chuy--n-------thang-12

Mục tiêu dạy học bộ môn: Sinh học là bộ môn khoa học thực nghiệm, cần phải giáo dục kỹ năng và thái độ sống, biết cách giải thích các hiện tượng xảy ra trong cuộc sống, trong đó kỹ năng

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Yêu cầu của phương pháp giáo dục mới là: Khai thác động lực học tập trong bản thân người học để phát triển chính họ Coi trọng lợi ích nhu cầu của cá nhân người học, đảm bảo cho họ thích ứng với đời sống xã hội mới.

Theo hướng phát triển các phương pháp dạy học theo chủ đề nhằm đào tạo những con người năng động, sớm thích nghi với đời sống xã hội Cần tổ chức cho học sinh được tham gia các hoạt động chủ động nghiên cứu và khai thác kiến thức là việc làm rất cần thiết Hình thành kĩ năng từ cuộc sống thông qua kiến thức đã học là kích thích trí thông minh, óc sáng tạo trong việc giải quyết những tình huống thực tế để các em được trải nghiệm và học tập.

Dạy học theo chủ đề ở bậc trung học là tăng cường tích hợp kiến thức, làm cho kiến thức có mối liên hệ mạng lưới đa chiều, là sự tích hợp nội dung những kiến thức vừa học vào đời sống thực tiễn làm cho nội dung bài học có ý nghĩa hơn, hấp dẫn hơn Tạo điều kiện để học sinh có điều kiện tương tác với mọi người và môi trường xã hội.

Dựa vào 3 cơ sở sau:

1.Mục tiêu giáo dục: Là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có tri thức, có đạo đức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp Hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực cho học sinh

Năng lực ở đây là sự kết hợp một cách linh hoạt và có tổ chức kiến thức, kĩ năng với thái độ, tình cảm, động cơ cá nhân nhằm giải quyết hiệu quả một nhiệm vụ cụ thể trong bối cảnh nhất

định

2 Mục tiêu dạy học bộ môn: Sinh học là bộ môn khoa học thực nghiệm, cần phải giáo dục kỹ năng và thái độ sống, biết cách giải thích các hiện tượng xảy ra trong cuộc sống, trong đó kỹ năng và thái độ bao hàm giáo dục kỹ năng tự nghiên cứu để học tập Biết điều chỉnh hành vi thái độ của mình phù hợp

II CƠ SỞ LÍ LUẬN

3 Nguyên lí giáo dục: Học đi đôi với hành,giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lí luận gắn liền với thực tiễn Giáo dục nhà

trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội Đào tạo năng lực cho học sinh là giúp các em có khả năng và kỹ năng nhận thức để giải quyết các vấn đề đặt ra trong cuộc sống Nếu chỉ đạt được kiến thức mà chưa có kĩ năng và thái độ, chưa được coi là có năng lực

Dạy học theo chủ đề là một trong nội dung yêu cầu đổi mới phương pháp Là xu hướng đào tạo con người phát triền toàn

diện của xã hội hiện đại Với mô hình này học sinh có nhiều cơ hội làm việc theo nhóm để giải quyết những vấn đề xác thực, có

hệ thống và liên quan đến nhiều kiến thức khác nhau Với cách tiếp cận này, vai trò của giáo viên chỉ là người hướng dẫn, chỉ bảo để học sinh tự điều tra, nghiên cứu và khám phá thay vì quản

lý trực tiếp học sinh làm việc

Mục tiêu giáo dục hiện nay của chúng ta đã bắt đầu chuyển hướng sang chú trọng tới định hướng phát triển năng lực học sinh Theo đó chúng ta chú trọng tăng cường tính vận dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn cho học sinh

Trường THCS Lê Lợi với đặc điểm học sinh vùng nông thôn miền núi, điều kiện học tập còn thiếu thốn Thực tế cho thấy nhiều học sinh còn thiếu kỹ năng thích ứng với môi trường Còn xa lạ với những tình huống trong cuộc sống, khả năng tự chủ và khả năng giao tiếp lại rất kém,

III THỰC TRẠNG

nguyên nhân sâu xa là do các em thiếu hiểu biết thực tiễn Các em chưa được dạy cách tự nhìn nhận và giải thích những sự vật hiện tượng xung quanh để thấy được những điều thú vị mà cuộc sống ban tặng.

Với những yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học giúp các em tự nghiên cứu và kĩ năng tiếp cận cuộc sống Trước những yêu cầu mới bản thân tôi vừa học tập

vừa nghiên cứu vận dụng đề tài : “Dạy học theo chủ đề ở

bộ môn sinh học 8 ”

III NỘI DUNG ĐỀ TÀI

Nội dung chính của chuyên đề là giáo dục hình thành cho các

em năng lực giải thích những hiện tượng và thách thức trong cuộc sống một cách có hiệu quả

Dạy học theo chủ đề là sự kết hợp giữa mô hình dạy học truyền thống và hiện đại, ở đó giáo viên không dạy học chỉ bằng cách truyền thụ kiến thức mà chủ yếu là hướng dẫn học sinh tự lực tìm kiếm thông tin, hệ thống kiến thức Sử dụng kiến thức vào giải quyết các nhiệm vụ có ý nghĩa thực tiễn

Dạy học theo chủ đề là một mô hình mới cho hoạt động lớp học, không chỉ ở lớp mà được mở rộng tiếp cận với môi trường xã hội và thời gian học tập nghiên cứu, thay thế cho lớp học truyền thống Vấn đề đặt ra cho giáo dục hiện nay là: Làm thế nào để nội dung kiến thức trở nên hấp dẫn và có

ý nghĩa trong cuộc sống? Làm thế nào để việc học tập phải nhắm đến mục đích là rèn kĩ năng giải quyết vấn đề, đặc biệt

là các vấn đề đa dạng của thực tiễn? Việc trả lời các câu hỏi trên đồng nghĩa với việc xác định mục tiêu giáo dục, mô hình dạy học trong thời đại mới Thực tế diện mạo đời sống xã hội không hiện diện đầy đủ ở bất cứ bài nào trong chương trình học

Không thể gom hết toàn bộ môi trường tự nhiên và xã hội sinh động vào nội dung chương trình của bất kì một môn học nào Những nội dung kiến thức có mối quan hệ có thể tích hợp trong một chủ đề để giải quyết một vấn đề trong cuộc sống.

Trong chương trình sinh học 8 chúng ta có thể xây dựng nhiều chủ đề theo nội dung từng chương để có kiến thức tương đồng và liên quan với nhau như :

+ Tiêu hóa thức ăn

+ Phòng tránh cong vẹo cột sống hay loãng xương

+ Phòng tránh sỏi thận ở học sinh THCS

+ Phòng tránh tật cận thị

+ Giáo dục giới tính

Trong nội dung chuyên đề này chúng tôi xác định chủ đề :

Tiêu hóa thức ăn Để làm được điều đó chúng tôi thực hiện các

bước sau:

I- Tên chủ đề: TIÊU HÓA THỨC ĂN

II- NỘI DUNG CHỦ ĐỀ:

1.Mô tả chủ đề: Gồm 4 bài thuộc chương III, môn sinh học8Bài 25:Tiêu hóa ở khoang miệng

Bài 27: Tiêu hóa ở dạ dày

Bài 28: Tiêu hóa ở ruột non

Bài 29: Vệ sinh hệ tiêu hóa

2 Mạch kiến thức của chuyên đề: Các bài học liên quan của chủ đề:

+ Nội dung tiết 1: Tiêu hóa ở khoang miệng

+ Nội dung tiết 2: Tiêu hóa ở dạ dày

+ Nội dung tiết 3: Tiêu hóa ở ruột non

+ Nội dung tiết 4: Vệ sinh hệ tiêu hóa

3 Thời lượng: Tổng số tiết thực hiện chủ đề: 4 tiết

III.MỤC TIÊU VÀ ĐỊNH HƯỚNG NĂNG

LỰC HƯỚNG TỚI:

1- Mục tiêu tiết 1

2.1-Kiến thức: Trình bày được sự biến đổi của thức ăn trong khoang miệng về mặt cơ học (miệng) và sự biến đổi hóa học nhờ enzim do các tuyến nước bọt tiết ra Trình bày được các hoạt động tiêu hóa diễn ra trong khoang miệng

Trình bày được các hoạt động nhai, nuốt và đẩy thức ăn từ khoang miệng qua thực quản xuống dạ dày

2.2-Kĩ năng: Rèn kỹ năng: quan sát hình ảnh, sơ đồ phát hiện kiến thức.Tư duy tổng hợp lôgic Hoạt động nhóm và tương tác qua các hoạt động học tập

+ Điều tra bệnh số liệu về bệnh dạ dày và đại tràng ở người dân địa phương (liên quan đến chủ đề ở tiết sau) Đề ra giải pháp phòng tránh bệnh

2.3- Thái độ: Giáo dục ý thức vệ sinh ăn uống và an toàn thực phẩm Ý thức trong khi ăn không cười, đùa

2- Mục tiêu tiết 2:

3.1- Kiến thức:Trình bày được quá trình tiêu hóa ở dạ dày gồm: Các hoạt động chủ yếu Tác dụng của các hoạt động Trình bày được sự biến đổ của thức ăn trong ống tiêu hóa về mặt cơ học (dạ dày) và sự biến đổi hóa học nhờ các dịch tiêu hóa do các tuyến tiêu hóa tiết ra

3.2- Kĩ năng:  Rèn kỹ năng hoạt động nhóm, tư duy dự

đoán Quan sát hình ảnh, đọc thông tin, trao đổi, tranh luận thống nhất nội dung kiến thức và tương tác qua các hoạt động học tập

+ Điều tra bệnh số liệu về bệnh giun sán và đường tiêu hóa ở học sinh THCS ở địa phương (liên quan đến chủ đề ở tiết sau)

3.3- Thái độ: Giáo dục ý thức giữ gìn bảo vệ dạ dày

Đề ra giải pháp phòng tránh bệnh

3- Mục tiêu tiết 3:

4.1-Kiến thức: Trình bày được quá trình tiêu hóa diễn ra ở ruột non gồm: Các hoạt động

- Các cơ quan hay tế bào thực hiện hoạt động

- Tác dụng và kết quả của hoạt động

4.2- Kĩ năng:

Rèn kỹ năng hoạt động độc lập với SGK, hoạt động nhóm.Các hoạt động tương tác qua các quá trình học tập ở lớp

4.3-Thái độ: Giáo dục ý thức bảo vệ cơ quan tiêu hóa

Dựa vào số liệu về bệnh giun sán đề ra biện pháp phòng tránh(đã học ở lớp 7)

4- Mục tiêu tiết 4:

 1. Kiến thức : Kể một số bệnh về đường tiêu hóa thường gặp

và cách phòng tránh

+Biết được các tác nhân gây bệnh cho đường tiêu hóa , bệnh lây qua đường tiêu hóa, đề ra biện pháp phòng tránh phù hợp + Biết được các biện pháp bảo vệ hệ tiêu hóa và cơ sở khoa học của các biện pháp đó

2 Kĩ năng : Vận dụng thực tế xây dựng thói quen ăn uống tự bảo vệ hệ tiêu hóa của bản thân Rèn luyện kĩ năng giải thích bằng cơ sở khoa học, kĩ năng hoạt động nhóm và tương tác qua các hoạt động học tập

3 Thái độ : Ý thức giữ gìn hệ tiêu hóa thông quan chế độ ăn uống và lựa chọn thức ăn

- Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường nước, đất bằng cách sử dụng hợp lý thuốc bảo vệ thực vật và phân bón để có được

thức ăn sạch Đảm bảo an toàn thực phẩm

5 Định hướng năng lực hướng tới trong chuyên đề:

5.1 Các năng lực chung :

Năng lực tự học : HS xác định được mục tiêu học tập chủ đề là:

+ Biết được các phần chính của hệ tiêu hóa

+ Nêu được cấu tạo, hoạt động và vai trò của từng cơ quan trong hệ tiêu hóa

+ Phân tích được sự liên quan giữa cấu tạo phù hợp với chức năng

+ Vận dụng kiến thức đã học để xây dựng thói quen ăn uống hợp vệ sinh, an toàn thực phẩm để phòng tránh các bệnh về đường tiêu hóa

+ Tuyên truyền biện pháp vệ sinh, an toàn thực phẩm và

ý thức phòng bệnh giun sán

- Dự đoán được hậu quả ăn uống không hợp vệ sinh và khả năng lây các bệnh đường tiêu hóa qua ăn uống.

- Biết cách xử lý và trình bày số liệu thu thập được về tình trạng nhiễm bệnh về đường tiêu hóa ở địa phương mình đang

ở, để có giải pháp phòng tránh

5.2 Năng lực tư duy sáng tạo : Hình thành được giả thuyết khoa học về nguyên nhân và thực trạng nhiễm bệnh về

đường tiêu hóa

5.3 Năng lực tự quản lý: Chỉ ra được một số thói quen ăn uống dễ gây ra nhiễm bệnh về đường tiêu hóa, từ đó có ý

thức phòng tránh

5.4 Năng lực giao tiếp : Có khả năng liên hệ, phỏng vấn

điều tra để thu thập số liệu về thực trạng nhiễm bệnh về

đường tiêu hóa ở học sinh THCS

- Thực hiện tuyên truyền vận động mọi người đặc biệt tuổi học đường hình thành thói quen sống khoa học để bảo hệ tiêu hóa.

5.5 Năng lực hợp tác:

- Làm việc cùng nhau, chia sẻ kinh nghiệm trong các nhóm nghiên cứu và tương tác qua các hoạt động học tập trên lớp

- Trao đổi, thảo luận đi đến thống nhất kiến thức

5.6 Năng lực sử dụng CNTT và truyền thông :

- HS biết khai thác thông tin từ nhiều nguồn khác nhau như báo chí, Intenet, điều tra số liệu, viết báo cáo

- Trình chiếu ppt báo cáo kết quả nghiên cứu, thực hiện website…(tùy ĐK học sinh ở mỗi trường)

6 Các năng lực chuyên biệt.

6.1 Quan sát:

- Quan sát và xác định những biểu hiện khi nhiễm bệnh

về đường tiêu hóa

- Quan sát và xác định các bộ phận của hệ tiêu hóa

- Quan sát thực trạng và mức độ nhiễm bệnh về hệ tiêu hóa ở địa phương

6.2 Xử lý và trình bày số liệu : HS thu thập, xử lý và

trình bày số liệu rõ ràng, dễ hiểu, logic điều tra thực trạng nhiễm bệnh về hệ tiêu hóa ở địa phương

6.3 Kỹ năng tính toán

- HS sử dụng các phép tính đơn giản để tính toán số liệu trước khi trình bày

6.4 Đưa ra các tiên đoán

- Dự đoán các bệnh về hệ tiêu hóa ảnh hưởng đến sức khoẻ như thế nào?

- Dự đoán tình hình sức khỏe dựa vào số liệu về an toàn thực phẩm và bệnh về hệ tiêu hóa của học sinh và nhân dân.

6.5 Tìm kiếm mối quan hệ:

- Tìm ra mối liên hệ giữa cấu tạo và chức năng của các cơ quan tiêu hóa

- Mối liên hệ giữa nguyên nhân và hậu quả của bệnh về hệ tiêu hóa

6.6 Hình thành giả thuyết khoa học:

- Hình thành giả thuyết khoa học về cơ chế lây bệnh ở hệ tiêu hóa

6.7 Xử lý và trình bày số liệu: Xử lý số liệu và trình bày

số liệu bệnh về hệ tiêu hóa (số liệu GV thu thập từ trạm y tế địa phương học sinh đang sống)

IV BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ YÊU CẦU CẦN ĐẠT:

1- TIẾN TRÌNH TIẾN HÀNH HOẠT ĐỘNG

2- CÁC BƯỚC THỰC HIỆN NHIỆM VỤ HỌC TẬP

3- HỆ THỐNG CÂU HỎI, BÀI TẬP

BƯỚC 3: THIẾT KẾ GIÁO ÁN MINH HỌA

Tiết 26- Bài 24: VỆ SINH HỆ TIÊU HÓA

V KẾT LUẬN

Dạy học theo chủ đề nhắm tới việc sử dụng kiến thức, hiểu biết vào thực tiễn Các nhiệm vụ học tập nhắm tới sự lĩnh hội hệ thống kiến thức có sự tích hợp cao Đồng thời hướng tới nhiều mục tiêu giáo dục tích cực khác Dạy học theo chủ đề trong dạy học Sinh học nói riêng và các môn học nói chung thực sự đem lại nhiều hiệu quả thiết thực, đáp ứng được yêu cầu đổi mới căn bản mục tiêu đào tạo

Trước nhu cầu bức thiết của thực tiễn dạy học sinh học và yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học của ngành Nhóm bộ môn Sinh trường THCS Lê Lợi đã xây dựng chuyên đề dạy học theo chủ đề ở bộ môn sinh học 8

Do chuyên đề có sự tác động đa chiều, đòi hỏi sự tương tác cao và nhiều vấn đề nhạy cảm Thời gian nghiên cứu không nhiều nên nội dung chuyên đề không tránh khỏi thiếu sót rất mong được sự đóng góp ý kiến của quý thầy

cô để chuyên đề hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn !

TỔ : LÝ - HÓA- SINH

Qua ý kiến đóng góp của các đồng nghiệp cho chuyên đề đi đến thống nhất các nội dung sau :

* Ưu điểm :

Chuyên đề có nội dung phù hợp với yêu cầu ĐMPP

Được áp dụng đối với bộ môn sinh học ở các khối lớp

Bố cục hợp lý, nội dung minh họa phù hợp

Có sự kết hợp PP dạy học truyền thống với dạy học tích cực

Tồn tại :

Nội dung minh họa còn ít, đôi chổ còn chưa hợp lý

Tiến trình xây dựng một chủ đề cụ thể

Bước 1: Xác định tên chủ đề và thời lượng thực hiện.

Bước 2: Xác định các nội dung của chủ đề (xác định các đề

mục, xây dựng những nội dung kiến thức của chủ đề)

Bước 3: Xác định chuẩn kiến thức, kỹ năng, thái độ và năng lực,

phẩm chất cần hướng tới cho học sinh trong từng đề mục để

thiết kế chuỗi hoạt động phù hợp

Bước 4: Xây dựng bảng mô tả các cấp độ tư duy (nhận biết,

thông hiểu, vận dụng, vận dụng cao) cho mỗi đề mục hoặc

chung cho cả chủ đề

Bước 5: Xác định các sản phẩm cần hoàn thành hoặc biên soạn

câu hỏi, bài tập tương ứng với các cấp độ tư duy đã mô tả (câu hỏi, bài tập dùng trong quá trình dạy học và kiểm tra đánh giá)

Bước 6: Cụ thể hóa tiến trình hoạt động học Trong đó tiến trình

hoạt động học là chuỗi hoạt động học của học sinh thể hiện rõ ý

đồ sư phạm của phương pháp dạy học tích cực được áp dụng

trong toàn bộ chủ đề