Vấn đề công nhận và can thiệp trong luật quốc tế

Khái niệm công nhậnCông nhận trong luật quốc tế là hành vi chính trị pháp lý, dựa trên ý chí độc lập của quốc gia công nhận nhằm thể hiện thái độ của mình đối với đường lối, chính sách,

Vấn đề công nhận và can thiệp trong Luật

quốc tế

Vấn đề công nhận và can thiệp trong Luật

quốc tế

Ths Nguyễn Thị Vân Huyền

1 Khái niệm công nhận

Công nhận trong luật quốc tế là hành vi chính trị pháp lý, dựa trên ý chí độc lập của quốc gia công nhận nhằm thể hiện thái độ của mình đối với đường lối, chính sách, chế độ chính trị, kinh tế, xã hội của bên được công nhận và thông qua đó xác lập những quan hệ quốc tế bình thường với bên được công nhận.

Đặc điểm của sự công

nhận

Công nhận là quyền của quốc gia

Công nhận là sự thể hiện thái độ chính trị của bên công nhận với bên được công nhận

Mục đích của công nhận là để thiết lập các quan hệ quốc tế

Công nhận quốc gia mới

• Công nhận quốc gia mới là công nhận chủ thể mới trong luật quốc tế

• Công nhận quốc gia mới đặt ra khi:

• - Có sự phân chia lãnh thổ

• - Có sự hợp nhất lãnh thổ

Công nhận chính phủ

mới

Công nhận chính phủ mới là công nhận người đại diện mới của quốc gia trong quan hệ quốc tế

Phân biệt chính phủ Dejure với chính phủ Defacto

Công nhận chính phủ mới chỉ đặt ra với các chính phủ Defacto

Điều kiện công nhận chính phủ

Defacto

• Đủ năng lực để duy trì và thể hiện quyền lực quốc gia trong một thời gian dài.

• Được đông đảo quần chúng nhân dân ủng hộ.

• Có khả năng kiểm soát toàn bộ hoặc phần lớn lãnh thổ quốc gia một cách độc lập

• Tự quản lý mọi công việc của đất nước.

Các thể loại công nhận

khác

• Công nhận dân tộc đang đấu tranh giành độc lập

• Công nhận chính phủ lưu vong,

• Công nhận các bên tham chiến và các bên khởi nghĩa

3 Hình thức công nhận

Công nhận Dejure

Công nhận Defacto

Công nhận Adhoc

Công nhận Dejure

Công nhận Dejure là hình thức công nhận chính thức, đầy đủ, toàn diện

Kết quả của công nhận Dejure: hai bên

sẽ thiết lập quan hệ ngoại giao với nhau

Công nhận Defacto

Công nhận Defacto là hình thức công nhận chính thức nhưng không đầy đủ toàn diện

Kết quả: hai bên sẽ thiết lập các quan

hệ hạn chế với nhau VD: quan hệ lãnh sự

Công nhận Adhoc

• Công nhận Adhoc là hình thức công nhận đặc biệt chỉ phát sinh trong một phạm vi nhất định nhằm tiến hành một số công việc cụ thể không mang tính chính thức

• Mối quan hệ giữa bên công nhận và bên được công nhận sẽ chấm dứt khi công việc chung của cả hai bên được giải quyết.

4 Phương pháp công

nhận

Là cách thức bên công nhận thể hiện sự công nhận của mình với bên được công nhận Bao gồm 2 phương pháp:

- Công nhận minh thị

- Công nhận mặc thị

Công nhận minh thị

Công nhận minh thị được thể hiện rõ ràng, minh bạch thông qua các hành vi cụ thể

Các phương pháp phổ biến:

- Gửi công hàm hoặc Tuyên bố công nhận công khai

- Cử phái đoàn thăm viếng lẫn nhau

- Ký kết điều ước quốc tế với nhau

Công nhận mặc thị

Công nhận mặc thị là sự công nhận kín đáo, không thể hiện rõ ràng thông qua hành vi cụ thể nào, theo cách thức "im lặng không phản đối"

Công nhận mặc thị là sự thể hiện thái

độ thận trọng của bên công nhận với bên được công nhận

◦ Mở đường cho việc thiết lập các quan hệ nhiều mặt giữa bên công nhận và bên được công nhận

Lưu ý

Công nhận không phải là điều kiện cấu thành nên một quốc gia

II Vấn đề can thiệp trong Luật

Quốc tế

1 Khái niệm can thiệp trong luật quốc tế

2 Tính hợp pháp của hành vi can thiệp trong luật quốc tế

3 Các hình thức can thiệp trong luật quốc tế

4 Hệ quả pháp lý của hành vi can thiệp trong luật quốc tế

5 Thực tiễn can thiệp trong quan hệ quốc tế

1 Khái niệm can thiệp trong luật

quốc tế

Nguyên tắc cấm can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác (Khoản 7, Điều 2 Hiến chương LHQ, Tuyên bố năm 1970)

Trường hợp ngoại lệ của nguyên tắc này:

- Khi có xung đột vũ trang nội bộ đe doạ hoà bình và an ninh quốc tế (Điều 39 Hiến chương LHQ)

- Khi có hành vi xâm phạm các quyền con người

cơ bản được luật quốc tế bảo vệ

Định nghĩa Can thiệp

Can thiệp trong LQT là hành vi can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia nhằm mục đích khôi phục hòa bình và

an ninh quốc tế hoặc ngăn chặn, trừng trị các tội các diệt chủng, các hành vi vi phạm quyền con người trên quy mô lớn

và các thảm họa nhân đạo khác trên cơ

sở quyết định của Hội đồng bảo an LHQ

Hoạt động can thiệp chỉ được tiến hành khi các biện pháp về ngoại giao, chính trị, kinh tế… của cộng đồng quốc tế không đạt hiệu quả.

Hoạt động can thiệp chỉ được tiến hành dưới thẩm quyền của LHQ, trong đó trước hết là của HĐBA

Can thiệp phi quân sự

Cắt đứt một phần hoặc toàn bộ quan hệ ngoại giao, cắt đứt giao thông liên lạc như: cấm vận hàng hải, hàng không, kinh tế

Bị áp đặt các biện pháp hạn chế chủ

quyền

Khai trừ khỏi các tổ chức quốc tế

Can thiệp quân sự

Trừng phạt vũ trang: triển khai lực lượng gìn giữ hoà bình của LHQ,áp dụng mọi hành động của hải, lục, không quân mà Hội đồng Bảo an xét thấy cần thiết cho việc duy trì hoặc khôi phục hòa bình và an ninh quốc tế

Chiếm đóng một phần lãnh thổ

Hạn chế quyền có lực lượng vũ trang

Áp đặt chế độ kiểm soát quốc tế

Hệ quả pháp lý của hoạt động

can thiệp

Đối với quốc gia vi phạm: phải gánh

chịu trách nhiệm pháp lý quốc tế về

hành vi vi phạm của mình, chịu sự trừng phạt vũ trang hoặc phi vũ trang của

LHQ

Đối với các quốc gia khác: Điều 41, 42,

43 Hiến chương LHQ

Thực tiễn can thiệp trong quan hệ

quốc tế

Can thiệp của LHQ

Can thiệp của Mỹ

Can thiệp của Liên minh châu Âu

Can thiệp của Nga

Can thiệp của Trung Quốc

Đề tài thảo luận

Yêu cầu: Sinh viên phải tóm tắt được nội dung các vụ can thiệp, tính hợp pháp của các hoạt động can thiệp, hệ quả của hành

vi can thiệp, rút ra được những thiếu sót trong cơ chế can thiệp của LHQ

Gợi ý 2.3.1 Thực tiễn can thiệp của Liên Hợp quốc

- Chiến tranh vùng Vịnh 1991

- Nội chiến tại Sudan 2006

- Nội chiến tại Lybia 2011

- Thảm họa diệt chủng tại Rwanda 1994

2.3.2 Thực tiễn can thiệp của Liên Minh

Châu Âu

- Khủng hoảng tại Kosovo 1999

Gợi ý

2.3.3 Thực tiễn can thiệp của Mỹ

- Can thiệp của Mỹ tại Somali (1992 – 1993) dưới sự

ủy thác của LHQ

- Chiến tranh Iraq 2003

2.3.4 Thực tiễn can thiệp của Liên bang Nga

- Xung đột vũ trang tại Gruzia 2008

- Ukraina hiện nay

2.3.5 Thực tiễn can thiệp của Trung Quốc

- Hành vi can thiệp của TQ vào việc thực hiện các

quyền chủ quyền, quyền tài phán của các nước trong khu vực biển Đông.