Tiết 107: Hội thoại

Vì tôi biết rõ cô tôi chỉ có ý gieo rắc vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi khinh mệt và ruồng rẫy mẹ tôi Nh ng đời nào tình th ơng yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tan

Trang 2

TiÕt 107

Trang 3

th«ng tin víi nhau (cã thÓ gi÷a hai , ba hoÆc nhiÒu

ng êi)

- Vai x· héi

- L ît lêi

Trang 4

Một hôm, cô tôi gọi tôi đến bên c ời hỏi:

-Hồng! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?

[ ] Nhận ra ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi c ời rất kịch của tôi kia, tôi cúi đầu không đáp Vì tôi biết rõ cô tôi chỉ có ý gieo rắc vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi khinh mệt và ruồng rẫy mẹ tôi Nh ng đời nào tình th ơng yêu và lòng kính mến

mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến [ ]

Tôi cũng c ời đáp lại cô tôi:

-Không! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về

Cô tôi hỏi luôn giọng vẫn ngọt:

-Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có nh dạo tr ớc đâu!

Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp nhìn tôi Tôi lại im lặng cúi đầu xuống

đất: lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay Cô tôi liền vỗ vai tôi c ời mà nói rằng: -Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiến tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho

và thăm em bé chứ

[ ] Tôi c ời dài trong tiếng khóc, hỏi cô tôi:

-Sao cô biết mợ con có con?

-Cô tôi vẫn cứ t ơi c ời kể chuyện cho tôi nghe

-Cô tôi ch a dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng

-Trong đoạn trích có mấy nhân vật tham gia hội thoại? Quan hệ của họ là gì?

-Mặc dù là vai trên, nh ng bà cô đã có lối c xử nh thế nào?

Trang 5

-Tìm những chi tiết cho thấy bé Hồng đẫ cố gắng kìm nén sự bất bình của mình để giữ đ

ợc thái độ lễ phép? Vì soa bé Hồng phải làm nh vậy?

Trang 6

-Hồng! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?

-Tìm những chi tiết cho thấy bé Hồng đẫ cố gắng kìm nén sự bất bnh của mình để giữ đ ợc thái độ lễ phép? Vì soa bé Hồng phải làm nh vậy?

Trang 7

[ ] Nhận ra ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi c ời rất kịch của tôi kia, tôi cúi

đầu không đáp Vì tôi biết rõ cô tôi chỉ có ý gieo rắc vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi khinh mệt và ruồng rẫy mẹ tôi Nh ng đời nào tình th ơng yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến [ ]

- Không! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.

- Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có nh dạo tr ớc đâu!

Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp nhìn tôi Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay Cô tôi liền vỗ vai tôi c ời mà nói rằng:

-Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiến tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm

em bé chứ.

- Sao cô biết mợ con có con?

- Cô tôi vẫn cứ t ơi c ời kể chuyện cho tôi nghe

- Cô tôi ch a dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng

- Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị:

- - Vậy mày hỏi cô cô Thông-tên ng ời đàn bà họ nội xa – chỗ ở của mợ mày, rồi đánh giấy cho

mợ mày, bảo dù sao cũng phải về Tr ớc sau cũng một lần xấu, chả nhẽ bán xới mãi đ ợc sao?

- Tỏ sự ngậm ngùi th ơng xót thầy tôi, cô tôi chập chừng nói tiếp:

- - Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải có họ, có hàng, ng ời ta hỏi đến chứ?

Trang 8

Vai xã hội là vị trí của

ng ời tham gia hội thoại đối với ng ời khác trong cuộc thoại.

Trang 9

Hồng! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?

[ ] Nhận ra ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi c ời rất kịch của tôi kia, tôi cúi đầu không đáp Vì tôi biết rõ cô tôi chỉ có ý gieo rắc vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi khinh mệt và ruồng rẫy mẹ tôi Nh ng đời nào tình th ơng yêu và lòng kính mến

đất: lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay Cô tôi liền vỗ vai tôi c ời mà nói rằng:

-Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiến tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho

Trang 10

- Hồng! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?

[ ] Nhận ra ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi c ời rất kịch của tôi kia, tôi cúi

đầu không đáp Vì tôi biết rõ cô tôi chỉ có ý gieo rắc vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi khinh mệt và ruồng rẫy mẹ tôi Nh ng đời nào tình th ơng yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến [ ]

- Không! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.

- Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có nh dạo tr ớc đâu!

Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp nhìn tôi Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay Cô tôi liền vỗ vai tôi c ời mà nói rằng:

- Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiến tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm

em bé chứ.

[ ] Tôi c ời dài trong tiếng khóc , hỏi cô tôi:

- Sao cô biết mợ con có con?

- Cô tôi vẫn cứ t ơi c ời kể chuyện cho tôi nghe

- Cô tôi ch a dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng

- Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị:

- - Vậy mày hỏi cô cô Thông-tên ng ời đàn bà họ nội xa – chỗ ở của mợ mày, rồi đánh giấy cho

mợ mày, bảo dù sao cũng phải về Tr ớc sau cũng một lần xấu, chả nhẽ bán xới mãi đ ợc sao?

- Tỏ sự ngậm ngùi th ơng xót thầy tôi, cô tôi chập chừng nói tiếp:

- - Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải có họ, có hàng, ng ời ta hỏi đến chứ?

Trang 11

Vai x· héi

C¸ch x ng h«

C¸ch c xö

NhËn xÐt

Vai trªn Vai d íi

Ch¸u Con

Tao –

mµy

C«

Tµn nhÉn, thiÕu thiÖn chÝ

LÔ phÐp

Kh«ng phï hîp víi vai x· héi

Phï hîp víi vai

x· héi

Trang 12

 Trong giao tiếp, cố gắng rút ngắn khoảng cách

về tình cảm vốn xa lạ lúc ban đầu để có đ ợc mối quan hệ thân tình, cởi mở.

1.Tuyến : vai trên, vai d ới, ngang vai

2.Tuyến quan hệ xã hội

+Vai quan hệ xã hội: Thân hay sơ

(Thânt tộc,bạn bè hay ng ời lạ)

+Vai quan hệ tuổi tác.

+vai quan hệ về vị thế, chức danh

nghề nghiệp

+Vai xét theo giới tính.

+Vai về dân tộc, cộng đồng (ng ời dân

tộc nào, đồng bào mình hay ng ời n ớc ngoài)

Trang 13

với ng ời khác trong cuộc thoại.Vai xã hội đ ợc xác

định bằng các quan hệ xã hội:

- Quan hệ trên – d ới hay ngang hàng ( theo tuổi tác thứ bậc trong gia đình và xã hội);

- Quan hệ thân – sơ ( theo mức độ quen biết, thân tình)

* Vì quan hệ xã hội vốn rất đa dạng nên vai xã hội của mỗi ng ời cũng đa dạng, nhiều chiều Khi tham gia hội thoại mỗi ng ời cần xác định đúng vai của mình để chọn cách nói cho phù hợp.

Trang 15

Đọc đoạn trích d ới đây và trả lời câu hỏi:

Tôi nắm lấy cái vai gầy của lão, ôn tồn bảo:

-Chẳng kiếp gì sung s ớng thật, nh ng có cái này là sung s ớng: bây giờ cụ ngồi

xuống phản này chơi, tôi đi luộc mấy củ khoai lang, nấu một ấm n ớc chè t ơi

s ớng.

-Vâng! Ông giáo dạy phải! Đối với chúng mình thì thế là sung s ớng.

Lão nói xong lại c ời đ a đà Tiếng c ời g ợng nh ng nghe đã hiền hậu lại Tôi vui

vẻ bảo:

-Thế là đ ợc, chứ gì? Vậy cụ ngồi xuống đây, tôi đi luộc khoai, nấu n ớc.

-Nói đùa thế, chứ ông giáo để cho khi khác.

( Nam Cao – Lão Hạc)

Dựa vào đoạn trích và những điều em đã biết về truyện Lão Hạc em

hãy xác định vai xã hội của hai nhân vật tham gia hội thoại trên ? Em có nhận xét gì về cách c xử của hai nhân vật đó?

Trang 16

Trong công việc trong giao tiếp hàng ngày

Tiêu chí địa vị xã hội cần

đ ợc tôn trọng Tiêu chí tuổi tác, vai vế trong dòng họ cần đ ợc tôn trọng

 Cần l u ý đến hoàn cảnh giao tiếp để có cách c xử

phù hợp, thể hiện mình là ng ời có văn hoá trong giao tiếp.

Trang 17

Em hãy viết một đoạn hội thoại ngắn trong đó có sử dụng vai xã hội

Trang 18

- Lµm bµi tËp: 1, 3 (SGK trang 94 - 95).

trong v¨n nghÞ luËn”

Trang 19

ng¹o m¹n

Tù ti, nhót nh¸t

Tiêu đề	Hội thoại
Trường học	Trường Đại Học
Thể loại	Tiết

Định dạng
Số trang	19
Dung lượng	4,23 MB