội…) được xây dựng theo một kết cấu chức năng nhất định, vận hành theo những nguyên tắc, cơ chế và quan hệ cụ thể, nhằm thực thi quyền lực chính trị.

LỚP BỒI DƯỠNG KIẾN THỨC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC NGẠCH CHUYÊN VIÊN

• Vui lòng tắt điện thoại hoặc để chế độ rung trong giờ học !

06.07.2017 3

Ồn quá bạn ơi!

KHO … KHO …

06.07.2017 4

06.07.2017 5

Ngủ kiểu Tàu

• Được ngủ, không được

ngáy to,

• Có biện pháp chống ồn và

đảm bảo vệ sinh môi

trường trong khi ngủ

Chuyên đề 1: Nhà nước trong

BÀI GIẢNG CHUYÊN ĐỀ 1

NHÀ NƯỚC TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

1.1 Khái niệm về chính trị (…)

Thuật ngữ chính trị theo tiếng Hi Lạp cổ đại: Politika

có nghĩa là “công việc nhà nước”, “những công việc

xã hội”

1.1 Khái niệm về chính trị (…)

Thuật ngữ chính trị theo tiếng Trung Hoa: 政治 có nghĩa là

“chính sách quốc gia”, “công việc trị quốc”

1.1 Khái niệm về chính trị (…)

 Thực chất: Chính trị là quan hệ về lợi ích giữa các giai cấp, các nhóm xã hội, các quốc gia dân tộc – trong đó trước hết và cơ bản là lợi ích kinh tế

Lê nin nói:

“Chính trị

là sự biểu hiện tập trung của kinh tế”

1.2 Những vấn đề cơ bản về hệ thống chính trị

1.2.1 Tiếp cận và định nghĩa hệ thống chính trị

-Tiếp cận:

+ HTCT là một bộ phận cấu thành KTTT xã hội, được

chế định theo tư tưởng của giai cấp cầm quyền nhằm tác động vào đời sống KTXH với mục đích là duy trì và phát triển XH đó Điều này có nghĩa là HTCT của một XH luôn mang tính giai cấp, phản ánh lợi ích của giai cấp cầm quyền và được định hướng bởi lợi ích của giai cấp cầm quyền

1.2 Những vấn đề cơ bản về hệ thống chính trị

1.2.1 Tiếp cận và định nghĩa hệ thống chính trị

- Định nghĩa: HTCT là tổ hợp có tính chỉnh thể các thể

chế chính trị (các cơ quan quyền lực nhà nước, các đảng chính trị, các phong trào xã hội, các tổ chức chính trị - xã hội…) được xây dựng theo một kết cấu chức năng nhất định, vận hành theo những nguyên tắc, cơ chế và quan hệ cụ thể, nhằm thực thi quyền lực chính trị

Hệ thống chính trị (…)

Hệ thống chính trị bao gồm toàn bộ các tổ chức chính trị, được lập ra để thực hiện quyền lực chung của xã hội – quyền lực chính trị

Các Tổ chức chính trị - xã hội:

Hỗ trợ và hậu thuẫn cho sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước

Các Đảng chính trị: Đảng cầm quyền là lực lượng chủ yếu quyết định đường lối đối nội, đối ngoại

của đất nước

Các

cơ chế hoạt động

Các nguyên tắc vận hành

2 Hệ thống chính trị Việt Nam

2.1 Một số đặc điểm của HTCT Việt Nam

- HTCT nước ta do duy nhất một Đảng Cộng sản VN lãnh đạo – Tính nhất nguyên

* Tính nhất nguyên về chính trị thể hiện:

- Không có Đảng đối lập: chỉ có một đảng duy nhất cầm quyền đó là Đảng Cộng sản Việt Nam

2.1 Một số đặc điểm của hệ thống chính trị ở

Việt Nam hiện nay (…)

Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam 26

* Tính nhất nguyên về chính trị thể hiện:

- Nhất nguyên về tư tưởng: nền tảng là chủ nghĩa Mác – Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh

2.1 Một số đặc điểm của hệ thống chính trị

ở Việt Nam hiện nay (…)

Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam 28

2.1 Một số đặc điểm của hệ thống chính trị ở Việt Nam hiện nay (…)

2 Hệ thống chính trị Việt Nam

2.1 Một số đặc điểm của HTCT Việt Nam

- HTCT nước ta được xây dựng theo mô hình hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa Xô viết, đang trong quá trình đổi mới, hoàn thiện

- Các tổ chức chính trị - xã hội phần lớn đều được Đảng Cộng sản tổ chức rèn luyện

2.1 Một số đặc điểm của hệ thống chính trị ở Việt Nam hiện nay (…)

Sự gắn bó mật thiết giữa hệ thống chính trị với nhân dân được thể hiện như thế

nào?

2.2 Cấu trúc của HTCT nước ta

Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (Mr.Nguyễn Thiện Nhân)

Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam

(Mr.Bùi Văn Cường) Hội Nông dân Việt Nam (Mr.Lại Xuân Môn) Hội Cựu chiến binh Việt Nam (Mr.Nguyễn Văn Được)

Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

(Mr.Lê Quốc Phong)

Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (Mrs.Nguyễn Thị Thu Hà)

2.2 Cấu trúc của hệ thống chính trị ở Việt Nam

MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM

Đảng Cộng sản Việt Nam

NN

CH XHCN Việt Nam

Tổng

LĐ lao động

Hội Liên hiệp Phụ nữ

Hội

Nông

dân

2.2 Cấu trúc của HTCT nước ta

+ Đảng cộng sản Việt Nam: Lãnh đạo nhà nước và xã hội, là hạt nhân

Bên cạnh những tổ chức trên đây, nhiều tổ chức xã hội khác cũng tham gia tích cực vào hoạt động trong hệ thống chính trị như Liên hiệp các hội khoa học kĩ thuật Việt Nam (VUSTA), Hội Nhà báo Việt Nam, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, Một

số hội nghề nghiệp, hội của các nhà trí thức, các nhà khoa học, không chỉ đơn thuần mang tính chất đoàn thể xã hội mà các tổ chức này cũng đóng vai trò to lớn trong việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị của đất nước

2.3 Các quan hệ chính trị

- Quan hệ giữa người có chủ quyền và người

được ủy quyền

Công dân

Cơ quan quyền lực

NN

CT-XH

2.3 Các quan hệ chính trị

- Quan hệ theo chiều ngang: Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ

* Đảng lãnh đạo:

+ Cương lĩnh, đường lối, chủ trương, thông qua các Nghị quyết của các tổ chức đảng Đường lối, cương lĩnh của Đảng được cụ thể hóa trong Hiến pháp và pháp luật, trong hệ thống văn bản pháp quy của nhà nước…

+ Bằng giáo dục, tuyên truyền, vận động nêu gương + Lãnh đạo bằng công tác tổ chức và cán bộ

+ Lãnh đạo bằng công tác kiểm tra

* Nhân dân làm chủ:

+ Xác định ở địa vị chủ thể quyền lực nhà nước Nhân dân ủy quyền cho các đại biểu của mình và giám sát đb đó

+ Làm chủ bằng các hình thức trực tiếp và gián tiếp

* Quan hệ giữa Nhà nước với MTTQVN là quan hệ

phối hợp hành động, được thực hiện theo quy chế phối hợp công tác

* Quan hệ giữa ĐCSVN với MTTQ: Đảng vừa là

người lãnh đạo MT vừa là thành viên của Mặt trận Vì vậy, quan hệ giữa Đảng và MTTQ vừa là quan hệ lãnh đạo vừa là quan hệ hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động

2.3 Các quan hệ chính trị

- Quan hệ chiều dọc từ TW đến cơ sở: hệ thống

được tổ chức theo 4 cấp hành chính, cấp dưới phục tùng cấp trên, phân cấp cùng với sự phân quyền nhất định

2.3 Các quan hệ chính trị

- Quan hệ bên trong và quan hệ bên ngoài hệ

thống chính trị

2.4 Các nguyên tắc hoạt động

• Tập trung dân chủ

- Cơ sở pháp lý: Điều 8 Hiến pháp Điều lệ Đảng

- Nội dung cơ bản:

+ Thiểu số phục tùng đa số, cấp dưới phục tùng cấp trên, cá nhân phục tùng tổ chức;

+ Bàn bạc, thảo luận tập thể, quyết định theo đa

số

2.4 Các nguyên tắc hoạt động

- Quyền lực Nhà nước thống nhất có sự phân công phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp; thực hiện sự phân cấp, nâng cao tính chủ động của chính quyền địa phương,

cơ sở …

2.4 Các nguyên tắc hoạt động

-Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách

“Nguyên tắc “tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách” trên thực tế ở nhiều nơi rơi vào hình thức do không xác định rõ cơ chế trách nhiệm, mối quan hệ giữa tập thể và cá nhân; khi sai sót, khuyết điểm không ai chịu trách nhiệm Do vậy, vừa có hiện tượng dựa dẫm vào tập thể, không rõ trách nhiệm cá nhân, vừa không khuyến khích người đứng đầu có nhiệt tình, tâm huyết dám nghĩ, dám làm; tạo kẽ hở cho cách làm việc tắc trách, trì trệ hoặc lạm dụng quyền lực một cách tinh vi để mưu cầu lợi ích cá nhân”

3 Khái quát thực trạng hoạt động của HTCT

3 Khái quát thực trạng hoạt động của HTCT Việt Nam

3.1 Tính ưu việt và hạn chế của HTCT Việt Nam

có ý nghĩa lịch sử

3 Khái quát thực trạng hoạt động của HTCT Việt Nam

3.1 Tính ưu việt và hạn chế của HTCT Việt Nam

Nguyên

nhân

- Đảng ta có bản lĩnh chính trị vững vàng và đường lối lãnh đạo đúng đắn, Nhà nước có cố gắng lớn trong việc điều hành, quản lý.

3 Khái quát thực trạng hoạt động của HTCT Việt Nam

3.1 Tính ưu việt và hạn chế của HTCT Việt Nam

Nguyên

nhân

- Toàn dân và toàn quân phát huy lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết nhất trí, cần cù, năng động sáng tạo.

• Một số hạn chế, yếu kém:

- Vận dụng cơ chế Đảng lãnh đạo, nhân dân

làm chủ, Nhà nước quản lý chưa tốt; bộ máy chồng chéo, trùng lắp, hiệu quả hoạt động còn thấp

- Vận dụng chưa tốt các phương thức thực thi quyền lực chính trị, chưa có sự phối hợp giữa các cơ chế

• Một số hạn chế, yếu kém:

- Chưa thực hiện đúng các nguyên tắc hoạt động của HTCT

- Chưa vận đúng nguyên tắc tập trung dân chủ

- Còn quan niệm đơn giản về quyền lực thống nhất có phân công, kiểm soát giữa các cơ quan

NN trong thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp

* Nguyên nhân:

- Việc tổ chức thực hiện nghị quyết, chủ trương, chính sách của Đảng chưa tốt, kỷ luật, kỷ cương chưa nghiêm

- Một số quan điểm chủ trương chưa rõ; chưa có sự nhận thức thống nhất và chưa được thông suốt ở các cấp, các ngành

3.2 Những phương châm, nội dung

và nguyên tắc cơ bản đối với quá trình đổi mới HTCT nước ta

Những nguyên tắc cơ bản trong đổi mới HTCT ở nước ta

Những phương châm đổi mới

- Hướng về cơ sở, tăng cường hiệu lực hiệu quả của

hệ thống chính trị ở cơ sở

Những nội dung đổi mới

hệ thống chính trị ở nước ta

- Xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân,

do dân, vì dân, do ĐCSVN lãnh đạo

+ Cải cách thể chế và phương thức hoạt động của

NN

+ Hoàn thiện chế định Chủ tịch nước trong HP và PL nhằm xác định rõ và cụ thể hơn quyền hạn, trách nhiệm của CTN…

Những nội dung đổi mới

+ Xây dựng đội ngũ cbcc trong sạch, có năng lực

+ Cải cách tổ chức, nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan tư pháp

Những nội dung đổi mới

- Nhằm tăng cường hiệu quả của HTCT theo hướng xây dựng NN pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân

chính trị thuộc về nhân dân, phát

huy tính tích cực, vai trò làm chủ của nhân dân trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, phát triển đất nước và hội nhập quốc tế

II NHÀ NƯỚC – TRUNG TÂM CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

• Nguồn gốc của nhà nước

• Định nghĩa nhà nước

• Các dấu hiệu đặc trưng của nhà nước

• Bản chất của nhà nước

• Các kiểu và hình thức nhà nước

II NHÀ NƯỚC – TRUNG TÂM CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

Bản chất của nhà nước CHXHCN Việt Nam Chức năng của nhà nước CHXHCN Việt Nam

Tiền đề ra đời của nhà nước

Chế độ tư hữu về tài sản Sự phân hoá xã hội thành các giai

cấp đối kháng và mâu thuẫn giữa các giai cấp ngày càng gay gắt, và gay gắt đến mức không thể điều hoà được nữa

Tiền đề kinh tế Tiền đề xã hội

Nguồn gốc của nhà nước

Nhà nước là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị , một bộ máy chuyên làm nhiệm vụ cưỡng chế và thực hiện các chức năng quản lý đặc biệt nhằm duy trì trật tự xã hội , thực hiện mục đích bảo vệ địa vị của giai cấp thống trị

Khái niệm nhà nước

Là một tổ chức quyền lực chính trị công cộng đặc biệt

Thực hiện quản lý dân cư theo lãnh thổ

Có chủ quyền quốc gia

Ban hành pháp luật và thực hiện quản lý

bắt buộc với công dân

Quy định các loại thuế và thực hiện thu

thuế dưới hình thức bắt buộc

Dấu hiệu đặc trưng của nhà nước

Bản chất của nhà nước

Tính giai cấp

Nhà nước là một tổ chức quyền lực công là phương thức tổ chức bảo đảm lợi ích chung của xã hội

-Nhà nước là sản phẩm

của xã hội có giai cấp

- Nhà nước là bộ máy

trấn áp đặc biệt của giai

cấp này đối với giai cấp

khác

Vai trò xã hội

HÌNH THỨC NHÀ NƯỚC

là hình thức tổ chức các

cơ quan quyền lực tối cao , cơ cấu , trình tự và mối quan hệ giữa chúng với nhau cũnh như mức

độ tham gia của nhân dân vào việc thiết lập các

cơ quan này

là sự tổ chức nhà nước theo các đơn vị hành chính – lãnh thổ

và tính chất quan hệ giữa các bộ phận cấu thành nhà nước, giữa

cơ quan nhà nước trung ương với cơ quan nhà nước địa phương

Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

 Nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực nhà nước

 Là nhà nước của tất cả các dân tộc cùng sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam

 tổ chức và hoạt động trên cơ

sở nguyên tắc bình đẳng trong mối quan hệ giữa nhà nước và công dân

 Dân chủ rộng rãi trong lĩnh vực kinh tế xã hội

 Thực hiện chính sách đối ngoại hoà bình, hữu nghị, mở rộng giao lưu và hợp tác

Chức năng của nhà nước

CHXHCN Việt Nam

 Chức năng kinh tế

 Chức năng xã hội

 Chức năng đảm bảo sự ổn định, an ninh chính trị

Chức năng đối nội

Chức năng đối ngoại

 Bảo vệ tổ quốc

 Thiết lập củng cố phát triển quan hệ đối ngoại

 Tham gia bảo vệ hoà bình

và tiến bộ thế giới

III XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XHCN VIỆT NAM TRONG KHUÔN KHỔ ĐỔI MỚI TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG

CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ NƯỚC TA

CHUYÊN ĐỀ:

NHÀ NƯỚC TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

Những đặc điểm cơ bản của Nhà nước pháp quyền XHCN

Sự cần thiết phải xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở nước ta hiện nay Những định hướng cơ bản trong xây dựng Nhà nước pháp quyền ở nước ta hiện nay…

Theo đó, các anh chị cần quan tâm một số nội dung cơ bản sau:

CHUYÊN ĐỀ:

NHÀ NƯỚC TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

Cương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá

độ lên CNXH (bổ sung, phát triển năm 2011) đã xác

định rõ: “Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Tất

cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Quyền lực Nhà nước là thống nhất; có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp Nhà nước ban hành pháp luật; tổ chức, quản lý xã hội bằng pháp luật và không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa”

CHUYÊN ĐỀ:

NHÀ NƯỚC TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

Tuy nhiên, bên cạnh nhiều ưu điểm, quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa nói riêng và đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị nói riêng của chúng ta hiện nay cũng còn bộc lộ nhiều nhược điểm cần khắc phục như:

Năng lực xây dựng thể chế, quản lý, điều hành, tổ chức thực thi pháp luật còn yếu; tổ chức bộ máy ở nhiều

cơ quan còn chưa hợp lý, biên chế cán bộ, công chức tăng thêm; chức năng, nhiệm vụ của một số cơ quan chưa đủ rõ, còn chồng chéo; chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới của đất nước

CHUYÊN ĐỀ:

NHÀ NƯỚC TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

…Cải cách hành chính chưa đạt yêu cầu đề ra; thủ tục hành chính còn gây phiền hà cho tổ chức và công dân; năng lực dự báo, hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước trên một số lĩnh vực yếu; phân cấp mạnh nhưng thiếu kiểm tra, kiểm soát; trật tự, kỷ cương xã hội không nghiêm Cải cách tư pháp còn chậm, chưa đồng bộ

CHUYÊN ĐỀ:

NHÀ NƯỚC TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

CHUYÊN ĐỀ:

NHÀ NƯỚC TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

CHUYÊN ĐỀ:

NHÀ NƯỚC TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

Để Nhà nước làm nhiệm vụ quản lý và lãnh đạo xã hội, cần làm tốt một số nội dung chủ yếu sau:

- Nâng cao nhận thức về nhà nước pháp quyền XHCN

- Xây dựng cơ chế và biện pháp để kiểm tra, kiểm soát, ngăn ngừa và trừng trị tệ quan liêu, tham nhũng…

- Thực hiện nghiêm túc nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước

- Tiến hành cải cách đồng bộ tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước trên cả ba lĩnh vực cải cách lập pháp, cải cách hành chính và cải cách tư pháp, trong

đó lấy cải cách hành chính là trọng tâm