Tiết 7: trong lòng mẹ (tiết 2)

Về kiến thức: Giúp HS: - Tiếp tục hiểu đợc tình cảnh đáng thơng và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú bé Hồng, cảm nhận đợc tình yêu thơng mãnh liệt của chú đối với mẹ.. Về thái độ: Yêu

Tiết 6

Trong lòng mẹ (tiết 2)

I/ Mục tiêu bài học:

1 Về kiến thức: Giúp HS:

- Tiếp tục hiểu đợc tình cảnh đáng thơng và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú bé Hồng, cảm nhận

đợc tình yêu thơng mãnh liệt của chú đối với mẹ

- Hiểu đợc văn hồi kí và ngòi bút tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm của Nguyên Hồng

2 Về kĩ năng:

- Rèn các kĩ năng phân tích nhân vật, khái quát đặc điểm tính cách qua lời nói, nét mặt, tâm trạng; phân tích cách kể chuyện kết hợp nhuần nhuyễn với tả tâm trạng, cảm xúc bằng lời văn thống thiết

- Củng cố hiểu biết về thể loại tự truyện – hồi kí; có thể so sánh với bài “Tôi đi học”

3 Về thái độ:

Yêu thơng, trân trọng những tình cảm thiêng liêng đẹp đẽ sâu nặng của cậu bé đối với mẹ, biết căm phẫn với sự tàn nhẫn của những cổ tục đối với con ngời và từ đó cảm thông với thân phận của ngời phụ nữ, cảm nhận cchủ nghĩa nhân đạo thống thiết của Nguyên Hồng dành cho phụ nữ và trẻ em

II/ Chuẩn bị của thầy và trò:

1 Chuẩn bị của thầy:

- SGK, SGV, giáo án

- Đọc và tìm hiểu thêm những t liệu về cuộc đời hà văn Nguyên Hồng

- Chân dung nhà văn Nhuyên Hồng

2 Chuẩn bị của trò:

- SGK,bài soạn

- Tóm tắt truyện

III/ Nội dung và tiến trình tiết dạy:

1 ổn định tổ chức: (1phút)

2 Bài mới:

 Dẫn vào bài: Ai cha từng chịu cảnh mồ côi cha, chỉ còn mẹ mà mẹ phải xa con thì không dễ

dàng đồng cảm sâu xa với tình cảnh đáng thơng và tâm hồn nồng nàn, tình cảm mãnh liệt của chú

bé Hồng đối với ngời mẹ khốn khổ của mình

TG Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

Tiết 1

Hết tiết 1

Tiết 2

GV: Trong phần đầu đoạn trích, Nguyên Hồng

đã sử dụng rất nhuần nhị thủ pháp NT đối lập,

em hãy chỉ rõ?

HS: phát hiện, trả lời

 Định hớng: Rắp tâm tanh bẩn, sự hả hê của

ngời cô trong trò đùa tai ác > < tâm trạng đau

đớn, xót xa, tình yêu mẹ mãnh liệt của Hồng

I/ Giới thiệu chung:

1 Tác giả

2 Tác phẩm

a Xuất xứ, vị trí đoạn trích

b Chủ đề

c Thể loại, ngôi kể

d Bố cục

II/ Phân tích đoạn trích:

1 Nhân vật bà cô trong cuộc đối thoại với chú bé Hồng

2 Tình yêu thơng mãnh liệt của bé Hồng

đối với ngời mẹ bất hạnh

a ý nghĩ, cảm xúc của bé Hồng khi trả lời ngời cô.

- Cúi đầu không đáp

- Cời dài trong tiếng khóc

( ? ) Tìm những từ ngữ nói về phản ứng của

Hồng trớc những lời nói, cử chỉ của bà cô?

( ? ) Phân tích diễn biến tâm trạng, cảm xúc của

Hồng qua những phản ứng ấy?

HS suy nghĩ, phân tích  trả lời

 ĐH: - Trớc những câu hỏi đầu tiên, Hồng

toan trả lời có nhng cúi đầu không đáp  nhận

ra sự lừa lọc, giả dối trong giọng nói nên cúi đầu

tìm cách đối phó: từ chối với lí do rõ ràng

- Trớc những câu hỏi, lời khuyên nh

“muối sát kim châm” chứa đầy sự mỉa mai chua

cay, lòng bé Hồng thắt lại vì đau đớn, tủi nhục,

khoé mắt cay cay, nớc mắt ròng ròng rớt xuống

hai mép, chan hoà đầm đìa ở cổ  xúc động vì

thơng mẹ, thơng thân

(?) Câu hỏi gợi mở: Tại sao lại là “Cời dài trong

tiếng khóc”?

 ĐH: Trong hoàn cảnh ấy, trớc bà cô, bé Hồng

nhỏ bé yếu ớt mà kiên cờng, đau đớn mà tự hào

và vẫn dào dạt niềm tin yêu ngời mẹ khốn khổ

của mình

GV: Sau câu hỏi lài là câu chuyện về mẹ đợc kể

với vẻ mặt tơi cời của bà cô, bé Hồng cổ đã

nghẹn lại, khóc không ra tiếng  dồn đập oán

hờn, nỗi uất hận sâu sắc: “gioá hủ tục kia…””

( ? ) Em có thể lí giải ntn về những phản ứng ấy

của bé Hồng?

HS phân tích

GV chốt 

Chuyển ý: Và mọi dồn nén ấy bùng nổ trong lần

gặp mẹ tình cờ

Hs đọc: “ Nhng đến ngày giỗ đầu thầy tôi…”…”sa

mạc”

( ? ) Em hình dung, tởng tợng ntn về tâm trạng

của bé Hồng khi chạy theo xe kéo có ngời đàn

bà giống mẹ?

HS suy nghĩ, bộc lộ ý kiến

GV bình, chốt: Tiếng gọi “mẹ ơi…””cuống quýt ,

mừng tủi, xót xa đau đớn, hy vọng Tiếng gọi

vang lên giữa đờng thể hiện sự khát khao tình

mẹ, gặp mẹ đang cháy bỏng trong tâm hồn non

nớt của đứa trẻ mồ côi

( ? ) Hy vọng ấy đã đợc đền trả bằng HP bất ngờ

tột cùng Nhận đúng mẹ mình vào lúc ấy nhng vì

sao bé Hồng lại khóc? Giọt nớc mắt ấy có gì

khác với giọt nớc mắt khi đứng trớc ngời cô?

HS suy nghĩ, so sánh, phân tích

( ? ) Cảm giác sung sớng đến cực điểm của đứa

con khi ở trong lòng mẹ đợc diễn tả ntn? Em hãy

tìm những chi tiết, h/a và phân tích?

 ĐH: Sự sung sớng vô bờ dào dạt, miên man

đợc nằm trong lòng mẹ, đợc cảm nhận bằng tất

cả giác quan Chú bé Hồng bồng bềnh trong cảm

giác sung sớng, rạo rực, không mảy may nghĩ

 đối phó, chịu đựng

- Nớc mắt ròng ròng, chan hoà

 xúc động, thơng mẹ, thơng thân

- Cời dài trong tiếng khóc

 yếu ớt mà kiên cờng đau đớn mà tự hào

 tin yêu mẹ

- Cổ nghẹn lại, khóc không ra tiếng

- Muốn nghiền, nhai, cắn, nghiến những hủ tục

 tình yêu thơng mẹ + nỗi oán hờn những

hủ tục pk càng dồn dập

 Bé Hồng tin mẹ, thơng mẹ và yêu mẹ mãnh liệt, sâu sắc

b Cảm giác sung sớng cực điểm khi đợc ở trong lòng mẹ

- Đuổi theo xe lập cập, bối rối

- Oà lên khóc nức nở

 Dỗi hờn mà hạnh phúc, tức tởi mà mãn nguyện

- Ngắm nhìn mẹ

- Cảm giác mơn man khắp da thịt

- Hơng thơm vừa lạ lùng vừa gần gũi từ mẹ

- Bồng bềnh trong cảm giác xung sớng

ngợi gì Những lời cay độc của ngời cô, những

tủi cực vừa qua chìm đi giữa dòng cảm xúc miên

man ấy

( ? ) Có thể nói chơng truyện “ Trong lòng mẹ”

thấm đợm chất trữ tình đợc không?

HS nêu ý kiến

GV chốt:

- Tình huống, nội dung truyện: hoàn cảnh đáng

thơng, câu chuyện về ngời mẹ phải âm thầm

chịu đựng nhiều cay đắng, thành kiến tàn ác; TY

thơng, tin cậy của chú bé dành cho mẹ

- Dòng cảm xúc phong phú của bé Hồng: xót xa

tủi nhục, căm giận sâu sắc, quyết liệt, TY thơng

nồng nàn thắm thiết

- Cách thể hiện của tác giả:

+ Kết hợp kể + biểu cảm

+ Các h/a thể hiện cảm xúc, so sánh ấn tợng

giàu sức gợi cảm

+ Lời văn( say mê khác thờng nh đợc viết trên

dòng cảm xúc mơn man, dào dạt)

( ? ) Em hiểu thế nào về hồi kí – tự truyện?

 ĐH: Một thể kí, ngời viết kể lại những

chuyện, những điều chính mình đã trải qua, đã

chứng kiến

4 Củng cố, luyện tập:

CM nhận định: Nguyên Hồng là nhà văn của

phụ nữ và nhi đồng.

 ĐH:

- Ông viết nhiều về phụ nữ và nhi đồng

- Dành cho họ tấm lòng chan chứa yêu thơng và

thái độ nâng niu, trân trọng

- Diễn tả thấm thía nỗi cơ cực, tủi nhục mà phụ

nữ và nhi động phải gánh chịu

- Thấu hiểu và trân trọng vẻ đẹp tâm hồn, đức

tính cao quý của phụ nữ và nhi đồng

5 Dặn dò:

- Thuộc ghi nhớ

- Viết đoạn văn nêu cảm nhận nổi bật nhất về

mẹ

- Soạn “ Tức nớc vỡ bờ”

 TG tâm hồn đợc hồi sinh, cháy bỏng nỗi khát thèm, mãn nguyện, tự hào…”

3 Chất trữ tình thấm đợm chơng truyện:

- Tình huống, nội dung: đáng thơng

- Dòng cảm xúc phong phú của bé Hồng

- Cách thể hiện của tác giả: lời văn thống thiết, từ ngữ giàu h/a, kết hợp kể + BC

III/ Tổng kết:

1 Nội dung:

- Kỷ niệm tuổi thơ cay đắng

- Tình yêu mẹ tha thiết

2 Nghệ thuật:

- Cách kể + BC nhuần nhuyễn

- Cách so sánh tài tình, gây ấn tợng, giàu sức gợi cảm

- Lời văn say mê, dạt dào, nồng nàn, tha thiết

IV/ Luyện tập: