tiết 107:Hội thoại

[ ] Nhận ra những ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét … mặt khi cười rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp.. Nhưng đời nào tình thư ơng yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại b

*Chỉ ra các hành động nói và mục đích của mỗi hành

động nói trong đoạn trích sau?

“Hôm sau lão Hạc sang nhà tôi Vừa thấy tôi, lão bảo ngay:

- Cậu Vàng đi đời rồi, ông giáo ạ!

- Cụ bán rồi?

- Bán rồi! Họ vừa mới bắt xong [ ]…

- Thế nó cho bắt à?

Mặt lão đột nhiên co rúm lại Những vết nhăn xô lại với nhau, ép cho nước mắt chảy ra Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái

miệng móm mém của lão mếu như con nít Lão hu hu khóc…”

(Lão Hạc Nam Cao)–

 Thông báo, bộc lộ cảm xúc

 Hỏi

 Thông báo

 Hỏi

Tiết 107 :

A.Lí thuyết : Vai x· héi trong héi tho¹i

1.Phân tích ngữ liệu :

“Một hôm, cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi:

- Hồng! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không? [ ] Nhận ra những ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét … mặt khi cười rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp Vì tôi biết rõ, nhắc đến mẹ tôi, cô tôi chỉ có ý gieo rắc vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi khinh miệt và ruồng rẫy mẹ tôi, một ngư

ời đàn bà đã bị cái tội là goá chồng, nợ nần cùng túng quá,

phải bỏ con cái đi tha hương cầu thực Nhưng đời nào tình thư

ơng yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến.[ ]…

Tôi cũng cười đáp lại cô tôi:

-Không! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu

cũng về

Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt:

-Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước

đâu!

Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp đưa nhìn tôi Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay Cô tôi liền vỗ vai tôi cười mà nói rằng:

-Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt mợ

mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ

[ ] Tôi cười dài trong tiếng khóc, hỏi cô tôi:…

- Sao cô biết mợ con có con?

Cô tôi vẫn cứ tươi cười kể các chuyện cho tôi nghe Có một bà họ nội xa vào trong ấy cân gạo về bán Bà ta một hôm đi qua chợ

thấy mẹ tôi ngồi cho con bú ở bên rổ bóng đèn.[ ]…

Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng Giá những cổ tục đã đày đoạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay

cục thuỷ tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai,

mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi

Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhìn vào mặt tôi, nghiêm

nghị:

- Vậy mày hỏi cô Thông - tên người đàn bà họ nội xa kia - chỗ

ở c aủ mợ mày, rồi đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng

phải về Trước sau cũng một lần xấu, chả nhẽ bán xới mãi đư

ợc sao?

Tỏ sự ngậm ngùi thương xót thầy tôi, cô tôi chập chừng nói tiếp:

- Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về

dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải có họ,

có hàng, người ta hỏi đến chứ?

( Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)

Nhân vật Bà cô (theo quan hệ gia tộc, ruột thịt ) : Vai trên

Bé Hồng (theo quan hệ gia tộc, ruột thịt ): Vai dư ới

Trong đoạn trớch trờn cú những nhõn vật nào tham gia

hội thoại ? Quan hệ giữa cỏc nhõn vật đú ?

? Theo em cách cư xử của người cô đối với bé Hồng trong cuộc thoại này có gì đáng trách không? Được thể hiện qua chi tiết nào?

- Cách cư xử của người cô không phù hợp với quan hệ ruột thịt, ko phù hợp với vai xã hội của mình Cách cư xử ấy được thể hiện qua giọng nói cay độc nét mặt rất kịch cố ý gieo … …

vào đầu đứa bé những ý nghĩ hoài nghi, khinh miệt, ruồng rẫy người mẹ.

=>Tập trung thể hiện sự cay độc tàn nhẫn thái độ thiếu sự đồng cảm, chia sẻ đối với đứa cháu đáng thương và tội nghiệp.

? Tìm những chi thiết thể hiện thái độ của bé Hồng ? Đó là thái độ như thế nào?

- Hành động cúi đầu không đáp ,im lặng cười dài trong tiếng khóc.

- Tâm trạng:Cổ họng nghẹn ứ lại giá như những…

- Từ ngữ xưng hô:Cháu, mợ cháu,cô, mợ con

=> Cố gắng kìm nén sự bất bình của mình để giữ được thái độ lễ phép với người cô.

? Giải thích vì sao Hồng phải làm như vậy?

-Vì Hồng là người vai dưới, em xác định được vai xã hội của mình do đó có cách nói phù hợp lễ phép, tôn trọng người lớn tuổi , tôn trọng cô.

Tiết 107 :

A.Lớ thuyết : Vai xã hội trong hội thoại

1.Phõn tớch ngữ liệu :

Ví dụ:SGK 92 -93

- Người tham gia hội thoại:

+Bà cô-vai trên +Bé Hồng-vai dưới

Quan heọ th b c ứ ậ trong gia toọc

-Trong cuộc hôi thoại trên , có 2 vai XH.

*Vai xã hội là vị trí của người tham

gia hội thoại đối với người khác

trong cuộc thoại

Xét về địa vị hội: Xét về tuổi tác

Ông giáo

L o Hạcã

Vai trên

Vai trên Vai dưới

Vai dưới

Nhiều chiều

Đọc đoạn trích sau :

Tôi nắm lấy cái vai gầy của lóo, ụn tồn bảo:

- Chẳng kiếp gỡ sung sướng thật, nhưng cú cỏi này là sung sướng: bõy giờ cụ ngồi xuống cỏi phản này chơi, tụi đi luộc mấy củ khoai lang, nấu một ấm nước chố tươi thật đặc; ụng con mỡnh ăn khoai, uống nước chố, rồi hỳt thuốc lào Thế là sung sướng.

- Võng! ễng giỏo dạy phải! đối với chỳng mỡnh thế là sung sướng.

Lóo núi xong lại cười đưa đà Tiếng cười gượng nhưng nghe đó hiền hậu lại Tụi vui vẻ bảo:

- Thế là được, chứ gỡ? Vậy cụ ngồi xuống đõy, tụi đi luộc khoai nấu nước.

- Núi đựa thế, chứ ụng giỏo cho để khi khỏc.

(Nam Cao – Lóo Hạc)

Tiết 107 :

A.Lớ thuyết : Vai xã hội trong hội thoại

1.Phõn tớch ngữ liệu :

Ví dụ:SGK 92 -93

- Người tham gia hội thoại:

+Bà cô-vai trên +Bé Hồng-vai dưới

Quan heọ gia toọc treõn dửụựi

->Trong cuộc hôi thoại trên , có 2 vai XH.

*Vai xã hội là vị trí của người tham gia

hội thoại đối với người khác trong cuộc

thoại

* Vai XH đa dạng, nhiều chiều

-> Khi tham gia hội thoại, mỗi người

cần xác định đúng vai xã hội của mình

để chọn cách nói cho phù hợp.

* Vai xã hội được xác định bằng các

quan hệ xã hội:

-Quan hệ trên-dưới hay ngang hàng

(theo tuổi tác, thứ bậc trong gia đình và

xã hội).

- Quan hệ thân sơ (theo mức độ quen –

biết, thân tình).

Vai xó hội trong hội thoại được thể hiện rất rừ

qua cỏch xưng hụ giữa những người tham gia hội thoại và c c ú thể thay đổi trong quỏ trỡnh hội thoại.

Trong cuoọc hoọi thoaùi, coự phaỷi moói ngửụứi tham gia hoọi thoaùi chổ coự moọt vai xaừ hoọi khoõng? Em haừy cho moọt vớ duù ủeồ chửựng minh ủieàu ủoự?

Trong hoọi thoaùi ngửụứi tham gia hoọi thoaùi thửùc hieọn nhieàu vai:V/D đoạn đúi thoại giữa chị Dậu và tờn cai lệ (trong đoạn trớch “

đoạn trớch “Tức nước vỡ bờ Tức nước vỡ bờ ”)

2.Ghi nhớ :SGK/94

B.Luyện tập:

Bài tập 1: Hãy tìm những chi tiết trong bài “Hịch tướng sĩ ” thể hiện thái độ vừa nghiêm khắc, vừa khoan dung của Trần Quốc Tuấn đối với binh sĩ dưới quyền.

- Chủ soái-tướng sĩ (theo thứ bậc trong xã hội)

- Quan hệ những người cùng cảnh ngộ

 Thỏi độ vừa nghiờm khắc, vừa khoan dung của Trần Quốc Tuấn đó giỳp tướng sĩ nhận ra lối sống cầu an

hưởng lạc của bản thõn, từ đú chuyờn tõm luyện tập

binh phỏp để đỏnh giặc cứu nước.

B/t p 2: ậ Đọc đoạn trích sau :

Tôi nắm lấy cái vai gầy của lóo, ụn tồn bảo:

- Chẳng kiếp gỡ sung sướng thật, nhưng cú cỏi này là sung sướng: bõy giờ cụ ngồi xuống cỏi phản này chơi, tụi đi luộc mấy củ khoai lang, nấu một ấm nước chố tươi thật đặc; ụng con mỡnh ăn khoai, uống nước chố, rồi hỳt thuốc lào Thế là sung sướng.

- Võng! ễng giỏo dạy phải! đối với chỳng mỡnh thế là sung sướng.

Lóo núi xong lại cười đưa đà Tiếng cười gượng nhưng nghe đó hiền hậu lại Tụi vui vẻ bảo:

- Thế là được, chứ gỡ? Vậy cụ ngồi xuống đõy, tụi đi luộc khoai nấu nước.

- Núi đựa thế, chứ ụng giỏo cho để khi khỏc.

(Nam Cao – Lóo Hạc) b,Chi tiết thể hiện thái độ kính trọng của ông giáo đối với lão Hạc:

- Lời lẽ :Ôn tồn thân mật , mời lão hút thuốc.

- Cử chỉ: Gần gũi ân cần.: Nắm vai lão,…

- Lời xưng hô: Gọi lão là cụ , gộp hai người là ông con mình, xưng tôi.

c Thái độ vừa quí trọng vừa thân tình của lão Hạc với ông giáo:

- Gọi người đối thoại mình là ông giáo

- Dùng từ dạy thay cho nói ( ông giáo dạy phải-> tôn trọng) “ ”

- Xưng hô gộp 2 người là chúng mình

- Cách nói xuề xòa: nói đùa thế ->thân tình.…

d, Những chi tiết thể hiện tâm trạng không vui và sự giữ ý của Lão Hạc:

Cười đưa đà,cười ngượng.

-Học ghi nhớ

- Hoàn thành bài tậpsgk; Viết đoạn văn đối thoại –xác định vai xã hội.

-Chuẩn bị bài : tìm hiểu yếu tố BC trong văn NL