Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính

ĐỊNH NGHĨA COPD trưng bởi tắc nghẽn thông khí, sự tắc nghẽn này tiến triển, có thể tăng đáp ứng của đường hô hấp và có phục hồi 1 phần.. Fibrosis Inflammation Chronic obstructive bronchi

BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN

MẠN TÍNH

Ths Bs Lê Thị Huyền Trang

Bộ môn Nội- ĐHYD TPHCM

ĐẠI CƯƠNG

• Trong những năm gần đây BPTNMT ngày càng được quan tâm vì tần suất mắc bệnh và tử vong ngày càng tăng cao

• Tử vong do BPTNMT được xếp hàng thứ 6 vào năm 1990, và sẽ vượt lên hàng thứ 3 vào năm 2020

• Tỉ lệ BPTNMT ở Việt Nam là 6.7%, cao nhất trong khu vực Châu Á- TBD

ĐỊNH NGHĨA COPD

trưng bởi tắc nghẽn thông khí, sự tắc nghẽn này tiến triển, có thể tăng đáp ứng của đường hô hấp và có phục hồi 1 phần.

khi gắng sức và tắc nghẽn thông khí (giảm FEV1).

(VPQM)

GOLD 2011

Đường thở bình thường

BIẾN ĐỔI GIẢI PHẪU BỆNH COPD

CD8+T cell fibroblast

Emphysema

Mucus hypersecretion

3) Mất cân bằng oxy hóa – chống oxy hóa

NGUYÊN NHÂN GÂY VIÊM

Khói thuốc lá

teo cơ, suy kiệt

CÁC HÓA CHẤT TRUNG GIAN GÂY

BỆNH SINH CỦA VPQM

1. Sự suy yếu của lớp tế bào trụ lông:

->tổn thương thực thể và giảm tái tạo

BỆNH SINH CỦA KPT

1. Giả thuyết Protease- antiprotease:

1. Vai trò các tế bào viêm trong phổi:

BỆNH SINH CỦA KPT

4 KPT do thiếu α1 antitrypsin:

- PiZ là phenotype thường gặp nhất (95%)

- KPT toàn tiểu thùy, chủ yếu ở đáy phổi

Fibrosis Inflammation

Chronic obstructive bronchitis

Viêm đường thở

• tương ứng với độ nặng của bệnh

• tẩm nhuận tế bào viêm

• tăng chất tiết

• xơ hóa ngoại vi

Hogg JC et al: NEJM 2004

Hyperinflation

BIẾN ĐỔI GIẢI PHẪU BỆNH COPD

VPQM (blue bloater) KPT(pink puffer)

VPQM (blue bloater) KPT(pink puffer)

NGUYÊN NHÂN BPTNMT

1. Khói thuốc lá:

đôi người không hút thuốc

1. Ô nhiễm môi trường, khói bụi:

1. Nghề nghiệp: gây VPQM

mỏ, thợ xây dựng

NGUYÊN NHÂN BPTNMT

4 Dị nguyên:

tiến triển của bệnh.

5.Tình trạng kinh tế xã hội

6.Yếu tố di truyền: ghi nhận ở một số người thiếu

men α 1 antitrypsin

7 Yếu tố khí hậu:

- khí hậu lạnh khô gây co thắt PQ

- Khí hậu ô nhiễm dễ làm tăng tỉ lệ VPQM

8 Nhiễm trùng

DIỄN BIẾN TỰ NHIÊN CỦA COPD

• Sốt: khi có nhiễm trùng

• Phù chân

• Tím tái

• Ngón tay dùi trống

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

VPQM

• Khám thấy ran rít, ran ngáy thì thở ra

• Đôi khi có ran ẩm, nổ hay đông đặc thùy phổi do nhiễm trùng

• Dấu hiệu tâm phế mạn

TRIỆU CHỨNG CẬN LÂM SÀNG

• Điện tâm đồ, siêu âm tim: giúp phát hiện thất

phải to, tăng áp động mạch phổi

• XN sinh hóa máu: đo α1 antitrypsin, đo IgA IgG IgM tìm hội chứng giảm KT…

• Chức năng hô hấp: tiêu chuẩn chẩn đoán, không thực hiện được khi bn vào đợt cấp

THỰC HIỆN ĐO HÔ HẤP KÝ

31/07/2007

PHÂN GIAI ĐOẠN THEO GOLD

Bệnh nhân với FEV1/FVC < 0,70

GOLD 1 : nhẹ FEV1 ≥ 80% trị số dự đoán

GOLD 2 : trung bình 50% ≤ FEV1 < 80%

GOLD 3 : nặng 30% ≤ FEV1 < 50%

GOLD 4 : rất nặng 30% < FEV1 trị số dự đoán

PHÂN ĐỘ COPD THEO KiỂU HÌNH

mMRC CAT

A Ít triệu chứngNguy cơ thấp GOLD 1-2 ≤ 1 0-1 < 10

B Nhiều triệu chứngNguy cơ thấp GOLD 1-2 ≤ 1 > 2 ≥ 10

C Ít triệu chứngNguy cơ cao GOLD 3-4 > 2 0-1 < 10

D Nhiều triệu chứngNguy cơ cao GOLD 3-4 > 2 > 2 ≥ 10

Chiến lược toàn cầu trong chẩn đoán, quản lý và dự phòng BPTNMT

Kết hợp các đánh giá theo kiểu hình

COPD Assessment Test (CAT)

1

1 2 4

3 4

2

5 22

X X X X X X

X X

Jones et al Eur Respir J 2009; http://www.catestonline.org/

Modified Medical Research

Council - mMRC

• 0 – Không khó thở, chỉ khó thở khi làm nặng

• 1 – Khó thở khi đi vội hay lên dốc thẳng

• 2 – Đi chậm hơn người cùng tuổi hoặc phải

dừng lại dù đi trên đường phẳng với tốc độ của mình

• 3 – Khó thở sau khi đi được 100m hoặc vài phút trên đường bằng phẳng

• 4 – Khó thở khi thay quần áo hoặc không thể ra khỏi nhà vì khó thở

ĐiỀU TRỊ PHÒNG NGỪA

• Cai thuốc lá: hành vi, thuốc hỗ trợ

• Tiếp xúc trong nghề nghiệp

ĐiỀU TRỊ PHÒNG NGỪA

• Vận động thể lực, tập vật lý trị liệu

• Chích ngừa cúm và viêm phổi

• Tăng cường α 1 antitrypsin: cho người bị thiếu

• Thuốc ho: không khuyến cáo

• Thuốc long đàm

• Thuốc hít ICS+dãn phế quản

 Điều trị bằng thuốc giúp

chức năng phổi tiến triển.

HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ

CHIẾN LƯỢC PHÒNG NGỪA

GIÁO DỤC BỆNH NHÂN

• Cung cấp cho bn kiến thức cơ bản về COPD

• Giúp bn kiểm soát tốt triệu chứng bằng cách dùng thuốc đúng

• Hướng dẫn bn sống khỏe: cai thuốc lá, dinh dưỡng tốt, tập luyện thể lực

• Giúp bn hiểu về đợt cấp và có kế hoạch hành động

Vòng xoắn bệnh lý COPD

COPD

Airway obstruction

Exacerbation

Mucous hypersecretion

Continued smoking

Lung inflammation

Alveolar destruction

Impaired mucous clearance

Submucousal gland hypertrophy Exacerbation

Exacerbation

Hypoxaemia

DEATH

From the Global Strategy for the Diagnosis, Management, and Prevention of Chronic Obstructive Pulmonary Disease, Global Initiative for Chronic

Obstructive Lung Disease (GOLD) 2008 Available from: http://www.goldcopd.org.

Làm chất lượng cuộc sống xấu đi

Đợt cấp COPD

Hậu quả của đợt cấp COPD

ĐỢT CẤP COPD

• An exacerbation of COPD is defined as an event

in the natural course of the disease characterized

by a change in the patients baseline dyspnea,

daytoday variation

GOLD 2011

NGUYÊN NHÂN ĐỢT CẤP

Các yếu tố làm thay đổi ngưỡng xuất hiện

đợt cấp

• Yếu tố bên trong:

Tác nhân Virus Nhiễm virus trước rồi

• Rối loạn huyết động

• Rối loạn tri giác

CẬN LÂM SÀNG

• CTM: N tăng, đa hồng cầu

• X quang phổi

• Khí máu động mạch: suy hô hấp

• ECG: dày thất phải, rối loạn nhịp, TMCT…

• Xét nghiệm khác: cấy đàm, D dimer, Ct ngực…

ĐẶC ĐIỂM X QUANG NGỰC

X quang phổi bình thường Nam, 79 tu i, BPTNMT với FEV1 = 26% Xquang ph i 8/9/05.ổ ổ