tiết 107: Hội thoại

VÝ dô1: SGK/Quan hệ giữa các nhân vật tham gia hội thoại trong đoạn trích đã cho là Quan hệ gia tộc Quan hệ trên - dưới Người cô của Hồng: ở vị trí vai trên Chú bé Hồng : ở vị trí vai

KIỂM TRA BÀI CŨ

Em hãy nêu cách thực hiện hành động nói? -Cho ví dụ minh hoạ?

Mỗi hành động nói có thể đ ợc thực hiện bằng kiểu câu có chức năng chính phù hợp với hành động đó( cách dùng trực tiếp) hoặc bằng kiểu câu khác (cách dùng gián tiếp).

VÝ dô1: SGK/

VÝ dô1: SGK/

Quan hệ giữa các nhân vật tham gia hội thoại trong đoạn trích đã cho là Quan hệ gia tộc

Quan hệ trên - dưới

Người cô của Hồng: ở vị trí vai trên

Chú bé Hồng : ở vị trí vai dưới

VÝ dô1: SGK/

Vai xã

hội là

gì?

Vai xã hội là vị trí của

người tham gia hội thoại đối với người khác trong cuộc

thoại

Ví dụ2:

Bác Hùng ra Hà Nội chơi, bác rất muốn đến Hồ

G ơm nh ng không biết đ ờng Gặp một anh thanh niên bác liền hỏi

-Anh cho tôi hỏi đ ờng đi ra Hồ G ơm đi lối nào?

-Dạ, Bác cứ thẳng đ ờng này, đi một đoạn nữa là tới

ạ.

-Bác Hùng và ng ời thanh niên không quen

biết nhau.

-Cách gọi của bác Hùng là cách gọi xã giao

đối với ng ời không quen biết.

> Cách gọi dựa trên cơ sở mối quan hệ

không thân quen

VÝ dô3:

Hïng Anh ®i häc gÆp b¸c Lµnh – hµng xãm c¹nh nhµ CËu ta nhanh nh¶u chµo:

Mai vµ Lan vai ngang b»ng- dùa trªn c¬ së tuæi t¸c, quan hÖ b¹n bÌ th©n thiÕt.

trong gia đình và xã hội)

Quan hệ thân – sơ

(mức độ quen biết)

* Cỏch ứng xử của người cụ

-Với quan hệ gia tộc, người cụ đó xử sự khụng đỳng với thỏi độ

-xưng “tao”, gọi chỏu là “mày” thể hiện tỡnh cảm khụng gần gũi.

- Gieo rắc vào đầu óc non nớt của Hồng những điều xấu xa

bịa đặt để Hồng ghét bỏ mẹ.

*Chi tiết cho thấy nhõn vật chỳ bộ Hồng đó cố gắng kỡm nộn sự bất bỡnh của mỡnh để giữ thỏi độ lễ phộp:

Nhận ra tâm địa độc ác của cô, Hồng :

- “ Cúi đầu không đáp“,

- “C ời đáp lại cô“

- “ Im lặng cúi đầu xuống đất“

- “C ời dài trong tiếng khóc“

Hồng là người thuộc vai dưới, cú bổn

phận tụn trọng người trờn.

bộ Hồng vẫn gọi “cụ”

và xưng là “chỏu”.

Em bé Triều Tiên khi bị giặc bắt đang cầm lá cờ trên tay Bọn giặc định giằng lấy lá cờ xé đi Em đã lấy lá cờ tổ quốc đó quấn vào thân mình và quát vào mặt bọn giặc: Chúng bay muốn xé cờ

Hãy xé xác ta đây!

- Đối bọn giặc c ớp n ớc thì không cần phải tỏ thái độ

lễ phép, lịch sự.

2 GHI NHỚ

Vai xã

hội là

gì?

Vai xã hội là vị trí của người tham

gia hội thoại đối với người khác trong cuộc thoại

Quan hệ thân – sơ

(mức độ quen biết)

Khi tham gia

hội thoại, mỗi

HỊCH TƯỚNG

Các chi tiết thể hiện

sự nghiêm khắc: Nay các ngươi

nhìn chủ nhục

mà không biết

lo, thấy nước nhục mà không biết thẹn…

Nếu các ngươi biết

chuyên tập sách

theo lời dạy bảo của

ta, thì mới phải đạo

thần chủ…Ta viết

bài hịch này để các

ngươi biết bụng ta.

Các chi tiết biểu hiện

sự khoan dung

Bài tập 2: Đọc đoạn trích trong SGK và thực hiện theo yêu cầu câu hỏi:

a/Dựa vào đoạn trích và những điều đã biết về chuyện “Lão Hạc”, hãy xác định vai xã hội

Xét về

điạ vị

xã hội

Xét về

b/ Tìm những chi tiết trong lời hội thoại của nhân vật, qua lời miêu tả của nhà văn cho thấy thái độ vừa kính trọng, vừa thân tình của nhân

vật ông giáo đối với Lão Hạc?

*Trong cử chỉ: Ông giáo nói với Lão Hạc những lời lẽ ôn tồn, thân mật nắm lấy vai lão,

mời lão hút thuốc, uống nước, ăn khoai

*Trong lời lẽ:

- gọi “cụ” xưng hô gộp: “ ông - con mình”

thể hiện sự kính trọng người già

- xưng là “tôi”  thể hiện quan hệ bình đẳng

c/ Những chi tiết nào trong lời thoại của Lão Hạc và

lời miêu tả của nhà văn nói lên thái độ vừa quí

trọng vừa thân tình của Lão Hạc đối với ông giáo?

Lão Hạc gọi người

đối thoại với mình

Xưng hô gộp 2

người là “ chúng mình ”; các câu

Thể hiện sự thân tình.

Thể hiện sự kính trọng.

c/Những chi tiết nào thể hiện tâm trạng không vui và sự giữ ý của Lão Hạc?

- “ Cười gượng ”, “ cười đưa đà ”

- Khéo léo từ chối việc ở lại ăn khoai, uống

nước với ông giáo.

Lão Hạc có nỗi buồn, ý thức được rằng có một khoảng cách giữa mình đối với người đối thoại.

Hành động cử chỉ của Lão Hạc với ông giáo phù hợp

với tâm trạng lúc ấy và tính khí khái của Lão Hạc

-Dế Choắt xưng hô nhún nhường: “em – anh” (thể hiện lời

lẽ của kẻ yếu: Thưa anh…

? Em có nhận xét gì về cách nói năng của Dế Mèn và Dế

Choắt?

? Xác định vai xã hội giữa Dế Mèn và Dế Choắt qua đoạn

DẶN DÒ:

1/ Học bài cũ:

Xác định được vai xã hội trong từng tình huống cụ thể để có cách hội thoại phù hợp.

2/ Chuẩn bị bài mới:

Soạn bài: Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận.