Kiến thức: - Giải thích được các con đường vận chuyển các chất qua màng.. Kỹ năng: - Phân tích hình vẽ, tư duy so sánh, phân tích, tổng hợp, để rút ra điểm khác nhau cơ bản giữa các con
Trang 1Tuần - tiết Ngày dạy:
VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG TẾ BÀO I- MỤC TIÊU BÀI HỌC.
1 Kiến thức:
- Giải thích được các con đường vận chuyển các chất qua màng Cho ví dụ về vận chuyển thụ động và vận chuyển chủ động
- Giải thích được thế nào là khuyếch tán, phân biệt khuyếch tán thẩm thấu và khuếch tán thẩm tích
- Phân biệt được dung dịch ưu trương, đẳng trương, nhược trương
- Mô tả được con đường xuất - nhập bào
2 Kỹ năng:
- Phân tích hình vẽ, tư duy so sánh, phân tích, tổng hợp, để rút ra điểm khác nhau cơ bản giữa các con đường vận chuyển các chất qua màng
3 Thái độ:
- Nhận thức đúng qui luật vận động của vật chất sống cũng tuân theo các quy luật vật lý và hoá học
II THIẾT BỊ DẠY HỌC CẦN THIẾT.
- Thiết bị quy định: trang vẽ sách giáo khoa về các hiện tượng ẩm bào và thực bào
- Thiết bị tự tạo: tranh SGK phĩng to, vật liệu dùng cho các thí nghiệm minh hoạ về hiện tượng khuếch tán và thẩm thấu
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC BÀI HỌC.
1 bài cũ: không
2. Trọng tâm :- Các hình thức vận chuyển các chất qua màng sinh chất
3 bài mới:
* Đặt vấn đề: Màng sinh chất vận chuyển các chất theo các hình thức nào? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay?
I VẬN CHUYỂN THỤ ĐỘNG (SỰ KHUẾCH TÁN)
GV giới thiệu một vài thí nghiệm nhỏ :
-Nhỏ vài giọt mực tím vào cốc nước lọc
-Mở nắp lọ dầu gió
-> hiện tượng gì xảy ra ?
GV yêu cầu HS :
Quan sát thí nghiệm, nhận xét thí nghiệm và
giải thích tại sao lại có kết quả như vậy?
Qua hai thí nghiệm chứng minh sự vận
chuyển các chất qua màng tuân theo nguyên
lí khuếch tán
Khuếch tán là gì ?
Sự khuyếch tán các chất qua màng sinh chất
được thực hiện theo con đường nào?
Điều kiện để xãy ra sự vận chuyển thụ
động?
Phân biệt môi trường ưu trương, đẳng trương,
HS quan sát và nêu được : -Mực tím hoà dần vào nước làm cho nước có màu
-Mùi dầu gió lan khắp phòng học -Hiện tượng này là do khuếch tán của phân tử dầu gió trong không khí và phân tử mực tím chuyển động trong nước
HS vận dụng kiến thức cũ để trả lời, yêu cầu phảinêu được sự chênh lệch nồng độ các chất
Đọc sách trả lời câu hỏi +Qua lớp phôtpholipit + Qua kênh prôtêin mang tính chọn lọc
Trang 2nhöôïc tröông khi cho moôt teâ baøo vaøo trong
dung dòch ?
Neâu mođi tröôøng coù noăng ñoô chaât tan cao hôn
noăng ñoô dòch baøo thì teâ baøo maât nöôùc thì
dung dòch öu tröông so vôùi dòch baøo
Neâu mođi tröôøng coù noăng ñoô chaât tan thaâp
hôn noăng ñoô dòch baøo thì teâ baøo huùt nöôùc thì
dung dòch nhöôïc tröông so vôùi dòch baøo
Neâu mođi tröôøng coù noăng ñoô chaât tan baỉng
noăng ñoô dòch baøo thì nöôùc trong teâ baøo khođng
thay ñoơi thì dung dòch ñaúng tröông
ÖÙng dúng xaøo rau muoâng sao cho xanh vaø
doøn
Thạo luaôn nhoùm Mođi
tröôøng tröôngÖu Nhöôïctröông tröôngÑaúng Söï thay
ñoơi cụa teâ baøo Moôt ñái dieôn trong nhoùm trạ lôøi
Ruùt ra keât luaôn theâ naøo laø mođi tröôøng nhöôïc tröôøng, öu tröông, ñaúng tröông
Lieđn heô thöc teâ
a.Khaùi nieôm :
-Vaôn chuyeơn thú ñoông laø phöông thöùc vaôn chuyeơn caùc chaât qua maøng sinh chaât maø khođng tieđu
toân naíng löôïng
-Nguyeđn lí vaôn chuyeơn thú ñoông laø söï khueâch taùn cụa caùc chaât töø nôi coù noăng ñoô cao ñeân nôi coù noăng ñoô thaâp
b.Caùc kieơu vaôn chuyeơn qua maøng :
*-Khueâch taùn tröïc tieâp qua lôùp phođtpholipit: caùc phađn töû coù kích thöôùc nhoû, khođng phađn cöïc, hay tan trong lipit.(O2, CO2, NO, Chaât gađy međ )
*-Khueâch taùn qua keđnh protein xuyeđn maøng :caùc chaât phađn cöïc, caùc ion, chaât coù kích thöôùc phađn töû lôùn nhö glucose
+ protein coù caâu truùc phuø hôïp vôùi chaât caăn vaôn chuyeơn hoaịc caùc coơng chư môû cho caùc chaât ñöôïc vaôn chuyeơn ñi qua khi coù caùc tín hieôu baùm vaøo coơng
*- Khueâch taùn qua keđnh prođteđin ñaịc bieôt gói laø thaơm thaâu ( nöôùc qua keđnh aquaporin)
c.Caùc yeâu toâ ạnh höôûng tôùi toâc ñoô khueâch taùn qua maøng :
-Nhieôt ñoô mođi tröôøng
-Söï cheđnh leôch noăng ñoô caùc chaât trong vaø ngoaøi maøng
* Moôt soâ loái mođi tröôøng :
+Öu tröông : noăng ñoô chaẫt tan ngoaøi TB cao hôn trong TB
+Nhöôïc tröông : noăng ñoô chaẫt tan ngoaøi TB thaâp hôn trong TB
+Ñaúng tröông : noăng ñoô chaẫt tan ngoaøi TB vaø trong TB baỉng nhau
II VAÔN CHUYEƠN CHỤ ÑOÔNG (SÖÏ VAÔN CHUYEƠN TÍCH CÖÏC)
GV cho moôt soâ ví dú :
- Ngöôøi ñi xe ñáp xuođi doâc thì khođng phại
ñáp vaø ngöôøi ñi xe ñáp ngöôïc doâc thì phại
ñáp nhieău,toân nhieău söùc vaø thôøi gian (khođng
phại xe ñáp ñieôn )
-Tái quạn caău thaôn, ure trong nöôùc tieơu gaâp
nhieău laăn so vôùi trong maùu, nhöng ure vaên
Hóc sinh nghe moôt soâ ví dú
HS coù theơ giại thích baỉng nhieău caùch khaùc nhau :
Trang 3thấm từ máu qua màng tới nước tiểu
-GV yêu cầu giải thích các ví dụ
-GV dẫn dắt :vậy trong cơ thể còn kiểu vận
chuyển nữa đó là vận chuyển chủ động
-Thế nào là vận chuyển chủ động?
-Cơ chế xảõy ra quá trình này?
Vai trò của quá trình vận chuyển chủ động ?
GV nhận xét đánh giá
-thuận chiều bao giờ cũng ít tốn sức hơn -Các chất cần thiết cho cơ thể thì bằng mội cách cơ thể phải lấy được
-HS nghiên cứu thông tin SGK ghi nhớ kiến thức
-Đại diện HS trình bày ,lớp bổ sung
a.Khái niệm: Vận chuyển chủ động là phương thức vận chuyển các chất qua màng ngược
chiều građien nồng độ (từ nơi có nồng độ thấp đến nơi có nồng độcao
nhờ tiêu hao năng lượng ATP
b.Cơ chế :
-ATP + protein đặc chủng cho từng loại chất
-Protein biến đổi để liên kết các chất rồi đưa từ ngoài TB vào hay đẩy ra khỏi TB
III XUẤT – NHẬP BÀO
Quan sát hình 11.2 mô tả diễn biến quá trình
nhập bào?
Nhập bào ở tế bào thực vật khác tế bào động
vật như thế nào?
Phân biệt ẩm bào và thực bào ?
Sự xuất bào diễn ra như thế nào? ví dụ?
Học sinh quan sát hình mô tả Đọc sách giáo khoa trả lời câu hỏi
a Nhập bào :
-Là phương thức TB đưa các chất vào bên trong TB bằng cách biến dạng màng sinh chất Có 2 kiểu nhập bào :
+Thực bào :TB động vật ăn các hợp chất có kích thước lớn
Đầu tiên trên màng lõm xuống bao bọc lấy mồi rồi nuốt vào trong
Nhờ enzyme phân huỷ (tiêu hoá )
+Aåm bào :Đưa giọt dịch vào TB
Màng lõm xuống bao bọc giọt dịchvào trong túi màng rồi đưa vào TB
b.Xuất bào :
- Các chất thải trong túi kết hợp với màng sinh chất đẩy ra khỏi tế bào
IV.CỦNG CỐ:
Làm bài tập 4/50 SGK
Giải thích một số hiện tương : Rau muống chẻ ngâm nước bị cong lại
Măng khô ngâm một tuần trương to
V.DẶN DÒ :
Học bài theo câu hỏi
Đọc kết luận SGK /50