Đặc điểm tâm lý nông dân lào cai và ý nghĩa của việc nắm vững những đặc điểm tâm lý của nông dân lào cai trong công tác tuyên truyền

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Tâm lý của mỗi cộng đồng được hình thành trên cơ sở hoạt động và giao tiếp trong những điều kiện kinh tế xã hội cụ thể. Những điều kiện tự nhiên như địa lý, khí hậu và xã hội quy định nên những phương thức hoạt động và giao tiếp của cộng đồng tạo nên những đặc điểm riêng mang tính chất của mỗi vùng miền. Dân số Lào Cai hiện nay có 648,3 nghìn người, trong đó nông dân là 497.677 người, chiếm 79,11% dân số toàn tỉnh, có nhiều dân tộc sinh sống, là một tỉnh vùng núi nằm ở phía Bắc Tổ quốc, cách thủ đô Hà Nội 296 km theo đường sắt và 345 km theo đường bộ, đây là nơi hội tụ giao thoa văn hoá của các vùng miền, với những điều kiện về địa lý, khí hậu, đã tạo cho người nông dân Lào Cai có những nét đặc trưng riêng trong giao tiếp, sinh hoạt và những đặc điểm tâm lý khác với nông dân trong cả nước. Trong công cuộc đổi mới hiện nay, nông dân Lào Cai nói riêng và tầng lớp nông dân cả nước nói chung, đang có những đóng góp quan trọng trong sự phát triển kinh tế của địa phương và đất nước. Tuy nhiên, những ảnh hưởng của tư tưởng của tàn dư phong kiến, cùng với yếu tố tâm lý của người nông dân chân lấm tay bùn đang có những ảnh hưởng tiêu cực trong sự nghiệp công nghiệp hoá ở nông thôn hiện nay. Vì vậy, việc nghiên cứu và tìm hiểu đặc điểm tâm lý của nông dân nói chung và nông dân Lào Cai nói riêng là một việc làm mang ý nghĩa quan trọng của những nhà quản lý, những người làm công tác tuyên truyền hiện nay. Là một người con sinh ra và lớn lên trên quê hương Lào Cai, qua thực tiễn cuộc sống cũng như trong quá trình tiếp xúc với những người nông dân mộc mạc và thân thiện, tuy không giàu về tiền bạc, nhưng nặng tình nghĩa, tối lửa tắt đèn có nhau, họ luôn đoàn kết xây dựng cuộc sống phát triển kinh tế làm giàu cho chính bản thân và quê hương. Xuất phát từ những tình cảm đó, bản thân lựa chọn vấn đề: “Đặc điểm tâm lý nông dân Lào Cai và ý nghĩa của việc nắm vững những đặc điểm tâm lý của nông dân Lào Cai trong công tác tuyên truyền” làm tiểu luận môn học, qua đó giúp cho mọi người hiểu hơn về cuộc sống của người Lào Cai

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Tâm lý của mỗi cộng đồng được hình thành trên cơ sở hoạt động và giaotiếp trong những điều kiện kinh tế - xã hội cụ thể Những điều kiện tự nhiênnhư địa lý, khí hậu và xã hội quy định nên những phương thức hoạt động vàgiao tiếp của cộng đồng tạo nên những đặc điểm riêng mang tính chất của mỗivùng miền

Dân số Lào Cai hiện nay có 648,3 nghìn người, trong đó nông dân là497.677 người, chiếm 79,11% dân số toàn tỉnh, có nhiều dân tộc sinh sống, làmột tỉnh vùng núi nằm ở phía Bắc Tổ quốc, cách thủ đô Hà Nội 296 km theođường sắt và 345 km theo đường bộ, đây là nơi hội tụ giao thoa văn hoá củacác vùng miền, với những điều kiện về địa lý, khí hậu, đã tạo cho người nôngdân Lào Cai có những nét đặc trưng riêng trong giao tiếp, sinh hoạt và nhữngđặc điểm tâm lý khác với nông dân trong cả nước

Trong công cuộc đổi mới hiện nay, nông dân Lào Cai nói riêng và tầnglớp nông dân cả nước nói chung, đang có những đóng góp quan trọng trong

sự phát triển kinh tế của địa phương và đất nước Tuy nhiên, những ảnhhưởng của tư tưởng của tàn dư phong kiến, cùng với yếu tố tâm lý của ngườinông dân chân lấm tay bùn đang có những ảnh hưởng tiêu cực trong sựnghiệp công nghiệp hoá ở nông thôn hiện nay Vì vậy, việc nghiên cứu và tìmhiểu đặc điểm tâm lý của nông dân nói chung và nông dân Lào Cai nói riêng

là một việc làm mang ý nghĩa quan trọng của những nhà quản lý, nhữngngười làm công tác tuyên truyền hiện nay

Là một người con sinh ra và lớn lên trên quê hương Lào Cai, qua thựctiễn cuộc sống cũng như trong quá trình tiếp xúc với những người nông dânmộc mạc và thân thiện, tuy không giàu về tiền bạc, nhưng nặng tình nghĩa, tốilửa tắt đèn có nhau, họ luôn đoàn kết xây dựng cuộc sống phát triển kinh tếlàm giàu cho chính bản thân và quê hương

Xuất phát từ những tình cảm đó, bản thân lựa chọn vấn đề: “Đặc điểm tâm

lý nông dân Lào Cai và ý nghĩa của việc nắm vững những đặc điểm tâm lý của nông dân Lào Cai trong công tác tuyên truyền” làm tiểu luận môn học,

qua đó giúp cho mọi người hiểu hơn về cuộc sống của người Lào Cai

2 Mục đích nghiên cứu

Phân tích rõ những mặt hạn chế, mặt tích cực về tâm lý của người nôngdân nói chung và nông dân Lào Cai nói riêng từ đó đưa ra các giải pháp nângcao cách tiếp thu chính sách, pháp luật của Đảng và nhà nước; giúp người dân

có những tâm lý tư tưởng tốt phù hợp trong công cuộc công nghiệp hóa, hiệnđại hoá nông nghiệp và nông thôn và trong thời kỳ đổi mới

3 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Tiểu luận phân tích một số đặc điểm tâm lý cơ bản của nông dân nóichung và nông dân Lào Cai nói riêng

4 Cơ sở lý luận:

Trên cơ sở lý luận cơ bản về nông dân và giai cấp nông dân

5 Phương pháp nghiên cứu:

Đề tài sử dụng các phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử,phương pháp lôgíc kết hợp với các phương pháp lịch sử, phân tích, tổng hợp

6 Kết cấu của tiểu luận:

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phần nộidung tiểu luận gồm 03 chương

NỘI DUNG CHƯƠNG I MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ GIAI CẤP NÔNG DÂN

1.1 Khái niệm giai cấp nông dân

Nông dân bao gồm những tập đoàn người sản xuất nhỏ hoặc làm thuêcho địa chủ và cho phú nông trong nông nghiệp dựa trên chế độ chiếm hữu tưnhân về ruộng đất Tính chất "tự túc, tự cấp", "tự sản, tự tiêu" và sự giới hạnphạm vi địa lí trong làng xã, nông trại địa phương là đặc tính của nông nghiệpsản xuất nhỏ và của giai cấp nông dân

Trong chế độ phong kiến, nông dân là lực lượng sản xuất chính và cũng làgiai cấp cơ bản bị áp bức trong xã hội Vốn là những người sản xuất nhỏ và bị hạnchế trong tầm nhìn hẹp của làng xã, họ thường bị thụ động trước các vấn đề xã hội

và trước các cuộc cách mạng xã hội Là lực lượng sản xuất cơ bản của xã hội,song trước sau họ vẫn không thay đổi được phương thức sản xuất, năng lực sảnxuất, không có khả năng đưa ra một phương thức sản xuất và một hình mẫu xã hộitiến bộ hơn Vì vậy, họ không trở thành giai cấp lãnh đạo cách mạng mà chỉ có thểliên minh với giai cấp công nhân, tầng lớp trí thức và các giai tầng xã hội khác,cùng giai cấp công nhân thực hiện cuộc cách mạng giải phóng mình và giải phóngdân tộc, do giai cấp công nhân lãnh đạo

giai cấp nông dân có mô hình sản xuất riêng, một kiểu kết cấu xã hộiriêng, in đậm những thói quen và quan niệm truyền thống, thể hiện đặc biệtdưới chế độ phong kiến; khi đã bị tước đoạt quyền chiếm hữu tư liệu sản xuấtchủ yếu là ruộng đất, người nông dân trở thành người vô sản hay nửa vô sảnnông nghiệp, là kẻ lệ thuộc, bị nô dịch về mọi mặt Song trong chế độ xã hộiphong kiến, về cơ bản, họ vẫn là một nhân tố cách mạng dân tộc - dân chủ,một lực lượng quan trọng góp phần xây dựng vương quyền, bảo vệ nền độclập dân tộc; trong cách mạng xã hội chủ nghĩa và khi xã hội chuyển sang thời

kì quá độ xây dựng chủ nghĩa xã hội thì họ là lực lượng cách mạng quan

trọng, cùng với giai cấp công nhân hợp thành đội quân chủ lực của cách mạng

xã hội chủ nghĩa

Cùng với quá trình phát triển của chủ nghĩa tư bản và nền đại công nghiệp,một bộ phận lớn nông dân chuyển thành công nhân nông nghiệp, hay thoát linông thôn thành công nhân công nghiệp Nhờ những bước tiến vượt bậc củakhoa học - kĩ thuật, tính chất và vai trò của giai cấp nông dân đã có những thayđổi đáng kể Ở các nước phát triển, số lượng nông dân còn lại rất thấp, một số ítchuyển thành chủ trang trại, một số lớn trở thành công nhân nông nghiệp có trithức, có phương tiện kĩ thuật và đạt mức sống cao ở các nước chậm phát triển,giai cấp nông dân vẫn chiếm tỉ lệ cao trong xã hội, điều kiện sống của nông dânrất khổ cực, thậm chí có nơi còn chưa đạt đến mức tối thiểu Ngay cả ở các nướcphát triển, nông dân cũng gặp những khó khăn lớn trong cuộc cạnh tranh gay gắttrong hoàn cảnh toàn cầu hoá hiện nay

1.2 Đặc điểm, vị trí, vai trò của giai cấp nông dân trong cơ cấu xã hội – giai cấp

- Giai cấp nông dân là giai cấp của những người lao động trong lĩnh vựcsản xuất nông nghiệp bao gồm: Trồng trọt , chăn nuôi, lâm nghiệp, ngưnghiệp… Giai cấp nông dân có nhiều ưu điểm như: Lao động rất cần cù, chịukhó, tạo ra lương thực, thực phẩm nuôi sống con người, cung cấp nguyên liệucho công nghiệp và hàng xuất khẩu Là lực lượng chiếm số đông trong xã hội,

và gắn bó lâu đời với cội nguồn của dân tộc nên có nhiều công lao đóng góptrong sự nghiệp to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Trong xãhội cũ, nông dân bị áp bức, bóc lột nặng nề nhất nên họ có tinh thần phảnkháng chống áp bức, bóc lột và bất công

Về hạn chế: Giai cấp nông dân là những người tư hữu nhỏ, tuy nhiên tưhữu của nông dân không đồng nhất với tư hữu của giai cấp bóc lột Dophương thức sản xuất phân tán nên nông dân không có sự liên kết chặt chẽ cả

về kinh tế, tư tưởng và tổ chức Giai cấp nông dân không có hệ tư tưởng độc

lập mà tư tưởng của họ phụ thuộc vào hệ tư tưởng của giai cấp thống trị xãhội Nên nông dân không thể tự mình giải phóng mình Muốn được giảiphóng, nông dân phải tham gia vào khối liên minh và chịu sự lãnh đạo củagiai cấp nông dân.

Nông dân là lực lượng nòng cốt trong quá trình phát triển kinh tế-xã hội,

là những người năng động, sáng tạo, tự chủ trong lao động sản xuất, ứng dụngtiến bộ khoa học kỹ thuật, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp,

là chủ thể trong công cuộc xây dựng đất nước công nghiệp hoá, hiện đại hoá,xây dựng xã hội chủ nghĩa Nhất là hiện nay trong xây dựng nông thôn mới,những năm qua các cấp hội đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận độngnhằm nâng cao nhận thức cho cán bộ, hội viên, nông dân về Chương trìnhmục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới Các cấp hội đã dựa trên yêu cầuthực tiễn, thế mạnh của địa phương nhằm lựa chọn, ưu tiên những tiêu chí cầnthực hiện trước như: vệ sinh môi trường, dạy nghề cho lao động nông thôn,xóa đói giảm nghèo, xây dựng gia đình, thôn, buôn văn hóa gắn với phongtrào xây dựng nông thôn mới Nổi bật nhất phải kể đến là phong trào nôngdân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, được xem là động lực để hội viên, nôngdân tham gia có hiệu quả chương trình xây dựng nông thôn mới Hằng năm,Hội đã vận động hội viên nông dân đăng ký phấn đấu đạt danh hiệu hộ nôngdân; phổ biến và nhân rộng mô hình sản xuất kinh doanh đạt hiệu quả kinh tếcao Mặt khác, các cấp hội còn mở rộng hoạt động tư vấn, hỗ trợ nông dân,tạo ra động lực mới thúc đẩy phong trào thi phát triển

Song song với hoạt động thi đua sản xuất kinh doanh giỏi, các hội viên,nông dân còn tích cực tham gia xây dựng hạ tầng cơ sở như: tự nguyện hiếnđất, đóng góp tiền, công lao động, nguyên vật liệu để xây dựng các công trìnhđiện, đường, trường, trạm, thủy lợi Theo đó, trung bình mỗi năm có hàngngàn km đường, kênh mương nội đồng, công trình cầu, cống, hồ, đập nhỏđược tu sửa thường xuyên và một số công trình được nâng cấp Kết quả trên

đã tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm, nòng cốt của nông dân trong xâydựng nông thôn mới Đặc biệt, các phong trào thi đua Hội nông dân phát động

đã góp phần tập hợp thu hút đông đảo nông dân vào Hội, xây dựng tổ chứchội vững mạnh Mặt khác, đóng góp của hội viên, nông dân đã phát huy đượcvai trò chủ thể của nông dân cùng với chính quyền địa phương cải thiện tìnhhình cơ sở hạ tầng nông thôn đáp ứng nhu cầu đi lại, sản xuất, sinh hoạt củangày càng cao ở khắp các địa phương trên cả nước

CHƯƠNG II:

CƠ SỞ HÌNH THÀNH ĐẶC ĐIỂM TÂM LÝ NGƯỜI NÔNG DÂN

LÀO CAI 2.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội

Tỉnh Lào Cai nằm ở phía Bắc Tổ quốc, cách thủ đô Hà Nội 296 km theođường sắt và 345 km theo đường bộ, phía Bắc tiếp giáp tỉnh Vân Nam TrungQuốc với 203,5 km đường biên giới thuộc địa bàn của 26 xã, trong đó 144,3

km là sông suối và 59,2 km là đất liền; phía Nam giáp tỉnh Yên Bái, phíaĐông giáp tỉnh Hà Giang, phía Tây giáp tỉnh Sơn La và Lai Châu Tỉnh có 1cửa khẩu quốc tế và 1 cửa khẩu quốc gia

Toàn tỉnh có 9 huyện và 1 thành phố với 164 xã phường thị trấn, trong

đó 135 xã vùng cao, 95 xã đặc biệt khó khăn và 171 thôn đặc biệt khó khănthuộc xã vùng II

2.1.2 Điều kiện tự nhiên

Lào Cai nằm trong lưu vực của ba con sông lớn: sông Hồng, sông Chảy,sông Đà, có hàng ngàn suối lớn nhỏ phân bổ tương đối đồng đều đổ về 2 sôngchính là sông Hồng và sông Chảy, có nhiều dãy núi cao nên địa hình bị chiacắt mạnh, tạo nên nhiều thung lũng lớn, nhỏ Địa hình đặc trưng là núi caoxen kẽ với đối núi thấp nên bị chia cắt mạnh Độ cao so với mặt nước biểnthấp nhất 80m, cao nhất 3.143 m tại đỉnh phan si pan Đồi núi có độ dốc trên25˚ chiếm tới 80% Đặc điểm này gây trở ngại rất lớn cho sản xuất nôngnghiệp do sự sói mòn rửa trôi đất mạnh;

Chế độ khí hậu nhiệt đới gió mùa rõ rệt, nhiệt độ trung bình hàng năm22-24°c (cao nhất 36°c, thấp nhất 10°c, có nơi dưới 0°c như Sa Pa) Lượngmưa trung bình năm trên 1.700 mm Do địa hình phức tạp, phân tầng độ caolớn đã tạo nên cho Lào Cai một môi trường thiên nhiên đa dạng với các tiểukhí hậu ôn đới, cận ôn đới rất phù hợp để phát triển trồng trọt, chăn nuôi và

du lịch (như Sa Pa, Bắc Hà)

Toàn tỉnh có 638.389,59 ha đất tự nhiên, trong đó đất sản xuất nông

nghiệp 83.395,55ha đất nông nghiệp (chiếm 113,06%), đất lâm nghiệp 333.604,61 ha (chiếm 52,25%), đất nuôi trồng thuỷ sản 2.068,23 ha (chiếm 0,32%), đất nông nghiệp khác 67,24 ha, đất phi nông nghiệp 36.939,3 ha (chiếm 5,78%), đất chưa sử dụng 182.314,66 ha (chiếm 28,55%) Đất có độ

phì tương đối cao, bao gồm 10 nhóm với 30 loại đất chính phù hợp với nhiềuloại cây trồng Những đặc trưng đó đã tạo cho Lào Cai một môi trường thiên

nhiên rất đa dạng, nhiều hệ động thực vật phong phú với những nguồn genquý hiếm và các tiểu vùng khí hậu nhiệt đới, cận ôn đới, ôn đới rất thích hợpcho phát triển kinh tế đặc biệt là nông lâm nghiệp và du lịch.

Về tài nguyên khoáng sản, Lào Cai giàu tiềm năng, ưu thế hơn các tỉnhmiền núi phía Bắc, có khoảng 35 loại khoáng sản và 130 điểm quặng đãđược phát hiện, các mỏ khoáng sản có trữ lượng lớn tập trung ở vùng thấpthuận lợi cho khai thác và vận chuyển Nguồn thuỷ năng dồi dào với 4sông chính và trên 100 suối và hàng nghìn khe lạch khác có trữ lượng nướcmặt khoảng 9,5 tỷ m3

Xuất phát từ những đặc điểm tự nhiên đó, có thể nói Lào Cai có các lợithế cơ bản sau:

Một là, khí hậu rất đa dạng, một số vùng đất đai màu mỡ phù hợp phát

triển nhiều loại cây ăn quả, cây công nghiệp, hoa, rau

Hai là, Lào Cai có cửa khẩu quốc tế và cửa khẩu quốc gia, là điều kiện

rất thuận lợi cho hội nhập, giao lưu phát triển kinh tế và văn hoá giữa ViệtNam và Trung Quốc

Ba là, có cảnh quan thiên nhiên và văn hoá rất phong phú, đa dạng tạo

nên nguồn lực lớn cho phát triển đa dạng các loại hình du lịch (sinh thái, vănhoá, thể thao, nghỉ dưỡng, )

Bốn là, giàu tiềm năng để phát triển công nghiệp, gồm: Tài nguyên

khoáng sản, tài nguyên nước, tài nguyên rừng

2.1.3 Đặc điểm kinh tế- xã hội

Lào Cai có 27 dân tộc; dân tộc kinh chiếm 33%; dân tộc thiểu số chiếm64,5%, trong đó: Mông: 23,77%, Tày: 15,30%, Dao: 14,38%, Giáy: 4,65%,Nùng: 4,16%, Thái: 8,7%, còn lại là các dân tộc khác; có những dân tộc đặcbiệt ít người: La Ha, La Chí, Bố Y, Sán Dìu, Sán Chay, Kơ Ho Vì vậy bảnsắc dân tộc Lào Cai rất đa dạng và phong phú Các dân tộc thiểu số ở LàoCai đều có truyền thống văn hoá giàu bản sắc, được lưu truyền qua nhiềuthế hệ, trở thành vốn quí để Lào Cai xây dựng một nền văn hoá đa dạng vềsắc thái Tuy vậy do trình độ dân trí còn thấp và không đồng đều nên vẫncòn tàn dư của các phong tục, tập quán lạc hậu

Trong những năm qua lĩnh vực văn hoá - xã hội của tỉnh đạt được nhiềuthành tựu quan trọng, đời sống văn hoá tinh thần của nhân dân được cải thiện

rõ rệt: công tác giáo dục - đào tạo có những chuyển biến tích cực quy mô giáo

dục tăng nhanh nhất là các xã vùng cao, đáp ứng nhu cầu học tập của nhân

dân Cơ sở vật chất trường lớp tiếp tục được củng cố và tăng cường, đã xoáđược phòng học 3 ca, thay thế được phòng học tạm bằng các phòng học kiên

cố hoá Công tác y tế, chăm sóc sức khoẻ nhân dân ngày càng được cải thiện,mạng lưới y tế cơ sở được củng cố và nâng cấp Hệ thống cung cấp các dịch

vụ y tế được mở rộng, các cơ sở y tế tư nhân từng bước phát triển 100% số

xã, phường, thị trấn có trạm xá và cán bộ y tế; có 4 bệnh viện tuyến tỉnh, 9bệnh viện tuyến huyện và 39 phòng khám đa khoa khu vực với tổng số gần

1000 giường điều trị Công tác xây dựng đời sống văn hoá cơ sở được triểnkhai mạnh mẽ, phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng nếp sống văn hoá ở nơidân cư được triển khai rộng khắp ở các thôn, bản

Về kinh tế tỉnh đã thực hiện quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hộigiai đoạn 2005-2010, 2011-2015 trong những năm qua, mặc dù phải đối mặtvới những khó khăn và thách thức to lớn, nhưng nhờ nắm vững chủ trương,đường lối của Đảng, vận dụng thực hiện tốt các chính sách của nhà nước phùhợp với đặc điểm của tỉnh nên tỉnh Lào Cai đã phát huy mạnh được nội lực,khơi dậy tiềm năng của các thành phần kinh tế, khai thác có hiệu quả các lợithế thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của địa phương, kinh tế tăng trưởng cao

tế cửa khẩu, du lịch tiếp tục được khẳng định là ngành kinh tế mũi nhọn củatỉnh Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn năm 2010 đạt 1.800 tỷ đồng

Tuy vậy Lào Cai cũng như một số tỉnh miền núi phía Bắc khác cónhững khó khăn cơ bản đó là: Địa hình phức tạp nên giao thông đi lại khókhăn, diện tích đất canh tác nông nghiệp thấp là trở ngại rất lớn cho sản xuấtnông nghiệp Tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao, trình độ dân trí thấp vàkhông đồng đều, trong nhân dân còn nhiều tập quán sản xuất và sinh hoạt lạc

hậu; hơn nữa khi bước vào thời kỳ đổi mới Lào Cai còn là một trong những

tỉnh bị chiến tranh tàn phá nặng nề Do đó bên cạnh những mặt đạt được trongphát triển kinh tế xã hội còn một số mặt hạn chế, yếu kém, đó là: kinh tế tăngtrưởng chưa vững chắc, chất lượng tăng trưởng thấp, qui mô nền kinh tế cònnhỏ bé Chuyển dịch cơ cấu kinh tế chung của tỉnh và của từng ngành cònchậm hơn so với tiềm năng thế mạnh của địa phương Tổ chức thực hiện một

số lĩnh vực hiệu quả chưa cao Văn hoá xã hội còn một số vấn đề bức xúcchưa được giải quyết có hiệu quả, tỷ lệ đói nghèo còn cao

3 Đặc điểm tâm lý cơ bản của người nông dân Lào Cai

3.1 Sống trọng tình nghĩa

Ở Lào Cai nói riêng, Việt Nam nói chung, người nông dân sống phụthuộc vào thiên nhiên rất nhiều Họ sống cố định một chỗ Trong sản xuất,người nông dân phụ thuộc vào nhiều hiện tượng của tự nhiên như trời, đất,nắng, mưa Bởi vậy mà họ rất tôn trọng, hoà thuận với tự nhiên và phụ thuộcvào nó Sống phụ thuộc vào tự nhiên làm người nông dân dễ trở nên rụt rè,thụ động Tuy nhiên, họ đã tích luỹ được những kinh nghiệm hết sức phongphú trong sản xuất Đó là hệ thống tri thức thu được bằng con đường kinhnghiệm chủ quan, cảm tính Trong quan hệ ứng xử giữa con người với nhau

từ gia đình đến làng xóm đều theo nguyên tắc trọng tình (duy tình) Hàng xómsống cố định lâu dài với nhau là một môi trường thuận lợi để người nông dân

tạo ra một cuộc sống hoà thuận trên cơ sở lấy tình nghĩa làm đầu: Một bồ cái

lý không bằng một tí cái tình (tục ngữ) Lối sống trọng tình cảm sẽ tất yếu đẩy

cái "lý" (luật pháp) xuống hàng thứ hai

Lối sống trọng tình đã dẫn đến cách ứng xử hết sức linh hoạt và thích

ứng nhanh với điều kiện hoàn cảnh cụ thể: Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài, Đi với bụt mặc áo cà sa/ Đi với ma mặc áo giấy (tục ngữ) Với nhu cầu sống hòa

thuận trên cơ sở cái gốc là tình cảm giữa con người với nhau trong làng xómcàng làm cho lối sống linh hoạt trở nên đậm nét và chính là cơ sở tâm lý hiếuhòa trong các mối quan hệ xã hội dựa trên sự tôn trọng và cư xử bình đẳng