Bài giảng Tonghop chuyen de chu nhiem

Có năm nội dung chính về công tác chủ nhiệm được đưa ra bàn thảo tại hội thảo này: + Đặc điểm, những khó khăn, thuận lợi của công tác giáo viên chủ nhiệm lớptrong bối cảnh đổi mới giáo d

SỰ PHỐI HỢP GIỮA GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM VỚI TỔ CHỨC ĐOÀN, TRONG NHÀ TRƯỜNG; HỘI CHA MẸ HỌC SINH, CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG VÀ CÁC TỔ CHỨC XÃ HỘI TRONG VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH – THPT Long Phước

Chuyên đề 1 : NGƯỜI GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM LÀ CHIẾC CẦU NỐI

ĐA CHIỀU

Thực hiện: GV Ngô Đình Vân Nhi Đơn vị: THPT chuyên Lương Thế Vinh

PHẦN 1 ĐẶT VẤN ĐỀ

I Vai trò của giáo viên chủ nhiệm:

Cuối tháng 7, đầu tháng 8 năm 2010, tại Hải Phòng và TP.HCM đã diễn ra Hộithảo về công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông Hội thảo có sự góp mặt của

gần 300 đại biểu Có năm nội dung chính về công tác chủ nhiệm được đưa ra bàn thảo tại

hội thảo này:

+ Đặc điểm, những khó khăn, thuận lợi của công tác giáo viên chủ nhiệm lớptrong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay;

+ Các yêu cầu đối với giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp (nội dung, phươngpháp và kỹ năng thực hiện công tác chủ nhiệm của giáo viên ở trường phổ thông);

+ Kinh nghiệm công tác giáo viên chủ nhiệm lớp;

+ Phương hướng, giải pháp tăng cường năng lực làm công tác chủ nhiệm cho giáo viên ở trường phổ thông;

+ Giáo viên chủ nhiệm lớp với việc triển khai có hiệu quả phong trào thi đua:

“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”

Đây là hội thảo thực hiện ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng, Bộ trưởng BộGD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân Hội thảo này đã có ý nghĩa quan trọng để nâng cao hiệuquả công tác chủ nhiệm, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục

Từ tổng kết của hội thảo này, chúng ta có thể khẳng định: Giáo viên chủ nhiệm có

một vai trò rất lớn trong việc nâng cao chất lượng cũng như hình thành nhân cách cho

học sinh Vai trò của giáo viên chủ nhiệm khi tham gia công tác giáo dục, không chỉ lànắm được những chỉ số của quản lý hành chính đơn thuần, như tên, tuổi, số lượng, hoàncảnh gia đình của học sinh, trình độ học sinh về học lực, hạnh kiểm mà còn phải dự báo

xu hướng tổ chức giáo dục, dạy học phù hợp điều kiện khả năng của từng học sinh

II Vai trò của sự liên kết nhà trường - gia đình - xã hội.

Nhà trường, gia đình và xã hội đều có vai trò trong giáo dục phẩm chất chính trị,đạo đức, lối sống cho học sinh Các phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của con ngườinói chung, học sinh nói riêng được hình thành và phát triển trong các môi trường: giađình, nhà trường và xã hội Lúc sơ sinh, vai trò của gia đình là chủ đạo; tuổi học mầmnon, gia đình và nhà trường góp phần quyết định; tuổi học phổ thông (từ tiểu học tớitrung học) vai trò của nhà trường, gia đình và xã hội càng quan trọng Để làm tốt việcgiáo dục phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống cho học sinh THPT, giáo viên chủ nhiệmphải kết hợp chặt chẽ với gia đình

Nhìn một cách toàn diện thì nhà trường, gia đình và xã hội có vai trò giáo dụckhác nhau đối với sự hình thành và phát triển phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống củahọc sinh Trong mối quan hệ đó, nhà trường được xem là trung tâm – nơi chủ động địnhhướng trong việc phối hợp với gia đình và xã hội Nhà trường là môi trường giáo dụctoàn diện nhất, là cơ quan nhà nước thực hiện chức năng giáo dục chuyên nghiệp nhất

Cho nên nhà trường là lực lượng giáo dục có hiệu quả nhất, hội tụ đủ những yếu tố cầnthiết để có thể huy động sức mạnh giáo dục từ phía gia đình và xã hội.

Do đó, việc phát huy sức mạnh giáo dục của mối liên kết bộ ba nhà trường - giađình - xã hội là một điều vô cùng cần thiết cho công tác giáo dục Người giáo viên chủnhiệm nếu không ý thức điều này thì rất khó hoàn thành nhiệm vụ

III Yêu cầu của thực tiễn giáo dục hiện nay

Gần đây, bạo lực học đường xuất hiện ở nhiều nơi và có xu hướng gia tăng Một

loạt Clip học sinh đánh nhau được tung lên mạng, nhiều ý kiến cho rằng việc giáo dục

đạo đức cho học sinh đang bị buông lỏng Để hạn chế thực trạng này, cần đến sự hợp sức

từ nhiều phía: gia đình, nhà trường và xã hội Trong đó vai trò của giáo viên chủ nhiệm là

rất quan trọng Trong lĩnh vực giáo dục, người thầy không chỉ có lòng yêu nghề mến trẻ

đem hết nhiệt tình để truyền đạt kiến thức cho học sinh mà quan trọng hơn nữa là phải

lưu tâm đến việc hình thành nhân cách cho học sinh Công việc trồng người ấy không hề

dễ dàng Nó đặt ra nhiều thách thức cho giáo viên chủ nhiệm

Lúc này, trước nhiều lời cảnh báo về nhân cách học sinh thời hiện đại, mọi ngườiquan tâm nhiều hơn vai trò của giáo viên chủ nhiệm Vì vậy, người giáo viên chủ nhiệmcần tìm lời đáp án cho câu hỏi: Phương pháp chủ nhiệm như thế nào mới là hiệu quả?

Trong một bài báo cáo của cô giáo Đàm Thị Kim Hoa (Giáo viên Trường THPTChuyên Lương Văn Chánh - Phú Yên), tôi đã tìm được một bài học kinh nghiệm đángquý Theo cô Hoa, người giáo viên chủ nhiệm cần tạo được mối liên hệ mật thiết giữagiáo viên với học sinh, giữa giáo viên với gia đình, giữa gia đình với nhà trường Đó làphương pháp thực sự cần thiết nhằm tạo điều kiện cho mỗi học sinh được phát triển toàndiện cả về tri thức lẫn nhân cách

Từ kinh nghiệm của cô giáo Kim Hoa, tôi tìm ra lời đáp án cho công tác chủ

nhiệm: Người giáo viên chủ nhiệm là chiếc cầu nối đa chiều

PHẦN 2 NỘI DUNG

I Đặc điểm tình hình:

1/Thuận lợi:

- Công tác chủ nhiệm ở một lớp chuyên, tại một trường chuyên của tỉnh làthuận lợi lớn nhất đối với một giáo viên trẻ như tôi Ban giám hiệu nhà trường luôn quantâm và chỉ đạo sâu sát công tác chủ nhiệm của các giáo viên trẻ

- Đoàn trường, chi đoàn giáo viên, các hiệp hội, câu lạc bộ của trường cũngluôn tạo điều kiện tốt nhất cho giáo viên chủ nhiệm

- Sự cộng tác chặt chẽ từ phía giáo viên bộ môn

- Học sinh lớp chuyên khá ngoan, có ý thức và chịu lắng nghe

- Là giáo viên dạy văn, tôi có nhiều thời gian trên lớp để nhanh chóng nắmbắt tình hình lớp và kịp thời uốn nắn học sinh Một tuần có ít nhất 4 lần tôi trực tiếp cómặt tại lớp Ngoài ra, môn văn có đặc trưng của một môn học khoa học xã hội, vì vậy,trong lúc truyền thụ kiến thức chuyên môn, tôi cũng có nhiều cơ hội hơn cho công tác rènluyện cách sống cho học sinh

2/ Khó khăn:

- Học sinh ở huyện lên học và ở ký túc xá Các em xa gia đình nên cónhiều vấn đề phức tạp hơn trong khâu quản lí

- Nhiều ảnh hưởng của công nghệ hiện đại được học sinh nắm bắt nhanh,tất nhiên trong đó có cả những thói quen không tốt, những ảnh hưởng chưa tích cực.

II Nội dung thực hiện châm ngôn:

Giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò như là chiếc cầu nối đa chiều

GVCN là mắt xích quan trọng của sự kết hợp các mối quan hệ cụ thể gia đình –học sinh - nhà trường Tôi luôn ý thức GVCN là chiếc cầu nối đa chiều để tạo nên mốiliên kết đó Vì chỉ như vậy, người giáo viên chủ nhiệm mới có thể hoàn thành tốt vai trò,mục tiêu của mình

Vai trò ấy được từng bước thực hiện như sau:

1 Mối quan hệ giữa giáo viên chủ nhiệm và học sinh

1.1 Nguyên tắc chung:

Đối với sự nghiệp trồng người, hình ảnh người thầy giáo mẫu mực luôn là tấm

gương sáng cho các em học sinh; Do vậy, xuất phát từ vai trò trách nhiệm và sự gắn kếtvới học sinh mà đòi hỏi mỗi giáo viên chủ nhiệm phải giàu lòng nhân ái, vị tha, kiên trì,nhiệt tình, biết tôn trọng nhân cách học sinh và được các em tin yêu

Giáo viên chủ nhiệm cần có uy và có sức cảm hóa thuyết phục, có bản lĩnh để xử

lý kịp thời các tình huống sư phạm đa dạng, phải biết đối xử khéo léo, công bằng vànghiêm minh trong nhận xét đánh giá đối với học sinh; là người chịu trách nhiệm về sựphát triển toàn diện của học sinh lớp mình phụ trách Hoạt động của giáo viên chủ nhiệm

về bản chất là một trong những hoạt động sáng tạo nhất trong quá trình giảng dạy; làngười xây dựng kế hoạch giáo dục riêng để giáo dục tập thể học sinh lớp mình; biết tìmhiểu, nghiên cứu đối tượng để xây dựng kế hoạch phát triển tập thể học sinh, tạo nên sựđoàn kết thống nhất trong lớp, tạo điều kiện để phát huy ý thức tự quản của học sinh, xâydựng đội ngũ cán bộ lớp có năng lực để điều hành hoạt động của lớp; chủ động tiếp xúcvới học sinh để nắm bắt về điều kiện và hoàn cảnh của học sinh; động viên, an ủi giúpcho các em có hoàn cảnh gia đình khó khăn hoặc ốm đau, bệnh tật cố gắng yên tâm họctập và biết vượt khó, vươn lên Điều đó vừa là trách nhiệm, vừa thể hiện được tình người

trong mối quan hệ “Thầy - Trò”, tạo được ấn tượng tốt và xây dựng nên hình ảnh đẹp đẽ,

cao cả của những Thầy, Cô giáo trong ký ức của các em học sinh

1.2 Khẩu hiệu đầu tiên tôi nói khi gặp học sinh lớp chủ nhiệm là: Chúng ta là

một gia đình, lớp học chúng ta là ngôi nhà.

Tôi dành thời gian phân tích cho học sinh hiểu khẩu hiệu ấy như sau:

+ Thứ nhất, mỗi chúng ta là một người chủ nhỏ của ngôi nhà Mỗi thành viên cần

có ý thúc giữ gìn ngôi nhà thật sạch và đẹp Vì nó là bộ mặt của tất cả chúng ta.

Từ sự phân tích trên, tôi hướng dẫn học sinh cách làm sạch ngôi nhà (Sạch đây

cần hiểu theo nhiều nghĩa)

Tiết chủ nhiệm thứ 2, tôi hướng dẫn các em trang trí ngôi nhà của mình Các em

rất hào hứng Xong việc, tôi dặn: làm sạch và đẹp lớp học không chỉ ở việc vệ sinh lớp

học, các em phải học tập và ứng xử để khi ai đó nhắc đến lớp chúng ta cũng phải mỉm cười Nếu một bạn nào đó không có ý thức giữ gìn “gương mặt” của mình, bạn ấy sẽ làm ảnh hưởng đến ngôi nhà chung của tất cả.

Tuyên bố đó được thực hiện trong thời gian tôi chủ nhiệm Mỗi khi một học sinh

vi phạm nội quy của trường Tôi đều nhắc lại lời dặn ấy Vì vậy, các em rất ít khi vi phạm

vì luôn sợ “ảnh hưởng đến lớp” Tôi thấy rằng việc dạy các em biết trách nhiệm với việcmình làm, không nên ảnh hưởng xấu cho tập thể là một việc cần thiết cho con đường đờisau này

+ Thứ hai, vì lớp là ngôi nhà, tất cả chúng ta sống dưới một mái nhà nên phải biếtyêu thương và quan tâm nhau.

Bất cứ lúc nào bước vào lớp, tôi luôn nhìn sĩ số Nếu một em nào vắng, lập tức tôihỏi em bên cạnh về lí do bạn vắng học Nếu em đó trả lời được lí do, tôi khen trước lớp.Nếu em ấp úng, tôi lập tức nhắc nhở: chúng ta là một gia đình, đã chung gia đình phảibiết chia sẻ và quan tâm lẫn nhau…Từ đó, tôi hình thành trong thói quen của các em cáchbiết quan tâm nhau từ việc nhỏ nhất

1.3 Nguyên tắc để điều hòa quan hệ giữa giáo viên chủ nhiệm và học sinh là:

Cô trò mình cùng thực hiện.

Đó là câu nói của tôi mỗi khi đưa ra một quy định nào đó đối với học sinh Xuấtphát từ ý thức: giáo viên là tấm gương để học sinh noi theo Tôi biết, học sinh sẽ thườngxuyên nhìn vào mình để hành động Do vậy, đây là nguyên tắc cực kì quan trọng Nguyêntắc ấy đã giúp tôi ứng dụng trong một số trường hợp cụ thể sau:

+ Nhà trường ra quy định học sinh phải đội nón bảo hiểm khi đi xe đạp và xe máy.Tôi thực hiện trước, các em làm theo

+ Các em được quy định đi học vào lớp đúng giờ, nhưng nếu GV vào lớp trễ thìsao? Khi có việc gì vào lớp trễ, tôi luôn nói “xin lỗi các em” và đưa ra lí do, tất nhiên đóphải là lí do chính đáng

+ Nhà trường quy định: trong giờ học, học sinh không được sử dụng điện thoại diđộng Học sinh vẫn sẽ dùng di động nếu giáo viên còn sử dụng, thế nên, tôi không baogiờ cầm theo di động vào lớp Do đó, khi nhắc nhở một số em còn để chuông điện thoạireo, các em ấy không dám tái phạm

+ Hội Chữ thập đỏ của trường phát động phong trào ủng hộ lũ lụt, hay đi thăm giađình cụ già neo đơn, tôi đều khuyến khích các em tham gia bằng cách “cô trò mình cùnglàm” Học sinh khi thấy các phong trào có sự tham gia của GVCN sẽ hiểu rằng đó là việctốt, quan trọng, ý nghĩa nên các em sẽ hào hứng hơn

* Tóm lại nguyên tắc Cô trò mình cùng thực hiện đã giúp tôi hoàn thành công tác

chủ nhiệm hiệu quả hơn

1.4 Mục tiêu phấn đấu: Cô sẽ là nhà tâm lí tư vấn cho em

Học sinh trung học phổ thông thường bắt đầu có tâm lí của tuổi mới lớn Vì vậy,tôi luôn chú ý đến tâm sinh lí của các em Tôi muốn mình trở thành người bạn mà các em

có thể tâm sự và chia sẻ Khi cần, sẽ lắng nghe để các em trút nỗi lòng Khi cần, sẽ đưa ranhững ý kiến đóng góp

2 GVCN là cầu nối cho mối quan hệ giữa nhà trường với gia đình học sinh.

- Nhà trường và gia đình sẽ là các lực lượng giáo dục thông qua đầu mối liên kết là

giáo viên chủ nhiệm Giáo viên chủ nhiệm trở thành người trung gian trao đổi thông tingiữa nhà trường và gia đình, thực hiện nhiệm vụ lĩnh hội và truyền đạt những chủ trươngcủa nhà trường đến với gia đình đồng thời thu nhận ý kiến, nguyện vọng của gia đình đểbáo cáo lại lãnh đạo nhà trường Nếu giáo viên làm được chiếc cầu nối giữa nhà trường

và gia đình việc giáo dục học sinh sẽ có hiệu quả hơn Tôi đã tiến hành các việc làm nhưsau:

+ Mời phụ huynh học sinh tham gia Hội phụ huynh học sinh nhằm phát huy tínhtích cực của các bậc phụ huynh trong việc tham gia cùng nhà trường để giáo dục con emmình

+ Tổ chức họp phụ huynh học sinh định kỳ theo qui định của nhà trường, trongnhững trường hợp đặc biệt chủ động xin ý kiến Ban Giám hiệu để tổ chức họp đột xuấthoặc gặp riêng và trao đổi với từng phụ huynh học sinh để bàn bạc, trao đổi thông tin,nhằm đề ra những biện pháp khắc phục, uốn nắn kịp thời Qua đó đã thể hiện sự quan tâm

sâu sát của nhà trường, đồng thời tạo được sự tin tưởng của phụ huynh học sinh đối vớinhà trường khi con em mình được học tập tại trường.

+ Cho số điện thoại riêng để khi cần thiết, gia đình và giáo viên có thể trò chuyệntrực tiếp và nhanh chóng có những thông tin phản hồi kịp thời

3 GVCN bắt kênh thông tin từ mối quan hệ giữa các giáo viên bộ môn và học sinh của lớp.

Trong quá trình giảng dạy, bên cạnh sự quán xuyến, đôn đốc, theo dõi của giáoviên chủ nhiệm còn có tập thể các Thầy, Cô trực tiếp giảng dạy và truyền đạt kiến thức

bộ môn Qua trao đổi, tiếp nhận thông tin từ các giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm

có thể nắm bắt thêm về tinh thần, thái độ học tập, ý thức tổ chức kỷ luật, học lực củatừng học sinh trong lớp Từ đó, tạo điều kiện cho giáo viên chủ nhiệm có sự nhìn nhận vàđánh giá khách quan về chất lượng học tập của từng học sinh trong lớp đồng thời có biệnpháp động viên, nhắc nhở, giáo dục phù hợp đối với từng học sinh

Trong các buổi sinh hoạt lớp phải thật sự cởi mở và thể hiện sự quan tâm tận tình

để các em có điều kiện đề đạt ý kiến, nguyện vọng về công tác giảng dạy của giáo viên

bộ môn Qua đó, giáo viên chủ nhiệm đúc kết có chọn lọc và chuyển tiếp nguyện vọngcủa học sinh đến với các giáo viên bộ môn để tập thể sư phạm giảng dạy tại lớp có tinhthần cộng đồng trách nhiệm trong việc giáo dục học sinh

PHẦN III KẾT LUẬN

Có thể đây chưa phải là những kinh nghiệm lớn về công tác chủ nhiệm Song nócũng là sự trải nghiệm của chính bản thân tôi qua 6 năm làm chiếc cầu nối ấy Tôi nhậnthấy làm chủ nhiệm là một việc khó khăn và quan trọng không kém việc truyền thụ kiếnthức cho học sinh Bởi vì, để có thể trở thành chiếc cầu nối đa chiều là một việc đòi hỏitôi cố gắng nhiều hơn nữa

Chuyên đề 2: QUẢN LÝ LỚP HỌC BẰNG CÁC BIỆN PHÁP GIÁO DỤC

tư duy nguyên nhân và hậu quả

- Kỷ luật tích cực là cách giúp các em tự kiểm điểm bản thân, có trách nhiệm vớihành vi của mình, đồng thời xây dựng cho các em kỹ năng giải quyết vấn đề và tinh thầnhợp tác

2 Nguyên tắc

- Không nên chỉ áp đặt quy tắc từ phía giáo viên chủ nhiệm Việc cả giáo viên chủnhiệm và học sinh cùng xây dựng quy tắc thể hiện rõ giáo viên chủ nhiệm tôn trọng họcsinh

- Giáo viên chủ nhiệm cần giải thích rõ các quy tắc cho học sinh,

để hiểu rõ tại sao cần phải tuân thủ các nguyên tắc đó, tránh gây tranh cãi liên miên.Tương tự như vậy, học sinh cũng cần giải thích rõ tại sao các em đặt ra quy tắc

- Các quy tắc có thể thay đổi nếu có lý do chính đáng Những sự thay đổi này phảiđược cả giáo viên chủ nhiệm lẫn học sinh đồng ý

- Học sinh có quyền thắc mắc về những quy tắc và những lý do cần phải cónguyên tắc đó Giáo viên chủ nhiệm phải lắng nghe và giải thích cho học sinh hiểu

- Quá trình xây dựng những nguyên tắc này giúp học sinh phát triển tính độc lập

và khả năng tự kiểm soát hành vi của mình

- Mọi chiến lược kỷ luật hợp tác đều nhắm tới giáo dục để học sinh không chỉ làvâng lời người lớn mà chính là phải xây dựng những giá trị của chính mình và học cách

xử sự một cách rõ ràng, mạch lạc theo những giá trị đó

II Thực hiện quản lý lớp học bằng các biện pháp giáo dục kỷ luật tích cực

2.1 Tìm hiểu và nắm vững đối tượng giáo dục

- Nhà giáo dục vĩ đại Nga Usinxki nói rằng: “muốn giáo dục con người về mọi

mặt thì phải hiểu con người về mọi mặt”

- Nếu hiểu học sinh thì có thể chọn lựa được những tác động thích hợp Nếu khônghiểu học sinh thì không thể tìm được những phương pháp giáo dục phù hợp với đối tượng

và do đó có thể thất bại Kể cả việc lựa chọn nội dung và các hình thức giáo dục cũng cầncăn cứ vào đặc điểm đối tượng Chú ý đặc điểm đối tượng là nguyên tắc quan trọng củagiáo dục học Tìm hiểu học sinh và tập thể học sinh vừa là điều kiện vừa là một nội dungquan trọng trong công tác chủ nhiệm lớp

- Giáo viên chủ nhiệm cần tìm hiểu và nắm vững các đặc điểm cơ bản về tâm sinh

lý, tính cách, năng lực, sức khỏe, năng lực phát triển trí tuệ, sở thích, nguyện vọng, năngkhiếu, phẩm chất đạo đức của học sinh Về hoàn cảnh sống, mối quan hệ với tập thể, bạn

bè Qua đó để thấy mặt mạnh, mặt yếu của từng học sinh, của tập thể lớp để phát huy

và khắc phục Trên cơ sở đó phát hiện những yếu tố mới, những mầm mống, những nhân

tố tích cực để làm nòng cốt cho phong trào chung của lớp

- Để tìm hiểu và nắm vững đối tượng giáo dục, Giáo viên chủ nhiệm có thể vậndụng những cách thức sau:

a Thông qua phiếu lý lịch đầu năm học, trong buổi đầu tiên lớp gặp Giáo viên chủ nhiệm trước khi bước vào năm học mới: (PHỤ LỤC trang 28)

- Tác dụng:

Từ phiếu lý lịch trên, giáo viên chủ nhiệm sẽ nắm bắt kịp thời đặc điểm sơ lược của các

em, đây cũng là cơ sở quan trọng để giáo viên chủ nhiệm lựa chọn Ban cán sự lớp – lựclượng nòng cốt và quan trọng hỗ trợ đắc lực cho giáo viên trong quá trình áp dụng biệnpháp kỷ luật tích cực

b Thông qua, giấy tờ cá nhân của học sinh (khai sinh , hộ khẩu ), phiếu học sinh do nhà trường chuẩn bị: ( PHỤ LỤC trang 29 - 30)

Nếu giáo viên chủ nhiệm không có thời gian chuẩn bị phiếu lý lịch trên thì sử dụng từnguồn do nhà trường cung cấp

- Tác dụng:

Từ giấy khai sinh hoặc hộ khẩu của học sinh chúng ta nắm bắt những thông tinchính xác hơn về học sinh, kịp thời sửa chữa những sai sót về lý lịch của các em Kết hợpvới tư liệu từ phiếu học sinh, chúng ta tổng kết những thông tin cần thiết về học sinh vềmọi mặt, để từ đó có biện pháp giáo dục thích hợp với từng đối tượng

c Thông qua giấy tờ, hồ sơ, sổ sách của lớp :

c1 Sổ gọi tên và ghi điểm trung học phổ thông (PHỤ LỤC trang 31)

- Điểm danh số ngày vắng của học sinh trong sổ gọi tên và ghi điểm ( PHỤ LỤC trang 32 )

- Tác dụng:

Rút ra đặc điểm về chuyên cần học tập của học sinh, căn cứ vào số lượng ngàynghỉ trong tháng, giáo viên chủ nhiệm có thể nắm được những đối tượng thường xuyênnghỉ học Từ đó tìm hiểu nguyên nhân và có biện pháp giúp đỡ các em trong học tập

- Điểm số của học sinh trong sổ gọi tên và ghi điểm (PHỤ LỤC trang 33)

- Tác dụng:

Theo dõi quá trình học tập hàng tháng của học sinh, cập nhật những thông tin quantrọng như học sinh giỏi, khá, học sinh yếu, kém Những môn học có nhiều học sinh điểmthấp…nhằm kịp thời khắc phục trong tháng sau

c2 Sổ đầu bài (PHỤ LỤC trang 34)

Từ sổ đầu bài giáo viên chủ nhiệm sẽ nắm được đặc điểm của lớp học có tích cựchay không tích cực, có nhiều hay ít học sinh vi phạm nội quy, theo dõi những em thường

xuyên vi phạm … (PHỤ LỤC trang 35)

d Thông qua sổ chủ nhiệm của giáo viên chủ nhiệm (cẩm nang quan trọng

của giáo viên chủ nhiệm trong tìm hiểu đặc điểm của đối tượng giáo dục) Vì vậy trong

sổ chủ nhiệm giáo viên phải liên tục cập nhật những thông tin sau :

- Giáo viên chủ nhiệm phải nắm bắt đầy đủ, kịp thời tất cả các thông tin cá nhân

của từng học sinh trong lớp (PHỤ LỤC trang 36)

- Giáo viên chủ nhiệm phải biết rõ tình hình cư trú theo từng địa bàn của học sinh,

để có những phương pháp giáo dục thích hợp với từng học sinh theo đặc điểm của địa

phương nơi học sinh ở (PHỤ LỤC trang 37)

- Giáo viên theo dõi những trường hợp học sinh có hoàn cảnh khó khăn trongsuốt năm học

Ví dụ:

HỌC SINH CÓ HOÀN CẢNH KHÓ KHĂN

1 Nguyễn Vũ Phương Ánh Ba mới qua đời, mẹ đi làm nuôi hai chị em đi học

2 Nguyễn Thị Mai Phương Hộ nghèo ( có chứng nhận của địa phương )

3 Nguyễn Thị Phương Thảo Gia đình làm ruộng, Ba đang điều trị Lao, Mẹ phảiphẫu thuật ung bướu, nuôi người cô ung thu u sọ hầu

- Giáo viên chủ nhiệm phải quan tâm theo dõi các học sinh xa nhà và đang phải ở

trọ, cần biết chính xác nơi các em ở trọ (PHỤ LỤC trang 37)

- Ngoài ra giáo viên chủ nhiệm còn phải nắm thông tin chi tiết về phụ huynh họcsinh như số điện thoại di động, để biết hoàn cảnh đặc biệt của các em thông qua phụhuynh học sinh (do các em ngại trình bày với giáo viên chủ nhiệm) như ba mẹ đã ly dị, ly

thân, gia đình có thành phần phức tạp, mâu thuẫn… (PHỤ LỤC trang 38)

- Những thông tin thu được qua quá trình tìm hiểu học sinh cần được Giáo viênchủ nhiệm phân tích, tổng hợp, so sánh, phân loại để rút ra những kết luận chính xác,khách quan về đối tượng giáo dục, tránh kết luận vội vàng, nhầm lẫn, thiếu thiện chí

2.2 Xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa Giáo viên chủ nhiệm và học sinh – nền tảng quan trọng của phương pháp quản lý lớp học bằng các biện pháp kỷ luật tích cực

Quan hệ bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau giữa người với người ở đất nước ta hiệnnay là điều kiện thuận lợi để hình thành quan hệ tốt đẹp giữa người lớn và thanh niên mới

lớn Đặc biệt chúng ta đang thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”.

Tuy vậy khó tránh khỏi những xung đột nhỏ giữa thanh thiếu niên và người lớn, hay giữagiáo viên chủ nhiệm và học sinh Điều đó một phần do học sinh và giáo viên chủ nhiệmsống và phát triển ở hai giai đoạn khác nhau Mặt khác nó phụ thuộc nhiều vào thái độcủa hai phía đối với nhau, quan điểm của hai phía về nhau

Quan hệ giữa giáo viên chủ nhiệm và học sinh có thể tốt đẹp nếu giáo viên chủnhiệm thực sự tin tưởng vào học sinh, tạo điều kiện để các em được thỏa mãn tính tíchcực, độc lập trong hoạt động, tạo điều kiện để nâng cao tinh thần trách nhiệm của họcsinh Giáo viên chủ nhiệm không được quyết định thay, làm thay cho học sinh, như vậycác em sẽ mất hứng thú và cảm thấy phiền toái Mặt khác , thái độ “đỡ đầu” quá cặn kẽcủa giáo viên chủ nhiệm sẽ củng cố ở học sinh tính trẻ con, thờ ơ và vô trách nhiệm Nếuquen với cảm giác “đỡ đầu” đó các em sẽ rụt rè, không dám quyết định khi cần thiết.Giáo viên chủ nhiệm cần tổ chức lớp tích cực, tự quản nhưng không phải thờ ơ, để mặclớp làm gì thì làm, phải lôi kéo tất cả học sinh vào hoạt động chung, kích thích được tinhthần trách nhiệm, sự tự giáo dục và giáo dục lẫn nhau của các em

Về điều này tôi đã tiến hành khảo sát và tìm ra được những điều học sinh cần vàchưa đồng ý về giáo viên chủ nhiệm, để từ đó giáo viên chủ nhiệm rút kinh nghiệm đểxây dựng được mối quan hệ tốt và nhận được sự ủng hộ của học sinh trong quá trình quản

- Khi các em vi phạm nội quy, không la mắng vội mà tìm hiểu nguyên nhân vì saocác em vi phạm Tùy vào mỗi hoàn cảnh mà có hình thức xử lý khác nhau

- Tôn trọng ý kiến của các em Nếu các em hiểu sai vấn đề thì điều các em mongmuốn không phải những lời nặng nhẹ mà là sự hướng dẫn cho các em thấy trách nhiệmviệc mình làm và sửa đổi

- Thông cảm, lắng nghe các em nhiều hơn

- Thái độ nghiêm khắc, công bằng, thưởng phạt phân minh

b Những điều các em chưa đồng ý: (PHỤ LỤC trang 43)

- Thiếu quan tâm, thờ ơ, nhất là đối với các bạn có hoàn cảnh khó khăn, khi lớptham gia phong trào của trường thì không ủng hộ, không theo dõi và khi các em đạt thànhtích cũng không thấy khen ngợi, động viên

- Can thiệp quá sâu vào tình cảm riêng tư của các em

- Tạo áp lực về thành tích

- Lời lẽ thái quá, xúc phạm các bạn vi phạm trước tập thể lớp

- Áp đặt theo ý muốn của giáo viên chủ nhiệm, không tôn trọng ý kiến của họcsinh

- Thiếu công bằng

Từ đó cá nhân tôi nhận thấy ở các em hình thành một số nguyện vọng cơ bản sau:

- Được yêu thương

- Được tôn trọng

- Được hiểu, thông cảm

c Biện pháp của giáo viên chủ nhiệm đáp ứng được nguyện vọng cơ bản của học sinh

- Hiểu đặc điểm tâm lý của học sinh qua từng giai đoạn

- Lắng nghe học sinh một cách quan tâm, chăm chú

- Tạo ra môi trường thân thiện ở trường mà học sinh có thể biểu lộ, thể hiện chínhbản thân các em

- Cử chỉ nhẹ nhàng, ân cần Luôn giữ cho âm điệu, giọng nói hài hòa trong lớphọc Tuỳ theo tình huống, có lúc giọng nói mang tính chất quan tâm, phấn khởi, khuyếnkhích, có lúc rõ ràng, kiên quyết, nghiêm khắc

- Tôn trọng ý kiến của học sinh

- Động viên, giúp đỡ, khích lệ, khoan dung, độ lượng, vị tha

- Công bằng với tất cả học sinh, không phân biệt đối xử

- Tạo giới hạn và bình tĩnh khi học sinh vi phạm nội quy Nếu học sinh có mắc lỗi,hãy chú ý đến hành vi của học sinh Không được đồng nhất lỗi lầm của học sinh với nhâncách, con người của các em

Tôi tin là nếu chúng ta căn cứ vào tâm tư, nguyện vọng của các em để có cácphương pháp kỷ luật thích hợp thì chắc chắn chúng ta sẽ tạo được mối quan hệ tốt vớihọc sinh, tạo cho các em sự tin tưởng và tôn trọng, từ đó chúng ta mới có thể thiết lập cáchình thức kỷ luật tích cực được, vì căn bản phương pháp này dựa trên sự tự ý thức củacác em Nếu giáo viên chủ nhiệm thiết lập được mối quan hệ vững chắc giữa thầy và tròdựa trên nền tảng tôn trọng thì tập thể lớp sẽ tự giác thực hiện nội quy nghiêm túc , vìkính trọng giáo viên và nhận thức được điều đúng đắn Dù biết rằng việc này sẽ rất khókhăn vì ngoài công tác chủ nhiệm, giáo viên còn công tác giảng dạy và cuộc sống bận rộncủa gia đình, nhưng nếu chúng ta cố gắng một chút thì sẽ tạo nên rất nhiều thay đổi tíchcực

2.3 Xây dựng quá trình quản lý lớp học bằng các biện pháp giáo dục kỷ luật tích cực

- Căn cứ vào quá trình khảo sát, tôi rút ra được những hình thức kỷ luật mà học sinh nhận

thấy là chưa tích cực, thiếu hiệu quả giáo dục: (PHỤ LỤC trang 44)

+ Dùng vũ lực đối với học sinh: dùng thước đánh, tát vào mặt, nhéo tai, gõ vàođầu

+ La mắng, dùng lời lẽ nặng nề xúc phạm đến các em

+ Bản kiểm điểm thường xuyên sẽ không tạo được hiệu quả kỷ luật

+ Dù vi phạm nhẹ cũng gọi điện thoại cho phụ huynh

+ Đuổi ra khỏi lớp khi vi phạm nội quy lần đầu

+ Đi lao động (theo các em vừa mất thời gian mà không có tác dụng răn đe vì khilao động do phạm vi lao động trong sân trường rộng nên có nhiều bạn lén ngồi chơi, nóichuyện hoặc không làm gì cả )

* ỨNG DỤNG THỰC TIỄN

Căn cứ vào quá trình chủ nhiệm của bản thân và sự đồng ý của hơn 90 % trong tổng số 249 học sinh được khảo sát thăm dò ý kiến tôi xin mạnh dạn đề ra phương pháp

quản lý lớp học bằng biện pháp kỷ luật tích cực như sau:

Đầu năm học giáo viên chủ nhiệm và học sinh cùng tiến hành bàn bạc với

nhau về nội quy của lớp, hình thức kỷ luật đối với học sinh (dựa trên Điều lệ trường

THPT, Quy định về khen thưởng và kỷ luật học sinh của Bộ Giáo Dục và Đào Tạo Việt Nam - trích Quyết định 1118/QĐ của Bộ trưởng Bộ Giáo Dục ký ngày 1.12.1987).

Sau khi học sinh tự bàn bạc, thống nhất mọi điều, giáo viên chủ nhiệm sẽ tổng hợp thành một bản “quy ước lớp học” hoặc “hình thức kỷ luật của lớp” và phổ biến Bản quy ước này có thể bổ sung hoặc sửa đổi tùy theo tình hình học tập của học sinh

và tình hình cụ thể của từng lớp

Mỗi giáo viên chủ nhiệm sẽ căn cứ vào kinh nghiệm thực tế và tình hình cụ thểcủa lớp chủ nhiệm của mình mà đưa ra nội dung bản quy ước hoặc hình thức kỷ luật chophù hợp, riêng cá nhân tôi thì tôi xin trình bày :

THANG ĐIỂM HẠNH KIỂM

I ĐỒNG PHỤC

- Nam sinh: mang giày, xăngđan có quai hậu, không mang dép lê, quai chẻ Mặcquần màu xanh, không mặc quần màu đen, không nhuộm tóc, xịt keo, không để móng tayquá dài

- Nữ sinh: mang giày, xăngđan có quai hậu, không mang dép lê, quai chẻ Khôngmang giỏ xách đi học, không nhuộm, uốn tóc, không sơn móng tay, chân Mặc áo dài kínđáo, đúng quy định

Nếu vi phạm trừ 5 điểm/lần

Vi phạm 2 lần/ tháng: trừ 10 điểm

Vi phạm 3 lần/tháng: mời phụ huynh phối hợp cải thiện tình hình

Vi phạm 4 lần trở lên/ tháng: hạ 1 bậc hạnh kiểm

* Cấm tuyệt đối học sinh nam và nữ mặc quần đáy ngắn Vi phạm:

Lần đầu: bản kiểm điểm + trừ 5 điểm

Lần 2: mời PHHS làm bản cam kết mới cho vào lớp Lần 3: hạ hạnh kiểm xuống 1 bậc

Lần 4: trở lên/ học kỳ: hạ hạnh kiểm xuống trung bình

II CHUYÊN CẦN

1 Đi học trễ: trừ 1 điểm/1 lần

Nếu đi học trễ trên 3 lần/tháng tăng lên trừ 2 điểm/1 lần

2 Nghỉ học khơng phép: trừ 2 điểm/1 lần, cĩ phép: trừ 1 điểm/1 lần (áp dụng

cho cả những buổi học trái buổi)

Nghỉ học khơng phép từ 3 buổi trở lên trong 1 tháng: khiển trách trước lớp và trừ

4 điểm/1 lần

3 Cúp tiết:

- Vi phạm lần đầu: cảnh cáo và trừ 10 điểm

- Tái phạm nhiều lần trong tháng: Mời phụ huynh học sinh, hạ hạnh kiểm

4 Khơng thuộc bài, khơng làm bài tập (ở nhà và trên lớp): trừ 5 điểm/lần.

- Khơng thuộc bài, khơng làm bài tập từ 3 lần trở lên trong 1 tháng: khiển trách trước lớp

và trừ 10 điểm/lần.

- Tái phạm nhiều lần trong tháng: Mời phụ huynh học sinh, hạ hạnh kiểm

5 Nĩi chuyện, ngủ gục trong giờ học, nĩi chuyện trong giờ chào cờ, ăn vụng

trong giờ học: trừ 3 đến 10 điểm/lần

- Tái phạm nhiều lần trong tháng: Mời phụ huynh học sinh, hạ hạnh kiểm

III NỘI QUY KHÁC

1 Sử dụng điện thoại di động trong giờ học:

- Lần đầu vi phạm: nhà trường tịch thu điện thoại di động, cuối năm học trảcho phụ huynh học sinh, đánh giá hạnh kiểm

- Tiếp tục vi phạm: hạ hạnh kiểm xuống trung bình, yếu

2 Xả rác, ném phấn bừa bãi, mang thức ăn, nước uống vào: trừ 5 điểm/lần

- Tái phạm trên 3 lần trong tháng: trừ 10 điểm / lần

- Tiếp tục vi phạm nhiều lần trong tháng: hạ 1 bậc hạnh kiểm

3 Ban cán sự lớp, Ban chấp hành chi đồn lớp khơng hồn thành nhiệm vụ: trừ 5 điểm/ lần

4 Học sinh nhận được sự phân cơng hợp lý của nhà trường, giáo viên chủ nhiệm,

Ban cán sự lớp, Đồn trường mà cố tình khơng thực hiện : trừ 5 điểm/ lần

5 Học sinh nào vi phạm nội quy bị Giáo viên bộ mơn ghi tên vào Sổ đầu bài : trừ

điểm gấp đơi hoặc gấp ba tùy theo mức độ vi phạm năng hay nhẹ

- Tiếp tục vi phạm nhiều lần trong tháng: Mời phụ huynh học sinh, hạ hạnh kiểm

6 Lười biếng, cố tình khơng tham gia phong trào chung của lớp, của nhà trường:

trừ 5 điểm/lần

7 Vi phạm an tồn giao thơng cĩ xử lý biên bản của cơng an giao thơng: Mời phụhuynh học sinh, hạ hạnh kiểm

IV HẠNH KIỂM YẾU

Nếu học sinh vi phạm vào những hành vi bị cấm đối với học sinh theo quy định tại Điều 39 Điều lệ trường trung học như sau:

- Vơ lễ, xúc phạm nhân phẩm, danh dự, xâm phạm thân thể của giáo viên, nhân

viên nhà trường

- Gian lận trong học tập, kiểm tra, thi cử

- Xúc phạm danh dự, nhân phẩm của bạn: đánh nhau, gây rối trật tự, an ninh trongnhà trường và ngồi xã hội

- Đánh bạc; vận chuyển, tàng trữ và sử dụng ma túy; vũ khí, chất nổ, chất gâycháy, các loại chất độc hại, lưu hành văn hĩa phẩm đồi trụy

- Hút thuốc, uống rượu, bia

V ĐUỔI HỌC (Theo Quy định về khen thưởng và kỷ luật học sinh của Bộ Giáo Dục

và Đào Tạo Việt Nam - trích Quyết định 1118/QĐ của Bộ trưởng Bộ Giáo Dục ký ngày 1.12.1987)

- Đuổi học 1 tuần lễ

Khi vi phạm những nội dung sau (Dù vi phạm lần đầu):

+ Trộm cắp+ Trấn lột + Gây gổ đánh nhau có tổ chức và gây thương tích

- Đuổi học 1 năm:

+ Mắc khuyết điểm tái phạm sau khi bị đuổi học 1 tuần + Vi phạm những nội dung sau (Dù vi phạm lần đầu):

 Chủ động tham gia các tổ chức trộm cắp, trấn lột, trụy lạc

 Dùng vũ khí (dao găm, lưỡi lê, súng, lựu đạn ) đánh nhau có tổ chức gây thươngtích cho người khác

 Can án ngoài trường bị công an bắt giữ

VI ĐIỂM CỘNG KHUYẾN KHÍCH

Do các em chỉ có 50 điểm hạnh kiểm trong 1 học kì nên các em sẽ tự giác không

vi phạm nhiều lần, các em sẽ phấn đấu hơn để kiếm thêm điểm thưởng cộng vào điểm

hạnh kiểm của các em Ví dụ: cộng từ 5 đến 10 điểm hạnh kiểm khi các em:

+ Tham gia hăng hái trong các giờ học của lớp và được lớp bình chọn làhọc sinh có thành tích tốt nhất trong tuần hoặc tháng

+ Học sinh không vi phạm bất cứ nội quy nào trong tháng, học kì + Tham gia tích cực các phong trào của nhà trường và Đoàn Thanh niên + Tham gia tích cực trong hoạt động ngoài giờ

CÁCH TÍNH ĐIỂM VÀ XẾP LOẠI HẠNH KIỂM

Tổng điểm / học kì Xếp loại Chú ý

- Không vi phạm nội quy tại nội dung I, II,

III của thang điểm hạnh kiểm trên 3 lần trong

1 tháng

- Không vi phạm nội quy tại nội dung IV, Vcủa thang điểm hạnh kiểm trên

- Không vi phạm nội quy tại nội dung I, II,

III của thang điểm hạnh kiểm trên 4 lần trong

đấu hơn để kiếm thêm điểm thưởng cộng vào điểm hạnh kiểm của các em (theo quy địnhtrong thang điểm hạnh kiểm nêu trên)

* TÁC DỤNG:

Bản “Thang điểm hạnh kiểm” là kết quả hợp tác dựa trên cơ sở cùng tôntrọng lẫn nhau giữa giáo viên chủ nhiệm và học sinh nên sẽ tạo không khí thân thiệngiữa thầy và trò, học sinh không cảm thấy có áp lực nặng nề, gò bó, mất dân chủ Giáoviên chủ nhiệm cũng đã thiết lập được mối quan hệ vững chắc với học sinh và nhận đượcnơi học sinh sự kính trọng, thương yêu, nhờ đó mà các em cố gắng rèn luyện Các em sẽ

có cảm giác các em đang cùng giáo viên chủ nhiệm và cùng nhau xây dựng tập thể lớpvững mạnh, đoàn kết, như vậy các em đang tự hoàn thiện đạo đức của bản thân ngàycàng tiến bộ hơn

IV TÌNH HÌNH THỰC TẾ KHI TRIỂN KHAI PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ LỚP HỌC BẰNG BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỶ LUẬT TÍCH CỰC

Quản lý lớp học bằng biện pháp “Thang điểm hạnh kiểm” là biện pháp dựatrên sự tự ý thức của các em là chính, hay nói cách khác chúng ta sẽ tạo ra một tập thể lớp

tự quản, tự giác thực hiện nghiêm chỉnh nội quy nhà trường Nhưng tập thể này sẽ thựchiện có hiệu quả hơn khi có sự quản lý chặt chẽ của giáo viên chủ nhiệm, của Ban cán sựlớp năng động, nhiệt tình, trung thực và tận tâm vì tập thể lớp Tâm lý của học sinh làmuốn tự mình quản lý mình, làm theo ý thích, nhưng nếu chúng ta không quan tâm, đểmặc thì các em sẽ đi quá đà, vì tuổi các em còn thiếu kinh nghiệm sống và khả năng ứcchế thần kinh Do đó vẫn cần quan tâm, cố vấn của của giáo viên chủ nhiệm nhiều hơn,nhưng đồng thời giáo viên chủ nhiệm không nên tạo ra quá nhiều áp lực cho các em Cụthể giáo viên chủ nhiệm sẽ tiến hành biện pháp sau:

1 Kết hợp “Thang điểm hạnh kiểm” và sự quản lý chặt chẽ của giáo viên chủ nhiệm

Giáo viên chủ nhiệm không thể dành hết thời gian quản lý lớp học cho nên giáoviên sẽ quản lý lớp thông qua Ban Cán sự lớp Chính vì thông qua trung gian nên giáoviên chủ nhiệm cần có các biện pháp thích hợp để sự quản lý tiến hành được chặt chẽ,chính xác, thuận lợi và đạt hiệu quả Muốn đạt được điều đó giáo viên chủ nhiệm cần:

a Dựa vào kinh nghiệm của mình phải chọn Ban cán sự lớp năng động, tích cực,trung thực, tự giác, có tinh thần trách nhiệm

b Phân công công việc rõ ràng và chi tiết, càng cụ thể càng tốt, tránh quy địnhchung chung, các em sẽ rất khó làm việc vì không biết đó có phải nhiệm vụ của mìnhkhông, rồi nảy sinh tình trạng đùn đẩy nhau, khiến công việc bế tắc và thiếu hiệu quả

c Cách thức tiến hành:

- Theo dõi và quản lý lớp thông qua báo cáo hàng tuần của ban cán sự lớp bằng sổ

theo dõi (PHỤ LỤC trang 45)

- Hàng tuần tổ trưởng sẽ theo dõi hoạt động học tập, rèn luyện đạo đức của tổ viên

và chịu trách nhiệm ghi chép  báo cáo chi tiết cho Giáo viên chủ nhiệm

- Hàng tháng các tổ trưởng sẽ tổng kết thang điểm hạnh kiểm của các tổ viên và

nộp báo cáo cho Giáo viên chủ nhiệm (PHỤ LỤC trang 46)

- Giáo viên chủ nhiệm phải tổng kết các hoạt động của lớp và các vi phạm của họcsinh thông qua nhiều nguồn từ giáo viên bộ môn, Đoàn thanh niên, lớp trưởng đến tổtrưởng  phân tích, xem xét, điều tra  lắng nghe các em giải thích  tìm hình thức xử

lý phù hợp hơn

d Tác dụng:

Khi giáo viên chủ nhiệm tổng kết hạnh kiểm cho các em, tự bản thân các em sẽthấy mình tiến bộ hay tuột hậu Đối với các em tiến bộ thì giáo viên chủ nhiệm hãy khenngợi hết lời để các em hãnh diện và phấn đấu giữ vững thành tích, đồng thời cũng giúpcác bạn chưa tiến bộ cố gắng hơn

Đối với các em vi phạm nhiều có nghĩa là các em không tự ý thức được quyền lợicủa mình thì đến lúc này giáo viên chủ nhiệm mới áp dụng hình thức xử phạt nặng hơn

để thực hiện 2 mục tiêu giáo dục:

- Thứ nhất các em sẽ thấy mình đã đánh mất cơ hội sửa chữa lỗi lầm và bây giờcác em sẽ ý thức được các em sẽ phải nhận những hình thức kỷ luật nghiêm khắc hơn,khi đó các em mới tâm phục khẩu phục và chấp nhận sửa đổi

- Thứ hai đây là hình thức nhắc nhở các em chưa vi phạm biết cố gắng trân trọngnhững cơ hội của mình

e Kết quả thực hiện trên thực tế:

Trong quá trình nhận công tác chủ nhiệm theo sự phân công của Ban Giám hiệu,

cá nhân tôi đã áp dụng biện pháp kỷ luật bằng “Thang điểm hạnh kiểm” trên đối với cáclớp do tôi quản lý Tôi nhận được những kết quả thực tế như sau:

Ví dụ 1:

- Tập thể lớp có học sinh có học lực giỏi và đa phần các em đều có ý thức học tậpchăm chỉ và rèn luyện đạo đức nghiêm túc thì bản “Thang điểm hạnh kiểm” đã được lớp thựchiện nghiêm túc và kết quả các em đạt được rất tốt

2 Thực trạng khó khăn: Lớp học có nhiều học sinh cá biệt

a Thế nào là học sinh cá biệt?

Những học sinh có thái độ lười biếng trong học tập

Những học sinh thường xuyên gây mất trật tự, vô kỷ luật, tập hợp nhữnghọc sinh cùng ý chí để quấy phá, gây trở ngại cho việc tổ chức và tiến hành các hoạt độngcủa tập thể

b Vì sao các em trở thành học sinh cá biệt?

Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã từng nói “…Hiền dữ phải đâu là tính sẵn.

Phần nhiều do giáo dục mà nên”, cho thấy việc hình thành nhân cách của học sinh phụ

thuộc rất nhiều vào yếu tố bên ngoài, như môi trường gia đình, học tập, giao tiếp xã hội trong đó giáo dục giữ vai trò chủ đạo trong phát triển tâm lý của học sinh Giáo dục phải

đi trước một bước, phải đón trước sự phát triển, tạo cho học sinh hình thành những phẩmchất nhất định của cá nhân, đáp ứng được những yêu cầu của xã hội Do đó, với đối

tượng học sinh cá biệt thì giáo viên chủ nhiệm càng phải tìm hiểu kỹ lưỡng hơn, đừng vộiđồng nhất hành vi với nhân cách của các em

Tìm hiểu đối tượng là bước quan trọng đầu tiên đảm bảo cho quá trình giáodục được tiến hành có kết quả, công tác này đòi hỏi tinh thần trách nhiệm rất cao và sựtận tụy, chịu khó của giáo viên chủ nhiệm Nếu chịu khó tìm hiểu chúng ta sẽ thấy đaphần các học sinh cá biệt là do chịu những ảnh hưởng chưa tích cực như:

- Các em là một nạn nhân của một gia đình có tiềm ẩn nhiều yếu tố tiêu cực như

ba mẹ ly thân, mạnh ai nấy sống, bạo hành, nghiện ngập, vướng vào hoạt động ma túy, cờbạc, đánh đề, mại dâm

- Các em không nhận được sự quan tâm đúng mức của người lớn: ba mẹ chỉ lo làm

ăn không có thời gian chú ý đến hoạt động ở nhà và học tập của con cái; ba mẹ ly dị,sống với ông bà già yếu, mồ côi cha hoặc mẹ thiếu thốn tình thương; thái độ thườngxuyên phẫn nộ, đánh đập khi các em phạm lỗi của phụ huynh

- Các em ngỗ ngược, chống đối hoặc ham chơi, nghiện net, do ba mẹ quá nuôngchìu, muốn gì được đó ( nhất là ngày nay mỗi gia đình chỉ có 1 đến 2 con mà đời sống vậtchất thì tương đối khá hơn )

- Do hoàn cảnh gia đình khó khăn, phải phụ giúp gia đình không có nhiều thờigian đầu tư vào việc học, khi bị giảm sút trong học tập thì nảy sinh cảm giác chán nản,buông xuôi

- Học tập sa sút do điều kiện sức khỏe không tốt

Từ những tác động trên, dần dần các em hình thành tâm lý chán nản, mất phương hướng,

dễ có những quan niệm lệch lạc về suy nghĩ, dẫn đến hành vi sai trái

c Khắc phục khó khăn bằng cách phối hợp giữa “Thang điểm hạnh kiểm” và các biện pháp kỷ luật giáo dục tích cực khác

Cũng có năm tôi chủ nhiệm lớp có học sinh cá biệt Tôi xin cam đoan rằngbản “Thang điểm hạnh kiểm” và cách quản lý chặt chẽ của Ban cán sự lớp, Giáo viên chủnhiệm đã ít nhiều kềm chế được các em Nhưng tôi cũng gặp một số học sinh cá biệtkhông tuân theo những thỏa thuận ban đầu giữa các em và giáo viên chủ nhiệm, đến giaiđoạn này thì giáo viên chủ nhiệm sẽ phải kết hợp thêm các phương pháp kỷ luật khácnhư:

c1 Kỷ luật bằng sức mạnh của tập thể lớp hay còn gọi là phương pháp “tác động song song”:

- Thông qua các thành viên khác trong lớp (Ban Cán sự lớp, nhóm bạn bènhỏ) nhắc nhở , theo dõi các học sinh cá biệt, để các em cảm nhận được sự quan tâm đó

mà thay đổi suy nghĩ theo hướng tích cực hơn

- Dùng dư luận trong lớp điều chỉnh hành vi cá nhân, phát huy tính tích cựchoạt động của học sinh, lôi kéo các em cá biệt vào những hoạt động chung của tập thểbằng cách thay vì trách phạt, hãy giao cho các em những công việc của tập thể, quan tâmgiúp đỡ em hoàn thành tốt để nhận được sự khen thưởng từ tập thể, từ đó các em nhậnthức được lợi ích của những hành vi đạo đức đúng đắn

c2 Kỷ luật bằng phương pháp “ bùng nổ sư phạm”:

- Sự tác động trực tiếp nhưng sử dụng với mức độ tác dộng mạnh, bất ngờ

vào quá trình hưng phấn và ức chế của hoạt động sinh lý thần kinh, dẫn tới sự thay đổitrạng thái tâm lý của học sinh cá biệt, làm thay đổi các quá trình tâm lý như nhận thức,xúc cảm, tình cảm, hành vi của đối tượng tác động

- Phương tiện thực hiện: ngôn ngữ, hành vi, quyết định của giáo viên chủnhiệm và tập thể lớp

- Chú ý:

Sử dụng phương pháp này rất khó, đòi hỏi kinh nghiệm chủ nhiệm lâu năm và khảnăng nắm bắt tâm lý, khéo léo trong ứng xử, khả năng thuyết phục cao của giáo viên chủnhiệm, vì phương pháp này giống như con dao hai lưỡi, nếu giáo viên chủ nhiệm để họcsinh biết ý đồ của mình thì chẳng những không còn tác dụng giáo dục mà sẽ mang lạinhiều hậu quả đáng tiếc xảy ra ngoài ý muốn

Do đó tác động bùng nổ sư phạm phải đúng thời cơ, khéo léo, gây được cảm xúcmạnh, bất ngờ mà đối tượng tác động hoàn toàn không hiểu được ý đồ của nhà sư phạm

d Kết quả đạt được trên thực tế:

- Thường xuyên không thuộc bài, không làm bài tập

2 Bùi Thị Thùy Duyên

1 Tạ Quốc Duy Cha mất, thiếu thốn sự chỉ bảo quan trọng từ người cha

2 Bùi Thị Thùy Duyên Gia đình có 6 người con, cha làm mướn, mẹ vừa nội trợ vừađi phụ việc ở quán café Bản thân em cũng phải đi làm phụ

mẹ ở quán

3 Nguyễn Phú Hậu Tính tình cố chấp, ngoan cố do sự nuông chìu của gia đình,trong khi cả ba và mẹ đều là giáo viên Có thái độ vô lễ, hay

nói leo trong khi giáo viên giảng bài

4 Nguyễn Hoàng Khải

Ba và mẹ đi làm, buôn bán, không có thời gian quan tâm đến

em Nhà xa trường không liên lạc được bằng điện thoại, mà

em lại không đưa giấy mời họp phụ huynh của giáo viên chủnhiệm, khiến quá trình liên lạc của giáo viên chủ nhiệm vớigia đình gặp rất nhiều khó khăn

5 Phan Bình Trọng Do gia đình có cơ sở làm ăn phát đạt nên không cần con cáiphải học nhiều, không đầu tư vào việc học mà chỉ cho con

tiêu xài hoang phí vào xe máy, điện thoại…

- Căn cứ vào đặc điểm gia đình giáo viên lựa chọn các biện pháp kỷ luật khác nhau cho phù hợp:

Học sinh cá biệt Biện pháp giáo dục kỷ luật tích cực

1 Tạ Quốc Duy

- Giáo viên chủ nhiệm và Ban cán sự lớp thỏa thuận với cácbạn khác trong lớp bất ngờ bình bầu hai bạn vào 2 vị trí củaBan cán sự lớp như Duy: lớp phó lao động; Duyên: tổ phó tổ

1, cho 2 em tham gia vào hoạt động quản lý lớp để hai em cótinh thần trách nhiệm và cố gắng học tốt hơn (vì Ban cán sựlớp thì phải nêu gương tốt cho các bạn trong lớp học tập)

- Bắt buộc em phải nhận sự kiểm tra và theo dõi quá trìnhhọc tập của Ban cán sự lớp và giáo viên chủ nhiệm

- Bên cạnh đó GVCN quan tâm thăm hỏi gia đình, phối hợpvới Ban đại diện CMHS lớp và tập thể lớp giúp đỡ, hỗ trợcho 2 em về chi phí học tập để 2 em an tâm đầu tư cho việchọc, đồng thời GVCN động viên các em về mặt tinh thầnnhiều hơn

2 Bùi Thị Thùy Duyên

3 Nguyễn Phú Hậu

- Tìm gặp riêng gia đình các em để thông báo tình hình

và yêu cầu gia đình phối hợp chặt chẽ hơn với giáo viên chủnhiệm trong quá trình rèn luyện đạo đức của các em

- Kỷ luật bằng cách giao việc của tập thể lớp như giúplớp bôi bảng, đóng cửa sổ, tắt đèn quạt khi ra về , giúp lớplàm vệ sinh phòng học, giúp lớp chuẩn bị phòng thí nghiệm,sân bãi khi tập thể dục….để các em tham gia nhiều hơn vàocác hoạt động tập thể

- Chịu sự kiểm tra của Ban cán sự lớp về vấn đề họcbài và làm bài tập trong giờ truy bài trước khi vào học, bêncạnh đó có sự giám sát của giáo viên chủ nhiệm

- Lôi kéo các em tham gia vào những phong trào thiđua của lớp như văn nghệ, hội khỏe phù đổng….sẵn sànggiao cho các em những nhiệm vụ quan trọng để các em thấymình có giá trị, có tinh thần trách nhiệm hơn

4 Nguyễn Hoàng Khải

5 Phan Bình Trọng

Ban đầu cũng gặp nhiều khó khăn nhưng dần dần từ ảnh hưởng của tập thể lớp, sựkhuyên bảo của giáo viên chủ nhiệm các em đã điều chỉnh hành vi theo hướng tích cực hơn

và tiến bộ rất nhiều trong học kì II

Học sinh cá biệt Hạnh kiểm học kỳ I Hạnh kiểm học kỳ II và cả

năm

2 Bùi Thị Thùy Duyên Trung bình Khá

e Trường hợp những biện pháp giáo dục kỷ luật trên vẫn không hiệu quả

Đối với những học sinh cá biệt không hợp tác thì GVCN phải áp dụng hình thức kỷ luật cao hơn theo đúng quy định kỷ luật của Bộ Giáo Dục và Đào Tạo:

- Mời phụ huynh và hạ hạnh kiểm xuống mức trung bình, yếu …

- Khiển trách trước Hội đồng kỷ luật nhà trường

- Cảnh cáo trước toàn trường

- Đuổi học 1 tuần

- Đuổi học 1 năm

Khi chấp nhận sử dụng phương pháp giáo dục kỷ luật tích cực thì giáoviên chủ nhiệm chỉ có thể làm như vậy Chúng ta không thể chửi bới, xúc phạm các emnặng nề, hay phạt lao động liên tục được Rõ ràng chúng ta biết những phương pháp đókhông hề tạo ra kết quả tích cực mà đôi khi còn tạo ra nhiều tình huống nguy hiểm nhưhọc sinh bỏ nhà đi, tự tử

Dù đối tượng của chúng ta là học sinh giỏi, khá hay cá biệt thì các em đềucần ở chúng ta sự tin tưởng, yêu thương, tôn trọng , cho các em thấy các em có giá trị,trưởng thành Chúng ta nên giúp các em tự nhận ra lỗi lầm và hướng dẫn các em khắcphục để tiến bộ hơn Tuy rằng giáo viên chủ nhiệm không thể thay đổi được suy nghĩ củatất cả học sinh nhưng với sự cố gắng, nỗ lực hết khả năng của mình, giáo viên chủ nhiệm

sẽ giảm thiểu được tối đa số học sinh bị buộc phải thôi học vì vi phạm nội quy

- Giảm áp lực quản lý lớp học vì học sinh hiểu và tự giác chấp hành kỷ luật Từ đógiáo viên chủ nhiệm tạo ra sự tin tưởng nơi học sinh, được học sinh tôn trọng, quý mến,xây dựng được mối quan hệ thân thiện giữa thầy và trò

- Nâng cao hiệu quả quản lý lớp học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

- Được sự đồng tình, ủng hộ từ phía gia đình, học sinh và xã hội

- Học sinh có nhiều cơ hội chia sẻ, bày tỏ cảm xúc, được mọi người quan tâm, tôntrọng và lắng nghe ý kiến

- Các em sẽ tích cực , chủ động hơn trong học tập

- Các em sẽ tự tin hơn trước đám đông và phát huy được khả năng cá nhân

- Chúng ta sẽ góp phần đào tạo được những công dân tốt, giàu khả năng phục vụ,cống hiến, cho gia đình, xã hội trong tương lai

- Giảm thiểu được tệ nạn xã hội, bạo hành, bạo lực Từ đó góp phần xây dựng

nhiều gia đình hạnh phúc và xã hội phồn vinh

2 Hạn chế

- Quản lý lớp học bằng các biện pháp giáo dục tích cực phụ thuộc rất nhiều vào sự

tự ý thức của học sinh cho nên giáo viên chủ nhiệm sẽ gặp nhiều khó khăn khi tiến hành.Giáo viên chủ nhiệm phải bỏ ra nhiều thời gian tìm hiểu đặc điểm của học sinh trong tậpthể lớp, chuẩn bị hồ sơ, sổ theo dõi cho Ban cán sự lớp, tổng kết hạnh kiểm hàng tuần để

có biện pháp khắc phục nhanh chóng các trường hợp vi phạm

- Đòi hỏi ở giáo viên chủ nhiệm nhiều kinh nghiệm, năng lực và uy tín cao

- Nếu giáo viên chủ nhiệm không chọn được Ban cán sự lớp vững mạnh, tích cực,trung thực thì không thu nhận được các kết quả khách quan và chính xác và bản “Thangđiểm hạnh kiểm” sẽ không phát huy được tác dụng.

- Đối với một số học sinh nhút nhát, sống khép kín hoặc những học sinh lì lợm thìgiáo viên chủ nhiệm sẽ không nhận được ý kiến phản hồi hay thái độ hợp tác từ các em,gây khó khăn trong quá trình quản lý lớp

II ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ:

- Để đạt được mục đích giáo dục học sinh bằng biện pháp kỷ luật tích cực, tacần phải biết chọn điểm xuất phát thích hợp với đặc điểm riêng của từng trường, từnglớp, từng học sinh để lựa chọn biện pháp thích hợp

- Ngoài bản thân giáo viên chủ nhiệm nỗ lực phấn đấu quản lý lớp thì giáo viênchủ nhiệm còn phải phối hợp chặt chẽ với Ban giám hiệu, chi hội CHMS trường, tổ chứcĐoàn Thanh niên, tổ chức địa phương … trong suốt quá trình triển khai biện pháp giáodục kỷ luật tích cực thì mới đạt được hiệu quả giáo dục học sinh toàn diện

- Giáo viên chủ nhiệm phải là người có uy tín, có năng lực thực sự để tạo được

sự tin tưởng nơi học sinh, tạo được mối quan hệ thân thiết giữa thầy và trò, điều này gópphần rất lớn tạo nên sự trưởng thành ở mỗi học sinh, sự vững mạnh và ngày càng tiến bộcủa mỗi lớp học Cho nên bản thân giáo viên chủ nhiệm phải luôn luôn cố gắng học tậphoàn thiện phẩm chất và năng lực của người giáo viên CNXH, rèn luyện đạo đức, tácphong, mẫu mực trong giao tiếp xã hội, đồng nghiệp và thầy trò, xứng đáng là tấm gươngđạo đức cho học sinh noi theo

Trên đây là một vài ý kiến của cá nhân tôi trong quá trình giáo dục đạo đức họcsinh trong vai trò giáo viên chủ nhiệm, vì thế sẽ không tránh khỏi thiếu sót Tôi rất mongnhận được sự góp ý quý báu của Hội đồng xét duyệt chuyên đề cùng quý thầy cô và cácđồng nghiệp rất nhiều Xin gửi lời cảm ơn và lời chúc sức khỏe đến Hội đồng xét duyệt,các quý thầy cô và các bạn đồng nghiệp kính mến

Chuyên đề 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGĂN NGỪA “BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG” CỦA GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM

Thực hiện: GV Phạm Thành Định Đơn vị: THPT Sông Ray

I ĐẶT VẤN ĐỀ:

Hiện tượng học sinh gây sự, đánh nhau vốn đã tồn tại trong trường học từ rất lâu,tuy nhiên nó mang tính chất bộc phát và hậu quả thường ít nghiêm trọng Cùng với sựphát triển của kinh tế thị trường, do sự du nhập của các trào lưu văn hóa khác nhau, “bạolực học đường” ngày càng tăng cả về tần suất và mức độ nghiêm trọng

Là một giáo viên chủ nhiệm ở trường THPT, trước tình hình tệ nạn xã hội bủa vây,diễn biến tâm lý lứa tuổi của học sinh rất phức tạp Tôi nhận thấy, một trong các nhiệm

vụ cấp bách là tìm hiểu rõ nguyên nhân của hiện tượng bạo lực học đường Từ đó đưa ra các giải pháp hữu hiệu để ngăn ngừa và hạn chế học sinh tham gia vào vấn nạn trên

Với mong muốn đặt vấn đề để quý thầy cô cùng bàn luận, cùng tìm ra các biệnpháp tối ưu nhằm ngăn ngừa và đẩy lùi tình trạng học sinh ứng xử với nhau bằng bạo lực

và tránh hậu quả đáng tiếc xảy ra, tôi mạnh dạn xây dựng chuyên đề: Một số kinh

nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp trước “vấn nạn bạo lực học đường”ở trường THPT Sông Ray để trình bày trước hội nghị ngày hôm nay.

Bản thân dù đã cố gắng nhưng còn ít kinh nghiệm nên không khỏi có những thiếusót trong lý luận và thực tiễn, rất mong nhận được sự góp ý chân thành từ quý thầy cô đểchuyên đề được hoàn thiện hơn

II NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ:

1 Cơ sở lý luận:

1.1./ Bạo lực học đường: Tính chất và hậu quả

Bạo lực học đường là hệ thống xâu chuỗi lời nói, hành vi mang tính bạo lực như:

miệt thị, đe dọa, khủng bố (1) , giữa người với người trong nhà trường Đó có thể là thầy

cô dùng các biện pháp “bạo lực” để trừng phạt học sinh; đó có thể là học sinh giải quyếtmâu thuẫn với nhau bằng cách sỉ vả, đánh đập, đâm chém nhau, Chuyên đề này chủ yếubàn về khía cạnh thứ hai: học sinh ứng xử với nhau bằng các hành vi bạo lưc

Bạo lực trong học sinh diễn ra ngày càng nhiều với tính chất ngày càng nghiêmtrọng Các phương tiện thông tin đại chúng thường xuyên đưa tin về học sinh đánh nhau,hình thức gây án mang tính chất côn đồ, có nhiều vụ các băng nhóm thanh toán nhau theokiểu xã hội đen

Về hậu quả, thứ trưởng bộ GD&ĐT Trần Quang Quý nhận định: “học sinh đánh

nhau là hành vi tiêu cực, để lại nhiều hậu quả cả về mặt thể chất, tâm lý và tinh thần cho các em, không chỉ làm cho các em lo lắng, đau khổ nhất thời, mà còn làm ảnh hưởng tới

sự phát triển tình cảm, xã hội và thể chất của học sinh, khiến thành tích học tập của các

em bị giảm sút” (2)

1.2./ Nguyên nhân tình trạng “Bạo lực học đường” gia tăng:

Khi bàn về nguyên nhân dẫn đến tình trạng “bạo lực học đường trong học sinh” giatăng trong thời gian qua dư luận có nhiều ý kiến khác nhau Ngoài nguyên nhân chủ quan

là sự bồng bột, thiếu chín chắn của lứa tuổi còn có nhiều nguyên nhân khác Tựu chung

lại có hai nguyên nhân chính như GS Vũ Khiêu nhận định: “Một là giáo dục đạo đức

trong gia đình, nhà trường, xã hội; mặt khác là sự thiếu nghiêm minh của pháp luật” (3)

Thứ nhất, việc giáo dục đạo đức trong gia đình, nhà trường và xã hội là nhân tố

xuyên suốt, quyết định sự hình thành nhân cách của trẻ

Trước hết, sự tác động trực tiếp và thường xuyên đến nhân cách, đến lối hành xửcủa học sinh qua các hành vi ứng xử từ gia đình và xã hội Ở nhiều gia đình không cókhông khí dân chủ, các thành viên thiếu sự quan tâm chia sẻ và quen ứng xử với nhaubằng bạo lực, Trong khi ngoài xã hội bạo lực tràn lan, người ta giải quyết mâu thuẫnmột cách nhanh chóng bằng các hình thức bạo lực, mà ở đó chiến thắng luôn thuộc về kẻmạnh

Bên cạnh đó, là ảnh hưởng tiêu cực từ phim ảnh, iternet mà đặc biệt là game bạo

lực Theo TS Huỳnh Văn Nam: “Đến với trò chơi điện tử, các em sẽ được làm theo

những gì mình thích để thỏa mãn sự tò mò mang tính tâm lý .Có rất nhiều trường hợp các game thủ mang chính những “kỹ năng” của mình từ trò chơi điện tử áp dụng vào cuộc sống ngoài đời thực” (4)

Về phía nhà trường, hiện thiên về dạy kiến thức, mà ít giáo dục đạo đức, kỹ năng

ứng xử cho học sinh Thực tế, “dạy học môn giáo dục đạo đức không hiệu quả, không

thiết thực, học chưa đi đôi với hành” (5) Giáo viên, phần vì bị áp lực dạy kịp PPCT, dạy

để học sinh đi thi; phần vì quản lý quá nhiều học sinh, nên ít có thời gian quan tâm, gầngũi, chia sẻ với các em Khi xảy ra sự va chạm trong học sinh, giáo viên chủ nhiệm ít khigiúp đỡ các em giải quyết triệt để, hợp lý vướng mắc dẫn đến mâu thuẫn Do đó các emthường “tự xử” bằng các hành vi bạo lực

Đến trường bị áp lực học tập đè năng, về nhà bị bỏ rơi, xã hội thì thờ ơ với các hành

vi xấu, từ đó các em trở nên quậy phá, “kiếm chuyện” như là cách để tìm kiếm sự quantâm và dần trở thành thói quen

Thứ hai, sự quản lý lỏng lẻo của nhà trường và sự thiếu nghiêm minh của pháp luật

cũng là nhân tố làm tăng bạo lực học đường Ở các trường, việc thực hiện nội quy trườnglớp không nghiêm, xử lý kỷ luật không hiệu quả, thiếu các chế tài mang tính răn đe Phía

cơ quan thực thi pháp luật xử lý những kẻ gây rối, làm mất trật tự xã hội chưa nghiêm

khắc để làm giương GS Nguyễn Lân Dũng từng nói:“Nhân đạo với một thiểu số(người

giây bạo lưc) tức là không nhân đạo với số đông học sinh” (3) Tôi nghĩ đây là điểm hầu

hết các trường đang vướng mắc khi xử lý học sinh tham gia bạo lực

Vậy, nguyên nhân quan trọng nhất dẫn đến bùng phát bạo lực học đường trongnhững năm gần đây là do thiếu cơ chế phối hợp giáo dục hiệu quả từ ba phía: gia đình,nhà trường và xã hội

1.3./ Nhiệm vụ giáo dục đạo đức học sinh của giáo viên chủ nhiệm lớp:

Căn cứ điều lệ trường THPT, có thể tóm tắt các nhiệm vụ cơ bản của giáo viên chủnhiệm lớp trong việc giáo dục đạo đức học sinh như sau:

- Giáo viên chủ nhiệm là người trực tiếp quản lý học sinh trong lớp; phôi hợp đoàntrường, ban quản sinh và PHHS để quản lí và giáo dục đạo đức học sinh Tổ chức để lớpthi đua học tập, xây dựng tập thể nề nếp, thân thiện; tạo môi trường để học sinh thực hànhcác hành vi đạo đức, kỹ năng sống

- Là người trước tiên nắm bắt những biến động tâm lý của học sinh; đóng vai trò là

“nhà tư vấn tâm lý” giúp học sinh tìm ra phương hướng giải quyết các vướng mắc gặpphải trong cuộc sống

Như vậy giáo viên chủ nhiệm đóng vai trò quan trọng và có nhiệm vụ ngăn ngừa,hạn chế hành vi ứng xử có tính bạo lực của học sinh lớp mình

2./ Cơ sở thực tiễn:

2.1./ Thực trạng “Bạo lực học đường” ở trường THPT Sông ray:

Tình hình học sinh vi phạm kỷ luật, trong đó có “bạo lực học đường” ở trườngTHPT Sông Ray mấy năm qua có xu hướng tăng, cả về số vụ và mức độ Theo thống kê

từ Ban quản sinh của nhà trường tôi có số liệu sau:

TT Năm học Tổng số học

sinh vi phạm

Số lượt học sinhtham gia BLHĐ

Vấn đề là, còn rất nhiều những mâu thuẫn đang manh nha và nhiều vụ “bạo lực”

đã xảy ra bên ngoài mà nhà trường không thể thống kê và xử lý hết được

2.2./ Nhận thức của giáo viên làm công chủ nhiệm về “vấn nạn bạo lực học đường”:

Giáo viên làm công tác chủ nhiệm ở trường THPT Sông Ray nói riêng, nhiều nơikhác nói chung cũng rất trăn trở và bức xúc trước tình trạng “bào lực học đường” giatăng Tuy nhiên, các phương pháp mà giáo viên được trang bị và áp dụng hiện này ít cóhiệu quả Vì vậy, trong thực tế không ít giáo viên khi có học sinh vi phạm thì đề nghị xử

lý kỷ luật nặng như đuổi học hoặc làm các em nản chí bỏ học, cốt để loại bỏ học sinh cábiệt ra khỏi lớp; mà ít khi tìm biện pháp giáo dục hiệu quả hơn cho từng học sinh

Qua thực trạng trên tôi đặt ra câu hỏi: Những giải pháp nào hiệu quả để ngăn ngừa và đẩy lùi “bạo lực” trong nhà trường hiện nay?

3 Các giải pháp nhằm ngăn ngừa và từng bước đây lùi bạo lực học đường:

3.1./ Các giải pháp vĩ mô do các chuyên gia giáo dục và nhà quản lý đề xuất nhằm ngănngừa, từng bước đây lùi bạo lực học đường:

a) Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ ba môi trường giáo dục: gia đình - nhà trường - xã hội Đồng thời, xã hội và ngành giáo dục cần xác định rõ lại vai trò, vị trí của

người thầy, quyền hạn và trách nhiệm trong nhiệm vụ giáo dục đạo đức học sinh Ngườithầy và nhà trường phải được bảo vệ danh dự và có đủ cơ chế để răn đe học sinh

b) Thực thi nghiêm khắc pháp luật, trong đó xử lý triệt để các vi phạm pháp luật

về gây rối trật tự xã hội, bạo lực gia đình, và thực hiện nghiêm các quy định về quản lýdịch vụ internet, ngăn chặn game bạo lực Qua đó ngăn ngừa thói quen ứng xử bạo lựctrong lớp trẻ Nhà trường cần thực hiện các biện pháp kỷ luật nghiêm minh, hiệu quả đểtạo cơ chế răn đe Kể cả phải áp dụng hình thức đuổi học, bởi như PGS Văn Như Cương

từng nói:“nếu không đuổi học thì hình như các hình thức kỷ luật khác không có hiệu quả

gì nhiều về mặt giáo dục” (5)

c) Theo TS Đinh Phương Duy: “Cần nghiên cứu bài bản tâm sinh lý lứa tuổi của

học trò ngày nay, những nghiên cứu trước đây đã không còn phù hợp với các em trong

một điều kiện xã hội mới” (6) Từ đó, trang bị cho các nhà quản lý, giáo viên và phụ huynhphương pháp giáo dục đạo đức phù hợp, hiệu quả hơn

d) Nhà trường cần quản lý chặt chẽ việc thực hiện nội quy trường - lớp của học sinh Phải nắm được sơ bộ danh sách các học sinh cá biệt, có dấu hiệu bạo lực để có biện

pháp quản lý phù hợp Thực hiện nghiêm việc cấm học sinh mang “hung khí” tới trường,

kể cả việc học sinh mang dao gọt trái cây, kéo cắt giấy, Phát huy trách nhiệm đội ngũgiáo viên chủ nhiệm trong việc thường xuyên nhắc nhở học sinh tránh các hành vi ứng xửbạo lực, đồng thời nắm bắt kịp thời tâm tư, nguyện vọng của từng học sinh Phát hiệnsớm các vướng mắc trong quan hệ bạn bè của các em, giúp các em tìm hướng giải quyết

hợp lý Tình thương, trách nhiệm là phương thuốc hiệu nghiệm ngăn chặn bạo lực họcđường.

e) Tổ chức hoạt động ngoại khóa, dạy hoạt động ngoài giờ, dạy nghề phổ thông với hình thức hấp dẫn để thu hút sự quan tâm của học sinh Qua đó, kết hợp trang bị kỹ

năng ứng xử, phương pháp phối hợp nhóm, tạo điều kiện để các em giao tiếp, thực hànhcác hành vi đạo đức; giúp các em hình thành các mối quan hệ bạn bè trong sáng Đồngthời cần lồng gép việc cập nhật và thông báo các vụ bạo lực học đường điểm hình, tổchức để các em thảo luận phân tích hậu quả để các em tự rút kinh nghiệm cho bản thân

3.2./ Một số các giải pháp cụ thể của giáo viên nhằm ngăn ngừa học sinh lớp chủ nhiệm

tham gia bạo lực học đường:

Ở góc độ là một giáo viên chủ nhiệm lớp, để ngăn ngừa bạo lực xảy ra đối với họcsinh lớp mình, qua nghiên cứu tìm hiểu tôi đã áp dụng một số biện pháp cụ thể sau:

Một là, giáo viên cần nắm rõ hoàn cảnh gia đình của học sinh lớp mình, đặc biệt là

các học sinh hiếu động hoặc trầm lặng, học sinh cá biệt Giáo viên nên gặp trực tiếp phụhuynh để trao đổi tìm hiểu thêm về tính cách của học sinh Từ đó có các biện pháp quantâm, quản lý, giáo dục phù hợp Phối hợp chặt chẽ với gia đình để theo dõi, quản lý học

sinh về thời gian, bạn bè, của các em Hai trường hợp cụ thể tôi đã áp dụng biện pháp này mang lại hiệu quả như sau: Trường hợp thứ nhất, đầu năm học 2009 -2010, em

Nguyễn Hồng Phúc – học sinh lớp 12B8 (do tôi chủ nhiệm) thường xuyên vi phạm nềnếp Khi đến nhà, làm việc với phụ huynh tôi được biết: Phúc là con mẹ kế, do ba của em

so bì em với anh chị con mẹ cả (vốn rất thành đạt); nên em rất bất mãn, chán nản và hay

nói dối người lớn Một trường hợp khác, đầu năm học 2010 -2011 qua trao đổi với phụ

huynh tôi được biết em Nguyễn Phú Điền(lớp 12B5 do tôi chủ nhiệm) là một học sinh lớntuổi do ở lại lớp hai lần, rất tích cực tham gia công việc nhà nhưng hay tự ái, tự ty, Từthông tin có được, tôi đã có sự tác động phù hợp để hai em nghiêm túc thực hiện nội quy,khi các em vi phạm tôi có biện pháp trách phạt phù hợp tránh để các em bất mãn, chốngđối nhưng vẫn nghiêm, công bằng

Hai là, giáo viên chủ nhiệm phải là địa chỉ tin cậy để học sinh tâm sự, chia sẻ từ đó

có được các thông tin rất cần thiết và kịp thời Muốn vậy, giáo viên phải chủ động tìmhiểu kiếm thông tin về bạn bè, sở thích, năng khiếu của các em Rồi chủ động tiếp cận và

sử dụng những thông tin có được để tâm sự, chia sẻ với các em, qua đó bày tỏ quan điểmcủa mình trong giáo dục Điều này có tác dụng rất quan trọng, nừa thể hiện sự quan tâmcủa mình tới các em khiến các em sẽ nể phục và tin tưởng vào giáo viên hơn Sau nữa khiđược giáo viên thăm hỏi các em sẽ trung thực hơn Khi tạo được uy tín và niềm tin từ họcsinh, giáo viên sẽ nhận được nhiều thông tin kịp thời để có biện pháp giải quyết sớm các

sự việc, nhất là các mâu thuẫn giữa học sinh với nhau Các trường hợp điển hình tôi đã áp

dụng có hiệu quả như sau: Trường hợp thứ nhất, năm học 2004 – 2005, tôi chủ nhiệm lớp

10C14 có em Phạm Thị Nhã Phương là một học sinh cá biệt, qua bạn bè tôi biết được vàithông tin về nhóm bạn của Phương, khi trò chuyện với em tôi nhắc tới họ, em rất ngạcnhiên, từ đó em khá trung thực với thầy chủ nhiệm và thực hiện nội quy trường lớp

nghiêm túc hơn Trường hợp thứ hai, hết học kỳ I năm học 2008 – 2009, tôi cho học sinh

viết Bản tự kiểm có mục “Nhân xét cán bộ lớp và bày tỏ ý kiến cá nhân”; qua đó phát

hiện em Nguyễn Thị Cẩm Nhung là thủ quỹ lớp 11C (do tôi chủ nhiệm) sử dụng tiền quỹkhông rõ ràng Sau sự việc, em Nhung tuyên bố sẽ gọi người “xử” những bạn tố cáomình Nhờ thư góp ý, tôi biết sớm và xử lý ổn thỏa, lớp trở lại vui vẻ, đoàn kết

Ba là, thực hiện kỷ luật nghiêm minh, rõ ràng và công bằng; trên cơ sở tìm hiểu

nguyên nhân sâu xa của sự việc, giúp học sinh có phương hướng giải quyết triệt để nhữngvướng mắc Một điều quan trọng là: vào đầu năm triển khai nội quy trường lớp giáo viênchủ nhiệm phải giải thích thêm các mức độ kỉ luật cho từng vi phạm, giải thích rõ hậuquả của từng mức độ kỷ luật Tổ chức hệ thống cán bộ lớp – chi đoàn đủ mạnh vừa để tổchức các hoạt động của lớp, vừa theo dõi đầy đủ việc thực hiện nề nếp của các thànhviên; hàng tuần có báo cáo, cuối tháng có tổng hợp Biện pháp này phải trở thành biệnpháp nhắc nhở, răn đe thường xuyên tới từng cá nhân qua đó điều chỉnh hành vi của các

em Tôi đã áp dụng biện pháp này với em Nhung(nêu trên) Sau khi kiểm tra thông tin vàxác định em vi phạm ba lỗi: sử dụng tiền quỹ sai quy định; kéo bè, kéo phái làm mấtđoàn kết lớp và có ý đồ tổ chức đánh nhau Tôi cho họp lớp kỷ luật, cắt nhiệm vụ thủquỹ, bắt bồi thường tiền của lớp, xếp hạnh kiểm trung bình học kỳ I Đồng thời giaonhiệm vụ mới là trưởng ban văn nghệ lớp và đặt ra mục tiêu lớp phải có tiết mục tham giađêm chung kết hội thi văn nghệ của trường Qua theo dõi, nhắc nhở, động viên; Nhungtiến bộ rõ rệt, hoàn thành nhiệm vụ được giao và hết lớp 12 thi đậu vào Trường Cao đẳng

y tế Đồng Nai, ngành điều dưỡng Một trường hợp khác, năm học 2009 – 2010 em Lê

Quang Trọng (lớp 12B8 – do tôi chủ nhiệm) do đánh bài nợ tiền không có trả dẫn đến ăncắp xe đạp nhằm bán trả nợ nhưng không thành Sau khi bị nhà trường kỷ luật đuổi học

01 tuần em trở lại lớp học nhưng vẫn tiếp tục xích mích với nhóm bạn mà em nợ tiền.Khi có thông tin từ lớp, tôi làm việc với em để nắm rõ nguyên nhân sự việc Tôi đã mờiphụ huynh của em lên, yêu cầu gia đình cho em mượn số tiền 800 ngàn đồng để trả chobạn Đồng thời, yêu cầu Trọng viết cam kết phải nghiêm túc học tập, không vi phạm kỷluật và trả lại tiền cho gia đình sau một năm ra trường Biện pháp này giúp em giải quyếttriệt để nguyên nhân sự việc, tập trung cho học tập và cuối năm mặc dù học yếu nhưng

em đã thi đậu tốt nghiệp và đi học trung cấp nghề

Bốn là, xây dựng phong trào văn nghệ, tổ chức đố vui để học trong lớp hàng tuần

vào 20 phút cuối giờ sinh hoạt; tổ chức mừng ngày 8/3: các em nam tặng quà(tự làm) chocác bạn nữ, Qua đó giúp học sinh tự tin hơn trong hoạt động phong trào, có niềm vuikhi tới lớp và tăng sự gắn kết giữa các em trong tập thể Nhờ vậy mà ở lớp 12B8 năm học

2009 – 2010 có rất nhiều em học yếu, bế tắc, nhưng vẫn đến lớp không bỏ học như emNguyễn Hồng Phúc, em Nguyễn Đình Ngọc, Lê Quang Trọng (nói trên)

4 Kết quả:

Kết quả giáo dục học sinh qua các năm tôi đảm nhận công tác chủ nhiệm như sau:

TT Năm học Lớp chủnhiệm Số lượt HS viphạm nội quy Số HS vi phạmđánh nhau Số HS bịđuổi học Số HSnghỉ

- Qua đó học sinh trong lớp đoàn kết, thân thiện hơn, tạo không khí thoải mái, vui

vẻ trong các giờ giải lao, tiết sinh hoạt và các buổi dã ngoại Từ đó, tạo mối liên hệ gănkết giữa các em với tập thể, học sinh sẽ vì tập thể để cố gắng học tập và rèn luyện, giảmthiểu học sinh bỏ học

4.2./ Hạn chế:

- Để giải quyết triệt để “bạo lực học đường” cần có hệ thống giải pháp đồng bộcủa nhà trường và cả xã hội Các biện pháp trên chỉ áp dụng trong phạm vi lớp chủnhiệm, nhưng hành vi bạo lực của học sinh còn chịu tác động của các yếu tố bên ngoài,

mà giáo viên chủ nhiệm hay nhà trường không tự giải quyết được(do người ngoài gây sựđánh nhau với học sinh)

- Các biện pháp chỉ có hiệu quả giáo dục, răn đe nhằm ngăn ngừa học sinh viphạm kỷ luật; trong khi đó, ở lứa tuổi này nhiều khi do sự bồng bột, thiếu kiềm chế, mànhiều sự việc đáng tiếc vẫn xảy ra

III KẾT LUẬN:

1./ Nhận định chung:

Bạo lực học đường đã trở thành một vấn nạn, để ngăn ngừa và từng bước đẩy lùicần phải có hệ thống giải pháp đồng bộ, khoa học từ ngành giáo dục và xã hội Để giảiquyết dứt điểm vấn nạn này cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa ba bên: nhà trường, giađình và xã hội Trước mắt, nhà trường và giáo viên chủ nhiệm cần tăng cường phối hợpvới gia đình quản lý và giáo dục đạo đức để ngăn ngừa học sinh tham gia bạo lực và tránhnhững hậu quả đáng tiếc xảy ra

2./ Bài học kinh nghiệm:

- Nhà trường tăng cường quản lý học sinh, phát huy hiệu quả các hoạt động ngoạikhóa nhằm giảm bớt áp lực học tập, giải tỏa tâm lý “sợ đi học” ở học sinh Có biện phápphát huy vai trò giáo viên chủ nhiệm trong việc theo dõi biến động tâm lý học sinh để cóphương án giáo dục phù hợp Tôi có quan điểm: Nơi có áp lực lao động, học tập cao thìnhững căn bệnh về tâm lý càng nặng Bạo lực học đường phần nhiều xuất phát từ cănbệnh tâm lý, nếu nó được “chẩn đoán và chữa trị” sớm chắc chắn “căn bệnh” bạo lực sẽgiảm

- Giáo viên chủ nhiệm cần có sự nhiệt tình và nghệ thuật trong giáo dục học sinh,cần phối hợp chặt chẽ với gia đình để quản lý, giáo dục đạo đức học sinh một cáchthường xuyên, nhẹ nhàng và hiệu quả Tình thương và trách nhiệm là liều thuốc quyếtđịnh cho hiệu quả trong giáo dục đạo đức học sinh

3./ Kiến nghị:

- Các trường cần xây dựng phòng tư vấn học đường tạo điều kiện và niềm tin để hoc sinhchia sẻ những vướng mắc giặp phải trong cuộc sống và giúp các em giải quyết hợp lý cáctình huống khó khăn

- Nhà trường cần tăng cường quản lý học sinh, thực hiện nghiêm nội quy trường lớp, kỷluật nghiêm minh là biện pháp răn đe hữu hiệu để ngăn ngừa bạo lực trong nhà trường

- Ngành giáo dục cần xem xét lại chế độ cho giáo viên chủ nhiệm, bởi trách nhiệm giáodục đạo đức học sinh ngày càng khó khăn, đòi hỏi sự đầu tư cả thời gian và công sức

Chuyên đề 4: “GIẢI PHÁP CỦA GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM TRONG VIỆC NGĂN NGỪA HỌC SINH ĐÁNH NHAU MANG TÍNH BẠO LỰC”

Thực hiện: GV Lê Thanh Lâm Đơn vị: THPT Tam Phước

I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lí luận:

- Theo lời Bác Hồ dạy, nhiệm vụ của người thầy là “ Củng cố dạy chữ, nâng cao dạy

người”, mỗi giáo viên không ngừng học tập để nâng cao kiến thức, nhằm góp phần

phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân mà trước hết là bồi dưỡng về kiến thức, giáo dục vềnhân phẩm cho học sinh

- Năm học 2010-2011 đối với giáo dục phổ thông, ngành giáo dục sẽ thực hiện nhiềunhiệm vụ quan trọng nhằm tập trung nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục Bộ GD-ĐT

sẽ tập trung chỉ đạo thực hiện nhiều nội dung mới Đặc biệt, từ năm học này bộ sẽ tổ chứctriển khai chương trình giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Nhiệm vụ trọng tâm của

ngành giáo dục trong năm học mới này là: nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy chữ; từng

bước đẩy mạnh hướng nghiệp, dạy nghề ở các địa phương có điều kiện và chú trọng vấn

đề dạy làm người trong nhà trường.

2 Cơ sở thực tiễn

Gần đây vấn đề bạo lực học đường đang được dư luận rất quan tâm và được coi làmột hiện tượng xã hội đã đến mức nguy hiểm và nghiêm trọng Có rất nhiều cuộc hộithảo về chuyên đề phòng chống bạo lực trong nhà trường để đưa ra những biện pháp

nhầm giải quyết hiện tượng bạo lực trong học sinh Có ý kiến cho rằng “Một trong những

nguyên nhân cơ bản dẫn tới hiện tượng trên đó chính là tình trạng nặng về dạy chữ, nhẹ

về dạy người làm giảm hiệu quả của việc giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, chưa quan tâm đầy đủ và huy động các nguồn lực cần thiết cho công tác giáo dục đạo đức học sinh” Việc giáo dục đạo đức, nhân cách, kỹ năng sống cho học sinh là việc làm thường

xuyên và cần phải thực hiện bằng nhiều kênh khác nhau Tuy nhiên, trong nhà trường vấn

đề tu dưỡng đạo đức cho học sinh là trách nhiệm của các thầy cô giáo, không thể phủnhận vai trò của người giáo viên chủ nhiệm trong việc hình thành nhân cách của họcsinh Với thực trạng bạo lực trong học đường hiện nay, người giáo viên chủ nhiệm cầnphải làm gì để ngăn chặn và giúp học sinh phát triển nhân cách trở thành những conngười lao động sáng tạo, làm chủ bản thân, làm chủ đất nước, có đức có tài?

Là một giáo viên trẻ còn rất ít kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm, song tôi cũngmạnh dạn nêu ra một vài kinh nghiệm của bản thân, một số công tác giáo dục học sinh đãlàm tại lớp chủ nhiệm, đã thực hiện tại đơn vị đang công tác trong việc ngăn ngừa tìnhtrạng học sinh đánh nhau mang tính bạo lực

II MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

5 Giả thuyết khoa học.

- Thực hiện tốt vai trò của người GVCN trong công tác giáo dục đạo đức, pháttriển nhân cách học sinh sẽ góp phần ngăn chặn tình trạng bạo lực học đường

III NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN

Hiện tượng học sinh đánh nhau là một thực tế không mới nhưng những hiện tượngđánh nhau của học sinh ở một số nơi gần đây đã trở nên phổ biến và bộc lộ những tínhchất nguy hiểm và nghiêm trọng Mâu thuẫn thường xuất phát từ một vài lý do rất đơngiản, nếu bình thường có thể cho qua một cách dễ dàng nhưng lại được học sinh giảiquyết bằng vũ lực, nhẹ thì dùng tay chân, nghiêm trọng hơn là các em đã sử dụng biệnpháp đánh nhau có vũ khí gây nguy hiểm đến tính mạng

Để giáo dục, ngăn chặn học sinh không mắc sai lầm nêu trên chúng ta không thểthực hiện chỉ trong vài giờ lên lớp mà phải tốn khá nhiều thời gian Cần phải biết tìmhiểu,lắng nghe học sinh, uốn nắn kịp thời khi phát hiện có hiện tượng “không bìnhthường” xảy ra trong lớp học Phải đề ra kế hoạch, phương pháp giáo dục phù hợp chotừng trường hợp đặc biệt bằng cả tấm lòng yêu thương nhân ái của người thầy

Đầu năm học 2007- 2008, được ban lãnh đạo phân công chủ nhiệm lớp 12A9.Thực hiện vai trò của người GVCN trong công tác giáo dục đạo đức, ngăn ngừa tìnhtrạng mâu thuẫn, bạo lực ở học sinh, tôi gặp một số thuận lợi và khó khăn:

- Hoạt động của Đoàn Thanh Niên chủ động, sáng tạo

- Học sinh của trường đa phần là con em có cha mẹ đang công tác tại trường SQ LụcQuân II, Trung học An Ninh Nhân dân II, Hạ sĩ quan xe tăng Thiết Giáp, Trường Giáodưỡng số 4, do đó phần đa là các em học sinh có ý thức đạo đức tốt, cố gắng học tập

b Khó khăn

Trường nằm trên Quốc lộ 51, học sinh ở rải rác khắp các địa bàn của 5 xã (TamPhước, Phước Tân, An Hòa, Long Hưng, và một phần của xã An Viễn thuộc huyện TrảngBom), đặc biệt là nơi tập trung khu công nghiệp, trong các giờ cao điểm rất dễ xảy ra cáchiện tượng va quẹt xe, gây xích mích, mất trật tự ATGT,… gây khó khăn không nhỏtrong công tác quản lý của trường

2 Về phía học sinh

a Thuận lợi

- Sĩ số lớp không quá đông: 45 học sinh

- Hầu hết các em có ý thức kỷ luật tốt, lễ phép với thầy cô, hoà đồng với bạn.

- Tích cực tham gia hoạt động tập thể do Đoàn thanh niên và nhà trường tổ chức

- Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm, sát sao trong vấn đề bảo đảm an ninh trườnglớp.

- Đội ngũ giáo viên bộ môn trẻ có chuyên môn khá vững nhiệt tình trong giảng dạy

- Ban chi hội phụ huynh học sinh rất nhiệt tình với công việc của lớp, luôn quan tâm tớihọc sinh và thường xuyên phối hợp với GVCN để giải quyết các vấn đề liên quan tới họcsinh trong lớp

b Khó khăn

- Các học sinh trong lớp thuộc nhiều xã khác nhau, con đường đến trường có em phải

đi hơn chục cây số

- Một số học sinh trong lớp chưa có ý thức trong học tập và tu dưỡng đạo đức

- Các em đang ở lứa tuổi 17- 18, dễ bị kích động, thích thể hiện mình…

- Một số em thiếu thốn tình cảm: bố mất sớm, bố mẹ li dị …

3 Bản thân giáo viên chủ nhiệm

- Tuổi đời và tuổi nghề còn ít (8 năm công tác, 6 năm làm chủ nhiệm)

- Ở xa nơi công tác, xa địa bàn dân cư nơi có học sinh theo học nên việc nắm thông tin vềhọc sinh mình chủ nhiệm gặp không ít khó khăn

IV THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN VỀ BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG

1 Thực trạng:

Trước đây, chúng ta thường có tâm lí chủ quan nghĩ rằng bạo lực học đường là mộtvấn đề hết sức xa xôi, không xảy ra phổ biến Đồng thời cũng vì thế mà không ýthức được sâu sắc về tầm ảnh hưởng, tác động, hậu quả nghiêm trọng của nó tới thế

hệ trẻ nói riêng, con người nói chung Song thời gian gần đây, bạo lực học đường cóchiều hướng gia tăng, phát triển phức tạp và trở thành một vấn đề nóng bỏng, mộtvấn nạn nhức nhối khiến mọi người không khỏi bàng hoàng, kinh ngạc Phải chăng

đó là một dự báo “sóng ngầm đang thành bão” Đứng trước thực trạng đó mỗichúng ta cần nhận thức và hành động như thế nào?

a) Biểu hiện của bạo lực học đường có thể xảy ra dưới nhiều hình thức như:

- Xúc phạm, lăng mạ, xỉ nhục, đay nghiến, chà đạp nhân phẩm, làm tổn thương vềmặt tinh thần con người thông qua lời nói

- Đánh đập, tra tấn, hành hạ, làm tổn hại về sức khỏe, xâm phạm cơ thể con ngườithông qua hành vi bạo lực

- Lập nên các nhóm hội hoạt động đánh nhau có tổ chức

- Giáo viên đánh đập xúc phạm nhân phẩm của học sinh

- Bạo lực không chỉ xuất hiện trong nam sinh mà hịện nay đã lan truyền đến các họcsinh nữ Các clip nữ sinh đánh nhau được tải lên mạng bắt đầu xuất hiện từ năm

2008 Thời gian gần đây, các clip có nội dung này ngày càng nhiều

2 Nguyên nhân:

- Xảy ra vì những lí do trực tiếp rất không đâu: Nhìn đểu, nói móc, tranh giànhngừơi yêu, không cùng đẳng cấp

- Sự phát triển thiếu toàn diện, thiếu hụt về nhân cách, thiếu khả năng kiểm soáthành vi ứng xử của bản thân, non nớt trong kĩ năng sống, sai lệch trong quan điểmsống.

- Do ảnh hưởng từ môi trường văn hóa bạo lực: phim, ảnh, sách báo, đồ chơi mangtính bạo lực (súng, kiếm) trên Internet hoặc phát tán qua đĩa Các game hành độngvới các pha chém giết, chuyện đấu đá băng nhóm – bang hội Không thể tránhđược ảnh hưởng xấu của các hình ảnh bạo lực tới đầu óc học sinh khi mà gần nhưngày nào các em cũng tiếp xúc với chúng Tuổi trẻ thường có xu hướng bắt chước

và thử nghiệm, việc làm theo các hình ảnh, hình tượng đó hoàn toàn là điều dễhiểu

- Sự giáo dục chưa đúng đắn, thiếu quan tâm của gia đình, tình trạng bạo lực tronggia đình cũng là nhân tố ảnh hưởng không tốt Và một khi bạo lực giađình vẫn còntồn tại thì bạo lực học đường sẽ vẫn còn có nguy cơ gia tăng

- Sự giáo dục trong nhà trường nặng về dạy kiến thức văn hóa, đôi khi lãng quênnhiệm vụ giáo dục con người “tiên học lễ hậu học văn”

- Xã hội thờ ơ, dửng dưng, buông xuôi, chưa có sự quan tâm đúng mức, những giảipháp thiết thực, đồng bộ, triệt để Chúng ta quá thờ ơ với những sự kiện bạo lựcxảy ra, chủ yếu là vì sợ hãi Một người không thể can thiệp được, nhưng chúng ta

đã bao giờ nghĩ rằng nhiều người hợp sức chắc chắn sẽ ngăn được cuộc đánh nhau

ấy không ? Chúng ta đã để cho kẻ mạnh chiến thắng mà không cần quan tâm tớicông lí Với nếp tư duy như vậy, bạo lực nói chung, bạo lực học đường nói riêng

sẽ ngày càng lan rộng hơn

- Nguyên nhân khác nữa là bắt nguồn từ môi trường sống Hầu như các em họcsinhn có tâm lí bạo lực đều có bố mẹ là dân xã hội đen, đã từng tù tội Do vậy môitrường các em tiếp xúc từ bé đã quen với nếp sống của thế giới tội phạm Vớinhững đối tượng như vậy, trường học mặc định coi các em như đối tượng cá biệt,khó đào tạo và luôn dành cho các em sự trừong phạt và dè bỉu Từ sự mặc cảm vớinhà trường, với bạn bè, tạo tâm lí thù ghét trường học ở các em và các em đã biếnthế giới học đường thành nơi để các em chứng tỏ quyền lực

3 Hậu quả:

- Với nạn nhân:

 Tổn thương về thể xác và tinh thần

 Tổn hại đến gia đình, người thân, bạn bè người bị hại

 Tạo tính bất ổn trong xã hội: tâm lí lo lắng bất an bao trùm từ gia đình, nhàtrường, đến xã hội

- Người gây ra bạo lực:

 Con người phát triển không toàn diện: phát triển ngựơc mất dần nhân tínhtrở lại phía “con”, đi ngược lại tính “người”

 Mầm mống của tội ác mất hết tính người sau này làm hỏng tương lai chínhmình, gây nguy hại cho xã hội, bị mọi người lên án, xa lánh, căm ghét

V MỘT SỐ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

1 Nhà trường

+ Tuyên truyền:

- Tuyên truyền sâu rộng trong PHHS các lớp, cán bộ giáo viên công nhân viên nhà trường

về việc ngăn chặn tình trạng vi phạm pháp luật, bạo lực trong học sinh, đảm bảo an ninhtrật tự trong trường học

- Tuyên truyền tới học sinh trong các tiết sinh hoạt lớp và Chào cờ đầu tuần, lồng ghépvào bài giảng Các thông tin về hoạt động của nhà trường, những tâm sự chân thành củacác bạn học sinh, những chia sẻ, định hướng của ban giám hiệu và các thầy cô giáo đềuliên tục được gửi đến hơn một nghìn học sinh của nhà trường với mục đích xây dựngtrường học thân thiện, học sinh tích cực.

+ Tăng cường công tác giáo dục đạo đức, lối sống, tổ chức các hoạt động phổ biến giáodục pháp luật, giáo dục truyền thống văn hóa dân tộc gắn liền phong trào thi đua tronghọc sinh do Đoàn thanh niên tổ chức

+ Phối hợp chặt chẽ với chính quyền, các tổ chức đoàn thể và gia đình để đảm bảo anninh trật tự trong trường học

+ Kết hợp với công an địa phương (xã Tam Phước) xử lý kịp thời các mâu thuẫn, ngănchặn các biểu hiện, hành vi pháp luật, bạo lực học sinh

+ Kiểm tra ngăn chặn học sinh mang theo vũ khí, đồ chơi nguy hiểm, chất nổ, chất cháyvào trường học

+ Tổ chức cho 100% HS kí cam kết thực hiện nội quy học sinh trong đó cóviệc ngănchặn tình trạng vi phạm pháp luật, bạo lực trong học sinh

+ Tổ chức lễ phát động, thường xuyên đánh giá việc ngăn chặn tình trạng vi phạm phápluật, bạo lực trong học sinh toàn trường vào giờ chào cờ thứ 2, sinh hoạt lớp hàng tuần + Tăng cường CSVC xây dựng trường ngày càng khang trang,sạch đẹp tạo sân chơi trongmôi trường: vui tươi, bổ ích, lành mạnh và không có các tệ nạn xã hội trong học đường

- Nhà trường đã phối kết hợp với Công an địa phương để đảm bảo vấn đề an ninhtrường lớp, kịp thời ngăn chặn khi học sinh có những biểu hiện vi phạm pháp luật, bạolực học sinh

- Thành lập Ban quản sinh, đội Cờ đỏ thường xuyên theo dõi, giám sát việc thực hiệnnội quy của học sinh, đề xuất các biện pháp xử lý học sinh vi phạm

- Cho học sinh viết bản cam kết thực hiện nội qui nhà trường, Phòng chống Ma tuý,HIV/AIDS, An toàn giao thông, trật tự xã hội… Các bản cam kết này phải có ý kiến củaPHHS và chữ ký xác nhận của GVCN

- Thường xuyên tổ chức kiểm tra nội vụ các lớp học ngăn chặn các biểu hiện tiêu cựctrong học sinh, giảm đáng kể các hiện tượng gây gổ đánh nhau, ngăn chặn không để xảy

ra việc sử dụng các loại văn hoá phẩm đen, các biểu hiện tiêu cực

- Trong các buổi sinh hoạt dưới cờ Ban giám hiệu nhà trường luôn dành nhiều thờigian để tổng kết đánh giá thi đua của các lớp, trong đó nhấn mạnh việc thực hiện ý thức

tổ chức kỷ luật, khen chê kịp thời Tuyên truyền các chủ trương mới, chính sách phápluật mới của nhà nước, các qui định về trật tự ATGT,…

- Mời các đoàn nghệ thuật về biểu diễn tuyên truyền luật giao thông, phòng chống

ma tuý, HIV/AIDS Mời các cán bộ nói chuyện tuyên truyền về tình hình trật tự kỷ cươngtrong huyện và thành phố

- Lồng ghép hoạt động ngoại khoá với giáo dục luật pháp, truyền thống văn hoá, gắn

với phong trào thi đua xây dựng “trường học thân thiện, học sinh tích cực”.

- Giảng dạy kĩ năng sống cho học sinh, giáo viên đã được cử đi học các lớp tập huấn

và giảng dạy kĩ năng sống cho học sinh

- Mở các buổi hội thảo tư vấn, tuyên truyền pháp luật, tư vấn cho học sinh: Cuộc thi

“ Tìm hiểu an toàn giao thông”…thông qua đó giáo dục nhân cách, đạo đức học sinh

- Các dịp chuẩn bị lễ 22/12 và 20/11 nhà trường đã mời các Đảng viên về nóichuyện truyền thống nhằm giáo dục đạo đức truyền thống cho học sinh Ví dụ: Học sinh

được giao lưu với Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Thương

- Thực hiện việc xử lý các học sinh vi phạm nội qui của trường theo đúng hướngdẫn của Bộ Giáo dục & Đào tạo

- Đầu và cuối mỗi buổi học trường và công an xã cùng dân phòng đã phối hợp chặtchẽ ngăn chặn kịp thời các biểu hiện tiêu cực có thể xảy ra Các đội xung kích, cờ đỏthường xuyên theo dõi thi đua của các lớp

b Giáo dục đạo đức thông qua các tiết sinh hoạt chủ nhiệm hàng tuần

Thực chất của việc giáo dục đạo đức phải bắt nguồn từ việc tác động về mặt nhậnthức, xây dựng những rung cảm đạo đức, hình thành nhu cầu và niềm tin hướng tới cácchuẩn mực đạo đức cũng như các yêu cầu có liên quan mới có thể hình thành một hành viđạo đức mang tính tâm lý Để học sinh nhận thức được các vấn đề có liên quan trong giờsinh hoạt GVCN chỉ dành khoảng 15 phút để GV tổng kết tình hình học tập, vệ sinh,chuyên cần của lớp; 30 phút còn lại tổ chức cho HS sinh hoạt

Giờ sinh hoạt bắt đầu bằng những tóm tắt kết quả học tập và rèn luyện của cả lớp trongtuần của ban cán sự lớp Thông qua sổ đầu bài, sổ cờ đỏ của Đoàn trường, các Giáo viên

bộ môn, GVCN nhận xét, đánh giá từng HS, luôn luôn nhắc nhở và động viên tinh thầncác em, tạo động lực giúp cả lớp cố gắng hơn

Ngoài việc nhắc nhở các em về vấn đề học tập GVCN cũng nên thường xuyên đềcập tới những vấn đề liên quan tới ý thức, đặc biệt thường xuyên nhắc nhở các em trongviệc ứng xử với nhau trong lớp cũng như với học sinh ngoài lớp tránh xảy ra những hiệntượng xích mích không đáng có

c Phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm và các lực lượng giáo dục khác

- Phối hợp với các lực lượng giáo dục trong trường

Song song với hoạt động học tập, sinh hoạt, tham gia các phong trào trong nhàtrường, sau những giờ học căng thẳng là giờ nghỉ giải lao các em được tự do vui chơikhông chịu sự giám sát của thày cô như trong giờ học nên thường là lúc nảy sinh ra cácmâu thuẫn không đáng có trong lớp cũng như với các lớp khác Nếu không kết hợp chặtchẽ với các lực lượng giáo dục khác (GVCN lớp khác, GV bộ môn, Đoàn trường, bảovệ…) để tiếp nhận thông tin từ lớp mình thì sẽ không nắm bắt kịp thời và có thể xảy ra xôxát giữa học sinh các lớp

Ví dụ: Ngay đầu năm học, lớp 12A9 xảy ra hiện tượng một học sinh trong lớp bị học

sinh lớp 12A5 gây gổ dẫn tới xô xát trong khi ra về Để ngăn chặn không cho tình trạngtrên tiếp diễn GVCN đã phối hợp cùng quản sinh, GVCN lớp của em học sinh lớp 12,phụ huynh học sinh của 2 em cùng giải quyết sự việc Trước tiên chúng tôi cho các emngồi viết tường trình về sự việc xảy ra Sau khi đọc tường trình, chúng tôi thấy rõ lỗithuộc về em học sinh lớp 12A5, do em hiểu nhầm dẫn tới việc đánh HS lớp 12A9 Saukhi nghe chúng tôi phân tích em HS lớp 12A5 đã nhận ra lỗi của mình và viết kiểm điểm,xin lỗi em HS lớp 12A9 trước sự chứng kiến của GVCN 2 lớp, phụ huynh học sinh vàquản sinh của nhà trường Em học sinh lớp 12A9 cùng phụ huynh cũng rất đồng tình, vui

vẻ với cách giải quyết của chúng tôi

Trong buổi sinh hoạt lớp tuần đó, GVCN cũng đã nêu sự việc trước toàn thể lớp.Phân tích một lần nữa cho các em nhận thức được mức độ nghiêm trọng của sự việc khicác em tự mình giải quyết mọi mâu thuẫn không trao đổi với người lớn và GVCN Thôngqua sự việc tự mỗi học sinh trong lớp sẽ rút ra bài học cho riêng mình

- Phối hợp với phụ huynh học sinh

Nhà trường có thế mạnh về giáo dục nhận thức, thông qua nhận thức tác động tới tìnhcảm, nhưng nhà trường không thể nào gần gũi hiểu sâu được từng cá nhân HS, có tácđộng tình cảm liên tục như gia đình được Do vậy, muốn giáo dục đạo đức và hình thànhnhân cách cho HS thì GVCN cần phải phối hợp với phụ huynh học sinh để đem lại kếtquả tốt hơn đồng thời sự phối hợp với PHHS sẽ giải quyết các hiện tượng mâu thuẫnkhông đáng có giữa các em học sinh để không xảy ra hậu quả nghiêm trọng

d Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động ngoại khoá

Trong các buổi hoạt động ngoại khoá do lớp tổ chức nên tăng cường giáo dục đạo đức,lối sống cho HS Trong đạo đức, lối sống có ý thức công dân, ý thức chấp hành pháp luật.Rèn luyện những kỹ năng sống như ứng xử trong nhóm, giải quyết những xung đột nhằmhạn chế hướng giải quyết tiêu cực của bản thân các em khi có xung đột

Hướng cho học sinh tự xây dựng cho mình một mục đích sống, một cuộc sốnglành mạnh và tốt đẹp, không có tệ nạn xã hội, không bạo lực Điều đó phần nào giúp cho

cá nhân mỗi học sinh tránh được những cám dỗ của các tệ nạn, hạn chế những khó khăn

về mặt tâm lý và sức khoẻ, tránh rơi vào các hành vi sai lệch

e Cách phòng tránh

+ Về phía nhà trường:

 Thứ nhất, tăng cường giám sát học sinh, đặc biệt là thời gian đầu giờ hoặc

cuối giờ học vì đây là thời điểm thường hay xảy ra những vụ học sinh đánh nhau

 Thứ hai, tăng cường đội ngũ trực nhật như giáo viên trực, chi đoàn trực; kết

hợp với lực lượng dân phòng giám sát để kịp thời ngăn chặn những hành vi bạolực

 Thứ ba, tăng cường giáo dục các em, phải làm cho các em nhận thấy

chuyện đánh nhau là hành vi xấu, có thể dẫn tới hậu quả nghiêm trọng.Trường phối hợp chặt chẽ với hội phụ huynh học sinh, từng phụ huynh đối vớitrường hợp học sinh cá biệt Việc kết hợp với gia đình là không thể thiếu đượctrong phòng chống bạo lực học đường

+ Về phía gia đình và bản thân học sinh cần trang bị cách phòng tránh sau:

 Báo ngay với giáo viên: Phụ huynh có thể đặt ra tình huống giả định để

phân tích giúp học sinh chọn cách ứng xử hợp lý, rèn luyện cho con mình bản lĩnh dám báo cáo với giáo viên khi một bạn cùng học bị bắt nạt Ví dụ: Trường

hợp bạn A bị đánh và “hộ tống” đi nơi khác để bị đánh tiếp, các học sinh có đủdũng khí báo ngay sự việc cho thầy cô giáo không? Lời khuyên đầu tiên chohọc sinh là giải pháp báo cáo trung thực lại sự việc cho giáo viên khi cảm thấy

có nguy cơ bị bắt nạt trên đường đến trường, tại sân trường hay trong lớp học.Một trong những nguyên nhân các em không báo cho giáo viên biết sự việc vì

sợ mình trở thành kẻ mách lẻo hay bị vạ lây Hãy phân tích cùng học sinh đểthấy sự khác biệt giữa mách lẻo và thông báo lại sự việc Sự dũng cảm kịp thờichỉ bằng một tin nhắn!

 Hô to và ra dấu khi bị bắt nạt: Cha mẹ có thể hướng dẫn con mình những

kỹ năng sống đơn giản như hô to hay ra dấu hiệu kêu cứu cho người lớn ở gần

Chắc chắn khi nghe tiếng “cứu cháu với” từ một học sinh hẳn sẽ thu hút được

sự chú ý của người xung quanh Sự cứu giúp kịp thời sẽ giải thoát cho học sinh

và làm nguy cơ xấu giảm đi

 Cha mẹ hãy thoải mái đàm luận, chia sẻ cùng con về tình huống cháu

đang vướng mắc Thường xuyên khích lệ, khơi gợi con trò chuyện về tình hình

ở lớp, ở trường Có điều gì khiến con không thoải mái, chán ghét hay bị bắtnạt

 Cần nắm chi tiết của sự việc xô xát: Gia đình biết chắc sự thật và tầm quan

trọng của việc nắm chi tiết vụ việc xảy ra, do đó đừng nên hỏi con mình bằngcách tra vấn ai liên quan, ở đâu, khi nào và tình trạng bị bắt nạt đến mức nào.Điều này tuy không dễ nhưng vì con mình, bạn cần bình tĩnh, khéo léo để tìmđược câu trả lời liệu con mình có liên quan đến vụ ẩu đả đó không và bị bắt nạtnhư thế nào

 Gặp giáo viên thảo luận về tình trạng bị bắt nạt: Có thể giáo viên cũng

chưa nắm được vụ việc con bạn bị bắt nạt ở trường Nếu giáo viên và nhàtrường biết, chắc chắn sự việc sẽ có tiến triển hoàn toàn khác Phụ huynh cầntrợ giúp con bằng cách chủ động hẹn gặp và thảo luận với giáo viên về vụ việc

đó Nếu cần một giải pháp, một cách giải quyết khác hơn, Phụ huynh có thểgặp hiệu trưởng thông báo về vụ việc đó

 Chỉ cho học sinh những nguyên nhân dễ dẫn đến xung đột

- Bằng hình ảnh: Bắt chước những cử chỉ điệu bộ, giao tiếp bằng vẻ mặt không

thân thiện, châm chọc qua các hình ảnh, tranh, hình vẽ

- Bằng ngôn từ: Đó là cách đặt cho bạn những nickname phản cảm hay những

câu đùa thô bạo, hay loan truyền các câu chuyện chế nhạo, lời lẽ đe dọa và xúcphạm bạn bè

- Bằng hành động: Ném đồ vật, xô đẩy, va chạm, cản đường đi, đánh đấm, giật

tóc, dẫm vào chân nhau có thể làm tổn thương người khác

 Nên dạy học sinh biết nói lời cảm ơn và xin lỗi nhiều hơn.

V KẾT LUẬN

Bạo lực học đường là vấn đề được coi là vấn nạn trong học đường hiện nay, BộGD-ĐT phát động phong trào xây dựng môi trường học đường thân thiện Thế nhưng, thếnào là môi trường thân thiện, môi trường này có những tiêu chuẩn nào cần đảm bảo? Khimọi yếu tố chưa quy về thành những tiêu chí có thể đo lường thì vấn đề sẽ khó được giảiquyết Vấn đề giáo dục đạo đức, giáo dục những hành vi trong nếp sống - trong quan hệđối xử trở thành vấn đề trọng tâm trong văn hóa học đường Thiết nghĩ đây chính là mộttrong những vấn đề cần đáng được quan tâm trong việc phòng chống bạo lực học đườnghiện nay

Thực chất của việc giáo dục đạo đức phải bắt nguồn từ việc tác động về mặt nhậnthức, xây dựng những rung cảm đạo đức hình thành nhu cầu và niềm tin hướng đến cácchuẩn mực đạo đức cũng như các yêu cầu có liên quan mới có thể hình thành một hành viđạo đức mang tính chất tâm lý chứ không phải kỹ thuật Việc định hướng ứng xử trongnhững mối quan hệ khác nhau phải dựa trên nền tảng của việc thiết lập những nguyên tắcứng xử dựa trên thang giá trị chuẩn mực của văn hóa ứng xử - giao tiếp trong học đường.Mặt khác, đó còn là việc huấn luyện, bồi dưỡng những kỹ năng ứng xử - giao tiếp chohọc sinh nhằm trang bị cho học sinh một số kỹ năng giao tiếp - ứng xử chuẩn mực hướngđến việc xây dựng văn hóa học đường theo hướng tích cực

Xây dựng ý thức và thói quen của giáo viên trong việc ứng xử giao tiếp một cách có văn hóa, xem đó là một nhiệm vụ của người giáo viên nơi trường học Tác động về mặt nhận

thức của học sinh để có sự ứng xử chuẩn mực, định hướng những giá trị của con người một cách đích thực Đó là những nhiệm vụ thực sự cấp bách.

Chuyên đề 5: SỰ PHỐI HỢP GIỮA GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM VỚI TỔCHỨC ĐOÀN TRONG NHÀ TRƯỜNG; HỘI CHA MẸ HỌC SINH, CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG VÀ CÁC TỔ CHỨC XÃ HỘI TRONG VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH.

Thực hiện: GV Trương Thị Quýt Đơn vị: THPT Trương Vĩnh Ký

I ĐẶT VẤN ĐỀ:

Chúng ta ai cũng hiểu rằng: Đạo đức là một lĩnh vực của ý thức xã hội, là một mặttrong hoạt động xã hội của con người, thực hiện chức năng hết sức quan trọng là điềuchỉnh hành vi của con người nói chung trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Đạo đứccũng nảy sinh từ nhu cầu của xã hội

Về đạo đức học sinh nói riêng vừa mang ý thức hệ xã hội, vừa phải phù hợp vớicác quy định và chuẩn mực của xã hội; đồng thời phải phù hợp với những quy định củanhà trường phổ thông trong giai đoạn hiện nay Do đó trong hoạt động giáo dục đạo đứchọc sinh không thể xem nhẹ và tách rời giữa giáo dục nhà trường với gia đình và xã hội

Quá trình giáo dục đạo đức học sinh trong nhà trường, đối tượng là những họcsinh vi phạm về mặt đạo đức, những hành vi vi phạm do nhiều nguyên nhân khác nhau.Mục đích giáo dục của chúng ta là giúp cho các em sửa chữa những hành vi sai lệch đó

để các em xây dựng lại nhân cách theo những chuẩn mực đạo đức quy định

II THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI:

Trường THPT Tư thục Trương Vĩnh Ký được thành lập từ năm 2002, tọa lạc trênđịa bàn Thị xã Long Khánh, gần bến xe và chợ đầu mối của Thị xã Học sinh chủ yếu ởcác phường, các xã vùng ven, các huyện khác đến như Xuân Lộc, Cẩm Mỹ và một số em

từ Bình Phước, Bình Thuận, Bà Rịa … chuyển đến; số lượng và quy mô lớn, hiện nay có

1974 em cùng 36 lớp Với địa bàn như vậy nên việc giáo dục đạo đức cho học sinh cónhững khó khăn, thuận lợi sau:

- Một số phụ huynh học sinh chưa thực sự quan tâm đến giáo dục con em, cònnuông chiều, bảo thủ, phó mặc cho nhà trường, thậm chí có phụ huynh còn bất lực trướccon cái.

- Trong quá trình thực hiện, có lúc sự phối hợp chưa thống nhất giữa giáo viên chủnhiệm với phụ huynh làm trở ngại đến chất lượng giáo dục đạo đức học sinh

III NỘI DUNG ĐỀ TÀI:

A CƠ SỞ LÝ LUẬN:

Từ xa xưa, ông cha ta đã khẳng định: “Tiên học lễ, hậu học văn”; ngày nay, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy: “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không

có tài làm việc gì cũng khó” Điều đó giúp chúng ta hiểu rõ hơn đức là cái gốc, là yếu tố

căn bản và quan trọng quyết định nhân cách của một con người Trong quá trình hoạtđộng giáo dục đạo đức ở nhà trường phổ thông, giáo viên chủ nhiệm là người ảnh hưởngtrực tiếp đến sự phát triển nhân cách học sinh Bởi vì giáo viên chủ nhiệm là người nắmvững hoàn cảnh và sự tiến bộ của từng học sinh Giáo viên chủ nhiệm là người nhận xét,đánh giá và xếp loại đạo đức học sinh, là người đề nghị khen thưởng, kỷ luật học sinh.Cho nên trong nhà trường giáo viên chủ nhiệm chính là người thay mặt hiệu trưởng đảmnhận vai trò chủ đạo trong công tác tổ chức giáo dục đạo đức học sinh, giáo viên chủnhiệm là người chịu trách nhiệm chủ yếu công việc dạy người cho học sinh Do đó giáoviên chủ nhiệm chính là cầu nối giữa nhà trường với gia đình và xã hội

Chính vì vậy sự phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm với tổ chức Đoàn thanh niêntrong nhà trường; Hội cha mẹ học sinh, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hộitrong việc giáo dục đạo đức học sinh là một việc làm hết sức quan trọng và cần thiết, khi

mà sự phát triển thông tin khoa học ngày càng mạnh mẽ, nhân cách học sinh ngày càngxuống cấp Nếu chúng ta phối kết hợp tốt, làm đúng mọi quy trình giáo dục đạo đức phùhợp với quy luật nhận thức sẽ giúp cho học sinh ý thức và điều chỉnh hành vi của mình,điều chỉnh các mối quan hệ, tạo sự hòa hợp trong giao tiếp giữa các em với cha mẹ, thầycô; tất cả các yếu tố đó sẽ góp phần hình thành và phát triển nhân cách học sinh, đáp ứngđược mục đích của giáo dục là tạo ra những con người có phẩm chất đạo đức, có nănglực

Tuy nhiên, trong xu thế phát triển chung hiện tại của toàn xã hội, bên cạnh nhữngmặt tích cực, những thành tựu trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội của đất nước thì cũngkhông ít những mặt tiêu cực ảnh hưởng xấu đến thế hệ trẻ làm cản trở quá trình giáo dụcđạo đức học sinh của chúng ta Vì vậy, là giáo viên chủ nhiệm tôi luôn xác định, việcgiáo dục đạo đức cho học sinh là việc làm cần thiết và

được đặt lên hàng đầu

B NỘI DUNG, BIỆN PHÁP THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI:

Từ thực trạng trên, muốn nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức ở học sinh nóichung và ở trường THPT Tư thục Trương Vĩnh Ký nói riêng, theo tôi trước hết giáo viênchủ nhiệm phải biết thực hiện tốt các phối kết hợp sau:

1 Giáo viên chủ nhiệm với tổ chức Đoàn thanh niên trong nhà trường:

Đây là lực lượng đông đảo, trực tiếp thực hiện nhiệm vụ chính trị của nhà trường,

là lực lượng nòng cốt trong phong trào thanh niên, là nơi để các em thể hiện bản lĩnh củamình, là nơi giáo dục đạo đức lối sống lành mạnh tốt nhất cho học sinh Chính vì thế màgiáo viên chủ nhiệm cần phải có sự phối hợp chặt chẽ với tổ chức Đoàn thanh niên đểđẩy mạnh phong trào thi đua giữa tập thể và cá nhân nhằm tạo sự chuyển biến sâu rộng

cả về nhận thức lẫn hành động góp phần hạn chế, đẩy lùi các hiện tượng tiêu cực ở họcsinh Tổ chức cho các em vui chơi, nghe những bài hát truyền thống, qua các bài hát nàygiúp các em hiểu thêm về lòng yêu quê hương đất nước, yêu làng xóm, tình yêu thầy cô,yêu người thân, yêu bạn bè…, tìm hiểu nội dung ý nghĩa các ngày kỉ niệm, các ngày lễlớn của dân tộc Từ đó giáo dục học sinh về lòng yêu nước, truyền thống cách mạng, xâydựng cho các em tinh thần tập thể, sống vì mọi người

Tăng cường các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp: văn nghệ, thể dục thể thao,những trò chơi dân gian như nhảy bao bố, đua xe đạp chậm, kéo co, cướp cờ…, câu lạc

bộ đố vui để học, ngoại khóa,…các hoạt động này sẽ cuốn hút nhiều học sinh tham gia.Các nhà tâm lý cho rằng: đối với học sinh trung học phổ thông, ở độ tuổi mà tâm lý lứatuổi phát triển mạnh, các em có nhiều nhu cầu hiểu biết, tìm tòi, bắt chước; thích giao lưutìm hiểu, thích đua đòi ăn chơi, thích khẳng định mình là người lớn…trong khi đó cáckiến thức về hiểu biết tự nhiên, xã hội, hiểu biết về gia đình, hiểu biết về pháp luật các

em còn rất hạn chế, thậm chí có em còn mơ hồ Do đó các em chưa có trách nhiệm vớihành vi của mình, nên dẫn đến phạm tội, vi phạm pháp luật hoặc vi phạm nội quy nhàtrường Nếu chúng ta không tổ chức tốt các hoạt động cho học sinh thì các em sẽ tìm đếnnơi khác như quán bi da, trò chơi điện tử…để vui chơi và dễ bị các phần tử xấu lôi kéo

vào con đường hư hỏng, phạm tội Thông qua các hoạt động này vừa rèn luyện ý thức kỉ

luật, tinh thần đoàn kết vừa hình thành những kỹ năng sống cho các em vừa rèn luyện đạođức, giúp các em ý thức và điều chỉnh được hành vi của mình

Ngoài ra, giáo viên chủ nhiệm cùng với Đoàn tuyên truyền về tác hại của các viphạm, các tệ nạn xã hội, tổ chức học tập, quán triệt cho học sinh về nội quy nhà trườngvào đầu năm học, vào giờ chào cờ đầu tuần, vào giờ sinh hoạt lớp Tăng cường công táckiểm tra nề nếp phát hiện vụ việc và xử lí kịp thời, giúp các em thấy được hành vi sai tráicủa mình để sửa chữa Ban Thi đua của Đoàn trường làm tốt công tác xếp loại và đánhgiá thi đua giữa các lớp hàng tuần, hàng tháng nên kích thích được phong trào Hoạt độngnày cũng là một khía cạnh giúp các em phát triển nhân cách của mình

2 Giáo viên chủ nhiệm với Hội cha mẹ học sinh:

Đây là cầu nối quan trọng nhất, có mối liên hệ mật thiết và có hiệu quả giáo dụctốt nhất Để đạt được mục tiêu giáo dục đạo đức do nhà trường đề ra, giáo viên chủ nhiệmphải chủ động phối hợp thường xuyên với gia đình, Hội cha mẹ học sinh để thông tin vềtình hình học tập, rèn luyện đạo đức của con em nhằm bàn biện pháp phối kết hợp giáodục

Như chúng ta đã biết, phụ huynh là người đỡ đầu cho tương lai, sự nghiệp của các

em khi các em bước vào cổng trường và ở nhà trường giáo viên chủ nhiệm phải làm gì đểviệc học tập và rèn luyện đạo đức của học sinh đạt kết quả cao nhất

Thực tế cho thấy nhiều bậc phụ huynh vẫn luôn băn khoăn tự hỏi không biết conmình đến trường, đến lớp có đầy đủ hay không? Và khi đến lớp rồi các con có học hànhnghiêm túc hay không? hay chỉ đến cho đủ số buổi lên lớp và cho vui hoặc đàn đúm vớibạn bè, còn kiến thức, ý thức kỉ luật thì thế nào cũng được Vậy giáo viên chủ nhiệm làngười đầu tiên giúp cho phụ huynh biết, để hàng ngày các bậc phụ huynh dù ở nhà hay đi

làm xa môi trường học tập của các em hàng chục, thậm chí hàng trăm cây số (ở BìnhThuận, Bình Phước, Bà Rịa…) phụ huynh vẫn nắm rõ tình hình lên lớp và khả năng tiếpthu bài vở , ý thức tổ chức kỉ luật, thực hiện nội quy học sinh của con em mình Đã cóphụ huynh khi được giáo viên chủ nhiệm mời đến cung cấp thông tin mới biết con mìnhkhông ngoan, học không giỏi như lâu nay vẫn tưởng Để giải quyết được những bănkhoăn, những ngộ nhận, chủ quan trên của phụ huynh, giáo viên chủ nhiệm trường Trunghọc phổ thông tư thục Trương Vĩnh Ký đã thực hiện một số giải pháp thiết thực như sau:

* Hằng ngày, bằng tin nhắn qua điện thoại di động, trường chủ động thông báo

cho cha mẹ hay người đỡ đầu của mỗi học sinh các thông tin về học tập và rèn luyện đạođức như: nghỉ học, cúp tiết, những vi phạm nề nếp…mỗi khi phụ huynh nhận được tinnhắn, phụ huynh phản hồi lại một cách kịp thời cho giáo viên chủ nhiệm Biện pháp nàyđưa đến hiệu quả nhanh chóng, phụ huynh sẽ biết con mình ngày đó nghỉ học thực sự hay

ở nhà có đi học nhưng ở trường thì không có mặt, hoặc vi phạm đồng phục, đi học trễ…

Có những trường hợp phụ huynh nhận được tin nhắn con mình nghỉ học không xin phép

là phụ huynh đi tìm ngay và thấy con ở

quán Internet thế là phụ huynh đưa con đến trường gặp giáo viên chủ nhiệm Qua traođổi, phân tích học sinh thấy được dù cha mẹ ở nhà nhưng vẫn biết con mìnhđang làm gì ởtrường, từ những việc làm này giúp các em học sinh không tái phạm nữa

* Thông báo kết quả học tập, rèn luyện đạo đức của mỗi học sinh với phụ huynh

bằng phiếu điểm, phiếu liên lạc Mỗi năm, bốn kì (giữa HKI, HKI, giữa HKII, HKII) giáoviên chủ nhiệm gửi phiếu điểm, phiếu liên lạc sau khi các em kiểm tra, thi tập trung xong

đã có kết quả Trên phiếu điểm và phiếu liên lạc được thể hiện rõ các cột điểm: điểmkiểm tra miệng, điểm kiểm tra 15 phút, điểm kiểm tra một tiết, điểm thi, và lời phê củagiáo viên chủ nhiệm Qua phiếu điểm, phụ huynh sẽ biết được môn nào con mình học tốt,môn nào cần đầu tư thêm, môn nào cần nhắc nhở học thuộc lí thuyết nhiều hơn; cũng quaphiếu điểm (phiếu điểm phụ huynh giữ lại, phiếu liên lạc nộp cho giáo viên chủ nhiệm)phụ huynh biết được môn nào con học có tiến bộ, môn nào điểm bị thấp hơn kì trước,đồng thời cũng so sánh được sự tiến bộ hay không tiến bộ về rèn luyện đạo đức của conmình Thông tin này giúp cho phụ huynh biết được việc học tập và rèn luyện đạo đức củacon mình sau mỗi kỳ

* Ngoài những thông tin trên, khi cần thiết, giáo viên chủ nhiệm cần phải gặp trực

tiếp bố hoặc mẹ những học sinh vi phạm để phối hợp cách giáo dục có hiệu quả nhất Bởi

vì thực tế cho thấy ở lớp có em không chịu học bài, ngồi nói chuyện, kết bè để nói xấubạn, gây sự với những bạn xung quanh, mặc không đúng đồng phục quy định, hút thuốc,

… tình yêu bạn bè làm ảnh hưởng đến học tập và vi phạm nội quy Khi giáo viên chủnhiệm mời đến trao đổi thì mới vỡ lẽ, con mình không ngoan như mình tưởng, chính nhờvậy mà sự kết hợp giáo dục các em có hiệu quả hơn

Ví dụ: Học sinh Phan Thị Kỳ D lớp 11B4

Đầu năm học là một học sinh ngoan, học được nhưng do sa vào con đường tìnhcảm yêu đương bạn bè quá sớm nên làm ảnh hưởng không nhỏ đến việc học tập, vi phạm

nề nếp như:

- Nhiều lần mặc không đúng đồng phục quy định, không phù hiệu

- Đi học trễ nhiều lần Vô lễ với giáo viên

- Nghỉ học nhiều ngày không xin phép, nhất là những ngày học trái buổi

- Không thuộc bài nhiều lần, bất kì môn nào giáo viên gọi lên bảng trả lời đềukhông thuộc bài

Giáo viên chủ nhiệm nhắc nhở, yêu cầu em viết bản kiểm điểm, khiển trách emtrước lớp; nhắn tin, gọi điện thoại về nhà báo tin những lỗi vi phạm của em cho

phụ huynh biết nhưng cũng không làm thay đổi được những sai lầm của em Tìm hiểu ramới biết nguyên nhân là do em đang yêu một học sinh khác lớp, cùng khối Gia đình bảokhi nào em đi học cũng sớm nhưng đến lớp thường trễ giờ, có ngày nghỉ học thì em lớpkia cũng nghỉ luôn Cuối cùng giáo viên chủ nhiệm phải viết giấy mời, mời phụ huynhlên gặp nhà trường, về nhà em không đưa giấy mời cho phụ huynh Khi giáo viên đìnhchỉ việc học của em, thì em lại có thái độ vô lễ với giáo viên Trong lúc gặp phụ huynh,giáo viên bảo em tự nói ra những lỗi sai phạm của mình cho phụ huynh nghe, có nhữnglỗi em không nói (có thể là em quên cũng có thể do cha mẹ đã răn dạy nhiều ở nhà nên

em sợ), khi giáo viên chỉ ra các lỗi vi phạm mà em không nói ra thì em mới công nhận.Phụ huynh nghe những lỗi vi phạm của con mình như vậy mới vỡ lẽ con mình khôngngoan như mấy lâu nay mình tưởng Với những vi phạm trên biết sẽ đưa ra Hội đồng kỉluật thì người mẹ ân hận vì mấy lâu nay ngộ nhận, chủ quan phó mặc cho nhà trường

Sau khi đưa ra Hội đồng kỉ luật cảnh cáo trước toàn trường, từ đó đến nay em D.tiến bộ thấy rõ, giáo viên gọi lên bảng không bị điểm yếu, đi học chuyên cần, nghỉ học bốhoặc mẹ đến xin phép, không bao giờ đi học trễ

* Đối với Hội cha mẹ học sinh vừa là chủ thể tiến hành giáo dục con em ở gia đình

đồng thời cũng phải chịu một phần trách nhiệm về quá trình giáo dục học sinh ở nhàtrường, nhất là đối tượng học sinh chậm tiến Trong những năm qua, Hội cha mẹ học sinhcủa trường THPT Tư thục Trương Vĩnh Ký đã thực sự tham gia vào quá trình giáo dụccon em, làm tốt công tác phối hợp giáo dục đạo đức, nhất là việc xử lí kỷ luật học sinh.Việc xử lí kỷ luật học sinh là bất đắc dĩ, trong chúng ta không ai muốn, nhưng vì kỉcương của nhà trường nên phải thi hành kỷ luật học sinh Việc thi hành kỷ luật cũng làcần thiết để vừa xử lí học sinh vi phạm, vừa răn đe nhắc nhở những em khác vừa phòngngừa các biểu hiện xấu có thể xảy ra, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diệncủa nhà trường Những lúc này, tiếng nói của Ban đại diện Hội cha mẹ học sinh vô cùngquan trọng, vừa giúp cho các em thấy được hành vi sai phạm của mình không phải là do

ác cảm của thầy cô, vừa giúp cho cha mẹ các em thấy được sự công bằng trong việc xử lí

kỷ luật của con mình Bên cạnh đó phụ huynh cũng phải luôn luôn theo dõi thường xuyêncon em mình, không nên phó mặc cho nhà trường

3 Giáo viên chủ nhiệm với chính quyền địa phương và các các tổ chức xã hội:

Thực tế cho thấy, ngoài những vi phạm về học tập, vi phạm về nề nếp ở trongtrường học; học sinh còn có những hành vi vi phạm sau giờ học và ngoài trường học.Như những vụ đánh nhau có tổ chức, chỉ vì những xích mích nhỏ ở trong lớp, trongtrường mà ra cổng trường là các em tụ tập đánh nhau Rồi đi xe lạng lách, chạy nhanhvượt ẩu vi phạm luật giao thông Nhờ có lực lượng công an

địa phương điều tra, cung cấp thông tin, thông báo tình hình học sinh vi phạm cho nhàtrường, giáo viên chủ nhiệm cùng cha mẹ học sinh phối hợp giáo dục giúp các em điềuchỉnh hành vi của mình Ngược lại nhà trường thông báo cho địa phương những học sinh

cá biệt, những học sinh bị kỷ luật đuổi học để địa phương quản lí Chính vì vậy sự phốihợp với chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội như lực lượng công an, dân