Tại sao nói đấu tranh của các mặt đối lập là tuyệt đối và là nguồn gốc, động lực của sự phát triển?. Đề cương tóm tắt: I.Định nghĩa mặt đối lập: Mặt đối lập là phạm trù dùng để chỉ những
Trang 1Câu 5: Thế nào là đấu tranh của các mặt đối lập? Tại sao nói đấu tranh của các mặt đối lập là tuyệt đối và là nguồn gốc, động lực của
sự phát triển?
Đề cương tóm tắt:
I.Định nghĩa mặt đối lập: Mặt đối lập là phạm trù dùng để chỉ
những yếu tố, bộ phận có các thuộc tính hoặc khuynh hướng vận động trái ngược nhau, cùng tồn tại trong 1 sự vật, tác động qua lại với nhau tạo nên sự vận động và biến đổi của sự vật đó
II.Đấu tranh của các mặt đối lập:
1.Định nghĩa: Đấu tranh của các mặt đối lập là sự tác động qua
lại theo xu hướng bài trừ, phủ định lẫn nhau Đấu tranh của các mặt đối lập còn được hiểu theo nghĩa rộng hơn là triển khai các mặt đối lập, tùy thuộc vào các hoàn cảnh cụ thể Đấu tranh của các mặt đối lập là tuyệt đối và là nguồn gốc, động lực của sự phát triển
2.Tại sao nói đấu tranh của các mặt đối lập là tuyệt đối?
- Vì sự đấu tranh gắn liền với tính tuyệt đối của sự vận động và phát triển
- Đấu tranh của các mặt đối lập làm cho bản thân các mặt đối lập có sự biến đổi từ đó làm cho sự vật biến đổi
- Đấu tranh của các mặt đối lập lên đến đỉnh cao, mâu thuẫn sẽ được giải quyết
IV Sự chuyển hóa của các mặt đối lập (3 hình thức):
1.Chuyển hóa từng mặt, từng khía cạnh
2.Mặt đối lập này chuyển hóa thành mặt đối lập khác
3.Có thể 2 mặt đối lập đều bị triệt tiêu và hình thành những mặt đối lập mới
V.Các loại mâu thuẫn: (4 loại mâu thuẫn)
1 Mâu thuẫn bên trong và mâu thuẫn bên ngoài:
2.Mâu thuẫn cơ bản
3.Mâu thuẫn chủ yếu
4.Mâu thuẫn đối kháng và mâu thuẫn không đối kháng
Trang 2Đề cương chi tiết:
Mặt đối lập là phạm trù dùng để chỉ những yếu tố, bộ phận có các thuộc tính hoặc khuynh hướng vận động trái ngược nhau, cùng tồn tại trong 1 sự vật, tác động qua lại với nhau tạo nên sự vận động
và biến đổi của sự vật đó
Như vậy, mặt đối lập có khuynh hướng vận động, biến đổi trái ngược nhau, cùng nằm trong 1 sự vật hoặc 1 hệ thống sự vật, trong cùng 1 thời gian và phải thường xuyên tác động qua lại với nhau Các mặt đối lập vừa thống nhất với nhau lại vừa đấu tranh với nhau
Đấu tranh của các mặt đối lập là sự tác động qua lại theo xu hướng bài trừ, phủ định lẫn nhau
Tuy nhiên, đấu tranh của các mặt đối lập còn được hiểu theo nghĩa rộng hơn là triển khai các mặt đối lập, tùy thuộc vào các hoàn cảnh cụ thể
Khi nói về đấu tranh giữa các mặt đối lập, chủ nghĩa Mác có 2 luận điểm quan trọng là khẳng định sự thống nhất là tương đối còn đấu tranh là tuyệt đối và đấu tranh của các mặt đối lập là nguồn gốc, động lực của sự phát triển
Trước hết nói đấu tranh của các mặt đối lập là tuyệt đối bởi vì sự đấu tranh gắn liền với tính tuyệt đối của sự vận động và phát triển Đấu tranh giữa các mặt đối lập cấu thành nên các mặt đối lập Tức
là trong sự vật hiện tượng luôn diễn ra quá trình vận động và phát triển, luôn diễn ra đấu tranh Lê nin cho rằng, sự thống nhất các mặt đối lập là thoáng qua, tương đối Sự đấu tranh của các mặt đối lập bài trừ lẫn nhau là tuyện đối cũng như sự phát triển, sự vận động là tuyệt đối
Đấu tranh của các mặt đối lập là nguồn gốc, động lực của sự phát triển
Có rất nhiều quan niệm khác nhau về nguồn gốc, động lực của
sự phát triển
Theo quan niệm của siêu hình: do sự tác động ở ngoài sự vật làm cho nó vận động và họ giải thích một cách thần bí về sự vận
Trang 3động và phát triển của sự vật cuối cùng cũng cần đến cái hích của thượng đế
Theo quan điểm biện chứng trước mác, điển hình là Heghen là: tất cả các sự vật đều có mâu thuẫn trong bản thân nó, mâu thuẫn là nguồn gốc, cội nguồn của sự vận động và phát triển, mâu thuẫn thực
tế thúc đẩy thế giới phát triển
Theo quan điểm triết học Mác xít, vận động là "tự thân vận động", tự thân phát triển, hay nói cách khác, nguồn gốc, động lực của sự phát triển nằm ngay trong sự vật, hay đó chính là những mâu thuẫn của sự vật, chính là sự đấu tranh của các mặt đối lập trong sự vật
Đấu tranh của các mặt đối lập làm cho bản thân các mặt đối lập
có sự biến đổi từ đó làm cho sự vật biến đổi
Trong thực tế, do đồng nhất đấu tranh với mọi sự va chạm, đụng
độ, với những sự rối loạn, mất ổn định nên con người thường ác cảm với đấu tranh Tuy nhiên, thực tế cho thấy, nếu không có đấu tranh sẽ không thể đưa đến sự phát triển Chính thông qua đấu tranh mà các mặt đối lập phải điều chỉnh lại cho phù hợp với sự vận động biến đổi của chúng cũng như phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh lịch sử mới Chính đấu tranh làm cho những "cái cũ, cái lỗi thời có thể mất đi, cái mới, cái tiến bộ có thể ra đời" Trong các xh có giai cấp đối kháng, ở mỗi thời đại, nhờ có những cuộc đấu tranh của quần chúng nhân dân
mà giai cấp thống trị phải điều chỉnh lại các mối quan hệ kinh tế, chính trị, xã hội và điều đó làm cho các hình thái kinh tế xã hội vận động từ thấp đến cao Ngay trong chủ nghĩa tư bản, nhờ có phong trào đấu tranh mạnh mẽ của giai cấp công nhân nên giai cấp tư sản
đã có sự thay đổi về phương thức bóc lột, có sự chú ý đến việc thay thế các thiết bị máy móc, thay đổi điều kiện làm việc của công nhân như tăng lương, giảm giờ làm Ngược lại, thông qua đấu tranh, công nhân cũng trưởng thành và phát triển hơn từ tự phát sang tự giác Lê nin quan niệm: "Sự phát triển là cuộc đấu tranh giữa các mặt đối lập"
Trang 4Đấu tranh của các mặt đối lập lên đến đỉnh cao, mâu thuẫn sẽ được giải quyết, mặt đối lập này phủ định mặt đối lập kia hoặc cả hai mặt đối lập chuyển hóa thành cái khác lúc này mâu thuẫn ở trình độ
cũ mất đi, mâu thuẫn ở trình độ khác xuất hiện
VD: LLSX và QHSX khi mâu thuẫn phát triển đến đỉnh cao, thông qua đấu tranh sẽ xuất hiện QHSX mới
Sự chuyển hóa của các mặt đối lập diễn ra dưới nhiều hình thức:
Hình thức thứ nhất: chuyển hóa từng mặt, từng khía cạnh của mặt đối lập này sang mặt đối lập khác Chẳng hạn trong XH có giai cấp đối kháng, tư tưởng, lối sống của một bộ phận giai cấp có thể ảnh hưởng đến tư tưởng, lối sống của một bộ phận giai cấp khác và trong các thời kỳ cách mạng, những cá nhân tiến bộ thuộc giai cấp thống trị có thể chuyển sang hàng ngũ giai cấp công nhân
Hình thức thứ hai: Mặt đối lập này chuyển hóa thành mặt đối lập khác Ví dụ trong một số trường hợp cụ thể, cái thiện có thể trở thành cái ác và ngược lại
Hình thức thứ ba: Có thể hai mặt đối lập đều bị triệt tiêu và chuyển thành những mặt đối lập mới Chẳng hạn khi chế độ chiếm hữu nô lệ tan rã, cả 2 giai cấp chủ nô và nô lệ đều căn bản bị triệt tiêu, 2 giai cấp mới là địa chủ phong kiến và nông dân hình thành Như vậy, thông qua sự tác động, đấu tranh của các mặt đối lập
mà mọi sự vật luôn luôn vận động, biến đổi không ngừng Hay nói cách khác, đấu tranh là nguồn gốc, động lực của sự phát triển