TIẾT 107 HỘI THOẠI TG

Như vậy, khi xác định được vị trí của người tham gia hội thoại tức là ta đã xác định được vai xã hội trong hội thoại.. Vậy, vai xã hội là gì ?Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội

CHÀO MỪNG QUÍ THẦY CÔ CÙNG TOÀN THỂ CÁC EM HỌC SINH

KIỂM TRA BÀI CŨ

1 Hành động nói là gì ? Nêu một số kiểu hành động nói thường gặp?

- Hành động nói là hành động được thực hiện bằng lời nói nhằm mục đích nhất định

Trả lời:

-Các kiểu hành động nói: + Hỏi + Trình bày

+ Điều khiển + Hứa hẹn

+ Bộc lộ cảm xúc

Trong các cách hỏi đường dưới đây em nên dùng những cách nào

để hỏi người lớn ?

A Bác có biết bưu điện ở đâu không ạ ?

B Bác làm ơn chỉ giùm cháu bưu điện ở đâu ạ.

C Bưu điện ở đâu hả bác ?

D Chỉ giùm cháu bưu điện ở đâu với !

E Bác có thể chỉ giúp cháu bưu điện ở đâu không ạ ?

BÀI 26:

Tiết 107

HỘI THOẠI

Một hôm, cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi:

- Hồng ! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?

(…) Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp Vì tôi biết rõ, nhắc đến mẹ tôi, cô tôi chỉ có ý gieo rắc vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi khinh miệt và ruồng rẫy mẹ tôi, một người đàn bà đã bị cái tội là goá chồng, nợ nần cùng túng quá, phải bỏ con cái đi tha hương cầu thực Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến.(…)

Tôi cũng cười đáp lại cô tôi:

- Không! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.

Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt.

- Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu!

Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp đưa nhìn tôi Tôi lại

im lặng cúi đầu xuống đất; lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay Cô tôi liền vỗ vai tôi cười mà nói rằng:

- Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ.

(…) Tôi cười dài trong tiếng khóc, hỏi cô tôi:

- Sao cô biết mợ con có con?

Cô tôi vẫn cứ tươi cười kể các chuyện cho tôi nghe Có một bà họ nội

xa vào trong ấy cân gạo về bán Bà ta một hôm đi qua chợ thấy mẹ tôi ngồi cho con bú ở bên rổ bóng đèn.(…)

Cô tôi chưa dứt câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng Giá những cổ tục đã đày đoạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mẫu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi.

Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị:

- Vậy mày hỏi cô Thông – tên người đàn bà họ nội xa kia – chỗ ở của mợ mày, rồi đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng phải về Trước sau cũng một lần xấu, chả nhẽ bán xới mãi được sao?

Tỏ sự ngậm ngùi thương tiếc thầy tôi, cô tôi chập chừng nói tiếp :

- Mấy lại rằm tháng tám này là ngày giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải có họ, có hàng, người ta hỏi đến chứ ?

(Nguyên Hồng – Những ngày thơ ấu)

? Đoạn trích ghi lại cuộc đối thoại của mấy nhân vật? Quan hệ giữa các nhân vật tham gia hội thoại trong đoạn trích trên là quan hệ gì? Ai ở vai trên, ai ở vai dưới? Nhận xét cách xử sự của người cô ? Thái độ của bé Hồng?

Quan hệ gia tộc

Vai trên Vai dưới

Cư xử không đúng mực

Những chi tiết cho thấy nhân vật chú bé Hồng đã cố gắng kìm nén sự bất bình của mình để giữ được thái độ lễ phép:

- Tôi cúi đầu không đáp Tôi lại im lặng cúi đầu xuống

đất cổ họng đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng

-> Chú bé Hồng cố kìm nén vì biết mình là vai dưới phải tôn trọng bề trên.

Như vậy, khi xác định được vị trí của người tham gia hội thoại tức là ta đã xác định được vai xã hội trong hội thoại Vậy, vai xã hội là gì ?

Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại đối với người khác trong cuộc thoại.

Các em mơ ước sau này làm nghề gì?

Mình

tặng bạn

Cảm

ơn cậu

Vai xã hội được xác định bằng các quan hệ xã hội:

- Quan hệ trên - dưới hay ngang hàng (theo tuổi tác, thứ bậc trong gia đình

và xã hội)

- Quan hệ thân – sơ (theo mức độ quen biết thân tình )

Vai xã hội được xác định bằng những quan hệ xã hội nào?

Trong cuộc hội thoại, có phải mỗi người tham gia hội thoại chỉ có một vai xã hội không? Em hãy

cho mộtví dụ để chứng minh điều đó.

Mçi ng êi tham gia héi tho¹i cã rÊt nhiỊu vai, ®a chiỊu

trong x· héi)

Vậy khi tham gia hội thoại chúng ta cần chú ý điều gì?

Vì quan hệ xã hội vốn rất đa dạng nên vai xã hội của mỗi người

cũng đa dạng nhiều chiều Khi tham gia hội thoại, mỗi người cần xác định vai của mình để chọn cách nĩi cho phù hợp

GHI NHỚ

* Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại đối với người khác trong cuộc thoại.

Vai xã hội được xác định bằng các quan hệ xã hội:

- Quan hệ trên - dưới hay ngang hàng (theo tuổi tác, thứ bậc trong gia đình và xã hội)

- Quan hệ thân – sơ (theo mức độ quen biết thân tình )

* Vì quan hệ xã hội vốn đa dạng nên vai xã hội của mỗi người cũng đa dạng nhiều chiều Khi tham gia hội thoại mỗi người cần xác định đúng vai của mình để chọn cách nói cho phù hợp.

II Luyện tập :

+ Khoan dung: Nếu các ngươi chuyên tập sách này, theo lời dạy bảo của ta, thì mới phải đạo thần chủ Ta viết bài hịch này để các ngươi biết bụng ta.

+Nghiêm khắc: -Nay các ngươi nhìn chủ nhục mà

không biết lo, thấy nước nhục mà không biết thẹn

BÀI TẬP 2

Đọc đoạn trích dưới đây và trả lời câu hỏi:

Tôi nắm lấy cái vai gầy của lão, ôn tồn bảo:

- Chẳng kiếp gì sung sướng thật, nhưng có cái này là sung

sướng: bây giờ cụ ngồi xuống phản này chơi, tôi đi luộc mấy củ khoai lang, nấu một ấm nước chè tươi thật đặc; ông con mình ăn khoai, uống nước chè, rồi hút thuốc lào…Thế là sung sướng.

- Vâng! Ông giáo dạy phải! Đối với chúng mình thì thế là sung sướng.

Lão nói xong lại cười đưa đà Tiếng cười gượng nhưng nghe đã hiền hậu lại.

Tôi vui vẻ bảo:

- Thế là được chứ gì? Vậy cụ ngồi xuống đây, tôi đi luộc khoai nấu nước

- Nói đùa thế, chứ ông giáo cho để khi khác.

( Nam Cao, Lão Hạc)

CÂU HỎI THẢO LUẬN

a Dựa vào đoạn trích và những điều em đã biết về truyện Lão

Hạc, hãy xác định vai xã hội của hai nhân vật tham gia cuộc thoại trên.

b Tìm những chi tiết trong lời thoại của nhân vật và lời miêu tả

của nhà văn cho thấy thái độ vừa kính trọng, vừa thân tình của nhân vật ông giáo đối với lão Hạc.

c Những chi tiết nào trong lời thoại của lão Hạc và lời miêu tả

của nhà văn nói lên thái độ vừa quí trọng vừa thân tình của lão đối với ông giáo? Những chi tiết nào thể hiện tâm trạng không vui và sự giữ ý của lão Hạc?

NHÓM 1,2: CÂU a,bNHÓM 3,4: CÂU a,c

HỘI THOẠI

a) Vai xã hội của hai nhân vật:

+ Về địa vị xã hội: Ông giáo (trí thức)có địa vị cao hơn lão Hạc (nông dân)

+ Về tuổi tác : Lão Hạc có vị trí cao hơn

b) Thái độ vừa kính trọng vừa thân tình của ông giáo đối với lão Hạc:

- Lời lẽ : ôn tồn

- Cử chỉ : nắm lấy cái vai gầy

- Cách xưng hô : Cụ- tôi, ông con mình

Bài tập 2:

- Tâm trạng không vui và sự giữ ý của lão Hạc:

Cười đưa đà , cười gượng , từ chối để khi khác

Bài tập 2:

BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM

“ Vai xã hội” trong hội thoại là gì?

A Là vai vế của mỗi người trong gia đình

B Là vị trí, chỗ đứng của mỗi người trong xã hội.

C Là vị trí của người tham gia hội thoại đối với người khác trong cuộc thoại.

D Là cương vị, cấp bậc của một người trong cơ quan,xã hội.

Trong hội thoại, người có vai xã hội thấp phải có thái độ ứng xử với người có vai xã hội cao như thế nào?

A Ngưỡng mộ B Kính trọng

C Sùng kính D.Thân mật

Trò chơi ghép hình

và phân tích mối quan hệ của sơ đồ đó.

CHÀO TẠM BIỆT, CHÚC SỨC KHOẺ QUÍ THẦY CÔ

CÙNG TOÀN THỂ CÁC EM HỌC SINH.