Ngữ văn lớp 8 tuần 19

Khi nhớ về quá khứ của mình, hình ảnh nào hiện lên trớc nhất trong đầu hổ?. Cả không gian choáng ngợp một màu sắc tơi sáng rự rỡ có mầu vàng của nắng, sắc hồng của bình minh, mầu xanh củ

( Lời con hổ ở vờn bách thú)

I Mục đích yêu cầu.

- Giúp học sinh hiểu đợc giá trị nghệ thuật đặc sắc, bútpháp lãng mãn truyền cảm của nhà thơ, từ đó cùng rung

động với niềm khát khao tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâusắc thực tại tù túng tầm thờng giả dối, tâm trạng đầy biphấn của nhân vật trữ tình con hổ bị nhốt trong cũi sắt ởvờn bách thú

- Tích hợp với một số tác phẩm văn học, với tập làm văn Tíchhợp với xã hội Việt Nam những năm 1930-1945

- Rèn kỹ năng đọc diễn cảm, thể thơ 8 chữ vần liền, phântích nhân vật qua diễn biến tâm trạng

II Chuẩn bị:

Giáo viên: Nghiên cứu soạn bài

Đọc tham khảo một số bài viết về bài thơ nhớrừng

Học sinh :Đọc và soạn bài, trả lời câu hỏi SGK

Giới thiệu bài: Nếu thơ cũ là gò bó khắt khe thì : Thơ mới là

tự do, phóng khoáng, nếu thơ cũ là tâm sự, cảm súc củamột lớp ngời, một thời đại thì thơ mới lại là cái "tôi" cá nhân

đầy kiêu hãnh, luôn khát khao một thế giới phi thờng Và nóitới" thơ mới" thì không thể nhắc đến " Nhớ rừng " của ThếLữ Tiết học hôm nay cô cùng các em sẽ đến đợc với tácphẩm này

Qua phần chuẩn bị bài ở nhà, em hãy

Ngày

==================

GV: Bút danh Thế Lữ là cách nói lái

tên thật của ông Nguyễn Thế Lễ

Về " thơ mới" đây là tên gọi để

phân biệt với thơ cũ " Thơ mới"

- Đây là bài thơ hay nhất, nổi tiếng

nhất của Thế Lữ và đợc vào tốp 10

bài thơ tiêu biểu nhất của "thơ mới"

- Bài thơ là tiêu biểu cho cảm súc lãng

mạn, cho cái "tôi " cá nhân khát khao

đòi tự do, đòi giải phóng khỏi những

tầm thờng tù túng

GV: Yêu cầu học sinh đọc

Khổ 1 + 4 giọng buồn ngao ngán, u

uất

Thế Lữ ( 1907

-1989 ) tên thật làNguyễn Thế Lữ

- Là nhà thơ cócông đầu đem lạithắng lợi cho " thơmới "

- Ông vừa là nhàthơ nổi tiếng vừaviết truyện ngắn,vừa là ngời cócông đầu trongviệc xây dựngnền kịch nói nớcta

- Ông có rất nhiềutác phẩm hay, nổitiếng và đợc nhànớc truy tặng giảithởng HCM

2 Tác phẩm: " Nhớrừng " 1943 là bàithơ rất nổi tiếng

==================

Khổ 2 + 3 + 5 giọng vừa hào hứng

vừa tiếc nuối

- Bên cạnh đó cần đọc nhấn giọng ở

những từ ngữ miêu tả, những từ ngữ

bộc lộ tâm trạng, chú ý đọc liền

mạch những câu thơ vắt dòng

+ Gọi 2 - 3 học sinh đọc bài thơ

Giải thích nghĩa của từ " sa cơ, oanh

liệt"

Bài thơ đợc viết theo phơng thức

biểu đạt nào?

GV: Nhà thơ đã dùng phơng pháp

miêu tả và nhân hoá để biểu cảm

Bài thơ có 5 đoạn, theo em sẽ gồm

hiểu chi tiết bài thơ

Hình ảnh con hổ bị nhốt trong cũi

II Tìm hiểu chi tiết bài thơ

1 Tâm trạng của

==================

tác giả dùng nghệ thuật nào và nhằm

diễn đạt điều gì?

Gợi ý: ở đoạn trích: Trong lòng mẹ "

của Nguyên Hồng có chi tiết " Giá

những cổ tục mới thôi "

Vậy ở đây tác giả dùng hình ảnh:

Gậm một khối căm hờn" có ý gì,

giống nh thế không?

- Có ở đây tác giả cũng dùng nghệ

thuật ẩn dụ để cụ thể hoá nỗi căm

hờn nh một khối vật chất có thể nhìn

thấy đợc và hổ có thể ngậm đợc

GV: " Gậm một khối căm hờn trong

cũi sắt " câu thơ gần nh toàn là vần

trắc rắn đanh lại, nỗi căm hờn bị

dồn nén, chồng chất nh muốn bâth

tung lên trong từng chữ, từng từ Sự

thật nghiệt ngã đau đớn, con vật vốn

là chúa tể của rừng xanh mà nay bị

bắt về đây chịu cảnh tù hãm

Vậy vì sao mà con hổ phải : Gậm

một khối căm hờn " nh vậy? Có phải

GV: Đã mất tự do, lại bị coi thờng, bị

làm nhục nh vật hỏi làm sao không

căm hờn cho đợc? Nỗi uất hận ấy lớn

Bất lực, buông xuôi.

Nh vậy khi miêu tả giữa bề ngoài và

thế giới nội tâm bên trong của hổ tác

giả đã dùng nghệ thuật gì?

Nghệ thuật đối lập bề ngoài tởng nh

nó đã thuần hoá, cam chịu nhng

trong lòng thì ngùn ngụt lửa căm hờn

GV: Đúng là sự đối lập gay gắt, trong

lòng thì nh muốn nổ tung, muốn

phát tung hết thảy nhng bên ngoài

thía hơn " Trên đời ngàn vạn điều

cay đắng Cay đắng chi bằng mất

tự do"

Trớc thực tại bế tắc không nối thoát ấy

con hổ chỉ có hớng: một là quay trở

lại quá khứ, hai là ngỡng vọng, tơng

lai nó chỉ có quá khứ Đối lập giữa

hai vùng không gian ấy cảm hứng lãng

mạn trào dâng những giai điệu say

mê khi nó nhớ về quá khứ của mình

Khi nhớ về quá khứ của mình, hình

ảnh nào hiện lên trớc nhất trong đầu

hổ?

Em hãy đọc những câu thơ ấy và

cho biết rừng đại ngàn hiện lên qua

GV: Núi rừng đại ngàn vốn đã linh

thiêng, hùng vĩ, trong nỗi nhớ của kẻ sa

cơ, chịu tù đầy lại càng trở lên hùng

vĩ, linh thiêng hơn bao giờ hết Thế

Lữ đã miêu tả về một thế giới phi

th-ờng bằng bút pháp khoa trơng lãng

mạn và trí tởng tợng bay bổng kỳ

diệu

Và trong cái thế giới kỳ vĩ ấy tác giả

đã để cho chúa sơn lâm xuất hiện

ntn? Em hãy đọc những câu thơ

đó

" Ta không tên không tuổi "

Tác giả đã miêu tả sự xuất hiện của

chúa sơn lâm theo trình tự nào?

- Bớc chân - tấm thân - ánh mắt

thần, quắc

GV: Thuyết minh bức tranh

Dựa vào đoạn thơ và bức ký hoạ này

em hãy tởng tợng và miêu tả lại hình

ảnh chúa sơn lâm lúc này?

Vậy từ đó em cảm nhận đợc vẻ đẹp

nào của chúa sơn lâm?

- Vẻ đẹp uy nghi, dũng mãnh

Theo em khi nhớ lại hình ảnh của

mình trong quá khứ vậy tâm trạng

==================

sơn cũ Bởi ở đó nó không chỉ là "

chúa tể muôn loài " mà nó còn thoả

sức tắm mình trong thế giới thiên

ở bốn bức tranh ấy tác giả đã tập

trung làm nổi bật những mặt nào

( thời gian, không gian, mầu sắc và

ánh sáng, âm thanh )

- Không gian rộng lớn có ngày và đêm,

sáng chiều, những ngày ma, những

ngày nắng

Mầu sắc tời tắn rực rỡ: mầu vàng của

trăng, hồng của bình minh, mầu

xanh của cây và đặc biệt là mầu

đỏ gay gắt của máu và mặt trời

GV: Không chỉ có thiên nhiên mà ở

bốn bức tranh ấy còn một đối tợng

khác, đợc đa vào miêu tả đó là chúa

sơn lâm

Chúa sơn lâm hiện lên qua những từ

ngữ nào trong mỗi bức tranh?

- Say uống ánh trăng tàn - đợi - chết

mảnh mặt trời, chiếm

Lặng ngắm

Giấc ngủ tng bừng

GV: ở mỗi bức tranh đó đều có sự

gắn kết, hoà quyện giữa thiên nhiên

và chúa rừng

ngờ đâu lại có những giây phút trở

thành thi sĩ, đầy hào hoa phong nhã

Thế còn bức tranh thứ hai rừng đại

ngàn trong những ngày ma?

Học sinh trình bầy cảm nhận

GV: Bức tranh thứ ba rừng đại ngàn

trong những sớm bình minh Cả

không gian choáng ngợp một màu sắc

tơi sáng rự rỡ có mầu vàng của nắng,

sắc hồng của bình minh, mầu xanh

của cây tất cả hoà quyện đan cài

vào nhau, lại có âm thanh tng bừng,

rộn rã cả những đàn chim Chúa sơn

lâm lúc này hệt nh một bậc đế

v-ơng, đang say nồng trong giấc ngủ

Bức tranh thứ t là kỳ lạ nhất Em hãy

theo dõi vào những câu thơ miêu tả

Thế nhng trong cuộc chiến này mặt

trời còn giữ nguyên đợc sức mạnh ấy

không

Tâm trạng nuốitiếc, đau đớn, daydứt, giằng xékhông nguôi

* Bài tập.(3phút )

==================

- Không: Nó chỉ còn là một" mảnh

nhỏ bé yếu ớt"

GV: Mặt trời nh bị xé vụn dới sức

mạnh của chúa sơn lâm Nó nh muốn

dẫm nát cả vầng thái dơng vĩ đại kia,

để giành lấy tất cả cho riêng mình

Điểu đó có nghĩa là mãnh hổ không

muốn dừng lại ở địa vị chúa tể của

muôn loài mà nó muốn trở thành chúa

tể của vũ trụ rộng lớn này cơ

Chỉ có thể bằng trí tởng tợng vô cùng

táo bạo, bằng cảm xúc lãng mạn mãnh

liệt mới có thể vẽ đợc bức tranh tuyệt

vời đến thế Đoạn thơ là khúc ca của

Từ nào đâu, đâu

Với điệp từ " đâu " với những câu

hỏi tu từ liên tiếp, đặc biệt là câu

về quá khứ, càng huy hoàng nó lại

càng tiếc nuối, đau đớn

GV: Lời đề từ của bài thơ là " lời con

hổ trong vờn bách thú " đây chính

là tiếng nói của một tâm hồn lãng

==================

mạn, tiếng nói đòi giải phóng, đòi

đợc tự do? Tâm sự của con hổ có gì

đồng điệu với tâm hồn của ngời Việt

Nam mất nớc thời ấy?

Tiết học hôm sau với hai khổ thơ cuối

chúng ta sẽ tìm hiểu

Em hãy đóng dấu x vào các ô trống

của những dòng thể hiện đặc điểm

hiện rất rõ

□ Chú trọng thể hiện cái "ta"

II.Chuẩn bị

Gv : Nghiên cứu soạn bài

Hs :Trả lời câu hỏi sgk vào bài tập

III Tiến trình lên lớp

Ngày soạn: Ngày dạy :

Nằm trong cũi sắt ở vờng bách thú tâm trạng của con hổ

đợc thể hiện qua bài thơ ntn?

Đây là cảnh do con ngời tạo

nên ,do con ngời sắp

đặt ,tỉa tót,sửa sang

Gv?:Hãy so sánh nhận xét

cảnh ở vờn bách thú và cảnh

ở rừng trong khổ thơ trên ?

Hai cảnh đối lập nhau Cảnh

ở vờn bách thú tầm thờng giả

dối .Cảnh rừngtự nhiên đại

Nỗi bực dọc khinh thờng chánghét cao độ của con hổ vớithực tại xung quanh

Gv:Trong lời nhắn gửi đó là

tấm lòng mãi mãi gắn bó thuỷ

chung với thiên nhiên non nớc

Lời nhắn gửi ấy có liên quan

do mà nuối tiếc quá khứ oaihùng của dân tộc

IV Tổng kết (10phút) 1.Nghệ thuật

Bài thơ hoàn toàn đổi mới

về nghệ thuật số câu trongbài số ,số tiếng trongcâu ,cách vần không gò bó Ngôn ngữ giàu nhạc điệutiết tấu cực kỳ phong phú gợicảm phóng khoáng linh hoạtcảm xúc của nhà thơ

Sử dụng triệt để hình ảnhnhân hoá

2Nội dung

men say lôi cuốn ngời đọc nó

sôi nổi tuôn trào trong suốt

ý nghĩa của câu thơ :''

Than ôi !Thời oanh liệt nay

còn đâu "trong bài thơ nhớ

rừng là gì ?

AThể hiện nối nhớ da diết trớc

cảnh núi non hùng vĩ

B.Thể hiện niềm tiếc nuối

khôn nguôi quá khứ vàng son

để thể hiện lòng căm thùchế độ phong kiến đơngthời Chế độ mà đất nớc mất

độc lập ,dân ta mất tự

do .Cõi lòng luôn hớng vềcuộc sống tự do ,gắn bó thuỷchung với lịch sử oai hùng của

đất nớc

*Luyện tập (3phút)

==================

D Hớng dẫn về nhà(2phút)

-Học thuộc lòng bài thơ

-Phân tích khổ thơ '' Nào đâu còn đâu"

E.Rút kinh nghiệm

-Tích hợp với phần văn ở hai văn ở hai văn bản ''Nhớ rừng

","Ông đồ'' với phần làm văn qua bài "Viết đoạn văn cho vănbản thuyết minh ''

-Rèn kỹ năng nhận diện và sử dụng câu nghi vấn

-Giáo dục học sinh sử dụng câu nghi vấn khi giao tiếp

Gv?:Gọi học sinh đọc ví dụ ?

Gv ?:Dựa vào kiến thức ở bậc

tiểu học em hãy tìm các câu

==================

Gv?: Đặc điểm hình thức

nào cho em biết 3câu trên là

câu nghi vấn ?

Các câu trên đều có dấu

thế nào là câu nghi vấn ?

Khi viết câu nghi vấn thơng

+Khi viết câunghi vấn thơng kết thúcbằng dấu chấm hỏi

+Chứcnăng :Dùng để hỏi

*Ghi nhớ sgk

*Luyện tập (15phút) 1.Bài tập 1

+ Hình thức :Có từ nghivấn gì ,tại sao , hả

Gv:Yêu cầu học sinh đọc và

xác định yêu cầu bài tập 2

Gv yêu cầu học sinh đọc và

nêu yêu cầu bài tập

Gv yêu cầu học sinh đọc xác

định yêu cầu bài tập 5

Hãy cho biết sự khác nhau về

mặt hình thức và ý nghĩa

của 2câu thơ sau

a.Bao giờ anh đi Hà Nội ?

b Anh đi Hà Nội bao giờ ?

2.Bài tập 2

+Xét về mặt hình thứccác câu đều có từ nghivấn

Câu a, b ,c từ hay

+ Chức năng dùng để hỏi + Kết thúc câu bằng dấuchấm hỏi

+Từ hay không thể thay thế bằng từ hoặc .Nếu thay thế từ hay trong câu nghi vấn bằng từ hoặc thì

câu trở nên sai ngữ pháphoặc hiểu theo thành1câu khác theo kiểu câutrần thuật và có ý nghĩakhác hẳn

3.Bài tập 4

Khác nhau về mặt hìnhthức :có không ;đã khôn

g Khác nhau về ý nghĩa câuthứ 2giả định là ngời đợchỏi trớc đó có vấn đề vềsức khoẻ ,néu điều giả

định này không đúng thậtthì câu hỏi trở nên vô

lý ,còn câu hỏi thứ nhấtkhông có giả định đó

4.Bài tập 5

Khác nhau về mặt hìnhthức giữa 2câu thể hiện ởtrật tự từ Trong câu (a ) từ

"bao giờ" đứng đầucâucòn câubtừ 'bao giờ

"đứng cuối câu Khác biệt về mặt ý nghĩa

==================

của câu( a ) hỏi về thời

điểm của một hành độngdiễn ra trong tơng lai Câu(b)hỏi về một thời điểmdiễn ra trong quá khứ

-Rèn kỹ năng xác định chủ đề sắp xếp và phát triển các ýkhi viết đoạn văn thuyết minh

-Giáo dục học sinh viết đoạn văn thuyết minh có từ ngữ chủ

==================

GV?:Thế nào là đoạn văn ?Vai trò của đoạn văn trong bài

văn ?Cấu tạo của đoạn văn ?

GV?: Thế nào là chủ đề của đoạn văn ,câu chủ đề của

đoạn văn ?

C.Bài mới

Gv?:Gọi học sinh đọc đoạn văn

Gv? : Nêu nội dung chính của đoạn văn ?

GV?: Đoạn văn trên có mấy câu ?

Câu 2 :Cung cấp thông tin về nớc ngọt

Câu3: Cho biết lợng nớc ngọt đang bị ô

nhiễm

Câu 4: Sự thiếu nớc ở các nớc trên thế giới

Câu 5 :Nêu dự báo đến năm 2005

GV?: Đoạn văn dùng để giới thiệu 1sự vật

hiện tợng tự nhiên gọi là đoạn văn gì ?

Đoạn văn thuyết minh

GV?: Gọi học sinh đọc ví dụ 2?

Gv?: Nêu nội dung của đoạn văn ?

Giới thiệu về ông Phạm Văn Đồng

Gv?: Tìm từ ngữ chủ đề của đoạnvăn ?

Câu chủ đề của đoạn văn ?

I Đoạn văn trong văn trong văn bản thuyết minh

1.Nhận dạng đoạn văn thuyết minh (10phút)

*Ví dụ

==================

Gv?: Câu chủ đề và từ ngữ chủ đề có

vai trò gì trong đoạn văn ?

Làm rõ nội dung cửa đoạn văn

GV :Đoạn văn giới thiệu giới thiệu một danh

nhân một con ngời nổi tiếng theo kiểu

cung cấp tri thức gọi là đoạn văn thuyết

minh

Gv?: Qua phân tích ví dụ em thấy khi

viết đoạn văn thuyết minh em cần phải lu

ý điều gì ?

Gv?: Gọi học sinh đọc ví dụ ?

Gv?: Đoạn văn trên là đoạn văn miêu tả hay

thuyết minh ?

Gv?: Đoạn văn trên thuyết minh về đồ vật

gì ?

Thuyết minh về chiếc bút bi

Thuyết minh về chiếc đèn bàn

GV?: Trớc hết muốn viết đoạn văn thuýet

2.Sửa lại đoạn văn

(15phút)

*Ví dụ

Không rõ câu chủ đề ,cha có ý công

dụng ,câu văn lộn xộn thiếu mạch lạc

GV?: Khi viết đoạn văn thuyết minh cần

tách thành 3ý nhỏ :cấu tạo, công dụng,

cách sử dụng

GV: Em hãy sửa lại đoạn văn ?

Hiện nay bút bi là loại bút thông dụng trên

toàn thế giới Bút bi khác bút mực ở chỗ là

đầu bút bi có hòn bi nhỏ Ngoài ống nhựa

có vỏ bút Đầu bút có nắp đậy ,có móc

thẳng để cài vào túi áo Loại bút không

có nắp đậy thì có lò xo và nút bấm Khi

viết hòn bi lănlàm mực trong ống nhựa

chảy ra ghi thành chữ Khi viết ngời ta ấn

đầu bút cho ngòi bút tròi ra ,khi thôi viết

thì ấn nút bấm cho ngòi bút thụt vào bên

Gv?: Gọi học sinh đọc đoạn văn (2b)

Gv?: Đoạn văn trên giới thiệu với các em đồ

vật gì ?

GV?: Muốn viết đoạn văn giới thiệu chiếc

đèn bàn em cần làm gì ?

+Xác định chủ đề của đoạn văn

+Xác định nội dung của đoạn

văn :cấutạo,công dụng cách sử dụng

GV?: Đối chiếu với các ý trên ,đoạn văn

mắc lỗi gì ?

Gv cho sinh viết đoạn văn

GV :Gọi học sinh đọc bài làm của mình

GV nhận xét và sửa lỗi

*Kết luận

Các ý trong đoạn văn

đợc sắp xếp theocấu tạo ,thứ tự nhậnnhận thức ,thứ tựdiễn biến của sự vậttrong thời gian trớcsau hay theo thứ tựchính phụ

*Ghi nhớ

II .Luyện tập (14phút)

1.Bài tập 1

Mở bài :Một dòng

==================

GV?: Qua phân tích các ví dụ em thấy

các ý trong đoạn văn đợc sắp sếp theo

thứ tự nào ?

GV?: Qua bài học hom nay em cần ghi nhớ

điều gì ?

Gọi học sinh đọc phần ghi nhớ

GV?: Đọc xác định yêu cầu của bài tập ?

Viết đoạn mở bài và kết bài cho đề văn

"Giới thiệu trờng em "

Gv?:Khi viết đoạn mở bài em cần đảm

bảo yêu cầu gì

Giới thiệu đối tợng thuyết minh

GV?: Phần kết bài nêu nên nội dung gì ?

Cảm nghĩ của em về ngôi trờng

GVcho học sinh viết bài -Gọi học sinh đọc

bài làm của mình

sông uốn lợn ,dịudàng và mèm mại nh

dải lụa Một khuôn

viên rộng rãi với nhữngngôi nhà mới khangtrang xen lẫn cây cổthụ đã mấy mơi nămtuổi .Một mái nhàchung với nhữngkhuôn mặt ngây thơngộ nghĩnh ,hài hớcthông minh .Tấtcả ,tất cả làm nên vẻ

đẹp của trờng tôi ởnơi ấy tôi đẫ lớnnênbằng những hànhtrang quý nhất củacuộc đời Tôi yêu quý

và tự hào về nó Vàthật tuyệt vời nếu tôi