Tiết 6: Trong lòng mẹ

Về kiến thức Giúp học sinh - Tiếp tục hiểu đợc tình cảnh đáng thơng và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú bé Hồng, cảm nhận đợc tình yêu thơng mãnh liệt của chú đối với mẹ - Hiểu đợc vă

Tiết 6 – Trong lòng mẹ ( Tiết 2 )

- Nguyên Hồng-

I Mục tiêu tiết học

1 Về kiến thức

Giúp học sinh

- Tiếp tục hiểu đợc tình cảnh đáng thơng và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú bé

Hồng, cảm nhận đợc tình yêu thơng mãnh liệt của chú đối với mẹ

- Hiểu đợc văn hồi kí và ngòi bút tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm của

Nguyên Hồng

2 Về kỹ năng

- Rèn các kĩ năng phân tích nhân vật, khái quát đặc điểm tính cách qua lời nói, nét mặt, tâm trạng, phân tích cách kể chuyện kết hợp nhuần nhuyễn với tả tâm trạng, cảm xúc bằng lời văn thống thiết

- Củng cố hiểu biết về thể loại tự truyện – hồi kí; có thể so sánh với bài “ Tôi đi học”

3 Về thái độ

Yêu thơng, trân trọng những cảm thông thiêng liêng đẹp đẽ sâu nặng của cậu bé đối với

mẹ, biết căm phẫn trớc sự tàn nhẫn của những cổ tục đối với con ngời và từ đó cảm thông với thân phận của ngời phụ nữ, cảm nhận chủ nghĩa nhân đạo thống nhất của Nguyên Hồng dành cho phụ nữ và trẻ em

II Chuẩn bị của thầy và trò

1 Chuẩn bị của thầy

- Sách giáo khoa, sách giáo viên, Giáo án

- Đọc và tìm hiểu thêm những t liệu về cuộc đời nhà văn Nguyễn Hồng

- Chân dung nhà văn Nguyễn Hồng

2 Chuẩn bị của trò

- Sách giáo khoa, bài soạn

- Tóm tắt truyện

III Nội dung và tiến trình tiết dạy

1 ổn định tổ chức ( 1 phút )

2 Bài mới

*Dẫn vào bài: Ai cha từng chịu cảnh mô côi cha, chỉ còn mẹ mà mẹ cũng phải xa con thì

không dễ dàng đồng cảm sâu xa với tình cảm đáng thơng và tâm hồn nông nàn, tình cảm mãnh liệt của chú bé Hồng đối với ngời mẹ khốn khổ của mình

Tiết 1

Hết tiết 1

thiệu chung

1 Tác giả

2 Tác phẩm

a) Xuất xứ, vị trí đoạn trích b) Chủ đề

c) Thể loại, ngôi kể d) Bố cục

tích đoạn trích

Tiết 2

GV: Trong phần đầu đoạn trích, Nguyên Hồng đã sử

dụng rất nhuần nhị thủ pháp nghệ thuật đối lập, em

hãy chỉ rõ

HS: Phát hiện, trả lời

GV:Rắp tâm tanh bẩn, sự hả hê của ngời cô trong trò

đùa tại ác >< tâm trạng đau đớn, xót xa, tình yêu

mãnh liệt của Hồng

(?) Tìm những từ ngữ về phản ứng của Hồng trớc

những lời nói, cử chỉ của bà cô ?

(?) Phân tích diễn biến tâm trạng, cảm xúc của Hồng

qua những phản ứng ấy ?

HS: Suy nghĩ, phân tích - > trả lời

GV: Trớc những câu hỏi đầu tiên, Hồng toan trả lời

có những cúi đầu không đáp - > nhận ra sự lừa lọc,

giả dối trong giọng nói nên cúi đầu tìm cách đối phó:

từ chối với những lí do rõ ràng

Trớc những câu hỏi, lời khuyên nh “ muối xát kim

châm ” chứa đầy sự mỉa mai chua cay, lòng bé Hồng

thắt lại vì đau đớn, tủi nhục, khoé mắt cay cay, nớc

mắt ròng ròng rớt xuống hai mép, chan hoà đầm đìa ở

cổ - > xuc động vì thơng mẹ, thơng thân

CH gợi mở : Tại sao lại là “ cời dài trong tiếng

khóc” ?

GV: Trong hoàn cảnh ấy, trớc bà cô, bé Hồng nhỏ bé

yếu ớt mà kiên cờng, đau đớn mà tự hào và vẫn dào

dạt niềm tin yêu ngời mẹ khốn khổ của mình

Sau câu trả lời là câu chuyện về mẹ đợc kể với vẻ mặt

tơi cời của bà cô, bé Hồng cổ đã nghẹn lại, khóc

không ra tiếng - > dồn dập oán hờn, nỗi uất hận càng

sâu “ giá hủ tục kia ”

(?) Theo em có thể lí phải nh thế nào về những phản

ứng ấy của bé Hồng ?

HS: Phân tích

GV: Chốt - >

Chuyển ý: Và mọi dồn nét ấy bùng nổ trong lần gặp

mẹ tình cờ

HS: Đọc “ Nhng đến ngày giỗ đầu thầy tôi sa mạc

”

( ? ) Con hình dung, tởng tợng nh thế nào về tâm

trạng của bé Hồng khi chạy theo xe kéo có ngời đàn

bà giống mẹ ?

HS: Suy nghĩ – bộc lộ ý kiến

GV: Bình, chốt: tiếng gọi “ mẹ ơi ” cuống quýt

mừng tủi xót xa đau đớn, hi vọng Tiếng gọi vang lên

1- Nhân vật bà cô trong cuộc đối thoại với chú bé Hồng

2- Tình yêu thơng mãnh liệt của

bé Hồng đối với ngời mẹ bất hạnh

a- ý nghĩ, cảm xúc của bé Hồng

khi trả lời ngời cô

- Cúi đầu không đáp

- Cời dài trong tiếng khóc

- Nớc mắt ròng ròng, chan hoà ->ý thức đợc vì bé là vai dới, phận con cháu-> ngoan, đáng mến -> hiểu đợc bản chất của bà cô-> chủ đông ngắt cuộc hội thoại-> yêu thơng, muốn bảo vệ mẹ

- Cời dài trong tiếng khóc ->Yếu ớt mà kiên cờng, đau đớn

mà tự hào -> tin yêu mẹ

- Cổ nghẹn lại, khóc không tiếng

- Muốn nghiền, nhai, cắn những

cổ tục-> nguyên nhân sâu xa làm khổ mẹ

->t/d của nói quá->tăng sức biểu cảm, nhấn mạnh

-> là em bé yêu mẹ sâu sắc-> hiếu thảo

- > tình yêu thơng mẹ + nỗi óan hờn cổ tục phong kiến càng dồn dập

-> Bé Hồng tin mẹ, thơng mẹ và

giữa đờng thể hiện sự khát khao tình mẹ, gặp mẹ đang

cháy bỏng trong tâm hồn non nớt của đứa trẻ mồ côi

( ? ) Hi vọng ấy đã đợc đến trả bằng hạnh phúc bất

ngờ tột cùng nhận đúng mẹ mình lúc ấy vì sao bé

Hồng lại khóc ?

Giọt nớc mắt ấy có gì khác với giọt nớc mắt khi đứng

trớc ngời cô ?

HS: Suy nghĩ, so sánh, phân tích

(? ) Cảm giác sung sớng đến cực điểm của đứa con

khi ở trong lòng mẹ đợc diễn tả nh thê nào ? Em hãy

tìm chi tiết, hình ảnh và phân tích ?

GV: Sự sung sớng vô bờ dào dạt, miên man đợc nằm

trong lòng mẹ, đợc cảm nhận bằng tất cả giác quan

Chú bé Hồng bồng bềnh trong cảm giác hạnh phúc,

rạo rực không mảy may nghĩ ngợi gì Những lời cay

độc của ngời cô, những tủi cực vừa qua chìm đi giữa

dòng cảm xúc miên man ấy

-> Khát thèm, mãn nguyện, tự hào

( ? ) Có thể nói chơng truyện “ Trong lòng mẹ” thấm

đợm chất trữ tình đợc không ?

Nhiều học sinh nêu ý kiến

GV: Chốt – Tình huống, nôi dung truyện; hoàn cảnh

đáng thơng câu chuyện về ngời mẹ phải âm thầm chịu

đựng nhiều cay đắng, thành kiến tàn ác, tình yêu

th-ơng, tin cậy của chú bé dành cho mẹ

- Dòng cảm xúc phong phú của bé Hồng:

Xót xa tủi nhục, căm giận sâu sắc, quyết liệt, tình yêu

thơng nồng nàn thắm thiết

- Cách thể hiện của tác giả

+Kết hợp kể + biểu cảm

+ Các hình ảnh thể hiện cảm xúc, so sánh ấn tợng

giàu sức gợi cảm

+ Lời văn ( say mê khác thờng nh đợc viết trong

dòng cảm xúc mơn man, dào dạt )

( ? ) Em hiểu thế nào về hồi kí – tự truyện ?

- > Một thể kí ngời viết kể lại những chuyện, những

điều chỉnh đã trải qua, chứng kiến

yêu mẹ mãnh liệt, sâu sắc ( Cách miêu tả tâm lí chân thực, sinh động, cảm xúc mạnh mẽ)

b) Cảm giác sung sớng cực điểm khi đợc ở trong lòng mẹ.

- Đuổi theo xe lập cập, bối rối

- Oà lên khóc nức nở

-> Dỗi hờn mà hạnh phúc, tức tởi

mà mãn nguyện.

- Ngắm nhìn mẹ

- Cảm giác mơn man khắp da thịt

- Hơng thơm vừa lạ lùng vừa gần gũi từ mẹ

- Bồng bềnh trong cảm giác sung sớng không mảy may nghi ngờ

->.Tất cả các giác quan nh đều thức dậy để đón nhận hơi ấm của tình mẹ

- > Hồng nh sống trong thế giới

bừng nở hồi sinh, dịu dàng kỉ niệm, ấm áp tình mẫu tử

3) Chất trữ tình thắm đợm

ch-ơng truyện

- Tình huống, nội dung

- Dòng cảm xúc phong phú của bé Hồng

- Cách thể hiện của tác giả

4) Củng cố, luyện tập

Bằng đoạn trích “ Trong lòng mẹ” em hãy chứng

minh nhận định: Nguyễn Hồng là nhà văn của phụ nữ

và nhi đồng

GV : - Ông viết nhiều về phụ nữ và nhi đồng

- Dành cho họ tấm lòng chan chứa yêu thơng và

thái độ năng niu trân trọng

- Diễn tả thắm thía nỗi cơ cực, tủi nhục mà phụ

nữ và nhi đồng phải gánh chịu

- Thấu hiểu và trân trọng vẻ đẹp tâm hồn, đức

tính cao quý của phụ nữ, nhi đồng

5) Dặn dò

- Thuộc ghi nhớ

- Viết đoạn văn nêu cảm nhận nổi bật nhất về mẹ

- Soạn “ Tức nớc vỡ bờ ”

1 Nội dung

- Kỷ niệm tuổi thơ cay đắng

- Tình yêu mẹ tha thiết

2 Nghệ thuật

- Cách kể + biểu cảm nhuần nhuyễn

- Cách so sánh tài tình gây ấn t-ợng, giàu sức gợi cảm

- Lời văn say mê, dạt dào, nồng thắm tha thiết

IV Luyện tập