Tổng quan và nguyên lý ECMO

LỊCH SỬ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂNEEC • : Tuần hoàn tim-phổi ngoài cơ thể • 5.1953: Gibbon thực hiện thành công trường hợp đầu tiên: bệnh nhân nữ 18 tuổi, thông liên nhĩ... • Còn gọi là ECLS:

TỔNG QUAN VÀ NGUYÊN LÝ

ECMO

BS.CKII PHAN THỊ XUÂN

Bộ môn HSCC ĐHYD TPHCM Khoa HSCC - Bệnh viện Chợ Rẫy

NỘI DUNG

NGUYÊN LÝ

TÍNH ỨNG DỤNG

LỊCH SỬ THUẬT NGỮ

KỸ THUẬT

KẾT LUẬN

LỊCH SỬ

• 1955-1900’s: Các dụng cụ hỗ trợ thông khí giốngmáy thở

• 1900’s- nay: sự phát triển các thế hệ máy thở

• Các phương thức thở hiện đại, thông minh ra đời(A/C, IRV, APRV, ASV, HFO…)

• Các thách thức: Vẫn tồn tại và xuất hiện thêm

• Thách thức mới:

– SARS, H5N1, H7N1, MERS…

– Khoa học tiến bộ các kỹ thuật điều trị thay thế phát triển (can thiệp mạch vành, ghép phổi, tim, thận …)

Suy hô hấp và/hoặc tuần hoàn cấp

• Điều trị kinh điển:

LỊCH SỬ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN

EEC

• : Tuần hoàn tim-phổi ngoài cơ thể

• 5.1953: Gibbon thực hiện thành công trường hợp đầu tiên: bệnh nhân nữ 18 tuổi, thông liên nhĩ

• Bắt đầu áp dụng cho người lớn

• 1979 đánh giá trên người lớn: tỉ lệ sống 9.5% vs 8.3%

• 1986: Gattinoni và cs biến thể ECMO để thải CO2

BN ARDS (sống 21/43)

– Thải CO2

– Giảm chấn thương khí áp

– Cho phép tưới máu phổi bình thường

• Kéo dài thời gian sống

THUẬT NGỮ

• ECMO - ExtraCorporeal Membrane Oxy hóa máu ở ngoài cơ thể

Oxygenation-• ECMO là một biến thể của tim phổi nhân tạo

• Còn gọi là ECLS: Extra Corporeal Life Suport

hoặc PLS: Prolonged Life Support

• ECMO được sử dụng để điều trị SHH cấp hoặcsuy tim cấp (hoặc cả hai) đe dọa sinh mạng, khikhông thể hoặc đã sử dụng các biện pháp điều trịkhác nhưng thất bại

Các nghiên cứu gần đây

NGUYÊN LÝ

Sự phân bố máu động mạch trong suốt quá trình ECMO VA ngoại biên với lưu lượng dòng thấp (H trái) hoặc trung bình (H phải) là từ động mạch đùi Nếu có bệnh nhu mô phổi nặng hoặc thở máy không đủ khả năng hỗ trợ hô hấp trong suốt quá trình hỗ trợ ECMO, máu giảm Oxy trở về thất trái tạo nên vấn đề chính trong tưới máu cơ tim và não.

NGUYÊN LÝ

Sự phân bố máu động mạch trong suốt quá trình ECMO VA ngoại biên với lưu lượng dòng cao bắt nguồn từ động mạch đùi (Hình bên Phải) và trong suốt quá trình ECMO VA trung tâm với lưu lượng dòng bắt nguồn từ gốc động mạch chủ ngực (Hình bên Trái).

KỸ THUẬT

Tuần hoàn ECMO người lớn

– Bơm ly tâm,

– Cannula máu vào (canula tĩnh mạch)

– Dây nối bằng polyvinyl chloride (PVC) với đường kính 3/8”

– Bộ trao đổi nhiệt được tích hợp bên trong (máy làm ấm kết hợp hạ thân nhiệt)

– Màng trao đổi oxy làm bằng polymethylpentene (PMP)

– Canula máu ra để đưa máu trở lại bệnh nhân

(canula động mạch)

Canules

PERCUTANEOUS INSERTION KIT

tắc TM hoặc huyết khối trong hệ thống.

Tiêu chuẩn loại trừ

V-V ECMO

Ưu điểm:

An toàn: Tránh được tổn thương và tắc ĐM

Sử dụng canule 02 đường ra làm giảm các nguy

cơ thủ thuật trên TM

Ít nguy cơ tắc mạch do huyết khối hệ thống

Duy trì đủ dòng máu tới phổi, giảm nguy cơ tổn thương do thiếu máu cục bộ

Nhược điểm:

Không hỗ trợ tuần hoàn

Mức oxy có thể đạt được thấp hơn, lượng oxy cung cấp có thể ko đủ

Một số trường hợp cần tới 02 vị trí đặt canule vào TM mới đảm bảo lưu lượng

Quá tải tuần hoàn khi chức năng thận giảm

trong 48h đầu

Tái tuần hoàn

Chỉ định

1 V-V ECMO: Các bệnh lý phổi cấp có khả năng hồi phục

ARDS

Viêm phổi (virus, VK, hít)

Rối loạn CN phổi sau ghép

Phù phổi sau cắt phổi

Chỉ định khi đã điều trị và thông

Tiêu chuẩn loại trừ

SHH thở máy >7ds

PaO2/FiO2 <100 trong 5ds

Suy đa cơ quan (từ 02 cơ quan)

Bệnh phổi mạn tính nặng

Có các bệnh lý làm đời sống còn ít.Chảy máu tạng kkông kiểm soát HIVToan CH không kiểm soát

Suy giảm miễn dịch.

Rối Loạn hoặc tổn thương hệ TKTW

Lựa chọn canule

DIỆN TÍCH CƠ THỂ (sử dụng công thức DuBois)

CÂN NẶNG (kg)

BSA = (W 0.425 x H 0.725 )x 0.007184

W: cân nặng tính bằng Kg.

H: Chiều cao tính bằng cm.

Siêu âm tim và mạch máu

Siêu âm tim đánh giá chức năng co bóp cơ tim,

đo cung lượng tim, chỉ số tim

Siêu âm đo kích thước mạch máu vị trí dự tính đặt canula để chọn kích thước canula phù hợp

Lựa chọn canules

TOTALLY REINFORCED

Bộ kit xuyên qua da

Kháng đông (heparin)

Khởi đầu: 100UI/kg

Duy trì: 25-100UI/kg/h

Bình thường: ACT: 180-200’

Chảy máu: ACT: 160’

Theo dõi và cài đặt ECMO

Cài đặt ban đầu:

Khởi đầu: 20ml/kg

Tránh tăng quá nhanh: tăng AL nội sọ, cho phép máu và dịch trộn với nhau

V-A: 70-80ml/kg/min, đánh giá mỗi 20-30 min

V-V: 150ml/kg, điều chỉnh tăng , giảm theo SaO2, đánh giá mỗi 10-15 min.

Theo dõi và điều chỉnh:

Điều chỉnh máy thở

Biến chứng

Thuyên tắc khí: KT priming

Ngưng tim: Tamponade, hypovolemia, arrhythimia.Máy ECMO:

Giảm oxy máu

Vỡ ống, hư pump, canule, huyết khối

BN:Chảy máu: vị trí canule, vết mổ, XH não, tiêu hoáHuyết khối: nhồi máu não, chết não, động kinh

Nhiễm khuẩn, suy thận cấp

Tụt HA.

Huyết động không ổn địnhTràn máu màng phổi, timTụt canule

Tăng HA

Rl nhịp

Tổn thương cơ tim

Cai ECMO (Weaning ECMO)

Phụ thuộc nhiều yếu tố

KẾT LUẬN

• ECMO ngày càng được ứng dụng nhiều hơn,đặc biệt là trong thập niên gần đây, là biện phápcứu vãn và sử dụng trong chờ ghép tạng

• Đòi hỏi đội ngũ chuyên nghiệp và làm việc độinhóm tốt

• Tham gia tập huấn, chia sẻ kinh nghiệm thườngxuyên

• Chăm sóc theo dõi thường xuyên và xử trí đượccác biến chứng