tiet 110: Cau tran thuat don

- Thành phần chính của câu là những thành phần bắt buộc phải có mặt để câu có cấu tạo hoàn chỉnh và diễn đạt đ ợc một ý trọn vẹn.. Ví dụ: SGK 1 Ch a nghe hết câu, tôi đã hếch răng lên C

Chµo mõng quý thÇy c« vÒ

dù giê th¨m líp!

M«n Ng÷ v¨n - Líp 6C

Kiểm tra bài cũ:

Phân biệt thành phần chính với thành phần phụ của câu? Cho ví

dụ minh hoạ?

- Thành phần chính của câu là những thành phần bắt buộc phải

có mặt để câu có cấu tạo hoàn chỉnh và diễn đạt đ ợc một ý trọn vẹn Thành phần không bắt buộc có mặt đ ợc gọi là thành phần phụ.

* VD:

- Chẳng bao lâu, tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên c ờng tráng.

TN C V

( TP phụ) ( TP chính)

/ //

Tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên c ờng tráng

C V

-> Khi bỏ trạng ngữ, vẫn là câu hoàn chỉnh ( có đủ thành phần chính; chủ ngữ_vị ngữ) , diễn đạt đ ợc một ý trọn vẹn

//

Tiết 110:

câu trần thuật đơn

I Câu trần thuật đơn là gì?

lên xì một hơi rõ dài Rồi, với bộ

điệu khinh khỉnh, tôi mắng:

Hức! Thông ngách sang nhà ta?

Dễ nghe nhỉ! Chú mày hôi nh cú mèo thế này, ta nào chịu đ ợc

Thôi, im cái điệu hát m a dầm sùi sụt ấy đi Đào tổ nông thì cho chết!

Tôi về, không một chút bận tâm

( Tô Hoài)

( Tô Hoài)

Đoạn văn có mấy câu ? Mỗi câu đ ợc

dùng để làm gì ?

2 Nhận xét

Tiết 110:

câu trần thuật đơn

I Câu trần thuật đơn là gì?

1 Ví dụ: SGK 1 Ch a nghe hết câu, tôi đã hếch răng lên Ch a nghe hết câu, tôi đã hếch răng lên

xì một hơi rõ dài / 2 Rồi, với bộ điệu khinh khỉnh, tôi mắng: /

3 Hức!3 Hức! / / 44 Thông ngách sang nhà ta?Thông ngách sang nhà ta? / /

5 Dễ nghe nhỉ!5 Dễ nghe nhỉ! // 6 Chú mày hôi nh cú 6 Chú mày hôi nh cú

mèo thế này, ta nào chịu đ ợc / / 7 Thôi, 7 Thôi,

im cái điệu hát m a dầm sùi sụt ấy đi / /

8 Đào tổ nông thì cho chết! //

99 Tôi về, không một chút bận tâm / / ( Tô Hoài) ( Tô Hoài)

Đoạn văn có mấy câu ? Mỗi câu đ ợc

dùng để làm gì ?

2 Nhận xét

Đoạn văn có 9 câu.

- Các câu dùng để kể tả, nêu ý kiến: Các câu dùng để kể tả, nêu ý kiến:

Câu 1, 2, 6, 9

-> Câu trần thuật

-Câu dùng để hỏi: câu 4.

-> Câu nghi vấn

-Câu bộc lộ cảm xúc: câu 3; 5; 8

-> Câu cảm thán

- Câu yêu cầu ra lệnh: câu 7

-> Câu cầu khiến

I Câu trần thuật đơn là gì?

1 Ví dụ: SGK

1 Ch a nghe hết câu, tôi đã hếch răng lên xì một hơi rõ dài

2 Rồi, với bộ điệu khinh khỉnh, tôi mắng:

6 Chú mày hôi nh cú mèo thế

này, ta nào chịu đ ợc

9 Tôi về, không một chút bận tâm

-Các câu dùng để kể tả, nêu ý kiến:

Câu 1, 2, 6, 9

-> Câu trần thuật

? Xác định chủ ngữ, vị ngữ của các câu trần thuật vừa tìm đ ợc?

? Xếp các câu trần thuật nói trên thành hai loại:

- Câu do một cặp C- V tạo thành;

- Câu do hai hoặc nhiều cụm C-V sóng đôi tạo thành

- Do một cặp C-V tạo thành: 1, 2, 9;

-> Câu trần thuật đơn.

- Do 2 hoặc nhiều cặp C-V sóng đôi

tạo thành: 6

-> Câu trần thuật ghép.

Vậy em hiểu câu trần thuật đơn là

gì?

2 Kết luận:

Câu trần thuật đơn là loại câu do một

cụm C-V tạo thành, dùng để giới

thiệu,tả hoặc kể về một sự việc, sự vật

hay để nêu một ý kiến.

II Luyện tập

Bài tập 1: (SGK/101)

Tìm câu trần thuật đơn trong đoạn trích sau đây Cho biết những câu trần thuật

đơn ấy đ ợc dùng làm gì?

Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo, sáng sủa Từ khi có Vịnh Bắc Bộ và từ khi quần đảo Cô Tô mang lấy dấu hiệu của sự sống con

ng ời thì, sau mỗi lần dông bão bao giờ bầu trời Cô Tô cũng trong sáng nh vậy Cây trên núi đảo lại thêm xanh m ợt, n ớc biển lại lam biếc đậm đà hơn hết cả mọi khi, và cát lại vàng giòn hơn nữa Và nếu cá có vắng tăm biệt tích trong ngày dông bão thì nay l ới càng thêm nặng mẻ cá giã đôi

( Nguyễn Tuân )

Câu trần thuật đơn có trong đoạn trích là:

Câu 1: Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô // là một ngày trong trẻo, sáng sủa.

C V

-> Tả cảnh Cô Tô.

Câu 2:

Từ khi có Vịnh Bắc Bộ và từ khi quần đảo Cô Tô mang lấy dấu hiệu của con ng ời thì, sau mỗi lần dông bão, bao giờ bầu trời Cô Tô // cũng trong sáng nh vậy.

C V

-> Nêu ý kiến nhận xét về bầu trời Cô Tô.

Bài tập 2(SGK/102):

D ới đây là một số câu mở đầu các truyện em đã học chúng thuộc các loại câu nào và có tác dụng gi`?

a Ngày x a, ở miền đất Lạc Việt, cứ nh bây giờ là Bắc bộ n ớc ta, có một vị thần thuộc nòi rồng, con trai thần Long Nữ, tên là Lạc Long Quân

( Con Rồng cháu Tiên )

b Có một con ếch sống lâu ngày trong một giếng nọ

( ếch ngồi đáy giếng )

c Bà đỡ Trần là ng ời huyện Đông Triều

( Vũ Trinh )

Bài tập 2(SGK/102):

a. Ngày x a, ở miền đất Lạc Việt, cứ nh bây giờ là Bắc bộ n ớc ta, có một vị thần // thuộc nòi rồng, con trai thần Long Nữ, tên là Lạc Long Quân.

( Con Rồng cháu Tiên )

b. Có một con ếch // sống lâu ngày trong một giếng nọ.

( ếch ngồi đáy giếng )

c. Bà đỡ Trần // là ng ời huyện Đông Triều.

( Vũ Trinh )

=> Cả ba câu đều có cấu tạo là một cụm C-V, để giới thiệu nhân vật-> là câu trần thuật đơn, dùng để giới thiệu nhân vật

BT 2

thuộc nòi rồng, con trai thần Long Nữ, tên là Lạc Long Quân.

( Con Rồng cháu Tiên )

( ếch ngồi đáy giếng )

Bài tập 3 (SGK/102)

Cách giới thiệu nhân vật chính trong những truyện sau có gi` khác so với

cách giới thiệu nêu trong bài tập 2 ?

b Hùng V ơng thứ m ời tám có một ng ời con gái tên là Mị N ơng, ng ời đẹp

nh hoa, tính nết hiền dịu Vua cha yêu th ơng nàng hết mực, muốn kén cho con một ng ời chồng thật xứng đáng

Một hôm có hai chàng trai đến cầu hôn

( Sơn Tinh, Thuỷ Tinh )

*Trả lời:

+ BT2: Các câu giới thiệu thẳng trực tiếp vào nhân vật chính.

+ BT3:

- Giới thiệu nhân vật phụ tr ớc: vua Hùng, Mị N ơng

- Miêu tả việc làm, quan hệ của nhân vật phụ.

- Thông qua việc làm, quan hệ của nhân vật phụ rồi mới giới thiệu nhân vật chính: Hai chàng trai.

Bài tập 4(SGK/105

Ngoài tác dụng giới thiệu nhân vật, những câu mở đầu sau đây còn có tác dụng gi`:

a) X a có một ng ời thợ mộc dốc hết vốn nhà ra mua gỗ để làm nghề đẽo cày

( Đẽo cày giữa đ ờng)

b) Ng ời kiếm củi tên mỗ ở huyện Lạng Giang, đang bổ củi ở s ờn núi, thấy d ới thung lũng phía xa, cây cỏ lay động không ngớt mới vác búa đến xem, thấy con hổ trán trắng, cúi đầu cào bới đất, nhảy lên, vật xuống, thỉnh thoảng lấy tay móc họng, mở miệng nhe răng, máu me, n ớc dãi trào ra

( Vũ Trinh )

=>Ngoài giới thiệu nhân vật, những câu mở đầu trên còn có tác dụng miêu tả hoạt động của các nhân vật:

Ng ời thợ mộc: dốc vốn mua gỗ để đẽo cày

Ng ời kiếm củi: đang bổ củiNg ời kiếm củi: đang bổ củi… vác búa, thấy con hổ….… vác búa, thấy con hổ… vác búa, thấy con hổ vác búa, thấy con hổ… vác búa, thấy con hổ….… vác búa, thấy con hổ…

Tiết 110 : câu trần thuật đơn

I Câu trần thuật đơn là gì?

II Luyện tập

III Củng cố:

Thế nào là câu trần thuật đơn ? Cho ví dụ?

IV.H ớng dẩn về nhà:

-Học và nắm đ ợc Khái niệm về câu trần thuật đơn

- Hoàn chỉnh bài tập 3(SGK/102) phần a,c

- Bài tập 5(SGK/103): Nhớ và viết lại bài thơ L ợm ( từ “Ngày Huế đổ máu Nhảy trên đ ờng vàng”.)

Tìm hiểu tr ớc bài: “Câu trần thuật đơn có từ là”

Chúc các thầy cô giáo mạnh khoẻ- hạnh phúc và thành đạt