BÀI GIẢNG mặt KHÁCH QUAN của tội PHẠM

Các dấu hiệu của MKQ: - Hành vi nguy hiểm cho xã hội; - Hậu quả nguy hiểm cho xã hội; - Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi nguy hiểm cho xã hội và hậu quả nguy hiểm cho xã hội; - Các điề

CHƯƠNG VI

MẶT KHÁCH QUAN

CỦA TỘI PHẠM

Nội dung bài giảng

1 Khái niệm.

2 Hành vi khách quan của tội phạm

3 Hậu quả nguy hiểm cho xã hội

4 Vấn đề quan hệ nhân quả trong luật hình

sự

5 Những biểu hiện khác thuộc mặt khách

quan của tội phạm

1.1 Định nghĩa

Mặt khách quan của tội phạm là mặt bên ngoài của tội phạm, bao gồm những biểu hiện của tội phạm diễn ra và tồn tại ngoài thế giới khách quan.

Các dấu hiệu của MKQ:

- Hành vi nguy hiểm cho xã hội;

- Hậu quả nguy hiểm cho xã hội;

- Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi nguy hiểm cho xã hội và hậu quả nguy hiểm cho xã hội;

- Các điều kiện bên ngoài của việc thực hiện tội phạm như: thời gian, địa điểm, phương tiện, công cụ phạm tội, hoàn cảnh phạm tội…

- Ý nghĩa trong việc xác định mặt chủ quan của

TP, trước hết là xác định lỗi và mức độ lỗi của người phạm tội.

2 Hành vi khách quan của tội phạm

2.1 Định nghĩa

Hành vi khách quan của tội phạm là những xử sự có ý thức và có ý chí của con người được thể hiện ra thế giới khách quan dưới những hình thức nhất định, gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho các QHXH được luật hình sự bảo vệ.

Hành vi khách quan của tội phạm phải

có tính nguy hiểm cho xã hội

Tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội thể hiện ở chỗ hành vi phạm tội gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho các quan hệ xã hội được luật hình sự bảo

vệ

- Đặc điểm này xuất phát từ tính nguy hiểm cho xã hội của tội phạm

Hành vi khách quan của TP phải là

hành vi trái PLHS

Hành vi khách quan của tội phạm phải là những hành vi được quy định trong BLHS.

- Đặc điểm này xuất phát từ đòi hỏi của nguyên tắc pháp chế và tính trái pháp luật

Hành vi khách quan của TP phải là hoạt động có ý thức và có ý chí

Thế nào là hoạt động của con người

dưới sự kiểm soát của ý thức và sự

điều khiển của ý chí?

Các trường hợp biểu hiện của con người

không được coi là hành vi trong nghĩa pháp lý

hình sự

phản xạ không điều kiện, mộng du, phản ứng trong tình trạng choáng…

+ Biểu hiện của con người trong tình trạng rối loạn tâm thần nghiêm trọng làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình (Điều 13 BLHS).

+ Biểu hiện của con người trong tình trạng bất khả kháng

+ Biểu hiện của con người trong tình trạng bị cưỡng bức.

Cưỡng bức thân thể

- Cưỡng bức thân thể là trường hợp dùng bạo lực vật chất tác động lên thân thể của người khác khiến người này không thể hành động theo ý muốn của họ được

- Trường hợp này TNHS được loại trừ

TNHS của người bị cưỡng bức tinh

thần

Có hai trường hợp:

mức độ bị tê liệt về ý chí thì họ được loại trừ TNHS

không bị tê liệt về ý chí thì họ vẫn phải chịu TNHS về hành vi của mình.

Hành động phạm tội

KN:Là hình thức biểu hiện của hành vi phạm tội làm biến đổi tình trạng bình thường của đối tượng tác động, gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho khách thể qua việc chủ thể đã làm một việc bị pháp luật cấm

Không hành động phạm tội

KN: Là hình thức biểu hiện của hành vi phạm tội làm biến đổi tình trạng bình thường của đối tượng tác động, gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho khách thể qua việc chủ thể không làm một việc

mà pháp luật yêu cầu phải làm mặc dù có

đủ điều kiện để làm.

Hai điều kiện để xác định không

hành động phạm tội

công việc nhất định Nghĩa vụ này phát sinh trên cơ sở: + Quy định của PL.

+ Quyết định của cơ quan có thẩm quyền trên cơ sở áp dụng pháp luật.

+ Quy định về chức năng nghề nghiệp.

+ Phát sinh từ hợp đồng

+ Phát sinh từ xử sự trước đó của chủ thể

- ĐK2: Có đủ khả năng và điều kiện để thực hiện nghĩa

vụ đó nhưng họ đã có tình không thực hiện.

2.4 Các dạng cấu trúc đặc biệt của

hành vi khách quan

vi khách quan được hình thành từ nhiều hành vi khác nhau, xảy ra đồng thời, xâm phạm các khách thể khác nhau.

2.4 Các dạng cấu trúc đặc biệt của

hành vi khách quan

vi khách quan có khả năng diễn ra không gián đoạn trong một khoảng thời gian dài

2.4 Các dạng cấu trúc đặc biệt của

hành vi khách quan

- Tội liên tục là tội phạm mà hành vi khách quan có tính liên tục, bao gồm nhiều hành vi cùng loại xảy ra kế tiếp nhau về mặt thời gian, cùng xâm hại một quan hệ xã hội và cùng bị chi phối bởi một ý định phạm tội cụ thể, thống nhất

3 Hậu quả nguy hiểm cho xã hội

3.1 Định nghĩa

3.2 Các loại thiệt hại

3.3 Ý nghĩa của hậu quả của tội phạm

3.1 Định nghĩa

Hậu quả của tội phạm là thiệt hại

do hành vi phạm tội gây ra cho quan hệ xã hội là khách thể bảo

vệ của luật hình sự.

3.2 Các loại thiệt hại

- Thiệt hại về vật chất

- Thiệt hại về thể chất

- Thiệt hại về tinh thần (phi vật chất)

Thiệt hại về vật chất:

- Là sự biến đổi tình trạng bình thường của đối tượng vật chất là tài sản

- Đó là thiệt hại về tài sản

- Mức độ thiệt hại thường được xác định theo trị giá tài sản quy ra tiền

Thiệt hại về thể chất:

thực thể tự nhiên của con người (thân thể của con người).

lượng người bị thiệt mạng hoặc theo tỉ lệ thương tật của người bị hại.

Thiệt hại phi vật chất (tinh thần):

- Đó là thiệt hại về danh dự, nhân phẩm, tự do của con người; thiệt hại

về an ninh, chính trị, an toàn xã hội

- Mức độ thiệt hại được đánh giá thông qua hoạt động tư duy của con người nên mang tính tương đối

3.3 Ý nghĩa của dấu hiệu hậu quả

- Ý nghĩa định tội, để phân biệt các tội phạm trong BLHS hoặc xác định TP hoàn thành

- Ý nghĩa định khung hình phạt

- Ý nghĩa quyết định hình phạt

4.1 Định nghĩa

Mối quan hệ nhân quả trong luật hình

sự được hiểu là mối liên hệ giữa một hiện tượng là hành vi khách quan nguy hiểm cho xã hội đóng vai trò là nguyên nhân với một hiện tượng là hậu quả nguy hiểm cho xã hội đóng vai trò là kết quả

Quan hệ nội tại:

Quan hệ nội tại: Hành vi trái pháp luật độc lập trong mối liên hệ tổng hợp với một hoặc nhiều hiện tượng khác phải chứa đựng khả năng thực tế làm phát sinh hậu quả nguy hiểm cho xã hội (Có nghĩa

là trong hành vi phải chứa đựng khả năng làm phát sinh hậu quả)

Quan hệ tất yếu:

Quan hệ tất yếu: Hậu quả nguy hiểm cho xã hội đã xảy ra phải đúng là sự hiện thực hóa khả năng thực tế làm phát sinh hậu quả của hành vi phạm tội (Có nghĩa là hậu quả phải phản ánh xu thế phát triển của hành vi)

4.3 Các dạng MQHNQ

- Dạng MQHNQ đơn trực tiếp

- Dạng MQHNQ kép trực tiếp

Dạng MQHNQ đơn trực tiếp

Khái niệm: Là dạng mối quan hệ nhân quả trong đó chỉ có một hành vi trái pháp luật đóng vai trò là nguyên nhân trực tiếp gây ra hậu quả nguy hiểm cho xã hội

Dạng MQHNQ kép trực tiếp

Là dạng mối quan hệ nhân quả trong đó có nhiều hành

vi trái pháp luật cùng đóng vai trò là nguyên nhân trực tiếp gây ra hậu quả nguy hiểm cho xã hội Dạng quan hệ nhân quả này có hai trường hợp cụ thể sau: + Mỗi hành vi trái pháp luật đã có khả năng thực tế trực tiếp làm phát sinh hậu quả

+ Mỗi hành vi trái pháp luật đều chưa có khả năng thực tế làm phát sinh hậu quả Khả năng này chỉ hình thành khi các hành vi đó kết hợp lại với nhau trong điều kiện nhất định.

5 Những nội dung biểu hiện khác

của mặt khách quan của TP

- Công cụ, phương tiện phạm tội

- Phương pháp, thủ đoạn phạm tội

- Thời gian phạm tội

- Địa điểm phạm tội

- Hoàn cảnh phạm tội

5 Những nội dung biểu hiện khác

của MKQ của TP

vật chất được chủ thể của TP sử dụng để thực hiện hành vi phạm tội của mình Công cụ phạm tội là một dạng cụ thể của phương tiện phạm tội (trang 265 – HDHT).

thức thực hiện hành vi phạm tội, trong đó bao gồm cách thức sử dụng công cụ, phương tiện phạm tội.

5 Những nội dung biểu hiện khác

của MKQ của TP

hoặc một khoảng thời gian nhất định trong đó hành vi phạm tội được diễn ra.

lãnh thổ nhất định trên đó tội phạm bắt đầu, diễn ra, kết thúc hoặc ở đó hậu quả của tội phạm xảy ra.