Tiết 110: Câu trần thuật đơn

Bài tập 1 Tìm câu trần thuật đơn trong đoạn trích d ới đây.Cho biết những câu trần thuật đơn ấy đ ợc dùng làm gì?. Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo , sáng sủa.Từ khi c

Nhiệt liệt chào mừng các thầy cô giáo về dự chuyên đề ngữ văn 6

Kiểm tra bài cũ

Em hãy nối một vế trong tập hợp 1 với một vế phù hợp nhất trong tập hợp 2.

A.Câu trần

thuật(kể)

1.Dùng để nêu điều cần hỏi để ng ời nghe trả lời giải đáp

B Câu nghi

vấn(hỏi) 2 Dùng để giới thiệu , kể , tả một sự vật, sự việc hoặc nêu một ý kiến nhận xét

C Câu cầu khiến 3.Dùng để biểu lộ tình cảm của ng ời nói ,

viết

D Câu cảm thán 4.Nêu điều mong muốn, yêu cầu hoặc đòi

hỏi ng ời nghe thực hiện

Ví dụ

Ch a nghe hết câu , tôi đã hếch răng lên , xì một hơi rõ dài( 1 ) Rồi , với bộ điệu khinh khỉnh , tôi mắng ( 2 ):

-Hức ( 3 )!Thông ngách sang nhà ta ( 4 ) ? Dễ nghe nhỉ( 5 )! Chú mày hôi nh cú mèo thế này , ta nào chịu đ ợc ( 6 ).Thôi , im cái điệu hát m a rầm sùi sụt ấy đi( 7 ).Đào tổ nông thì cho chết ( 8 )!

Tôi về , không một chút bận tâm ( 9 ).

(Tô Hoài)

Ví dụ

Ch a nghe hết câu , tôi đã hếch răng lên , xì một hơi rõ dài( 1 ) Rồi , với bộ điệu khinh khỉnh , tôi

mắng ( 2 ):

-Hức ( 3 )!Thông ngách sang nhà ta ( 4 ) ? Dễ nghe nhỉ( 5 )! Chú mày hôi nh cú mèo thế này , ta nào

chịu đ ợc ( 6 ) Thôi , im cái điệu hát m a rầm sùi sụt

ấy đi( 7 ).Đào tổ nông thì cho chết ( 8 )!

Tôi về , không một chút bận tâm ( 9 ).

 1 Ch a nghe hết câu , tôi đã hếch răng lên , xì một hơi rõ dài

C V ->dùng để kể , tả

 2 Rồi , với điệu bộ khinh khỉnh , tôi mắng

C V -> dùng để tả , kể

 3 Chú mày hôi nh cú mèo thế này , ta nào chịu đ ợc.

C V C V ->dùng để nêu ý kiến nhận xét 4 Tôi về , không một chút bận tâm.

C V

-> dùng để kể

Bài tập 1

Tìm câu trần thuật đơn trong đoạn trích d ới đây.Cho

biết những câu trần thuật đơn ấy đ ợc dùng làm gì ?

Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo , sáng sủa.Từ khi có vịnh Bắc Bộ và từ khi quân đảo Cô Tô mang lấy dấu hiệu của sự sống con ng ời thì , sau mỗi lần dông bão , bao giờ bầu trời Cô Tô cũng trong sáng nh vậy.Cây trên núi đảo lại thêm xanh m ợt , n ớc biển lại lam biếc đậm đà hơn hết cả mọi khi, và cát lại vàng giòn hơn nữa Và nếu cá có vắng tăm biệt tích trong ngày động bão ,thì nay l ới càng thêm nặng

mẻ cá giã đôi.

(Nguyễn Tuân)

Tìm câu trần thuật đơn trong đoạn trích d ới đây.Cho biết

những câu trần thuật đơn ấy đ ợc dùng làm gì ?

Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo , sáng sủa.Từ khi có vịnh Bắc Bộ và từ khi quân đảo Cô Tô mang lấy dấu hiệu của sự sống con ng ời thì , sau mỗi lần dông bão , bao giờ bầu trời Cô Tô cũng trong sáng nh

biếc đậm đà hơn hết cả mọi khi, và cát lại vàng giòn hơn nữa Và nếu cá có vắng tăm biệt tích trong ngày động bão ,thì nay l ới càng thêm nặng mẻ cá giã đôi.

(Nguyễn Tuân)

Bài tập 1

Đáp án bài tập

 Câu trần thuật đơn :

1 Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo , sáng sủa.

C V ->Dùng để giới thiệu , miêu tả về Cô Tô.

2 Từ khi có vịnh Bắc Bộ và từ khi quân đảo Cô Tô mang lấy dấu hiệu của sự sống con ng ời thì , sau mỗi lần dông bão , bao giờ

bầu trời Cô Tô cũng trong sáng nh vậy.

C V

-> Dùng để nêu ý kiến nhận xét về vẻ đẹp trong sáng của Cô Tô sau trận bão.

Bài tập 2(Sgk /102)

D ới đây là một số câu mở đầu các truyện em đã học Chúng thuộc loại câu nào và có tác dụng gì?

a Có một con ếch sống lâu ngày trong một giếng nọ.

(ếch ngồi đáy giếng)

b Bà đỡ Trần là ng ời huyện Đông Triều.

(Con hổ có nghĩa)

Bài tập 3(Sgk/102)

So sánh cách giới thiệu nhân vật chính trong truyện sau có gì khác với cách giới thiệu nhân vật nêu trong bài tập 2 ?

Hùng V ơng thứ m ời tám có một ng ời con gái tên là Mị N ơng ,

ng ời đẹp nh hoa , tính nết hiền dịu.Vua cha yêu th ơng nàng hết mực , muốn kén cho con một ng ời chồng thật xứng đáng.

Một hôm có hai chàng trai đến cầu hôn.

(Sơn Tinh , Thủy Tinh)

Bài tập 2

D ới đây là một số câu mở đầu các truyện em đã học Chúng thuộc loại câu nào và có tác dụng gì?

a Có một con ếch sống lâu ngày trong một giếng nọ.

(ếch ngồi đáy giếng).

b Bà đỡ Trần là ng ời huyện Đông Triều.

(Con hổ có nghĩa)

Hùng V ơng thứ m ời tám có một ng ời con gái tên là Mị N ơng , ng ời đẹp nh hoa , tính nết hiền dịu.Vua cha yêu th ơng nàng hết mực , muốn kén cho con một ng ời chồng thật xứng đáng.

Một hôm có hai chàng trai đến cầu hôn.

(Sơn Tinh , Thủy Tinh)

Bài tập 3

So sánh cách giới thiệu nhân vật chính trong truyện sau có gì khác với cách giới thiệu nhân vật nêu trong bài tập 2 ?

Đáp án bài tập : 2 + 3

 *Giống nhau :

Cả hai bài tập (2,3)đều giới thiệu nhân vật

 *Khác nhau:

- ở bài tập 2 giới thiệu ngay nhân vật chính : Con

ếch , Bà đỡ Trần.

-Còn ở bài tập 3:Đều giới thiệu nhân vật phụ tr ớc.Rồi

từ những việc làm, qua hệ của nhân vật phụ mới giới thiệu nhân vật chính.

Giới thiệu nhân vật phụ :Hùng V ơng thứ m ời

tám, Mị N ơng.

Từ những việc làm:Kén chồng cho con.

-> Giới thiệu nhân vật chính: Hai chàng trai – Sơn Sơn

Tinh, Thủy Tinh.

Bài tập 4 (Sgk /103)

 Ngoài tác dụng giới thiệu nhân vật , câu mở

đầu sau đây còn có tác dụng gì ?

a.X a có một ng ời thợ mộc dốc hết vốn trong nhà ra mua gỗ để làm nghề đẽo cày.

(Đẽo cày giữa đ ờng)

Bài tập 4

 Em hãy điền vào chỗ trống để tạo thành câu trần thuật đơn.

Bầu trời

Lớp em

Bài tập 5

 Thảo luận nhóm

- Đất n ớc đẹp vô cùng !

Có ý kiến cho rằng câu trên là câu trần thuật

đơn.Theo em đúng hay sai? Tại sao?

A Đúng B Sai

Bài tập 6

Em hãy quan sát lên màn hình ,viết một đoạn văn từ (3-5) câu miêu tả cảnh đó, có sử dụng câu trần thuật đơn.

Bài tập củng cố

án trả lời đúng

Câu trần thuật đơn là:

một sự vật sự việc hay để nêu một ý kiến

H ớng dẫn học ở nhà

• Học thuộc ghi nhớ trong SGK

• Hoàn thiện bài tập vào vở bài tập ngữ

văn.

• Viết một đoạn văn (4-6 câu)tả cảnh tr ờng

em.Trong đó có sử dụng câu trần thuật

đơn.

• Soạn bài : Lòng yêu n ớc “ Lòng yêu nước ’’ ’’