GVH: Anh chị cho biết cảnh vật thiên nhiên đợc miêu tả nh thế nào trong bài thơ ở khổ đầu?. Cảm nhận về ý nghĩa của cõu hỏi tu từ mở đầu bài thơ.. GVH: Anh chị hãy cho biết những chi t
Trang 1Đây thôn vĩ dạ
a mục tiêu bài học
Theo mục kết quả cần đạt SGK Tr 38
b phơng tiện thực hiện
SGK, SGV Thiết kế bài học.
c Tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ
2 Giới thiệu bài mới
GV: Cho H/S đọc tiểu dẫn
SGK Tr 38
GVH: Anh (chị) hãy cho
biết những đặc điểm cơ bản
về tác giả?
GVH: Anh (chị) hãy trình
bày hoàn cảnh ra đời của
bài thơ ?
GVH: Anh (chị) cho biết
cảnh vật thiên nhiên đợc
miêu tả nh thế nào trong
bài thơ ở khổ đầu ?
I giới thiệu chung
1 Tác giả:
Tờn khai sinh: Nguyễn Trọng Trớ (1912 – 1940).
- Quờ: Đồng Hới - Quảng Bỡnh.
- Gia đỡnh: viờn chức nghốo, cha mất sớm, sống với mẹ
ở Quy Nhơn
- 1936, mắc bệnh phong.
- Mất tại trại phong Quy Hoà
- ễng là một trong những nhà thơ cú sức sỏng tạo mạnh mẽ nhất phong trào Thơ mới.
2 Tỏc phẩm:
- Cỏc tỏc phẩm chớnh:
Gỏi quờ, Thơ điờn, Xuõn như ý, Thượng thanh khớ, Cẩm chõu duyờn, Duyờn kỡ ngộ, Quần tiờn hội, Chơi giữa mựa trăng.
- Thơ ụng hết sức phức tạp và đầy bớ ẩn nhưng vẫn thể hiện một tỡnh yờu đến đau đớn hướng về cuộc đời trần thế.
- Đõy thụn Vĩ Dạ:
+ Sỏng tỏc năm 1938, in trong tập Thơ Điờn (Đau thương) + Được gợi cảm hứng từ mối tỡnh của Hàn với cụ Hoàng Cỳc, một cụ gỏi quờ ở Vĩ Dạ (Huế)
II Nội dung chính
1 Khổ 1:
- Cõu 1: Cõu hỏi tu từ: Sao anh khụng về chơi thụn Vĩ ? Cảm nhận về ý nghĩa của cõu hỏi tu từ mở đầu bài thơ ? Gợi cảm giỏc như lời trỏch nhẹ nhàng và mời gọi tha thiết của cụ gỏi thụn Vĩ với nhà thơ.
Cõu hỏi là duyờn cớ để khơi dậy trong tõm hồn nhà thơ bao kỉ niệm sõu sắc, bao hỡnh ảnh đẹp đẽ, đỏng yờu về Vĩ Dạ, nơi cú người nhà thơ thương mến.
Cảm nhận về bức tranh thiờn nhiờn trong cõu thơ thứ hai ?
“Nhỡn nắng hàng cau, nắng mới lờn”
Cỏi nhỡn từ xa đến:
Những hàng cau thẳng tắp cao vỳt vượt lờn những cõy khỏc
Sự hài hoà của màu sắc:
Nắng vàng rực rỡ toả chiếu trờn những hàng cau xanh tươi
Trang 2GVH: Anh (chị) cho biết vẻ
đẹp con ngời xứ Huế thể
hiện ở câu thơ nào ?
GVH: Anh (chị) phân tích
những hình ảnh xuất hiện
trong khổ thơ thứ hai ?
GVH: Anh (chị) hãy cho
biết những chi tiết ở khổ
cuối bài thơ cho ta cảm
nhận gì về tâm trạng của
tác giả ?
Nờu phỏt hiện của mỡnh về đặc điểm của nắng ?
“Nắng mới lờn”
Trong trẻo, tinh khiết, tươi tắn, làm bừng sỏng khụng gian hồi tưởng của nhà thơ Điệp từ: “Nắng”
Từng đợt, từng đợt nắng rút xuống khu vườn.
“Vườn ai mướt quỏ xanh như ngọc” Khu vườn tươi đẹp của thụn Vĩ Cõu 3 gợi tả khung cảnh nào?
Vẻ đẹp của khu vườn được gợi lờn qua những từ ngữ nào ?
“Mướt”=> Gợi vẻ tươi tốt, đầy sức sống của vườn cõy Từng lỏ cõy sỏng lờn, lỏng búng dưới ỏnh sỏng mặt trời
“Vườn ai mướt quỏ”=> Lời cảm thỏn mang sắc thỏi ngợi ca
Những hỡnh ảnh thiờn nhiờn sống động và đẹp đẽ của một tõm hồn
yờu thiờn nhiờn tha thiết, cú õn tỡnh sõu sắc, đậm đà với thụn Vĩ.
“Người thụn Vĩ”=>Xuất hiện thật kớn đỏo, thấp thoỏng sau những chiếc lỏ trỳc “Mặt chữ điền”: khuụn mặt phỳc hậu, đoan trang
“Thụn Vĩ”: Cảnh xinh xắn, người phỳc hậu
TN và con người hài hoà trong vẻ đẹp kớn đỏo, dịu dàng
2 Khổ 2:
Đọc khổ thơ và nờu cảm nhận của mỡnh?
Dũng sụng Hương ờm đềm và thơ mộng gắn với bao cảm xỳc
và suy tư của nhà thơ
- Tả thực:
giú mõy nhố nhẹ bay, dũng nước chảy lững lờ, cõy cỏ khẽ lay động.
=> Vẻ ờm đềm, nhịp điệu khoan thai – nột đặc trưng của xứ Huế.
- Sắc thỏi cảm xỳc: Mõy – giú chuyển động ngược chiều, xa rời nhau Dũng sụng lặng lẽ buồn thiu, cõy cỏ lay động rất nhẹ => Thiờn nhiờn đẹp nhưng lạnh lẽo, trống vắng.
Dự cảm u buồn, cụ đơn của nhà thơ trước sự thờ ơ, xa cỏch của cuộc đời đối với mỡnh.
Cảnh chập chờn giữa mộng và thực.
- Dũng sụng trăng – dũng sụng ỏnh sỏng tuụn chảy khắp vũ trụ.
- Thuyền chở trăng - đậu trờn bến sụng trăng Khụng gian nghệ thuật hư ảo, mờnh mang Phỏc hoạ nột đặc trưng của dũng Hương: huyền ảo, thơ mộng dưới trăng.
Trăng xuất hiện như đối tượng chia sẻ, cảm thụng Một tỡnh yờu Huế sõu nặng, tha thiết , đầy khắc khoải, õu lo
3 Khổ 3:
Cảnh và người xứ Huế được khắc hoạ ở cõu thứ ba như thế nào?
- Xứ Huế mưa nhiều, khúi sương mờ ảo
- Màu ỏo trắng của những cụ gỏi Huế thấp thoỏng trong sương Khung cảnh hư ảo, mộng mơ của Huế
Tõm sự của nhà thơ:Khỏch đường xa Nhỡn khụng ra Mờ nhõn ảnh
Cảm giỏc mụng lung, bất định, mơ hồ, hư hư thực thực.
“Ai biết tỡnh ai cú đậm đà ?”
Cõu hỏi tu từ: mang chỳt hoài nghi mà chan chứa niềm thiết tha với cuộc đời, và con người của một hồn thơ cụ đơn.
III Củng cố
- Tham khảo phần Ghi nhớ trong SGK.
Trang 3Chiều tối
A- Mục tiêu bài học.
1 Giúp học sinh hiểu đợc nội dung cơ bản và những dặc sắc chủ yếu về hình thức
thể hiện và PCNT cuả NKTT để từ đó có phơng hớng đúng đắn PT những bài thơ
rút ra từ tập nhật ký đợc chọn giảng trong chơng trình ?
2 Cho HS thấy mấy nét chấm phá tả cảnh chiều tối mênh mông mà đầm ấm Từ đó
phân tích tâm hồn cao rộng, lòng yêu cảnh thơng ngời của tác giả.
B- phơng tiện thực hiện
* SGK, SGV, Thiết kế bài học
C tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ:
2 Giới thiệu bài mới:
GVh: Anh (chị) hãy cho biết
hoàn cảnh ra đời của tác phẩm
Nhật kí trong tù ?
GVH: Anh (chị) hãy cho biết
giá trị nội dung của tập thơ ?
GVH: Anh (chị) hãy cho biết
giá trị nghệ thuật của tập thơ ?
I Giới thiệu chung
1, Tập thơ Nhật kí trong tù.
a, Hoàn cảnh: Tháng 8….
B, Giá trị tác phẩm
* Giá trị nội dung:
- Ghi lại một cách chân thực bộ mặt đen tối và nhem nhuốc của chế
độ nhà tù cũng nh của XHTQ thời Tởng Giới Thạnh (1942-1943) + Chế độ nhà tù tàn bạo đối với tù nhân, bắt ngời, giam ngời vô lý, bọn quan lại, cai ngục hết sức thối nát.
+ XHTQ bất công vô nhân đạo
- Thể hiện tâm hồn phong phú cao đẹp của ngời tù vĩ đại (chân dung tự hoạ con ngời tinh thần của chủ tịch HCM)
+ Vừa kiên cờng bất khuất, vừa mềm mại tinh tế, hết sức nhạy cảm với mọi biến thái của thiên nhiên và lòng ngời
+ Vừa ung dung tự tại, vừa nóng lòng sốt ruột, khắc khoải ngóng trời tự do, mòn mắt nhìn về Tổ Quốc
+ Vừa đầy lạc quan tin tởng, vừa trằn trọc lo âu.
* Giá trị nghệ thuật
NKTT thể hiện sâu đậm PCNT thơ HCM + Tập thơ viết theo nhiều bút pháp # nhau: Tả thực, trữ tình, lãng mạn, châm biếm hài hớc
VD: 4 bài ở SGK…
+ Thơ có màu sắc cổ điển nhng vẫn thể hiện tinh thần thời đại: + Màu sắc cổ điển:
+ Giàu tình cảm đối với thiên nhiên Thiên nhiên đợc cảm thụ theo
1 quãng đờng riêng và thể hiện theo 1 bút pháp riêng.
+ Hình tợng nhân vật trữ tình ung dung, nhàn nhã, tâm hồn hoà hợp với thiên nhiên, vũ trụ.
+ Tinh thần thời đại:
+ Hình tợng thơ luôn luôn vật động hớng về sự sống, ánh sáng, tơng
Trang 4GVH: Anh (chị) hãy cho biết ở
câu 1 tác giả phác hoạ hình ảnh
gì? ý nghĩa của hình ảnh ấy?
GVH: Anh (chị) hãy cho biết
Sang câu 2, tác giả phác hoạ
tiếp hình ảnh chòm mây Hình
ảnh ấy đợc phác hoạ nh thế
nào? Gợi nên trong em những
cảm tởng gì ?
GVH: Anh (chị) hãy cho biết
Tác giả khắc hoạ hình ảnh cô
em xóm núi nh thế nào? Qua
hình thức NT gì ?
GVKQ: Giá trị nghệ thuật
+ Hồn nhiên giản dị
+ Màu sắc cổ điển + hiện đại,
chất chiến sĩ+ thi sĩ, chất thép +
tình
lai.
+ Trong quan hệ với thiên nhiên, con ngời là chủ thể + Tinh thần dân chủ thể hiện sâu sắc ở đề tài, t tởng
VD: 4 bài ở SGK, Cột cây số, Nghe tiếng giã gạo
* Nhiều tứ thơ đợc thể hiện rất sáng tạo, nhiều hình ảnh gợi cảm VD: Cảnh chiều hôm, Ngắm trăng
* Thể thơ tứ tuyệt đợc sử dụng rất thành thục, tạo lên vẻ đẹp vừa hàm súc, vừa linh hoạt, tài hoa.
2, Bài thơ chiều tối
A, Xuất xứ: Bác chuyển từ nhà lao Tĩnh Tây -> Thiên Bảo
B, Chủ đề, thể loại.
II, Nội dung chính
1 Hai câu đầu:
+ Cánh chim: mỏi mệt, về rừng tìm chốn ngủ -> Một nét phác hoạ cảnh vật biểu hiện đợc không gian núi rừng nhng cũng mang ý nghĩa thời gian Chim về tổ báo hiệu trời tối
=> Cách cảm nhận thời gian mang tính truyền thống (Liên hệ ca dao; Truyện Kiêu, T.giang )
+ Chòm mây: lẻ loi, lững lờ trôi giữa không gian rộng lớn của trời chiều (bản dịch cha sát: thiếu từ cô;cha sát nghĩa từ mạn mạn) -> Có hồn, mang tâm trạng: buồn bã, cô đơn
Bầu trời có chim, có mây nhng mây lẻ loi,chim mệt mỏi, lại đang trong cảnh ngộ chia lìa.
Nh vậy bằng những từ ngữ, hình ảnh rất gợi tả và biểu cảm đặc sắc nhà thơ đã miêu tả cảnh chiều tối nơi miền sơn cớc lạ Đó là cảnh vật thoáng mang vẻ buồn, mỏi mệt và đơn chiếc Điều này phản ánh đợc tâm trạng của ngời nhìn cảnh : 1 ngời tù ở nơi xa xứ
đang bị giải đi từ nơi này sang nơi khác: mỏi mệt, buồn, cô đơn ở
đây có sự tơng đồng hoà hợp giữa ngời và cảnh (Hai câu thơ mang màu sắc cổ điển)
2, Hai câu cuối
Từ cảnh vật thiên nhiên -> cảnh sinh hoạt của con ngời => 1 cảnh lao động bình dị của đời thờng:…Cô em xóm núi…rực hồng…
-> Tác giả dùng điệp ngữ liên hoàn để diễn tả sự chuyển động theo vòng tròn của cối xay ngô đồng thời ghi nhận đức tính cần mẫn của cô gái lao động.
Hình ảnh cô gái đến với nhà thơ 1 cách rất tự nhiên và trở thành hình ảnh trung tâm, khoẻ khoắn, trẻ trung-> Chất hiện đại trong thơ Bác.Hình ảnh lò than rực hồng:Dùng cái sáng để nói cái tối -> rất tự nhiên(Câu dịch làm mất vẻ hàm xúc của thơ Đờng)
Nh vậy sự xuất hiện hình ảnh ngời thiếu nữ LĐ bên lò than rực hồng đã đem lại niềm vui, sức sống, đem lại ánh sáng, sự ấm áp và khát khao cuộc sống gđ Nó sởi ấm lòng Bác làm vợi đi sự cô đơn mệt mỏi.
III Tổng kết