Trên thế giới: người ta ước tính trên thế giới có khoảng 7% lớp đất mặt của đất canh tác bị rửa trôi trong một chu kỳ là 10 năm. sự xói mòn trên đất canh tác có tỉ lệ gấp 18100 lần sự thành lập tầng đất mặt mới trong tự nhiên. .Hàng năm nước của các con sông mang phù xa đổ vào biển Đông khoảng 200 triệu tấn, người ta ước tính trung bình 1m3 chứa từ 50g400g phù sa, riêng đồng bằng sông Hồng 1000gm3 và có khi đạt 2000gm3. Theo các quan trắc có hệ thống từ năm 1960 đến nay thì có khoảng 1020% lãnh thổ bị ảnh hưởng xói mòn từ trung bình đến mạnh.
Trang 1Bài tiểu luận
Chủ đề: kỹ thuật sinh học bảo vệ đất chống
xói mòn
Trang 21 Thực trạng xói mòn đất hiện nay
• Trên thế giới:
- người ta ước tính trên thế giới có khoảng 7% lớp đất mặt của đất canh tác bị rửa trôi trong một chu kỳ là 10 năm.
- sự xói mòn trên đất canh tác có tỉ lệ gấp 18-100 lần sự thành lập tầng đất mặt mới trong tự nhiên .
Trang 3- Hàng năm nước của các con sông mang phù xa đổ vào Ở việt nam:
biển Đông khoảng 200 triệu tấn, người ta ước tính trung bình 1m3 chứa từ 50g-400g phù sa, riêng đồng bằng sông Hồng 1000g/m3 và có khi đạt 2000g/m3.
- Theo các quan trắc có hệ thống từ năm 1960 đến nay thì
có khoảng 10-20% lãnh thổ bị ảnh hưởng xói mòn từ trung bình đến mạnh.
Trang 42 Khái niệm về xói mòn đất
• Là quá trình làm mất lớp đất trên mặt và phá hủy các tầng đất bên dưới do tác động của nước mưa, băng tuyết tan hoặc do gió Đối với sản xuất nông nghiệp thì nước và gió là hai quá trình quan trọng nhất gây ra xói mòn và các tác nhân này có mức độ ảnh hưởng tăng giảm khác nhau theo các hoạt động của con người đối với đất đai.
Trang 53 Nguyên Nhân
a Do chặt phá rừng để lấy gỗ và đất canh tác:
Từ năm 1983-1994 trên cả nước ta có khoảng 1,3 triệu
hecta rừng đã bị khai thác để lấy gỗ và lấy đất trồng
trọt, gây nên sự xói mòn và rủa trôi lớp đất mặt làm cho đất ở các nơi này ngày càng trở nên bạc màu.
Trang 6b Do thiên nhiên tác động
- Do gió: Hiện tượng xói mòn đất do gió thường xảy ra ở
những vùng đất có thành phần cơ giới nhẹ: như những vùng đất cát ven biển, đất vùng đồi bán khô hạn.
- Do mưa: Xói mòn do nước là loại xói mòn do sự công phá của những hạt mưa đối vớilớp đất mặt và sức cuốn trôi của dòng chảy trên bề mặt đất Đây là loại xói mòn ở những vàng đất dốc khi không có lớp phủ thực vật, gây ra các hiện tượng xói mặt xói rãnh, xói khe.
Trang 74 Hậu quả của việc xói mòn đất
• a Mất đất do xói mòn: Lượng đất mất do xói mòn là rất
lớn và phụ thuộc vào độ dốc, chiều dài sườn dốc, thực
trạng lớp phủ trên mặt đất, dao động từ 100 đến 500 tấn
đất/ha/năm
Bảng nghiên cứu về lượng xói mòn trên đất canh tác rẫy ở Tây Bắc của hội Khoa
Học Đất Việt Nam
Trang 8b Đất bị mất chất dinh dưỡng
• Theo Trần Đức Toàn và cộng sự (1998) sau khi đo kết quả xói mòn trên các hệ thống canh tác tại huyện Tam Dương (cũ) –Vĩnh Phúc có bảng sau:
Trang 9c Tàn phá môi trường
• Sơ đồ nhân quả của xói mòn đất
Trang 105 Các biện pháp kỹ thuật sinh học giảm thiểu xói mòn
a Canh tác theo bậc thang
• - Nguyên tắc thiết kế ruộng bậc thang:
+ Ruộng bậc thang phải thiết kế theo đường đồng mức
+ Ruộng bậc thang nhất thiết phải có bờ Mặt ruộng rộng hay hẹp phụ thuộc
vào độ dốc và tầng dày đất
+ Ðất bị san làm tầng không vượt quá 2/3 độ dày tầng đất ban đầu, phải
đảm bảo trả lại được lớp đất màu trên mặt, tỷ lệ sử dụng đất phải đạt 65-70% so với diện tích ban đầu
Hình vẽ minh họa về thiết kế ruộng bậc thang
Trang 11b Canh tác theo đường đồng mức
• đường thể hiện trên bản đồ địa hình quỹ tích của các điểm trên mặt đất tự nhiên có cùng một độ cao so với mặt thủy chuẩn (cao độ tuyệt đối)
• Cách xác định đường đồng mức: sử dụng thước chữ A:
1 Sử dụng tre hoặc cộc gỗ đánh dấu điểm bắt đầu trên độ dốc Đặt một chân của thức chữ A vào cộc gỗ trên
2 Di chuyển một chân còn lại của thước chữ A cho tới khi dây buộc vật nặng rơi vào chính giữa thước
3 Tiếp tục làm như trên và bạn sẽ thu được các điểm đồng mức trên đất dốc
Trang 12C Canh tác dựa trên hệ thống nông lâm nghiệp :
I Hệ thống nông lâm nghiệp trên đất dốc –SALT1 (Sloping Agricultural Land
Technology )
-là hệ canh tác đơn giản dẽ áp dụng, đầu tư thấp, có hiệu quả theo hệ canh tác này, người ta bố trí trồng những cây ngắn ngày xen kẽ với những cây dài ngày phù hợp với điều kiện đất đai và đảm bảo có thu hoạch đều đặn Cây nông nghiệp được trồng trong các băng xanh, các băng cách nhau 2-6m Các băng này được trồng những cây cố định đạm để giử đất, chống xói mòn, làm phân xanh và lấy gỗ,củi
-Tỷ lệ giữa cây nông nghiệp và các băng cây cố định đạm là ¾ Trong số 75% cây nông nghiệp có 50% là cây hằng năm và 25% là cây lâu năm
Trang 13II Hệ thống lâm- nông- đồng cỏ ( SALT2- Simple Agro- Livestock
Technology)
- Là hệ canh tác phát triển cho những hộ nông dân có sự kết hợp của trồng trọt và chăn nuôi, đây là hệ cải tiến từ SALT1 các loại gia súc có thể nuôi là: bò, trâu, dê Gia súc một mặt cung cấp nguồn thực phẩm, mặt khác cung cấp phân hữu cơ phục vụ cho trồng trọt
- Cơ cấu đất đai của mô hình này được bố trí: 40% dành cho nông nghiệp và 60% dành cho lâm nghiệp và chăn nuôi
Trang 14III Hệ thống canh tác nông lâm bền vững ( SALT3- Sustainable
Agroforest Land Technology)
- Là hệ canh tác ở vùng đất có độ phì thấp, hệ canh tác gồm 3 hợp phần: ngoài việc sản xuất kết hợp giữa trồng trọt, chăn nuôi nông nghiệp kết hợp với cây lâm nghiệp, các hộ nông dân còn dành 1 phần đất để trồng cây chuyên lâm nghiệp với các loại cây gỗ có giá trị
- Cơ cấu đất là 40% cây nông nghiệp, 20% cây lâm nghiệp, 40% dành cho chăn nuôi Những hộ nông dân có quy mô diện tích lớn hoặc bằng 2 ha có thể áp dụng mô hình này
Trang 15IV Kỹ thuật canh tác nông-lâm nghiệp với cây ăn quả quy mô nhỏ
(SALT4- Small Agro- Fruitlivehood Technology)
- là hệ canh tác kết hợp giữa SALT3- và cây ăn quả Hệ canh tác này phát triển dự trên nhận thức trên nhận thức rằng : để nâng cao đời sống nông dân ở vùng đồi núi, việc trồng trọt các loại cây cho sản
phẩm như bố trí 1 phần diện tích trồng cây ăn quả có giá trị Tùy theo điều kiện độ màu mỡ, độ dốc Của đất đai mà có thể trích một phần
từ diện tích cây nông nghiệp hoặc cây lâm nghiệp hay chăn nuôi để trồng cây ăn quả
Trang 16v Hiệu quả từ mô hình SALT
• Các nhà khoa học đã xác nhận khả năng chống xói mòn và sản xuất bền vững trên đất dốc theo hệ canh tác SALT rất hiệu quả
- Một nghiên cứu mười năm (1981-1990) thực hiện tại các trang trại MBRLC cho thấy một ha duy nhất của đất nuôi theo SALT có thể tăng thu nhập của một người nông dân vùng cao đáng kể ( bảng 1)
- Trong một nghiên cứu khác của Laquihon (1987), thu nhập ròng bình quân hàng năm của người nông dân thông qua SALT tăng gần 100% ( bảng 2)
Trang 176 Tài liệu tham khảo
• https://www.google.com/search?q=ph%C3%A1+r%E1%BB%ABng+l%C3%A0m+n
%C6%B0%C6%A1ng+r%E1%BA%ABy,+%C4%91%E1%BA%A5t+b%E1%BA
%A1c+m
%C3%A0u&es_sm=93&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ved=0CAkQ_AUoA2oVChMI kovR3vaxyAIVIy-mCh3PWAew&biw=1366&bih=597#tbm=isch&q=x%C3%B3i+m
%C3%B2n+do+gi%C3%B3
•
http://text.123doc.org/document/1130299-xoi-mon-va-rua-troi-dat-bien-phap-khac-phuc.htm
• http://www.fftc.agnet.org/library.php?func=view&style=type&id=20110722063823
• http://123doc.org/document/862658-tai-lieu-xoi-mon-dat-hau-qua-va-giai-phap-doc.htm
• http://agro.gov.vn/images/2007/04/San%20xuat%20nong%20lam%20ket%20hop%20o
%20Viet%20Nam.pdf
• http://giamngheo.mpi.gov.vn/Portals/0/Ky%20thuat%20canh%20tac%20tren%20dat
%20doc.pdf
• http://tailieu.vn/doc/tieu-luan-thoai-hoa-dat-do-xoi-mon-hau-qua-va-giai-phap-161062.html
•
• Ngoài ra có tham khảo bài giảng của giảng viên : TS Bùi Xuân Dũng
Trang 18• Cảm ơn thầy và các bạn đã theo
dõi bài tiểu luận của mình
