Vận dụng kiến thức liên môn để dạy tình yêu quê hương – bảo vệ đất nước qua môn học mĩ thuật ở trường THCS

Lí do chọn đề tài Đối với chương trình THCS, mỹ thuật là một móc xích quan trọng trong quá trình dạy học.Thông qua bộ môn mỹ thuật học sinh có thể lĩnh hội được kiến thức lịch sử, văn h

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

Đối với chương trình THCS, mỹ thuật là một móc xích quan trọng trong quá trình dạy học.Thông qua bộ môn mỹ thuật học sinh có thể lĩnh hội được kiến thức lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, kiến trúc….đằng sau những biểu hiện của ngôn ngữ tạo hình.Bằng cách này giáo dục nghệ thuật được tích hợp trong chương trình giảng dạy ở tất cả các lớp học, chúng được lồng ghép trong các bài học để nâng cao khả năng quan sát, liên tưởng ,kết nối kiến thức của học sinh.

Thông qua các bài học mỹ thuật, học sinh hiểu biết sâu sắc hơn về các khái niệm, từ đó giáo dục cho các em về tình yêu thiên nhiên, ý thức bảo vệ những giá trị tốt đẹp như môi trường ,văn hóa, tình yêu, cống hiến , sự chia sẻ….Qua các hoạt động dạy học các em được thực hành, được khám phá từ đó mà việc lĩnh hội cũng trở nên sâu sắc hơn Và hơn thế nữa, việc lồng ghép các môn học khi giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh vào việc định hướng lòng yêu quê hương đất nước, bảo vệ chủ quyền biển đảo quê hương là một điều hết sức cần thiết đối với thế hệ trẻ ngày nay

Dựa trên cơ chế của quá trình sáng tạo sự tích hợp trong môn học mỹ thuật sao cho phù hợp với thực tiễn cuộc sống và môi trường học tập của từng vùng miền để làm sao thức tỉnh được lòng yêu quê hương đất nước, bảo vệ tổ quốc để các em học sinh là công dân của đất nước luôn luôn hiểu rõ, thấm nhuần tư tưởng yêu nước, xây dựng quê hươngvà bảo vệ tổ quốc từ những việc làm nhỏ nhất.

Trong mỗi chúng ta, ai cũng có một quê hương Ai ai cũng yêu quê hương đất nước, tình yêu quê hương đất nước bắt đầu từ tiếng ru ầu ơi của bà ru cháu, của mẹ ru con Tình yêu quê hương, đất nước được thể hiện qua từng câu ca dao, tục ngữ, qua câu thơ, câu hát ân tình…

Từ thời chiến tranh cho đến thời hòa bình thì tình yêu quê hương đất nước trong lòng mỗi người dân Việt Nam lúc nào cũng có, không bao giờ nhạt phai Vẫn luôn luôn phát huy truyền thống yêu quê hương đất nước.

Trong bối cảnh tình hình thế giới cũng như trong khu vực ngày càng biến động và diễn biến phức tạp Đặc biệt là việc Trung Quốc liên tục đe dọa và xâm phạm chủ quyền lãnh thổ biên đảo của Việt Nam Yêu sách đường 9 đoạn (đường lưỡi bò) mà Trung Quốc áp đặt trên Biển Đông xâm phạm chủ quyền biển của Việt Nam và các nước trong khu vực Vào ngày 1 tháng 5 năm 2014 Trung Quốc đưa giàn khoan Hải Dương 981 vào khu vực biển Đông gần quần đảo Hoàng Sa gây tình hình căng thẳng trên biển Đông, và gần đây nhất năm 2016 việc Trung Quốc đưa tổ hợp quân sự, tên lửa ra đảo Việc Đài Loan xây dựng sân bay quân sự trái phép trên đảo Ba Bình, và việc Trung Quốc đã hoàn tất việc mở rộng cảnh

quan, xây dựng đường băng có chiều dài 2.000 mét cùng các trang thiết bị hỗ trợ trên đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam càng làm gia tăng nguy

cơ tiềm ẩn đối vơí an ninh của tổ quốc.

Ngày nay, một bộ phận không nhỏ giới trẻ còn chưa ý thức được trách nhiệm của mình đối với việc xây dựng và đất nước

Nhiệm vụ của chúng ta là phải luôn giáo dục lòng yêu quê hương đất nước cho lớp trẻ, nâng cao tinh thần cảnh giác với các thế lực thù địch bên ngoài Tiếp nối truyền thống hào hùng của dân tộc Việt Nam kiên cường bất khuất.

Việc Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam vừa ký văn bản truyền đạt ý kiến Thủ tướng Chính phủ trả lời chất vấn của đại biểu quốc hội Dương Trung Quốc, đoàn đại biểu tỉnh Đồng Nai về việc đưa vấn đề biển đảo vào chương trình giáo dục Văn bản trả lời nêu rõ, nội dung giáo dục về biển đảo (trong đó có chủ quyền hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa) đã được đề cập trong các bài học của sách giáo khoa hiện hành môn Lịch sử và môn Địa lý cấp THCS và THPT.

Thủ tướng đã chỉ đạo Bộ GD-ĐT rà soát, bảo đảm tất cả Bản đồ giáo khoa đều có vẽ và ghi tên 2 quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa để khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với 2 quần đảo này Bộ GD-ĐT cũng được giao chủ động phối hợp với các ban, ngành liên quan tăng cường giáo dục lịch sử địa phương ở cấp trung học cơ sở và cấp trung học phổ thông, đưa giáo dục biển đảo, chủ quyền Hoàng Sa và Trường Sa vào phần giáo dục địa phương của các tỉnh, thành phố.Thủ tướng cũng yêu cầu đưa nội dung giáo dục về biển đảo vào tài liệu hướng dẫn nhiệm vụ năm học, hướng dẫn các cơ sở giáo dục và đào tạo tổ chức các hoạt động hưởng ứng “Tuấn lễ biển và hải đảo Việt Nam” Tăng cường các hoạt động ngoại khóa về giáo dục biển đảo như tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về biển đảo; lồng ghép vấn đề chủ quyền biển đảo vào nội dung sinh hoạt đầu tuần, chương trình kỉ niệm các ngày lễ lớn của dân tộc Đồng thời tiếp tục đổi mới phương pháp

và hình thức dạy học nói chung và nội dung biển đảo nói riêng; tiếp tục thực hiện tốt tuyên truyền giáo dục đạo đức, lối sống, ý thức về bảo vệ chủ quyền biển đảo cho học sinh

1.2 Mục đích nghiên cứu

Trước tình thực tế trên, tôi luôn luôn trăn trở để tìm ra giải pháp để nâng cao chất lượng dạy và học môn mĩ thuật, là một giáo viên, tôi luôn luôn thấm nhuần tư tưởng yêu nước, yêu quê hương và tôi luôn luôn truyền đạt tinh thần yêu quê hương đất nước cho học sinh Đặc biệt trong các bài dạy trong chương trình

mĩ thuật ở Trung học cơ sở, qua đó tôi luôn luôn lồng ghép, tích hợp kiến thức liên môn vào trong các bài học cụ thể để truyền cảm hứng cho các em học sinh về

tình yêu quê hương đất nước, bảo vệ chủ quyền biển đảo qua các phân môn như

vẽ tranh, thường thức mĩ thuật, vẽ trang trí…

Mỗi người mỗi nghề đều mang những đặc thù,đặc trưng riêng của từng ngành nghề sao cho phù hợp với từng năng lực sở trường của mình Nghề dạy học được coi là một nghề cao quý bởi sản phẩm chủ yếu là nhân cách con người Muốn trở thành con người hữu ích,đều phải dựa vào sự giáo dục của nhà trường Dạy học đã khó, dạy mỹ thuật càng khó hơn Bởi ngoài việc dạy học sinh những kiến thức cơ bản thì việc học mỹ thuật cũng phải đem lại niềm vui cho mọi người, làm cho mọi người nhận ra cái đẹp, thấy cái đẹp ở trong mình, và xung quanh mình trở nên gần gũi đáng yêu hơn đồng thời học mỹ thuật giúp mọi người tự tạo

ra cái đẹp theo ý mình, theo cách hiểu cách lý giải của bản thân Làm cho cuộc sống thêm tươi vui hạnh phúc,yêu quê hương ,yêu dân tộc Việt Nam mình.

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu các bài học trong SGK, đổi mới phương pháp,tích hợp, lồng ghép các môn học với môn mĩ thuật, sử dụng kiến thức liên môn để áp dụng vào bài dạy cụ thể cho học sinh, dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu qua các phân môn trong môn mĩ thuật và có cách thức lồng ghép,tích hợp các phân môn, các môn học để dạy môn mĩ thuật nhằm truyền đạt tốt nhất nội dung, tư tưởng cần đạt được để giáo dục hiệu quả cho học sinh

1.5 Những điểm mới của SKKN

1.5.1.Áp dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy

1.5.2 Dạy học tích hợp theo chủ đề

1.5.3 Dạy học theo tập huấn phương pháp mới.

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Để nâng cao tinh thần yêu quê hương đất nước, bảo vệ chủ quyền biển đảo qua các bài học ở chương trình mĩ thuật trung học cơ sở tôi đã thực hiện qua các bài dạy ở các phân môn như vẽ tranh, thường thức mĩ thuật, vẽ trang trí…cộng với việc vận dụng kiến thức liên môn vào dạy – học môn mĩ thuật Qua các bài học đó các em đã được giáo dục và nâng cao nhận thức của các em về vấn đề này.

Dạy học mĩ thuật ở trường THCS có rất nhiều cách để giáo viên truyền đạt kiến thức cho học sinh cũng như nâng cao tinh thần yêu quê hương đất nước, bảo

vệ chủ quyền biển đaỏ quê hương qua các bài học cụ thể, qua đó chúng ta nâng cao ý thức trách nhiệm của mỗi học sinh đối với quê hương, đất nước để sau này các em sẽ xây dựng, bảo vệ quê hương, đất nước, xứng đáng với tiếp nối truyền thống anh hùng của các thế hệ đi trước Đã kết quả đạt được song vẫn chưa đạt được kết quả cao nhất do thời gian phân phối khung chương trình qui định và điều kiện cơ sở vật chất trường sở tại chưa đáp ứng được yêu cầu đề ra, các buổi sinh hoạt chuyên môn mĩ thuật còn ít Chưa có một chuyên viên phụ trách mĩ thuật Qua các bài học cụ thể của từng phân môn mĩ thuật mà hướng lồng ghép tích hợp chưa được tốt do điều kiện của học sinh vùng 135, đặc biệt khó khăn Dự giờ thăm lớp chưa đủ giáo viên chuyên môn nên đánh giá môn học thực sự chưa được chuẩn xác.

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1.Phân môn vẽ tranh

a) Lớp 6: Bài 13 Tiết 13, 14 Vẽ tranh: Đề tài Bộ Đội, dạy học vận dụng kiến

thức liên môn

- Ở bài này khi dạy phần Tìm và chọn nội dung đề tài, tôi cho học sinh xem một số bức tranh vẽ về đề tài quân đội nhân Việt Nam

- Khi Tìm và chọn nội dung đề tài tôi cho các em nghe các bài hát về đề tài

bộ đội như: Bài ca Trường Sơn (Trần Chung), Bước chân qua dãy Trường Sơn (Vũ Trọng Hối), Anh lính quân bưu vui tính…

- Kết hợp với môn lịch sử và ngữ văn để nêu rõ nổi bật truyền thống anh hùng bất khuât, kiên trung vì dân vì nước của Bộ đội Cụ Hồ

Tượng Bác Hồ trên đỉnh Trường Sơn.( tranh của Họa sĩ Lê Duy Ứng)

Mai Văn Hiến, Gặp gỡ, bột màu, 1954

Anh Bộ đội Cụ Hồ với nhân dân Tây Bắc( Mai Văn Hiến-sơn dầu, 1998)

Vừa cho học sinh xem tranh, tôi vừa nêu lên những truyền thống tốt đẹp của anh bộ đội Cụ Hồ, tình quân dân cá nước Giúp các em hiểu biết hơn về lực lượng

vũ trang nhân dân Việt Nam Và giúp các em tìm và chọn nội dung đề tài này dễ

hơn và dành tình yêu mến dành cho các anh, các chú bộ đội nhiều hơn Và quan trọng hơn nữa là các em thể hiện tình yêu mến đó qua các bức tranh mà các em vẽ.

Bức tranh Gạc Ma - Vòng tròn bất tử của họa sĩ Bùi Lệ Trang

Giúp các em hiêu sâu hơn về tinh thần quật cường của các chiến sĩ Hải quân bất chấp hiểm nguy quyết giữ lá cờ tổ quốc tung bay trên đảo Gạc Ma 25 năm trước, ngày 14.3.1988, 64 người con đất Việt đã ngã xuống biển Đông trước họng súng quân xâm lược Trung Quốc Sự hy sinh anh dũng của những người lính Việt Nam đã biến địa danh Gạc Ma (thuộc cụm đảo Sinh Tồn, quần đảo Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa) trở thành bất tử Họ đứng kết thành vòng tròn để giữ đảo, giữ lá

cờ tổ quốc, là biểu tượng của lòng dũng cảm và tinh thần yêu nước cao cả không ngại hi sinh bản thân để bảo vệ biển đảo quê hương.

Những người lính giữ đảo.( nguồn Infonet)

Kết hợp với kiến thức liên môn Ngữ văn, lịch sử, địa lí để giúp các hiểu rõ hơn về chủ quyền, vị trí địa lí của Trường Sa, Hoàng Sa Hiểu được ý nghĩa của việc bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng và nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc gắn liền với trách nhiệm của mỗi công dân.

Giờ học mĩ thuật của HS trường THCS Xuân Bình

b Lớp 7: Bài 5 Tiết 5+6 Vẽ tranh: Tranh phong cảnh

- Lồng ghép kiến thức môn ngữ văn địa phương để giới thiệu về Thanh Hóa và các danh lam thắng cảnh của Thanh Hóa như: Sầm Sơn, thành Nhà Hồ, Hàm Rồng…

Ở bài này khi dạy phần Tìm và chọn nội dung đề tài tôi cho các em nghe các bài hát về quê hương Thanh Hóa như: Đường về Thanh Hóa, Quê tôi Thanh Hóa, Về Như Xuân…và khi cho HS quan sát,ngoài tranh ảnh trong SGK tôi lồng ghép cho học sinh xem một số tranh của các họa sĩ vẽ về quê hương,biển đảo như:

Biển đảo quê hương Tranh sơn dầu của Bùi Trung Hà

Biển Tĩnh Gia Thanh Hóa Tranh sơn mài của Phạm Ngọc My

Tuần tra bên vịnh Vĩnh Huy Tranh sơn dầu của Đặng Mậu Triết

Khi cho học sinh tìm và chọn nội dung đề tài, tôi vừa cho các em xem tranh và lồng ghép, khơi gợi lòng yêu quê hương đất nước, bảo vệ chủ quyền biển đảo quê hương cho học sinh, giúp các em yêu quê hương đất nước Thể hiện tình cảm của mình qua các bức tranh vẽ Cho các em biết, hiểu về quê hương mình.

c Lớp 8 Vẽ tranh Bài 14 Tiết 17 Đề tài ước mơ của em

- Mở bài tôi cho các em hát bài hát Em đi bộ đội( Trần Xuân Túc), Con gái mẹ đã trở thành chiến sĩ( Thuận Yến)

- Ở bài này khi cho học sinh tìm và chọn nội dung đề tài tôi cho các em xem một

số tranh vẽ về đề tài mơ ước của các em học sinh khác

Em làm bộ đội hải quân Tranh của học sinh

Chúng em thăm Trường Sa Tranh của Học sinh

Lớp 9 Bài 4 Vẽ tranh: Đề tài phong cảnh quê hương

Cũng tương tự như lớp 7.Bài 5 Tiết 5+6 Vẽ tranh: Tranh phong cảnh Khi cho học sinh tìm và chọn nội dung đề tài tôi cho các em xem một số bức tranh vẽ về cảnh đẹp quê hương Việt Nam nói chung và Thanh Hóa như:

Biển lặng tranh của hoạ sĩ Lê Chuyền.

Biển Tĩnh Gia Thanh Hoá Tranh sơn mài của Phạm Ngọc My

Khi xem những bức tranh này nó sẽ giúp cho các em học sinh có kiến thức hơn về cảnh đẹp của quê hương đất nước, các em sẽ dần dần hình thành ý thức bảo vệ, gìn giữ cũng như quảng bá hình ảnh đẹp về quê hương đất nước ra thế giới để cho thế giới hiểu biết hơn về thiên nhiên, con người Việt Nam

Huyền Thoại Nga Sơn Tranh sơn dầu của Hoàng Hoa Mai

Núi Nhồi Tranh sơn dầu của Hoàng Hoa Mai

Đền Độc Cước Tranh sơn dầu của Hoàng Hoa Mai

2.3.2 Phân môn vẽ theo mẫu:

Lớp 7 Bài 14, Tiết 19 Kí Họa

Ở bài này khi giới thiệu về kí họa tôi cho học sinh xem một số bức kí họa của các họa sĩ Việt Nam về thiên nhiên, cuộc sống, con người và cuộc đấu tranh bảo vệ và thống nhất đất nước của quân và dân ta Khi cho các em xem

các bức kí họa tôi giới thiệu cho các em học sinh về nguồn gốc tác phẩm, hoàn cảnh ra đời để các em hiểu thêm về lịch sử cách mạng Việt Nam

Buôn Ma Thuột Kí họa màu nước- Trần Văn Cẩn

Nữ dân quân Bảo Ninh Kí họa màu nước- Trần Văn Cẩn

Nhà trẻ Vĩnh Linh, thôn Vĩnh Mốc 1969- Phạm Thanh Liêm

2.3.3 Phân môn vẽ trang trí :

Lớp 8 Tiết 23, 24 - Vẽ tranh cổ động

Ở bài này khi cho học sinh quan sát và nhận xét, ngoài những tranh trong SGK tôi cho học sinh xem một số tranh cổ động chủ đề về Biển đảo quê hương Mỗi HS Việt Nam đều cần có hiểu biết về đất nước, tổ quốc mình, bao gồm cả phần lãnh thổ và lãnh hải Thực tế đó đòi hỏi cần bổ sung thông tin và giáo dục cho các em những hiểu biết về tiềm năng, về mức độ khai thác và sự cần thiết phải khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường biển, đảo; bảo vệ chủ quyền biển đảo của tổ quốc, cho học sinh nghe các bài hát về

biển đảo quê hương như : Nơi đảo xa(Thế Song), Nghe em hát ở Trường Sa(Quỳnh Hợp), Gần lắm Trường Sa (Huỳnh Phước Long), kết hợp vận dụng

kiến thức liên môn với môn lịch sử, địa lí để cho học sinh hiểu rõ hơn về chủ quyền biển đảo qua kiến thức về môn này Học sinh vừa nghe nhạc, vừa tìm hiểu về Trường Sa, Hoàng Sa vừa vẽ tranh giúp các em hứng thu hơn với môn

học, thêm yêu quê hương đất nước của mình Tôi đã cho các em xem các bức tranh cổ động sau:

2.3.4.Đối với phân môn Thường thức Mĩ thuật:

Lớp 8: Bài 9,10

- Tiết 10 - Sơ lược về mĩ thuật Việt Nam giai đoạn 1954 – 1975

- Một số tác giả, tác phẩm tiêu biểu của mĩ thuật Việt Nam giai đoạn 1954-1975.

Ở hai bài này tôi cho học sinh xem tranh của các họa sĩ sáng tác ở giai đoạn này và giới thiệu, phân tích các tác phẩm nay để cho học sinh cảm nhận được tinh thần đấu tranh giải phóng, thống nhất đất nước của quân và dân ta Nêu lên truyền thống tốt đẹp đó qua các tác phẩm mĩ thuật nổi bật của thời kì này, kết hợp với việc vận dụng kiến thức liên môn ngữ văn, lịch sử, địa lí cùng lúc để các em dễ dàng vận dụng kiến thức để tìm hiểu sâu hơn về bài học:

Kết nạp đảng ở Điện Biên Phủ Tranh sơn mài của họa sĩ Nguyễn Sáng