Câu trần thuật đơn là loại câu do một cụm C –V V tạo thành, dùng để giới thiệu, tả hoặc kể về một sự việc, sự vật hay để nêu một ý kiến... Câu trần thuật đơn là loại câu do một cụm
Trang 1Tiết 110 Câu trần thuật đơn
Ngữ văn 6
GV: Nguyễn Thị Ph ơng Lan
Tr ờng THCS Nguyễn Đăng Đạo
Trang 2Kiểm tra bài cũ:
- Vào đâu tre cũng sống, ở đâu tre cũng xanh tốt
- Tre giữ làng, giữ n ớc, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín
- Bóng tre trùm lên âu yếm làng, bản, xóm, thôn.
? Chỉ ra thành phần chính và thành phần phụ
trong những câu sau:
Trang 3Tiết 110 Câu trần thuật đơn
Tiết 110 Câu trần thuật đơn
I Câu trần thuật đơn là gì ?
1 Ví dụ:
Ch a nghe hết câu, tôi đã hếch răng lên, xì một câu rõ dài Rồi, với điệu
bộ khinh khỉnh, tôi mắng Hức! Thông ngách sang nhà ta?
Dễ nghe nhỉ! Chú mày hôi nh cú mèo thế này, ta nào chịu đ ợc Thôi,
im cái điệu hát m a dầm sùi sụt ấy đi
Đào tổ nông thì cho chết!
Tôi về, không một chút bận tâm
( Tô Hoài )
(1)
(2)
(5)
(6)
(9)
- Câu trần thuật:
- Câu nghi vấn :
- Câu cảm thán:
- Câu cầu khiến:
1, 2, 6, 9 4
3, 5 , 8 7
Trang 4Tiết 110 Câu trần thuật đơn
Tiết 110 Câu trần thuật đơn
I Câu trần thuật đơn là gì ?
1 Ví dụ:
- Câu trần thuật: 1, 2, 6, 9
- Câu nghi vấn : 4
- Câu cảm thán: 3, 5, 8
- Câu cầu khiến: 7
- Tôi đã hếch răng lên xì một hơi rõ dài
- …, tôi mắng , tôi mắng
- Chú mày hôi nh cú mèo thế này, ta nào chịu đ ợc
- Tôi về, không một chút bận tâm
CN VN
VN CN
CN
VN
* Câu 1, 2 , 9 do một cụm C –V V
tạo thành
* Câu 6 do 2 cụm C –V V
sóng đôi tạo thành
2 Bài học.
Kể , tả, nêu ý kiến
-> Câu trần thuật đơn
-> Câu trần thuật ghép.
(1)
(2)
(6)
(9)
Trang 5Tiết 110 Câu trần thuật đơn
Tiết 110 Câu trần thuật đơn
I Câu trần thuật đơn là gì ?
- Tôi mắng
- Chú mày hôi nh cú mèo thế này, ta nào chịu đ ợc
- Tôi về, không một chút bận tâm
VN
CN
CN
VN
* Câu 1, 2, 9 do một cụm C –V V
tạo thành Câu trần thuật đơn
* Câu 6 do 2 cụm C –V V sóng đôi
tạo thành.
Câu trần thuật ghép
2 Bài học.
Câu trần thuật đơn là loại
câu do một cụm C –V V tạo
thành, dùng để giới thiệu, tả
hoặc kể về một sự việc, sự vật
hay để nêu một ý kiến.
Trang 6Tiết 110 Câu trần thuật đơn
Tiết 110 Câu trần thuật đơn
I Câu trần thuật đơn là gì ?
VN
CN
* Câu 1, 2, 9 do một cụm C –V V
tạo thành Câu trần thuật đơn
* Câu 6 do 2 cụm C –V V sóng đôi
tạo thành.
Câu trần thuật ghép
2 Bài học.
Câu trần thuật đơn là loại
câu do một cụm C –V V tạo
thành, dùng để giới thiệu, tả
hoặc kể về một sự việc, sự vật
hay để nêu một ý kiến.
* L u ý:
- Quyển sách này bìa rất đẹp.
(1)
(2)
- Mùa đông qua, mùa xuân tới.
Trang 7Tiết 110 Câu trần thuật đơn
Tiết 110 Câu trần thuật đơn
I Câu trần thuật đơn là gì ?
II Luyện tập.
Trong ví dụ sau, tr ờng hợp nào không phải là câu trần thuật đơn ?
Bài tập trắc nghiệm Chọn đáp án đúng.
A Hoa cúc nở vàng vào mùa thu.
B Chim én về theo mùa gặt.
C Tôi đi học, còn bé em đi nhà trẻ.
D Tiếng sáo diều tre cao vút mãi.
đúng
Trang 8Tiết 110 Câu trần thuật đơn
Tiết 110 Câu trần thuật đơn
I Câu trần thuật đơn là gì ?
II Luyện tập. Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một
ngày trong trẻo, sáng sủa (1) Từ khi có vịnh Bắc Bộ và từ khi quần đảo Cô Tô mang lấy dấu hiệu của sự sống con ng ời thì, sau mỗi lần dông bão, bao giờ bầu trời Cô Tô cũng trong sáng nh vậy (2) Cây trên núi
đảo lại thêm xanh m ợt, n ớc biển lại lam biếc đậm đà hơn hết cả mọi khi, và cát lại vàng giòn hơn nữa (3)Và nếu cá có vắng tăm biệt tích trong ngày động bão, thì nay l
ới càng thêm nặng mẻ cá giã đôi (4 )
(Nguyễn Tuân )
Bài tập 1
Tìm câu trần thuật
đơn trong đoạn trích d
ới đây Cho biết những
câu trần thuật đơn ấy
dùng làm gì ?
Trang 9Tiết 110 Câu trần thuật đơn
Tiết 110 Câu trần thuật đơn
I Câu trần thuật đơn là gì ?
II Luyện tập. Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một
ngày trong trẻo, sáng sủa (1) Từ khi có vịnh Bắc Bộ và từ khi quần đảo Cô Tô mang lấy dấu hiệu của sự sống con ng ời thì, sau mỗi lần dông bão, bao giờ bầu trời Cô Tô cũng trong sáng nh vậy (2) Cây trên núi
đảo lại thêm xanh m ợt, n ớc biển lại lam biếc đậm đà hơn hết cả mọi khi, và cát lại vàng giòn hơn nữa (3)Và nếu cá có vắng tăm biệt tích trong ngày động bão, thì nay l
ới càng thêm nặng mẻ cá giã đôi (4 )
(Nguyễn Tuân )
Bài tập 1
- Câu 1 là câu trần
thuật đơn dùng để tả và
giới thiệu.
- Câu 2 là câu trần
thuật đơn dùng để nêu
ý kiến, nhận xét.
- Câu 3, 4: là câu trần
thuật ghép.
Trang 10Tiết 110 Câu trần thuật đơn
Tiết 110 Câu trần thuật đơn
I Câu trần thuật đơn là gì ?
II Luyện tập.
D ới đây là một số câu mở đầu các truyện em đã học Chúng thuộc loại câu nào và tác dụng gì ?
Bài tập 2
a Ngày x a ở miền đất Lạc Việt, cứ nh bây giờ là Bắc Bộ n ớc
ta, có một vị thần thuộc nòi rồng, con trai thần Long Nữ tên là Lạc Long Quân.
( Con Rồng cháu tiên )
b Có một con ếch sống lâu ngày trong một giếng nọ
( ếch ngồi đáy giếng )
c Bà đỡ Trần là ng ời huyện Đông Triều
( Con hổ có nghĩa )
Đều là câu trần thuật đơn dùng để giới thiệu nhân vật.
CN
VN
PC
Trang 11Tiết 110 Câu trần thuật đơn
Tiết 110 Câu trần thuật đơn
I Câu trần thuật đơn là gì ?
II Luyện tập.
Bài tập 3 Cách giới thiệu nhân vật chính trong những truyện sau
có gì khác với cách giới thiệu nêu trong bài tập 2.
a (1) Tục truyền đời Hùng V ơng thứ sáu, ở làng Gióng, có hai vợ chồng ông lão chăm chỉ làm ăn và có tiếng là phúc đức (2) Hai ông bà
ao ớc có một đứa con (3) Một hôm bà ra
đồng trông thấy một vết chân rất to, liền đặt bàn chân mình lên ớm thử để xem thua kém bao nhiêu (4) Không ngờ về nhà bà thụ thai
và m ời hai tháng sau sinh một cậu bé mặt mũi rất khôi ngô.
Ba câu đầu giới thiệu nhân vật phụ và kể sự việc dẫn đến việc thụ thai kì lạ của bà
lão Câu cuối giới thiệu nhân vật chính thông qua việc kể Nh vậy, khác với cách giới thiệu nhân vật chính ngay từ đầu của các đoạn văn ở bài tập 2.
a Ngày x a ở miền đất Lạc
Việt, cứ nh bây giờ là Bắc
Bộ n ớc ta, có một vị thần
thuộc nòi rồng, con trai
thần Long Nữ, tên là Lạc
Long Quân.
( Con Rồng cháu Tiên)
( Thánh Gióng )
Trang 12Tiết 110 Câu trần thuật đơn
Tiết 110 Câu trần thuật đơn
I Câu trần thuật đơn là gì ?
II Luyện tập.
Bài tập 3 Cách giới thiệu nhân vật chính trong những truyện sau
có gì khác với cách giới thiệu nêu trong bài tập 2.
c Ngày x a có ông vua nọ sai một viên quan
đi dò la khắp n ớc tìm ng ời tài giỏi Viên quan ấy đã đi nhiều nơi, đến đâu quan cũng
ra những câu đố oái oăm để hỏi mọi ng ời
Đã mất nhiều công tìm kiếm nh ng viên quan vẫn ch a thấy có ng ời nào thật lỗi lạc.
Một hôm, viên quan đi qua cánh đồng làng kia, chợt thấy bên vệ đ ờng có hai cha con nhà nọ đang làm ruộng …
( Em bé thông minh )
c Bà đỡ Trần là ng ời huyện
Đông Triều.
( Con hổ có nghĩa )
Kể việc và không giới thiệu nhân vật chính riêng biệt.
Trang 13Tiết 110 Câu trần thuật đơn
Tiết 110 Câu trần thuật đơn
I Câu trần thuật đơn là gì ?
II Luyện tập.
Bài tập 4 Ngoài tác dụng giới thiệu nhân vật, những câu mở đầu sau
đây còn có tác dụng gì ?
a X a có một ng ời thợ mộc dốc hết vốn trong nhà ra mua gỗ để làm
nghề đẽo cày.
( Đẽo cày giữa đ ờng )
b Ng ời kiếm củi tên mỗ ở huyện Lạng Giang, đang bổ củi ở s ờn núi, thấy d
ới thung lũng phía xa, cây cỏ lay động không ngớt mới vác búa đến xem, thấy một con hổ trán trắng, cúi đầu cào bới đất, nhảy lên , vật xuống, thỉnh thoảng lấy tay móc họng, mở miệng nhe răng, máu me, nhớt dãi trào ra.
( Con hổ có nghĩa )
Ngoài giới thiệu nhân vật còn miêu tả hành động của nhân vật.
Trang 14Tiết 110 Câu trần thuật đơn
Tiết 110 Câu trần thuật đơn
I Câu trần thuật đơn là gì ?
II Luyện tập.
Bài tập 5
Chính tả ( nhớ - viết ): “ L ợm” ( từ “Ngày Huế đổ
máu” đến “Nhảy trên đ ờng vàng…”)”)
Yêu cầu:
- Viết đúng chính tả
- Chú ý viết đúng các từ mở đầu bằng phụ âm tr, ch, s, l , nh : chú, cháu, loắt choắt, chân , ca lô, lệch, sáo…”)
Trang 15
Tiết 110 Câu trần thuật đơn
Tiết 110 Câu trần thuật đơn
I Câu trần thuật đơn là gì ?
II Luyện tập.
Bài tập 6
Viết một đoạn văn giới thiệu về tr ờng của em Trong đoạn văn đó có sử dụng câu trần thuật
đơn.
Trang 16Tiết 110 Câu trần thuật đơn
Tiết 110 Câu trần thuật đơn
H ớng dẫn về nhà
- Học bài
- Hoàn thành bài tập còn lại
- Tìm một số câu trần thuật đơn có tác dụng giới thiệu, kể, miêu tả trong bài “ Cây tre Việt Nam”