Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái.. Tiết 123 :B.NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM ÝNghĩa tường minh: Là phần thông báo đư
Trang 1Chào mừng các thầy cô và các em về tham dự tiết dạy.
Trang 2Em hãy nêu giá trị nội dung và nghệ thuật bài thơ “ Nói với con” của nhà thơ Y Phương.
Kiểm tra bài cũ
Trang 3Tiết 123 :B NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
I Bài học :
1 Nghĩa tường
minh
Ví dụ : Đọc đoạn trích sau :
- Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ Anh chạy ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già.
- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để người con gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô gái Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi.
( Theo Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa )
Trang 4Tiết 123 :B.NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
Nghĩa tường minh:
Là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.
Trang 5Tiết 123 :B.NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
Nghĩa tường minh:
Là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.
+ Anh thanh niên rất tiếc vì thời gian còn lại quá ít.
( Qua chi tiết “giọng
cười nhưng đầy tiếc rẻ”) + Anh không nói trực
tiếp bằng từ ngữ trong câu.
Hàm ý :
Là phần thông báo tuy không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy
Điều suy nghĩ
Trang 6Tiết 123 :B NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
Bảo đảm lịch sự, tế nhị trong giao tiếp.
Hoa : - Bạn thấy mình hát có hay không ? Lan : - Hôm trước bạn hát hay hơn.
Hoa : - Ý bạn chê mình hát dở à ? Lan : - Mình đâu có chê bạn.
2 Theo dõi mẩu đối thoại sau :
Tìm câu có chứa hàm ý, nội dung của hàm ý đó là gì ?
Lan chối bỏ hàm ý vì không trực tiếp
nói ra điều đó mà do Hoa tự đoán ra.
Dễ dàng chối bỏ trách nhiệm khi cần
vì không trực tiếp nói ra điều đó mà do người nghe tự suy ra.
Trang 7Tiết 123 :B NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
* Bảo đảm lịch sự, tế nhị trong giao tiếp.
* Dễ dàng chối bỏ trách nhiệm khi cần vì không trực tiếp nói ra điều đó mà do
người nghe tự suy ra.
Trang 8Tiết 123 : NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
- Ô ! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
Câu nói không có ẩn ý gì, anh thanh niên
chỉ thông báo cho cô gái biết là cô để quên chiếc khăn mùi soa.
(Dựa vào ngữ cảnh : anh lấy chiếc khăn tay
còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho
cô gái )
Nghĩa tường minh
Trang 9Tiết 123 :B NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
Trang 11Tiết 123 : B.NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
2 Hàm ý phụ thuộc vào tình huống giao tiếp
Ví dụ :Cùng một câu : “Trời sắp mưa rồi đấy! ”
Có thể có những hàm ý sau :
-Ra cất quần áo vào.
-Mang áo mưa đi.
-Đi nhanh lên.
-Đừng đi nữa….
Trang 14
Nghĩa tường minh Hàm ý
Khái
niệm
Tác dụng
Khái niệm
Chối
bỏ trách nhiệm
Phần thông báo không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những
từ ngữ ấy
Nghĩa tường minh
và hàm ý
Trang 15Tiết 123 : B.NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
I Bài học : Đoạn trích :
-Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
Chính là anh thanh niên giật mình nói to,giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ Anh chạy
ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy
Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già
-Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để ngườicon gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăntay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trảcho cô gái Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi
II Luyện tập :
A Ở lớp :
1.Bài 1 trang 75
a.+Câu cho thấy họa
sĩ chưa muốn chia tay
anh thanh niên: .Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy.
Trang 16Tiết 123 :B NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
I Bài học : Đoạn trích :
-Trời ơi, chỉ còn có năm phút!
Chính là anh thanh niên giật mình nói to,giọng cười nhưng đầy tiếc rẻ Anh chạy
ra nhà phía sau, rồi trở vào liền, tay cầm một cái làn.Nhà họa sĩ tặc lưỡi đứng dậy
Cô gái cũng đứng lên, đặt lại chiếc ghế, thong thả đi đến chỗ bác già
-Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này!
Anh thanh niên vừa vào, kêu lên Để ngườicon gái khỏi trở lại bàn, anh lấy chiếc khăntay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trảcho cô gái Cô kĩ sư mặt đỏ ửng, nhận lại chiếc khăn và quay vội đi
tưởng cô bỏ quên nên
gọi cô để trả lại
Đây là hàm ý của người viết Dụng
ý nghệ thuật của tác giả
Trang 17Tiết 123 : B.NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
Đoạn trích :
Bác lái xe dắt anh ta lại chỗ nhà hội họa
và cô gái:
-Đây, tôi giới thiệu với anh một họa sĩ lão
thành nhé Và cô đây là kĩ sư nông nghiệp Anh đưa khách về nhà đi Tuổi già cần nước chè : ở Lào Cai đi sớm quá Anh hãy đưa ra cái món chè pha nước mưa thơm như nước hoa của Yên Sơn nhà anh.
( Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
Anh thanh niên hiểu hàm ý Anh pha nước chè và mời “ Bác và cô vào trong nhà chè đã ngấm rồi đấy”
Bác lái xe có ý thức đưa hàm ý và anh thanh niên giải đoán được hàm ý
ĐK sử dụng hàm ý.
Hàm ý câu “ Tuổi già …
sớm quá.”là :
“Ông họa sĩ già chưa kịp
uống nước chè đấy.”
II Luyện tập :
1.Bài 1 trang 75
2.Bài 2 trang 75
+ Nội
Mẹ nó đâm nổi giận quơ đũa bếp dọa đánh,
nó phải gọi nhưng lại nói trổng :-Vô ăn cơm!
-Anh Sáu vẫn ngồi im, giả vờ không nghe, chờ nó gọi “ Ba vô ăn cơm” Con bé cứ đứng trong bếp nói vọng ra:
- Cơm chín rồi!
Anh cũng không quay lại
Trang 18Tiết 123 :B NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
THẢO LUẬN NHÓM( Thời gian :3 phút)
Đọc hai đoạn trích (a, b) SGK trang 76 và trả lời câu hỏi :
1 Cho biết các câu sau là lời nói của nhân vật nào ?
a “- Hà, nắng gớm về nào …”
2 Các câu trên phải là câu chứa hàm
ý không ? Vì sao ?
b “- Tôi thấy người ta đồn …”
Lời nói của bà Hai.
Là câu nói dở dang
b.- “ Tôi thấ y người ta đồn…” Câu nói
dở dang nói không hết ý, hoặc không muốn nói hết ý.
Trang 19+ Đặt câu theo nghĩa tường minh và hàm ý.
3 Chuẩn bị bài : Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ.
+ Đọc kĩ bài văn “ Khát vọng hòa nhập, dâng hiến cho đời” + Trả lời các câu hỏi a,b,c,d /78.
+ Xem trước phần ghi nhớ và luyện tập
Hướng dẫn về nhà
Trang 20Tiết 123 :B NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
* Chuẩn bị bài : “Nghị luận
về một đoạn thơ bài thơ”
- Đọc kĩ văn bản “Khát vọng hòa nhập dâng hiến cho đời.”
- Trả lời các câu hỏi a,b,c,d /78
- Xem trước phần ghi nhớ và luyện tập.