“Giáo dục tiểu học (Primary education, elementary education) là giai đoạn thứ nhất của giáo dục bắt buộc, là cấp học nền tảng của giáo dục phổ thông. Đây là bậc giáo dục cho trẻ em từ lớp một (5 hoặc 6 tuổi) tới hết lớp năm. Giáo dục tiểu học có vai trò quan trọng đối với sự hình thành, phát triển nhân cách và năng lực (trí tuệ và thể chất) của trẻ em” 2, tr.182. Giáo dục tiểu học ổn định và đảm bảo chất lượng sẽ tạo điều kiện cho các bậc giáo dục tiếp ổn định, tạo cơ sở cho xã hội phát triển bền vững, ổn định. Chất lượng của giáo dục tiểu học chịu tác động cơ bản, toàn diện từ hoạt động dạy học của giáo viên. Do đó, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động dạy học ở các trường tiểu học là đòi hỏi khách quan trong đổi mới “căn bản, toàn diện” giáo dục ở nước ta hiện nay. Nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý trong các trường tiểu học liên quan đến nhiều vấn đề, trong đó quản lý dựa vào nhà trường giữ vị trí hết sức quan trọng, mang tính then chốt và cần thiết để định hướng, chỉ đạo, điều hành, kiểm tra mọi hoạt động giáo dục bậc tiểu học. Về vấn đề này, Nghị quyết số 29NQTW Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương 8 khóa XI chỉ rõ “đổi mới căn bản công tác quản lý giáo dục, đào tạo, bảo đảm dân chủ, thống nhất; tăng quyền tự chủ và trách nhiệm xã hội của các cơ sở giáo dục, đào tạo; coi trọng quản lý chất lượng là khâu đột phá để nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” 9, tr.13. Văn kiện Đảng lần thứ XII của Đảng chỉ ra định hướng: “Đổi mới chương trình, nội dung giáo dục theo hướng tinh giản, hiện đại, thiết thực, phù hợp với lứa tuổi, trình độ và ngành nghề. Đa dạng hóa nội dung, tài liệu học tập, đáp ứng yêu cầu của các bậc học, các chương trình giáo dục, đào tạo và nhu cầu học tập suốt đời của mọi người” 6, tr.65.
Trang 1KHOA …
TIỂU LUẬN QUẢN LÝ DỰA VÀO NHÀ TRƯỜNG TẠI TRƯỜNG TRƯỜNG TIỂU HỌC TRẦN VĂN ƠN - TỪ LÝ LUẬN
ĐẾN THỰC TIỄN
Họ tên học viên:……….
Lớp:……….,
- 2021
Trang 3I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Cơ sở về mặt pháp lý
Theo Luật giáo dục : “Mục tiêu của giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinhhình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạođức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh học tiếp cấptrung học cơ sở Mục tiêu chung của bậc tiểu học là xây dựng bậc học lànhmạnh , đậm đà bản sắc dân tộc , phát triển bền vững và cơ bản đạt trình độ tiêntiến và cần đạt mục tiêu cụ thể” [8, tr.7]
“Mục tiêu chính của giáo dục tiểu học là giúp tất cả học sinh biết đọc, biếtviết, và biết tính toán với những con số ở mức độ căn bản, cũng như thiết lậpnhững hiểu biết căn bản về khoa học, toán, địa lý, lịch sử, và các môn khoa học
xã hội khác” [3, tr.18]
Ngoài Luật giáo dục thì bên cạnh đó Đảng, Chính phủ và ngành Giáo dục
và Đào tạo đã ban hành các Nghị định, Thông tư như:
Nghị định, Số: 127/2018/NĐ-CP, ngày 21 tháng 9 năm 2018, Quy định
trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục;
Thông tư, Số: 28/2020/TT-BGDĐT, ngày 04 tháng 9 năm 2020, ban hành
điều lệ trường tiểu học;
Nghị định 15/2019/NĐ-CP hướng dẫn một số điều Luật giáo dục nghềnghiệp;
Nghị định 127/2018/NĐ-CP trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục;Nghị quyết 89/NQ-CP 2017 thủ tục hành chính thuộc quản lý của BộGiáo dục Đào tạo;
Đặc biệt Nghị quyết 29/NQ-TƯ về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục,đào tạo (năm 2013) yêu cầu: Chuyển mạnh từ quản lí giáo dục, quản lí nhàtrường nặng tính hành chính sang coi trọng quản lí chất lượng…
Trên cơ sở các căn cứ pháp lý trên, trường tiểu học phải tích cực chuyểnđổi từ cách quản lí cũ sang quản lý dựa vào nhà trường, bảo chất lượng và quản
Trang 4lí chất lượng giáo dục, đặc biệt coi trọng sự phát triển về phẩm chất năng lực củangười học, nâng cao chất lượng dạy học.
2 Cơ sở về mặt lý luận
“Giáo dục tiểu học (Primary education, elementary education) là giai đoạn
thứ nhất của giáo dục bắt buộc, là cấp học nền tảng của giáo dục phổ thông Đây
là bậc giáo dục cho trẻ em từ lớp một (5 hoặc 6 tuổi) tới hết lớp năm Giáo dụctiểu học có vai trò quan trọng đối với sự hình thành, phát triển nhân cách và nănglực (trí tuệ và thể chất) của trẻ em” [2, tr.182] Giáo dục tiểu học ổn định và đảmbảo chất lượng sẽ tạo điều kiện cho các bậc giáo dục tiếp ổn định, tạo cơ sở cho
xã hội phát triển bền vững, ổn định Chất lượng của giáo dục tiểu học chịu tácđộng cơ bản, toàn diện từ hoạt động dạy học của giáo viên
Do đó, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động dạy học ở các trường tiểuhọc là đòi hỏi khách quan trong đổi mới “căn bản, toàn diện” giáo dục ở nước tahiện nay Nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý trong các trường tiểu học liênquan đến nhiều vấn đề, trong đó quản lý dựa vào nhà trường giữ vị trí hết sứcquan trọng, mang tính then chốt và cần thiết để định hướng, chỉ đạo, điều hành,
kiểm tra mọi hoạt động giáo dục bậc tiểu học Về vấn đề này, Nghị quyết số
29-NQ/TW Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương 8 khóa XI chỉ rõ “đổi mới căn bản
công tác quản lý giáo dục, đào tạo, bảo đảm dân chủ, thống nhất; tăng quyền tựchủ và trách nhiệm xã hội của các cơ sở giáo dục, đào tạo; coi trọng quản lý chấtlượng là khâu đột phá để nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng yêu cầu côngnghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa và hội nhập quốc tế” [9, tr.13] Văn kiện Đảng lần thứ XII của Đảng chỉ rađịnh hướng: “Đổi mới chương trình, nội dung giáo dục theo hướng tinh giản, hiệnđại, thiết thực, phù hợp với lứa tuổi, trình độ và ngành nghề Đa dạng hóa nộidung, tài liệu học tập, đáp ứng yêu cầu của các bậc học, các chương trình giáodục, đào tạo và nhu cầu học tập suốt đời của mọi người” [6, tr.65]
Trang 53 Cơ sở về mặt thực tiễn
Thự tiễn quá trình lãnh đạo xây dựng nền giáo dục ở nước ta thời gian quacho thấy “Xu thế đổi mới quản lý dựa vào nhà trường đang lan tỏa mạnh mẽ tớitừng khu vực, từng quốc gia trong đó có Việt Nam Do đó, ngoài việc nghiên cứuthực tiễn quản lý giáo dục, chúng ta cũng cần nghiên cứu tìm hiểu những mô hình,
xu thế phát triển của quản lý giáo dục trên thế giới để từ đó có sự vận dụng phù hợpvào Việt Nam Đổi mới quản lý giáo dục tại Việt Nam hướng đến tăng quyền tựchủ, trách nhiệm xã hội cho các nhà trường Vì vậy, quản lý dựa vào nhàtrường vừa là mục tiêu đồng thời vừa là bước đi quan trọng trong quá trìnhphân cấp quản lý giáo dục hiện nay” [7, tr.120]
Công tác quản lý dựa vào nhà trường giữ vị trí quan trọng trong công tácquản lý nhà trường và là nhiệm vụ trọng tâm của người hiệu trưởng nhằm nângcao chất lượng đào tạo của nhà trường, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xãhội Những điểm mới của Chương trình giáo dục tổng thể đã đặt ra những yêucầu đổi mới với công tác quản lý dựa vào nhà trường, đặc biệt là đổi mới côngtác quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường Trong thời điểm hiện nay hoạtđộng dạy học ở trường tiểu học giữ vị trí trung tâm và nó làm nền tảng quantrọng để thực hiện thành công mục tiêu giáo dục toàn diện của nhà trường tiểuhọc; đồng thời, nó quyết định kết quả đào tạo của nhà trường
Để làm tốt công tác quản lý dựa vào nhà trường, có nhiều nhà khoa họcnhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã có những công trình đề cập đến thực tiễnquản lý ở các nhà trường tiểu học nhằm tìm ra các biện pháp quản lý có hiệu quảnhất Có thể nói có rất nhiều nhà nghiên cứu đã quan tâm nghiên cứu, bàn luận
về hoạt động quản lý, quản lý nhà trường, quản lý hoạt động dạy học trường tiểuhọc, trong đó đều khẳng định vị trí, vai trò quan trọng của quản lý dựa vào nhàtrường Trong công tác quản lý trường tiểu học, quản lý hoạt động dạy học có ýnghĩa đặc biệt quan trọng, nó chính là yếu tố quyết định tới chất lượng của nhàtrường, sự phát triển bền vững của giáo dục tiểu học Đây là nhiệm vụ khôngđơn giản đối với mỗi hiệu trưởng trường tiểu học Mục tiêu chính của công tác
Trang 6này là làm sao đảm bảo nâng cao chất lượng dạy học theo yêu cầu đổi mới giáodục hiện nay.
Qua nghiên cứu vân sđề quản lý ở trường tiểu học và quản lý dựa vào nhàtrường cho thấy “Thực tế cho thấy cơ sở pháp lý cho việc thực hiện phân cấp trongnhà trường chưa cụ thể và rõ ràng, trong quá trình thực hiện phân cấp lại bị chi phốibởi rất nhiều yếu tố bên trong và bên ngoài nhà trường khiến hiệu quả không đạtđược như mong đợi, thậm chí dẫn đến tình trạng tự chủ hình thức Việc thực hiệnphân cấp quản lý cho nhà trường Tiểu học còn nhiều hạn chế, trong bản thântrường tiểu học sự tham dự của các bên có liên quan như giáo viên, nhân viên, phụhuynh học sinh, cộng đồng hết sức mờ nhạt Thêm vào đó, với sự tồn tại của nhiềuloại hình nhà trường: trường công lập, trường ngoài công lập, trường có yếu tốquốc nước ngoài; sự thiếu đồng đều về chất lượng giáo dục, trình độ giáo viên,học sinh, quản lý, sự đầu tư cho giáo dục của gia đình và địa phương dẫn đếnquá trình phân cấp đang diễn ra với nhiều dạng thức, mức độ khác nhau” [10,tr.136]
Mô hình “trường học mới” đang đòi hỏi ngày càng cao về một sự phân cấpmạnh mẽ trong quản lý của nhà trường, các cơ sở giáo dục Nhằm phục vụ chocông cuộc đổi mới toàn diện về giáo dục và đòa tạo nói chung, giáo dục bậc tiểuhọc nói riêng, các nhà quản lý phải biết vận dụng đa dạng phương thức quản lý,trong đó đặt trọng tâm vào đổi mới quản lý dựa vào nhà trường
Trang 7II PHẦN NỘI DUNG
1 Khái quát về trường tiểu học Trần Văn Ơn
Trường trường tiểu học Trần Văn Ơn trong quá trình phát triển đã thực sựquan tâm, chăm lo đến các hoạt động giáo dục thế hệ trẻ Với sự cố gắng của độingũ cán bộ, giáo viên và sự giúp đỡ của chính quyền địa phương nhà trường đãkhông ngừng khắc phục khó khăn, phấn đấu vươn lên tập trung đầu tư cho giáodục Hệ thống cơ sở vật chất của nhà trường ngày càng hoàn thiện, đầy đủ,khang trang, đổi mới
Môi trường cảnh quan sư phạm luôn “xanh - sạch - đẹp” đã thật sự tạo ramôi trường học tập, vui chơi an toàn, thân thiện hấp dẫn đối với học sinh Giúpcác bậc cha mẹ học sinh và các em học sinh càng thêm yêu quý trường, tích cựchọc tập, phấn đấu trong học tập
Trải qua quá trình phát triển liên tục hôm nay trường trường tiểu học TrầnVăn Ơn đã có nhiều khởi sắc Phong trào thi đua: “Dạy tốt - Học tốt” được pháthuy có hiệu quả Chất lượng giáo dục toàn diện có nhiều chuyển biến tích cực.Thực hiện tốt cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh” mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức tự học và sáng tạo gắn vớicuộc vận động “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích tronggiáo dục - Nói không với vi phạm đạo đức nhà giáo và tình trạng cho học sinhkhông đạt chuẩn lên lớp” Triển khai có hiệu quả phong trào: “Xây dựng trườnghọc thân thiện - Học sinh tích cực”, và thực hiện có hiệu quả “Năm trật tự vàvăn minh đô thị “; “Năm Kỉ cương hành chính”
Năm 2019 - 2020 tổng số có 34 lớp,và tổng số là 1486 em học Tổng sốcán bộ, giáo viên, nhân viên là 68 đồng chí
Báo cáo Tổng kết năm học 2019-2020 của nhà trường chỉ rõ “Nhà trườngluôn nhận được sự quan tâm của Đảng uỷ, Chính quyền địa phương tạo điềukiện về nhiều mặt để thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục Trong quá trình thực hiệnnhiệm vụ, nhà trường nhận được sự chỉ đạo sát sao, động viên kịp thời củaphòng Giáo dục và Đào tạo; sự ủng hộ nhiệt tình của các bậc phụ huynh học
Trang 8sinh; sự cố gắng của cán bộ giáo viên nhân viên và học sinh Nhà trường có độingũ giáo viên trẻ, nhiệt tình trách nhiệm, đều đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn,
có trình độ chuyên môn vững vàng, tâm huyết với nghề, có nhiều cố gắng trongphong trào dạy và học Trong trường các em học sinh được học đủ các chươngtrình nội, ngoại khoá theo qui định của Bộ Giáo dục và Đào tạo Phong trào thểdục, múa hát tập thể sôi nổi Các câu lạc bộ cờ vua, cờ tướng, võ thuật, văn nghệ,
…được duy trì và tập luyện thường xuyên, đội tuyển thể dục thể thao tham gia kìthi đạt kết quả tốt” [11, tr.6]
Nối tiếp những kết quả đã đạt được, năm học 2020 - 2021 thầy và trò nhàtrường quyết tâm thi đua “Thầy dạy tốt - Trò học tốt”; thực hiện tốt các phongtrào “Đổi mới quản lý - Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện”
2 Lý luận quản lý dựa vào nhà trường
Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý như: “Quản lý là sự tác động có
tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng và khách thể quản lýnhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực, các thời cơ của tổ chức để đạtmục tiêu đặt ra trong điều kiện môi trường đang biến động” [4, tr.92]
Theo từ điển Tiếng Việt thông dụng, thuật ngữ quản lý được định nghĩalà: “Tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định” [12,tr.410]
“Quản lý là một hoạt động có kế hoạch, có chủ đích, hợp quy luật của chủthể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả các tiềm năng, các
cơ hội của tổ chức, đưa tổ chức đạt đến mục tiêu đã xác định Nói cách khác,quản lý là quá trình thực hiện các chức năng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểmtra để đưa tổ chức đạt đến mục tiêu đã đề ra.” [5, tr.72]
Trường học là tổ chức cơ sở trực tiếp làm công tác giáo dục và đào tạo, là
tế bào cơ bản của hệ thống giáo dục của từng địa phương và của quốc gia, là hệthống bộ phận trong hệ thống giáo dục quốc dân Mọi hoạt động quản lý của cáccấp quản lý giáo dục đều phải hướng về trường học
Trang 9Quá trình quản lý trong nhà trường được xem như một thể thống nhất toànvẹn, có các thành tố quan hệ mật thiết với nhau rất chặt chẽ “Quản lý nhà trường
là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức
là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục
và đào tạo đối với ngành giáo dục, thế hệ trẻ và từng học sinh” [5, tr.83]
Quản lý trường học là quá trình tác động có ý thức, có kế hoạch và hướngđích của chủ thể quản lý đến cán bộ, giáo viên, học sinh và đến tất cả các mặthoạt động của đời sống nhà trường
Thực chất đó là quá trình tác động lên toàn bộ các thành tố của quá trìnhgiáo dục (bao gồm: Quản lý kế hoạch, quản lý chuyên môn, quản lý nhân lực;quản lý tài chính, tài sản nhằm đảm bảo sự vận hành tối ưu của quá trình giáodục, đạt tới các mục tiêu quản lý đã đề ra
“Quản lý dựa vào nhà trường là cách thức quản lý giáo dục nhằm phâncấp quản lý tới cấp độ nhà trường, thu hút sự tham gia của các thành viên trong
và ngoài nhà trường vào việc ra quyết định quản lý đối với các hoạt động củanhà trường hướng tới mục tiêu cao nhất là nâng cao hiệu quả và chất lượng giáodục” [1, tr.201]
3 Thực trang quản lý dựa vào nhà trường
* Điểm mạnh
- Xây dựng văn hóa nhà trường.
Báo cáo Tổng kết năm học 2019-2020 của trường Trần Văn Ơn chỉ rõ: “Cảgiáo viên và hiệu trưởng đều cho rằng, họ vẫn chưa thực sự biết rõ về tầm nhìn,
sứ mệnh của nhà trường cũng như chưa thấy tầm nhìn, sứ mệnh được thể hiệntrong các hoạt động thường ngày của nhà trường và tầm nhìn đó họ ít tham dự
để xây dựng và chưa được khuyến khích tạo điều kiện truyền bá Điều đó chothấy việc xây dựng, chia sẻ sứ mệnh, tầm nhìn của nhà trường trên thực tế còn
có những điểm chưa phù hợp và cần có những biện pháp cụ thể để giải quyếtnhững điểm chưa phù hợp đó” [11, tr.8]
Trang 10Nhà trường đã xây dựng được văn hóa chia sẻ, thể hiện ở sự đồng thuậncủa đội ngũ giáo viên với những quyết định của ban giám hiệu nhà trường Nhàtrường đã tạo một môi trường làm việc thuận lợi và giáo viên nhận được sự tạođiều kiện của hiệu trưởng.
- Xây dựng và phát huy vai trò của Hội đồng trường
Báo cáo Tổng kết năm học 2019-2020 của trường Trần Văn Ơn chỉ rõ
“Giáo viên, cán bộ quản lý nhà trường đều nhận thức rõ sự tồn tại của Hội đồngtrường trong tổ chức của trường tiểu học Giáo viên, cán bộ nhà trường đều có sựnhất trí cao về thành phần hiện tại của Hội đồng trường Họ đều thống nhất vớithành phần Hội đồng trường như trong quy định của Luật giáo dục Việt Nam.Thành phần của Hội đồng trường bao gồm: Hiệu trưởng, đại diện Công đoàn,Đoàn thanh niên, tổ chuyên môn Hội đồng trường đã phát huy vai trò trongnhững quyết định quan trọng của trường, tổ chức họp từ 2 lần trở lên trong mộtnăm học, từng bước nâng cao chất lượng trong các buổi sinh hoạt” [11, tr.8]
- Thực hiện chức năng ra quyết định trong quản lý nhà trường.
Toàn thể cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên trường Trần Văn Ơn đềucho rằng nhà trường đã thực hiện tốt việc ra các quyết định quản lý Những nộidung về sứ mệnh, tầm nhìn của nhà trường; Kế hoạch phát triển chiến lược, kếhoạch hành động cụ thể của nhà trường đều được thực hiện tốt Nhà trưỡng đãchủ động ra quyết định đối với các vấn đề quan trọng, như: tài chính, nhân sự,dạy và học, hợp tác qua đó từng bước chất lượng quản lý được nâng cao
- Vai trò của hiệu trưởng trong quản lý nhà trường.
Hiệu trưởng là người đứng đầu nhà trường, là người cầm quân; con chimđầu đàn của tập thể sư phạm Là người giỏi về chuyên môn, tấm gương sáng vềphẩm chất, có năng lực quản lý Hiệu trưởng là người do cơ quan nhà nước cóthẩm quyền bổ nhiệm, là người đại diện cho quyền lực nhà nước điều hành vàchịu trách nhiệm về mọi hoạt động của nhà trường
Hiệu trưởng đã nhận thức được vai trò bản thân là người kết nối các thànhphần tham gia trong quá trình quản lý nhà trường Nhìn chung, Hiệu trưởng