9. Tiểu luận Quản lý VH nhà trường

Với cách tiếp cận cơ bản như vậy, tác giả xin được đưa ra khái niệm văn hóa Nhà trường như sau: Văn hóa nhà trường là một tập hợp các giá trị, niềm tin, hiểu biết, chuẩn mực cơ bản được

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

QUẢN LÝ VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG

Giảng viên phụ trách: GS.TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc

Học viên: Nguyễn Như Nguyện

Sinh ngày : 23/01/1985 Khóa học : QH-2016-S

Chuyên ngành : Quản lý giáo dục Khoa : Quản lý giáo dục

HÀ NỘI – 2017

PHẦN NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

………

………

………

………

………

………

………

………

………

Hà Nội, ngày …tháng…năm 2017

Giảng viên

GS.TS.Nguyễn Thị Mỹ Lộc

MỤC LỤC

Tên bài Trang

BÀI KIỂM TRA GIỮA KỲ HỌC PHẦN QUẢN LÝ VĂN HÓA NHÀ TRƯỜNG

Đề bài:

Câu 1: Hãy vẽ một hình ảnh ẩn dụ về tổ chức của bạn

Câu 2: Đồng chí hãy chứng minh văn hóa mạnh ở trong nhà trường sẽ nâng cao chất lượng hoạt động của nhà trường

Bài làm:

Câu 1:

Hãy vẽ một hình ảnh ẩn dụ về tổ chức của bạn.

Câu 2:

Đồng chí hãy chứng minh văn hóa mạnh ở trong nhà trường sẽ nâng cao chất lượng hoạt động của nhà trường.

Giáo dục gắn liền với lịch sử loài người Đối với nhân loại, giáo dục là phương thức bảo tồn và bảo vệ kho tàng tri thức văn hoá xã hội Con người sống trong xã hội vốn trải qua các thời kỳ lịch sử, con người đã tiếp thu và chọn lọc, hình thành nên đạo đức, tư tưởng văn hóa Nền tảng văn hóa ấy đã tạo nên bản sắc

về nhân cách con người trong xã hội

Cũng như sự tồn tại của giáo dục, văn hoá xuất hiện từ khi có loài người, có xã hội Văn hoá tồn tại khách quan và tác động vào con người sống trong nó Nếu môi trường tự nhiên là cái nôi đầu tiên nuôi sống con người, để loài người hình thành

và sinh tồn thì văn hóa là cái nôi thứ hai giúp con người trở thành “người” theo đúng nghĩa, hoàn thiện con người, hướng con người khát vọng vươn tới chân -thiện - mỹ

Trong một tổ chức nói chung cũng như một Nhà trường, văn hóa luôn tồn tại trong mọi hoạt động tổ chức đó Vấn đề là con người có ý thức được sự tồn tại của

nó để quản lý và sử dụng sức mạnh của nó hay không Bản thân văn hóa rất đa dạng và phức tạp Do đó, khi có những tiếp cận nghiên cứu khác nhau sẽ dẫn đến

có nhiều quan niệm về văn hóa, nhưng tựu chung lại, các nhà nghiên cứu đều có một nghĩa chung căn bản: văn hóa là sự giáo hóa, vun trồng nhân cách con người, làm cho con người và cuộc sống con người trở nên tốt đẹp hơn Với cách tiếp cận

cơ bản như vậy, tác giả xin được đưa ra khái niệm văn hóa Nhà trường như sau: Văn hóa nhà trường là một tập hợp các giá trị, niềm tin, hiểu biết, chuẩn mực cơ bản được các thành viên trong Nhà trường cùng chia sẻ và tạo nên bản sắc của Nhà trường đó Căn cứ theo hình thức biểu hiện thì văn hóa nhà trường gồm phần nổi

có thể nhìn thấy như: Không gian cảnh quan nhà trường, lôgô, khẩu hiệu, hành vi giao tiếp và phần chìm không quan sát được như: niềm tin, cảm xúc, thái độ Văn hóa có sự ảnh hưởng rất lớn đến việc nâng cao chất lượng các hoạt động của nhà trường , có thể nói rằng; “văn hóa mạnh ở trong nhà trường sẽ nâng cao chất lượng hoạt động của nhà trường”

1. Biểu hiện văn hóa tích cực trong nhà trường.

Mỗi nhà trường sẽ có những quy định(ngầm) những giá trị văn hóa mạnh, văn hóa tích cự riêng phù hợp với định hướng, giá trị riêng mang bản sắc của một nhà trường Dựa trên đặc điểm của một nhà trường thành công, có thể liệt kê những biểu hiện văn hóa mạnh, vắn hóa tích cực dưới đây:

- Lãnh đạo chia sẻ tầm nhìn

- Nuôi dưỡng bầu không khí cởi mở, dân chủ, hợp tác, tin cậy và tôn trọng lãn nhau;

- Mỗi giáo viên luôn ý thức được việc

- Mỗi cán bộ, giáo viên, nhân viên đều biết rõ công việc mình phải làm, hiểu rõ trách nhiệm, luôn có ý thức chia sẻ trách nhiệm, tích cực tham gia vào việc ra các quyết định dạy và học;

- Coi trọng con người, cổ vũ sự nỗ lực hoàn thành công việc và công nhận sự thành công của môic người;

- Có những chuẩn mực để luôn luôn cải tiến, vươn tới;

- Tôn trọng sự sang tạo và đổi mới;

- Coi trọng sự bồi dưỡng, phát triển chuyên môn cho đội ngũ giáo viên;

- Khuyến khích giáo viên cải tiến phương pháp nâng cao chất lượng dạy học; lấy người học làm trung tâm trong hoạt động dạy học;

- Khuyến khích đối thoại, cổ vũ tinh thần hợp tác làm việc nhóm;

- Khuyến khích chia sẻ kinh nghiệm và trao đổi chuyên môn;

- Chia sẻ vai trò lãnh đạo(hiệu trưởng và các giáo viên phải cùng làm việc, cùng hoạt động với tinh thần hợp tác và cộng tác)

- Luôn quan tâm, giữ mối quan hệ hợp tác chặt chẽ, lôi cuốn công đồng cùng tham gia giải quyết vấn đề của giáo dục…

2. Văn hóa tích cực sẽ nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường.

2.1 Văn hóa góp phần nâng cao chất lượng các hoạt động của nhà trường.

Văn hóa nhà trường được coi là chương trình đào tạo ẩn “Cùng với những vấn đề quan trọng được giảng dạy trên lớp, chúng ta còn có chương trình đào tạo

ẩn Chương trình đào tạo ẩn góp phần tạo dựng các mối quan hệ giữa học sinh với học sinh, học sinh với giáo viên và hình thành nên những đặc điểm tích cách của người học” (John Capozzi) “Chương trình đào tạo ẩn được giảng dạy thông qua nhà trường, chứ không phải thông qua bất kỳ một giáo viên nào Nó là những gì thâm nhập vào học sinh, nhưng có thể là những điều không bao giờ được giảng dạy trên lớp Nó hình thành nên định hướng cuộc sống và thái độ đối với việc học tập cho người học” (Roland Meighan)

Cùng với chương trình đào tạo chính thức, mỗi nhà trường còn cần xây dựng

và truyền tải chương trình đào tạo ẩn tới mỗi người học Chương trình đào tạo ẩn trong mỗi nhà trường chính là văn hóa nhà trường Nếu thực hiện tốt chương trình đào tạo ẩn, nghĩa là nhà trường đã thành công trong chất lượng dạy học

a. Văn hóa nhà trường tạo động lực làm việc

Động lực sư phạm được tạo nên bởi nhiều yếu tố, trong đó văn hóa là một động lực vô hình nhưng có sức mạnh kích cầu hơn cả các biện pháp kinh tế Cụ thể:

- Văn hóa nhà trường giúp nhân viên thấy rõ mục tiêu, định hướng và bản chất công việc mình làm;

- Văn hóa nhà trường phù hợp, tích cực tạo ra các mối quan hệ tốt đẹp giữa các cán bộ, giáo viên, nhân viên trong tập thể sư phạm, giữa giáo viên và học sinh; đồng thời tạo ra một môi trường làm việc thoải mái, vui vẻ, lành mạnh Đó là nền

tảng tình thần cho sự sáng tạo – điều vô cùng quan trọng đói với haotj động sư phạm mà dối tượng là tri thức và con người;

- Văn hóa nhà trường tích cực giúp cho người dạy, người học và mỗi người trong lực lượng xã hội xung quanh có cảm giác tự hào, hãnh diện vì được là thành viên của tổ chức nhà trường, được làm việc vì mục tiêu cao cả của nhà trường Muốn tạo động lực cần khởi dậy nu cầu và đáp ứng nhu cầu chính đáng của mọi người Khi khả năng đáp ứng nhu cầu thấp, động lực với người lao động sư phạm

là đồng lương thu nhập và những giá trị vật chất Khi thu nhập đến một mức nào

đó, người lao động nói chung, nhà sư phạm nói riêng sẵn sang đánh đổi, chọn mức thu nhập thấp hơn để được làm việc ở môi trương hòa đồng, thân thiện, thoải mái, được cống hiến, sánh tạo và được thừa nhân và tôn trọng

b. Văn hóa nhà trường kiểm soát, điều chỉnh hành vi.

Văn hóa nhà trường kiểm soát hành vi của các cá nhân trong trường thông qua các chuẩn mực, thủ tục, quy trình, quy tắc và bằng dư luận, truyền thống Đó là những luật lệ thành văn và bất thành văn được lưu truyền qua các thế hệ trong nhà trường Việc kiểm soát hành vi bằng văn hóa sẽ giúp các thành viên điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với văn hóa chung, hướng tới những chuẩn mực chung

c. Văn hóa nhà trường hạn chế tiêu cực và xung đột.

Văn hóa nhà trường giúp các thành viên tổ chức thống nhất về cách nhận biết vấn đề, cách đánh giá, lựa chọn, định hướng và hành động Văn hóa nhà trường gắn kết các thành viên lại thành một khối, tạo những dư luận tích cực hạn chế những biểu hiện tiêu cực trái với quy tắc, chuẩn mực thông thường của tổ chức Vì vậy, văn hóa nhà trường hạn chế nhưng nguy cơ mâu thuẫn và xung đột

và khi xung đột là không thể tránh khỏi thì văn hóa nhà trường tạo ra hành lang

pháp lý, đạo lý phù hợp để góp phần khắc phục, giải quyết xung đột trên nguyên tắc khong để phá vỡ tính chỉnh thể của tổ chức nhà trường

Tổng hợp tất các yếu tố trên, từ sự gắn kết, tạo động lực, điều phối kiểm soát

và hạn chế nhưng nguy cơ làm giảm sức mạnh của tổ chức, rõ rang là , văn hóa tổ chức đã làm tăng hiệu quả các hoạt động trong nhà trường

d. Văn hóa nhà trường ảnh hưởng trực tiếp đến các thành viên.

- Đối với giáo viên văn háo nhà trường ảnh hưởng khuyến khích mối quan

hệ hợ tác, chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau Giáo viên cảm thấy thoải mái dễ dàng thảo luận về những vấn đề khó khăn mà họ đang gặp phải như chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm chuyên môn, trao đổi phương pháp và kyc năng giảng dạy, quan tâm đến công việc của nhau Giáo viên cùng hợp tác với lãnh đạo nhà trường

để thực hiện mục tiêu giáo dục đề ra, tạo bầu không khí tin cậy thúc đẩy giáo viên quan tâm đến chất lượng và hiệu quả giảng dạy, học tập Tạo bầu không khí cởi

mở, tin cậy, tôn trọng lẫn nhau, tạo động lực để giáo viên quan tâm cải tiến nâng cao chất lượng dạy và học, cải thiện thành tích giảng dạy và học tập của trường…

- Đối với học sinh, văn hóa nhà trường có tác động tạo ra một bầu không khí học tập tích cực Học sinh cảm thấy tự tin, thoải mái, vui vẻ, ham học, được thừa nhận, được tôn trọng, cảm thấy mình có giá trị Học sinh thấy rõ trách nhiệm của mình, tích cực khám phá và tích cực tương tác với giáo viên, nhóm bạn Học sinh

nỗ lực đạt thành tích học tập tốt nhất, tạo ra môi trường thân thiện an toàn, cởi mở, tôn trọng và chấp nhận các nhu cầu và hoàn cảnh khác nhau của học sinh…

Lâu nay giáo dục của chúng ta coi trọng dạy chữ mà chưa thực sự chú ý việc dạy người; coi trọng hơn là chất lượng…Điều đó đã dẫn đến một thực tế là ngày càng xuất hiện những biểu hiện lệch chuẩn trong giới học đường Học sinh đánh nhau, xử lý nhau theo kiểu “xã hội đen”, thiếu tôn trọng thầy, sa đà vào các loại

“ma túy” như game, chat; trang phục không phù hợp; bộc lộ tình cảm khác giới trước tuổi để dẫn đến việc “giải quyết nhau” rất bạo lực và tiêu cực như học sinh

nữ lột quần áo của nhau giữa đường trước con mắt dửng dưng hoặc cổ vũ của bạn

bè, nhục mạ nhau, tung clip xấu lên mạng; tình trạng thiếu công bằng gian lận trong thi cử Tất cả điều đó đã gây ra những hệ lụy đáng tiếc cho xã hội và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng giáo dục Văn hóa nhà trường bị biến dạng Sự hình thành văn hóa của học sinhchịu sự giáo dục từ gai đình – nhà trường – xã hội

và luôn luôn cần sự hỗ trợ, kết hợp của ba nhân tố này Hiện nay quan niệm sống”hiện đại” đã làm thay đổi giá trị gia đình cùng tác động trực tiêó từ môi trương xã hội đã ảnh hưởng tiêu cực đến thế hệ trẻ khiến những ứng xử văn hóa của một bộ phận học sinh ngày càng xuống cấp Trong việc hình thành “phông văn hóa” của học sinh, vai trò của người thầy là trung tâm, quan trọng nhất Nhiều học sinh “ấn tượng” đối với những hành vi ứng xử tiêu cực của thầy cô giáo như chửi mắng, trừng phạt khiến các em bị đau khổ về thể xác, tinh thần… Trong nhiều trường hợp, thầy cô giáo đã “cậy” vào sức mạnh của kỷ luật, quyền lực, thậm chí là bạo lực…, khiến học sinh thiếu tự tin, bất an…, dẫn đến khả năng hòa nhập cộng đồng và tiếp thu kiến thức bị hạn chế Nghiêm trọng hơn, những hình thức kỷ luật tiêu cực đã dẫn đến rối loại tâm lý cho học sinh, thậm chí là hủy hoại bản thân mình Như vậy, có lúc, có nơi, chính giáo viên đã “dạy” cho học sinh cách ứng xử thêo kiểu hễ sai là chửi, mắng, đánh

Qua những lập luận chứng minh ở trên đã khẳng định rằng; văn hóa mạnh ở trong nhà trường sẽ nâng cao chất lượng hoạt động của nhà trường Nhà trường nào muốn tồn tại, duy trì và phát triển điều đầu tiên cần phải xây dựng nhà trường

có văn hóa mạnh

TIỂU LUẬN

Đồng chí hãy nhận diện văn hóa tổ chức? Đề xuất giải quyết những tồn tại, duy trì phát huy những điểm mạnh.

Bài làm:

• Nhận diện văn hóa tổ chức

Văn hóa tổ chức cũng có nhiều định nghĩa theo những cách tiếp cận khác nhau Trong đó có hai định nghĩa có cách tiếp cận khá giống nhau là:

Greert Hofstede, (1991): “Đó là một tập hợp các giá trị, niềm tin và hành vi trí tuệ của một tổ chức tạo nên sự khác biệt của các thành viên của một tổ chức này với các thành viên của tổ chức khác”

M Amiel, F Bonnet, J Jacobs, (1993): “Văn hóa tổ chức là toàn bộ các giá trị, niềm tin, truyền thống và thói quen có khả năng quy định hành vi của mỗi thành viên trong tổ chức, mang lại cho tổ chức một bản sắc riêng, ngày càng phong phú thêm và có thể thay đổi theo thời gian”

Văn hóa tổ chức có 7 đặc tính quan trọng nhất, tập hợp các đặc tính này có thể hiểu được bản chất văn hóa của một tổ chức

+ Sự đổi mới và chấp nhận rủi ro: Mức độ mà người lao động được khuyến khích tích cực đổi mới và dám chấp nhận rủi ro do đổi mới gây ra

+ Chú ý tới các khía cạnh chi tiết: Mức độ mà nhà quản lý mong muốn những người lao động thực hiện công việc chính xác, tỏ rõ khả năng phân tích và chú ý đến những chi tiết nhỏ khi thực hiện công việc

+ Sự định hướng kết quả: Mức độ mà người quản lý chú ý nhiều đến kết quả thực hiện công việc hơn là chú ý đến quá trình thực hiện và phương pháp được

áp dụng để đạt được kết quả đó

+ Hướng tới con người: Mức độ các quyết định của ban quản lý xem xét đến tác động của kết quả lao động đến những người lao động trong tổ chức

+ Hướng tới nhóm người lao động: Các hoạt động được tổ chức thực hiện theo nhóm chứ không phải là theo từng cá nhân riêng lẻ

+ Tính hiếu thắng: Mức độ nhân viên tỏ ra hiếu thắng và cạnh tranh với nhau hơn là tự bằng lòng và dễ dãi

+ Sự ổn định: Mức độ các hoạt động của tổ chức nhấn mạnh tới việc duy trì nguyên trạng chứ không phải sự tăng trưởng hay sự thay đổi

Văn hóa thực hiện một số chức năng trong phạm vi một tổ chức như sau:

- Thứ nhất, văn hóa có vai trò xác định ranh giới: văn hóa tạo ra sự khác biệt giữa tổ chức này với tổ chức khác

- Thứ hai, văn hóa có chức năng lan truyền chủ thể cho các thành viên trong

tổ chức

- Thứ ba, văn hóa thúc đẩy nhân viên cam kết đối với lợi ích chung của tổ chức đối với những gì lớn hơn so với lợi ích riêng của cá nhân họ

- Thứ tư, Văn hóa làm tăng sự ổn định của hệ thống xã hội trong tổ chức

- Cuối cùng, văn hóa có tác dụng kiểm soát để định hướng và hình thành nên thái độ và hành vi của người lao động

Nhà trường là một tổ chức, và từ bản chất của nó, có thể suy ra: văn hoá nhà

trường là văn hoá của một tổ chức hành chính – sư phạm

Như vậy: “ Văn hoá tổ chức của một nhà trường là hệ thống niềm tin, giá trị, chuẩn mực, thói quen và truyền thống hình thành trong quá trình phát triển của nhà trường, được các thành viên trong nhà trường thừa nhận, làm theo và được

thể hiện trong các hình thái vật chất và tinh thần, từ đó tạo nên bản sắc riêng cho mỗi tổ chức sư phạm”.

* Đề xuất giải quyết những tồn tại, duy trì phát huy những điểm mạnh.

Để xây dựng VHNT nhằm nâng cao chất lượng giáo dục cần tính đến nhiều yếu tố Trước hết cần xác định thế nào là một nhà trường có chất lượng giáo dục tốt, trên cơ sở đó xác định các giả thiết cơ bản làm cơ sở cho việc chọn lựa các giá trị, niềm tin trong nhà trường Các giá trị, niềm tin sẽ quyết định đến việc xây dựng các chuẩn mực cũng như việc tổ chức các yếu tố bề mặt của VHNT

Để làm căn cứ cho việc xây dựng VHNT nhằm nâng cao chất lượng giáo dục

có thể lấy mô hình một nhà trường thành công làm cơ sở để xác lập các giả định và giá trị nền tảng của nhà trường Một nhà trường thành công hiện nay cần đáp ứng được các tiêu chí cơ bản, đó là dạy học hướng vào HS, lấy HS làm trung tâm; chương trình học đảm bảo tính học thuật, tính khoa học; GV có phương pháp giảng dạy tích cực hoá người học, kích thích tự học và được huyến khích trao đổi chia sẻ kinh nghiệm với nhau Bên cạnh đó, nhà trường cần thúc đẩy, cổ vũ tinh thần hợp tác, kỹ năng làm việc nhóm giữa các thành viên; đẩy mạnh bồi dưỡng, phát triển chuyên môn cho đội ngũ GV (HT có kế hoạch tổ chức bồi dưỡng, hỗ trợ chuyên môn cho GV; khuyến khích GV tích cực học hỏi, thường xuyên dự giờ, trao đổi chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn; thiết lập quy trình, công cụ giám sát, đánh giá khen thưởng hợp lý, nhằm thúc đẩy GV cải thiện, nâng cao chuyên môn) Mặt khác, HT cần chia sẻ vai trò lãnh đạo (HT và các GV phải cùng làm việc, cùng hoạt động với tinh thần hợp tác và cộng tác) Ngoài ra, nhà trường cần nuôi dưỡng năng lực giải quyết vấn đề một cách sáng tạo cho CB, GV, HS; xây dựng mối quan

hệ thân thiện, hỗ trợ, gần gũi với cộng đồng (Nhà trường luôn luôn hỗ trợ cộng đồng, cung cấp các dịch vụ có chất lượng tốt về giáo dục cho cộng đồng và ngược lại cộng đồng luôn luôn hỗ trợ lại nhà trường)