Giáo án Vật lý 7

- Nêu được 2 biểu hiện của các vật đã bị nhiễm điện do cọ xát là : + Hút các vật khác+ Làm sáng bóng đèn bút thử điện..  Hoạt Động 3 : Nhận biết vật bị cọ xát có tính chất điện làm sán

Tuần : 19 Ngày Soạn:10/01/2008

BÀI 17

SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT

1. MỤC TIÊU:

- Mô tả được 1 hiện tượng hoặc 1 thí nghiệm chứng tỏ vật bị nhiễm điện do cọ xát

- Nêu được 2 biểu hiện của các vật đã bị nhiễm điện do cọ xát là :

+ Hút các vật khác+ Làm sáng bóng đèn bút thử điện

- Giải thích được 1 số hiện tượng thực tế do nhiễm điện bằng cọ xát

- Aùp dụng phương pháp tìm tòi nghiên cứu để phát hiện ra vật bị cọ xát có tính chất liên quan đến điện là :

 Hoạt Động 1: Đặt vấn đề toàn chương.

Hàng ngày chúng ta thường dùng điện,

thường nghe nói về điện Vậy hãy nêu một

số hiện tượng có liên quan đến điện?

Ngoài những hiện tượng trên còn rất

nhiều hiện tương khác có liên quan đến

điện như sấm sét, máy thu thanh, chuông

điện, …

Trong chương này các em sẽ đi tìm hiểu

bản chất của điện là gì ? Do đâu mà có

điện ? Đo điện thế nào ? Sử dụng thế nào

Yêu cầu hs làm TN 1 trong SGK để phát

I VẬT NHIỄM ĐIỆN :

hiện ra tính chất mới của nhiều vật bị cọ

xát là : Hút các vật khác.

Yêu cầu hs thảo luận từ TN 1 nhận xét

về kết qủa TN 1

Yêu cầu hs tìm từ thích hợp điền vào

câu kết luận trong SGK

 GV LÀM THÊM TN KHÁC:

Lấy 1 thanh sắt treo lên sợi dây nằm

ngang thăng bằng Đưa đầu thước nhựa cọ

sat lại gần HS quan sát thấy hiện tượng

Vậy qua TN thầy vừa làm đối với thanh

kim loại ( Fe ) Nhiều vật bị cọ sát có khả

năng hút các vật khác ,không phải chỉ các

vật nhẹ như TN 1 mà cả những vật nặng

như TN này

Hầu hết các vật khi bị cọ sát đều hút cácvật khác

 KẾT LUẬN 1:

Nhiều vật khi bị cọ sát hút các vật khác.

 Hoạt Động 3 : Nhận biết vật bị cọ xát

có tính chất điện ( làm sáng bóng đèn

bút thử điện ) gọi là bị nhiễm điện.

Ơû trên ta đã biết , vật bị cọ xát thì hút

các vật khác Bây giờ các em hãy thử dự

đoán xem vì sao vật bị cọ xát lại hút các

vật khác

Kiểm tra dự đoán :

+ Mảnh nilôn áp vào cốc nước ấm cho nóng

lên có hút vật khác không ?

+ Nam châm để gần các vụn giấy có hút

các vụn giấy không ?

Vậy có thể kết luận gì về những dự

đoán trên

Vậy thì vì sao ? Để trả lời câu hỏi đó

Yêu cầu hs thực hiện TN 2 SGK và cho

nhận xét xem có hiện tượng gì xảy ra và

nguyên nhân

Vậy hiện tượng bóng đèn bút thử điện

loé sáng lên chưng tỏ có điện chạy qua

bóng đèn Vì thế người ta nói mảnh phim

nhựa bị cọ xát đã nhiễm điện hay mang

điên tích

? Từ nhận xét trên, ta có thể rút ra kết luận

chung gì về những vật bị cọ xát ?

@ thảo luận nhóm

- Do vật bị cọ xát bị nóng lên nên hútcác vật khác

- Vật bị cọ có tính chất như nam châm

Mảnh phim nhựa bị cọ xát có thể làmsáng bóng đèn bút thử điện, nguyên nhân là docó điện chạy qua bóng đèn bưt thử điện

 KẾT LUẬN 2 :

Nhiều vật bị cọ xát bị nhiễm điện hay mang điện tích.

GV Treo sơ đồ lập luận

 SƠ ĐỒ LẬP LUẬN :

 Hoạt Động 4 : Vận dụng

Yêu cầu hs làm các câu C1, C2, C3 II VẬN DỤNG.

IV CỦNG CỐ :

? Làm thế nào để cho một thước nhựa , thanh thủy tinh bị nhiễm điện ?

? Vật bị nhiễm điện có khả năng gì ?

? Căn cứ vào hiện tượng nào để nhận biết được là một vật bị nhiễm điện ?

V DẶN DÒ :

Học bài , đọc thêm phần có thể em chưa biết, làm bài tập, soạn bài mới

BÀI 18

HAI LOẠI ĐIỆN TÍCH

Vật bị cọ xát

Hút các vật khác

Làm sáng bóng đèn bút thử điện

Vật nhiễm điện hay mang điện tích

- Biết vật mang điện tích âm khi nhận thêm electron so với lúc trung hoà về điện;mang điện tích dương nếu mất bout electron.

- Bố trí được TN kết hợp với lập luận để phát hiện ra có hai loại điện tích

II CHUẨN BỊ :

- Nhóm học sinh :

3 mảnh nilon màu trắng, 1 bút chì vỏ gỗ, 2 thanh nhựa sẫm màu giống nhau có lỗ ởgiữa để đặt lên trục quay, 1 trục quay với mũi kim nhọn thẳng đứng, 1 thanh thủytinh

- GV :

1 sợi dây cước hoặc 1 sợi dây đồng, 1 giá treo

III LÊN LỚP :

1 Oån định

2 Bài củ :

? Làm thế nào để cho một thước nhựa , thanh thủy tinh bị nhiễm điện ?

 Cọ sát

? Vật bị nhiễm điện có khả năng gì ?

 Hút vật khác và làm cho bóng neon bút thử điện phát sáng

? Căn cứ vào hiện tượng nào để nhận biết được là một vật bị nhiễm điện ?

 Hút hoặc bóng neon bút thử điện phát sáng

3 Bài mới :

 Hoạt Động 1 :

Ta đã biết vật nhiễm điện có khả năng

hút các vật khác và ta nói vật mang điện

tích

Vậy nếu 2 vật cùng nhiễm điện có hút

nhau không ?

GV Yêu cầu nhóm hs lấy 2 thanh nhựa

sẫm màu cùng cọ và mảnh vải khô rồi đặt 1

thanh lên giá mũi nhọn Sau đó làm TN để

thử xem 2 thanh nhựa có hút nhau không

Nhận xét này có trái với kết luận được

rút ra từ bài trước là vạt nhiễm điện thì hút

các vật khác không ? Tại sao ?

Có hút nhau và có thể là hút mạnh hơn như 2nam châm

Làm TN

Không hút nhau mà đẩy nhau

 Hoạt Động 2 : Nhận biết 2 vật cùng I HAI LOẠI ĐIỆN TÍCH

chất bị cọ xát như nhau bị nhiễm điện

cùng loại thì đẩy nhau.

Yêâu cầu nhóm hs kiểm tra lại lần nữa có

phải 2 vật giống nhau bị cọ xát như nhau thì

đẩy nhau không ?

Yêu cầu nhóm hs thực hiện TN 1 SGK

Mô tả hiện tượng và giải thích

& THÔNG BÁO : 2 vật làm cùng bằng 1

chất bị cọ xát như nhau sẽ bị nhiễm điện

giống nhau Ta nói rằng chúng mang điện

tích giống nhau cùng loại

Yêu cầu hs tìm từ hoàn thành nhận xét

SGK

Yêu cầu hs kiểm tra lại nhận xét trên

có đúng cho trường hợp vật làm bằng chất

khác nhau như 2 thanh nhựa sẫm màu bị cọ

xát như nhau ở hình 18.2

Nhận xét trên vẫn đúng

 Hoạt Động 3 : Hai vật khác chất nhau

bị cọ xát bằng các vật khác nhau bị

nhiễm điện khác nhau thì hút nhau.

@ ĐẶT VẤN ĐỀ: Xét 2 vật khác nhau

được cọ xát bằng các vật khác nhau có đẩy

nhau không ?

Yêu cầu hs dự đoán và bố trí TN để

kiểm tra

Yêu cầu nhóm hs thực hiện TN 2 SGK :

thanh thủy tinh cọ xát bằng miếng lụa,

thanh nhựa cọ xát bằng len

@ Hs thảo luận nhóm và dự đoán:

- Như trên đã thấy các vật bị cọ xát bị nhiễmđiện Dù các vật khác nhau nhưng đều bị cọxát nên chúng cũng nhiễm điện giông nhaunên đẩy nhau

- Các chất khác nhau thì chúng nhiễm điệnkhác nhau nên chưa chắc chúng đẩy nhaumà có thể không đẩy nhau ( bù trừ lẫn nhau )hoặc hút nhau

Nhóm hs tiến hành TN 2

? Nếu thanh thủy tinh không bị nhiễm

điện thì có bị thanh nhựa hút không ? Vậy

làm sao biết trong TN trên thanh thủy tinh

bị nhiễm điện hay không bị nhiễm điện ?

? Làm thế nào để biết lực hút mạnh hay

yếu ?

GV BỐ TRÍ TN KIỂM TRA : Lấy 1 sợi

dây cước ( dây đồng nhỏ ) treo thanh nhựa

lên giá treo

GV Yêu cầu hs quan sát TN gv làm và

so sánh lực hút khi thanh thủy tinh chưa bị

nhiễm điện và đã bị nhiễm điện do cọ xát

? Vậy từ TN trên ta có thể rút ra nhận

xét gì về tác dụng giữa thanh nhựa nhiễm

điện với 1 thanh thủy tinh nhiễm điện do cọ

xát ?

? Từ nhận xét trên rút ra được kết luận

gì về điện tích của thanh nhựa bị nhiễm điện

và thanh thủy tinh bị nhiễm điện ?

? Từ kết luận trên ta rút ra có mấy loại

điện tích ?

Yêu cầu hs tìm hiểu về quy ước gọi tên

và kí hiệu chỉ 2 loại điện tích

Yêu cầu hs vận dụng trả lời câu C1

- Nếu thanh thủy tinh không bị nhiễm điện thìvẫn bị thanh nhựa hút

- Nếu thanh thủy tinh bị nhiễm điện sẽ hútmạnh hơn

Lực hút khi thanh thủy tinh đã bị nhiễm điện

do cọ xát lớn hơn khi chưa bị nhiễm điện

 Có 2 loại điện tích

+ Mang điện tích cùng loại thì đẩy nhau + Mang điện tích khác loại thì hút nhau

& ĐẶT VẤN ĐỀ : Điện tích của các vật do

đâu mà có? Liệu nó có sẵn trong các vật

hay mới sinh ra khi các vật cọ xát vào nhau

?

Vấn đề này khá phức tạp vì chúng ta

không quan sát dược trực tiếp các điện tích

bằng mắt thường Ngày nay khoa học đã

chỉ rõ được nguồn gốc của các điện tích là

nằm ngay trong các nguyên tử cấu tạo nên

vật

Yêu cầu hs tự đọc mục sơ lược về cấu

tạo nguyên tử trong SGK

II SƠ LƯỢC VỀ CẤU TẠO NGUYÊN

TỬ

Có ở nguyên tử

? Điện tích có ở đâu trong các vật ?

? Bộ phận nào của nguyên tử mang điện

tích dương, bộ phận nào mang điện tích

âm ?

? Vì sao bình thường các vật trung hoà về

điện ?

? Điện tích nào có thể di chuyển được ?

? Khi nào vật mang điện tích âm, khi nào

vật mang điện tích dương ?

Hạt nhân, êlectron

Tổng điện tích âm của các electron có trị sốtuyệt đối bằng điện tích dương của hạt nhân.Eâlectron

Khi vật nhận thêm êlectron, khi vật mất boutêlectron

 Hoạt Động 5 : Vận dụng

Yêu cầu hs suy nghĩ trả lời cá nhân câu

C2, C3, C4

III VẬN DỤNG.

IV CÚNG CỐ :

Đọc ghi nhớ

V DẶN DÒ :

học bài, làm bài tập, đọc phần có thể em chưa biết, chuẩn bị bài tiếp theo

BÀI 19

DÒNG ĐIỆN – NGUỒN ĐIỆN

I MỤC TIỆU :

- Mô tả được TN tạo ra dòng điện và nhận biết có dòng điện

- Nêu được dòng điện là dòng chuyển dời có hướng của các hạt mang điện tích

- Nêu được tác dụng chung của nguồn điện là tạo ra dòng điện Nhận biết các nguồnđiện thường dùng : Pin, Aùcquy

- Mắc được 1 mạch điện kín đơn giản gồm pin, bóng đèn pin, công tắc và dây nối

II CHUẨN BỊ :

- Nhóm học sinh :

1 mảnh phim nhựa, 1 tấm kim loại mỏng, 1 bút thử điện, 1 mảnh len, 2 pin đènmắc nối tiếp sẵn trên giá, 1 bóng đèn lắp vào đế đèn, 1 công tắc, 5 đoạn dây

- GV :

Tranh phóng to hinh 19.1, các loại pin, 1 ácquy, 1 đinamô xe đạp

III.LÊN LỚP :

1 Oån định

2 Bài củ :

? Nêu hiện tượng xảy ra khi đưa đầu bút thử điện chạm vào mảnhphim nhựa bị nhiễm điện ?

 Bóng neon phát sáng

? Vì sao bóng đèn bút thử điện sáng ?

 Mảnh phim nhựa bị nhiễm điện

3 Bài mới :

 Hoạt Động 1 :

Với câu trả lời vừa rồi bóng đèn bút thử

điện sáng là do mảnh phim nhựa bị nhiễm

điện Vậy phải có cái gì đã dịch chuyển từ

mảnh phim nhựa bị nhiễm điện sang bút

thử điện ?

Dự đoán đó có lý nhưng ta quan sát kỹ

ta thấy rằng tay ta phải chạm vào cái cài

bằng kim loại ở bút thử điện thì đèn mới

sáng Điều có nghĩa là các điện tích đã dịch

chuyển qua bóng đèn đến tay Ta gọi dòng

điện tích đó là dòng điện

GV Lấy 1 bóng đèn pin và 1 bộ 2 pin

nối tiếp Nếu chỉ dùng dây điện nối 1 đầu

bóng đèn với 1 cực của pin thì đèn có sáng

khong ? Làm thế nào đèn mới sáng ? Tại

sao ?

Ta không trông thấy các điện tích nhưng

ta có thể hình dung được sự tương tự của

dòng điện với dòng nước

HS dự đoán : có các điện tích dịch chuyển từmảnh phim nhựa sang bút thử điện

 Hoạt động 2 : Tìm hiểu sự tương tự

giữa dòng điện và dòng nước :

GV Yêu cầu hs quan sát hình vẽ 19.1

đối chiếu 1 bên là dòng nước 1 bên là dòng

điện để xem các bộ phận nào có vai trò

tương tự như nhau trong 2 hình

GV Treo bảng theo nội dung câu C1

GV Yêu cầu hs các nhóm lên bảng

I DÒNG ĐIỆN :

hoàn thành.

? Từ sự so sánh trên bảng ta có thể rút

ra dòng điện là gì ?

? Khi nào thì các dụng cụ dùng điện như

quạt máy, bóng đèn hoạt động ?

Trong TN trên đèn bút thử điện chỉ lóe

lên một tí rồi tắt ngay Vì sao ?

? Muốn làm cho bóng đèn pin sáng lâu

nghĩa là có dòng điện chạy qua lâu thì phải

dùng cái gì ?

? Vậy pin hay ácquy gọi chung là gì ?

? Vậy nguồn điện có khả năng gì ?

GV Lấy 1 pin và 1 bóng đèn

? Vậy muốn cho dòng điện chạy qua

bóng đèn thì phải nối 2 cực của bóng đèn

với chỗ nào của pin ?

? Hai đầu của pin đó gọi là gì ?

? Một đầu là cực gì của pin ? Đầu còn

lại là cực gì của pin ?

? Trên nguồn điện có dấu hiệu gì để chỉ

cực dương và cực âm của nguồn điện ?

II NGUỒN ĐIỆN :

Vì điện tích ở mảnh phim nhựa đã dịchchuyển hết qua đèn

Cung cấp dòng điện lâu dài cho các dụngcụ điện hoạt động

 Hoạt động 4 : Tìm hiểu cách mắc

mạch điện đơn giản

GV Yêu cầu các nhóm hs tự lắp tất cả

các bộn phận đã cho để làm cho đèn sáng

khi đóng công tắc

 Hoạt động 5 :

GV Yêu cầu hs suy nghĩ trả lời câu C4,

C5

GV Câu C6 lấy 1 đinamô có lắp 1 bóng

đèn vận hành cho hs quan sát

? Làm thế nào để cho đinamô này hoạt

động để thắp sáng đèn ?

III VẬN DỤNG :

IV CỦNG CỐ :

? Dòng điện là gì ?

? Đồ dùng điện hoạt động được là nhờ dòng điện chạy qua hay nhờ cóđiện tích ?

? Nguồn điện có khả năng gì ?

? Muốn cho đồ dùng điện hoạt động phải mắc vào nguồn điện như thếnào ?

? Muốn cho dòng điện chạy trong mạch thì mạch điện phải có điều kiện

gì ? (mạch điện đó phải kín )

V DẶN DÒ :

Học bài, làm bài tập SBT và vở bài tậpXem bài kế

BÀI 20

CHẤT DẪN ĐIỆN – CHẤT CÁCH ĐIỆN DÒNG ĐIỆN TRONG KIM LOẠI

I MỤC TIỆU :

- Nhận biết được chất dẫn điện và chất cách điện qua thí nghiệm

- Kể tên được 1 số vật liệu dẫn điện và cách điện thường dùng

- Nêu được dòng điện trong kim loại

- Tự đề xuất và lắp được mạch điện đề xác định 1 vật là dẫn hay cách điện

- Giải thích được tại sao trong kim loại các hạt nhân mang điện dương lại không thểchuyển động để tạo thành dòng điện được ?

II CHUẨN BỊ :

- Nhóm học sinh :

1 bóng đèn thắp sáng trong gia đình, 1 phích cắm

1 pin, 1 bóng đèn pin lắp trên giá, các dây nối, 2 mỏ kẹp kim loại, 1 số vậtdẫn và cách điện

- Giáo viên :

Hình phóng to 20.1 , 20.2 , 20.3 , 20.4 SGK

III.LÊN LỚP :

1 Oån định

2 Bài củ :

? Dòng điện là gì ?

 Chuyển dời cs hướng của các hạt mang điện tích.

? Đồ dùng điện hoạt động được là nhờ dòng điện chạy qua hay nhờ có điện tích ?

 Dòng điện chạy qua

? Nguồn điện có khả năng gì ?

 Duy trì dòng điện.

? Muốn cho đồ dùng điện hoạt động phải mắc vào nguồn điện như thế nào ?

 2 cực của nguồn điện.

? Muốn cho dòng điện chạy trong mạch thì mạch điện phải có điều kiện gì ? (mạch điện đó phải kín )

3 Bài mới :

 Hoạt Động 1 :

GV Yêu cầu hs dùng dây đồng nối

2 đầu 1 bóng đèn vào 2 cực của bộ pin

sao cho đèn sáng Sau đó thay bằng dây

nhựa

? Đenø có sáng không ? Tại sao ?

? Dòng điện chạy qua đoạn dây nào và không

chạy qua đoạn dây nào để đến đèn ?

Tương tự thay bằng dây nhôm, sắt,…

? Ta nói dây đồng, nhôm, sắt là dây

như thế nào ? Còn dây nhựa là dây như

? Bộ phận nào trên các dụng cụ đó là

chất cách điện ? Vật liệu là gì ? Tại sao ?

? Bộ phận nào trên các dụng cụ đó là

chất dẫn điện ? Vật liệu là gì ? Tại sao ?

II. CHẤT DẪN ĐIỆN _ CHẤT CÁCH ĐIỆN :

 Hoạt Động 3 : Xác định bằng TN chất

dẫn và cách điện

GV Yêu cầu hs quan sát hình 20.2 SGK

và dự đoán xem có hiện tượng gì xảy ra với

bóng đèn khi vật A là vật cách hay dẫn

điện

GV Yêu cầu các nhóm lắp mạch điện

như hình 20.2 để xác định các vật trên bàn

vật nào dẫn , vật nào cách điện và ghi bảng

dưới

GV Yêu cầu hs trả lời câu C2, C3

Câu C3:

? Làm thế nào để xác định không khí ở

điều kiện bình thường là chất cách điện ?

Nếu bỏ vật A trong hình 20.2 thì mạch hở giữa

2 đầu dây chỉ có không khí mà đèn không sángchứng tỏ không khí là chất cách điện

 Hoạt động 4 : Tìm hiểu dòng điện

trong kim loại

GV Treo hình phóng to 20.3 SGK

GV Yêu cầu hs đọc mục 1 electrôn

trong kim loại và kết hợp với quan sát hình

20.3 để trả lời câu C5

? Kí hiệu nào biểu diễn các electrôn tự

do ?

GV.yêu cầu hs lên bảng chỉ

? Các mũi tên dùng để chỉ gì của các

electrôn tự do ?

? Tại sao người ta gọi các electrôn này

là các electrôn tư do ?

? Trong điều kiện bình thường không

nối dây kim loại với 2 cực của nguồn điện

các electrôn tự do này trên hình ta thấy

chúng chuyển động theo hướng như thế

nào?

GV Yêu cầu hs tự đọc mục 2 dòng điệ

trong kim loại và quan sát hình 20.4 để trả

lời câu C6

GV Treo hình 20.4

GV Gọi 1 hs lên bảng vẽ mũi tên cho

mỗi electrôn tự do để chỉ chiều dịch chuyển

II DÒNG ĐIỆN TRONG KIM

LOẠI :

Chỉ hướng chuyển động của chúng

Vì các electrôn này thoát ra khỏi nguyên tửvà chuyển động tự do

Theo mọi hướng khác nhau

 KẾT LUẬN :

có hướng của chúng HS khác nhận xét.

GV Yêu cầu hs tự hoàn thành kết luận

GV Yêu cầu hs quan sát lại hình trên

bảng

? Khi nối dây kim loại với 2 cực của pin

thì electrôn tự do dịch chuyển từ cực nào

sang cực nào của pin ?

? Tại sao các electôn tụ do mang điện

tích âm dịch chuyển từ cực âm sang cực

dương của pin qua dây dẫn ?

? Các hạt nhân nguyên tử mang điện tích

dương có dịch chuyển không ? Và dịch

chuyển từ cực nào sang cực nào của pin ?

GV Yêu cầu hs trả lời câu C7, C8, C9

? Căn cứ vào đâu để biết được đó là

chất cách điện và là chất dẫn điện ?

III VẬN DỤNG :

Chỉ có kim loại mới có các electrôn tự do

IV CỦNG CỐ :

? Thế nào là chất dẫn điện , chất cách điện ?

? Trong kim loại các hạt nào có thể chuyển động tự do, các hạt nào chỉ dao động tại chỗ ?

? Vì sao khi nối 2 đầu dây kim loại vào 2 cực của nguồn điện thì có dòng điện chạy qua dây ?

? Dòng điện trong kim loại là dòng dịch chuyển của những hạt mang điện nào ? Chạy từ cực nào sang cực nào của nguồn điện ?

V DẶN DÒ :

Học bài , làm bài tập , đọc thêm phần có thể em chưa biết , xem bài mới

Tuần : 23 Ngày soạn :14/02/2008

BÀI 21:

SƠ ĐỒ MẠCH ĐIỆN – CHIỀU DÒNG ĐIỆN

I MỤC TIỆU :

- Vẽ được sơ đồ của 1 mạch điện đơn giản bằng những kí hiệu quy ước

- Mắc được sơ đồ 1 mạch điện đơn giản thắp sáng 1 bóng đèn

- Biểu diễn được bằng mũi tên chiều dòng điện trong sơ đồ mạch điện cũng như chỉđược chiều dòng điện trong mạch điện thực

II CHUẨN BỊ :

- Nhóm học sinh :

1 bộ 2 pin lắp tren giá, 1 bóng đèn pin lắp sẵn vào đế đèn, 1 công tắc, dâynối, 1 đèn pin có lắp sẵn

- Giáo viên :

Tranh vẽ đèn pin phóng to

III.LÊN LỚP :

1 Oån định

2 Bài củ :

? Thế nào là chất dẫn điện , chất cách điện ?

? Trong kim loại các hạt nào có thể chuyển động tự do, các hạt nào chỉ dao động tại chỗ ?

? Vì sao khi nối 2 đầu dây kim loại vào 2 cực của nguồn điện thì có dòng điện chạy qua dây ?

? Dòng điện trong kim loại là dòng dịch chuyển của những hạt mang điện nào ? Chạy từ cực nào sang cực nào của nguồn điện ?

3 Bài mới :

TRỢ GIÚP CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ

 Hoạt Động 1 :

Trong một tòa nhà nhiều tầng , sử

dụng nhiều dụng cụ điện đặt ở nhiều

chỗ khác nhau

? Người thợ điện căn cứ vào đâu để

có thể mắc các mạch điện đúng như ý

định của kĩ sư thiết kế ?

Nhưng nếu trong bản vẽ vẽ các

dụng cụ đúng như hình dạng thật của

chúng thì hình vẽ sẽ thế nào ? Chẳng

hạn như quạt máy, tivi, máy điều hoà,…

Người ta phải đặt cho mỗi dụng cụ

1 kí hiệu đơn giản để vẽ vào hình Một

hình vẽ gồm các kí hiệu như thế gọi là

sơ đồ mạch điện Vậy các kí hiệu đó ra

sao , bài học hôm nay các em sẽ đi tìm

hiểu

Căn cứ vào bản vẽ

 Hoạt Động 2 : Tìm hiểu các kí hiệu và

sử dụng kí hiệu để vẽ sơ đồ mạch điện

và mắc mạch điện theo sơ đồ

GV Yêu cầu hs đọc mục 1 kí hiệu của

1 số bộ phận mạch điện và vẽ những kí

hiệu đó vào vở

GV Yêu cầu hs trả lời câu C1, C2

bằng hình vẽ vào vở

 LƯU Ý HS : Tuy thay đổi vị trí của các

dụng cụ nhưng vẫn phải đảm bảo đủ các

dụng cụ và 2 mạch đèn đều phải sáng

khi đóng công tắc

GV Yêu cầu các nhóm hs mắc mạch

điện theo sơ đồ đã vẽ ở câu C2

II. SƠ ĐỒ MẠCH ĐIỆN :

 Hoạt Động 3 : Luyện tập vẽ sơ đồ

mạch điện

Hãy vẽ sơ đồ mạch điện gồm : 1 bộ

pin, 2 bóng đèn, mỗi bóng đèn đều được

mắc vào 2 cực của bộ pin, 2 công tắc riêng

thắp sáng mỗi đèn Khi đóng cả 2 công tắc

thì cả 2 đèn đều sáng, khi mở 1 công tắc thì

1 đèn sáng và 1 đèn không sáng

GV Yêu cầu các nhóm hs lắp 1 mạch

 SƠ ĐỒ MẠCH ĐIỆN :

Là 1 mạch điện được mô tả bằng sơ đồ và từ sơ đồ mạch điện có thể mắc lắp mạch điện tương ứng.

điện theo sơ đồ đã vẽ.

? Vậy sơ đồ mạch điện là gì ?

 Hoạt động 4 : Xác định chiều dòng

điện trong mạch điện thực và biều diễn

chiều dòng điện theo quy ước

GV Thông báo quy ước chiều dòng

điện trong mạch điện và yêu cầu hs sử

dụng quy ước biểu diễn chiều dòng điện

trong sơ đồ mạch điện trên hình 21.1 SGK

GV Yêu cầu hs trả lời câu C4

? Trong dây dẫn các điện tích dương có

dịch chuyển theo chiều mũi tên không ? Tại

Không vì các điện tích dương chỉ dao độngtại chỗ

 Hoạt động 5 :

GV Treo tranh vẽ đèn pin phóng to và

yêu cầu hs quan sát chỉ ra các bộ phận

chính của mạch điện: pin, bóng đèn, đui

đèn, dây dẫn, công tắc

GV Yêu cầu hs trả lời câu C6.

? Lò xo ở đầu dưới đèn có vai trò của bộ

phận nào ?

IV VẬN DỤNG :

Cực âm của nguồn điện

IV. CỦNG CỐ :

? Sơ đồ mạch điện cho ta biết điều gì ?

? Dùng sơ đồ mạch điện có lợi gì so với hình chụp mạch điện thực ?

? Chiều dòng điện trong mạch điện được quy ước như thế nào ?

V. DẶN DÒ :

Học bài , làm bài tập , đọc thêm phần có thể em chưa biết , xem bài mới

Tuần : 24 Ngày soạn :21/02/2008

BÀI 22:

TÁC DỤNG NHIỆT – TÁC DỤNG PHÁT SÁNG

CỦA DÒNG ĐIỆN

I. MỤC TIỆU :

- Nêu được khi dòng điện đi qua 1 vật dẫn thì làm ch vật dẫn đó nóng lên

- Kể tên được 5 dụng cụ dùng điện có sử dụng tác dụng nhiệt của dòng điện

- Kể tên và mô tả tác dụng phát sáng của dòng điện đối với 3 loại đèn điện : đèndây tóc, đèn bút thử điện, đèn LED

- Nhận biết được đèn LED chỉ cho dòng điện 1 chiều chạy qua theo 1 chiều từ bảnkim loại nhỏ sang bản kim loại lớn trong đèn

- Nhận biết được đèn bút thử điện cho dòng điện chạy qua cả 2 chiều

II. CHUẨN BỊ :

- Nhóm học sinh :

2 pin với giá lắp 2 pin nối tiếp, 1 bóng đèn lắp vào đế đèn, 1 công tắc, cácđoạn dây nối, 1 đui đèn Điôt phát quang lắp trên đế

? Sơ đồ mạch điện cho ta biết điều gì ?

? Dùng sơ đồ mạch điện có lợi gì so với hình chụp mạch điện thực ?

? Chiều dòng điện trong mạch điện được quy ước như thế nào ?

4 Bài mới :

 Hoạt Động 1 :

? Ta đã biết dòng điện chạy qua vật

dẫn kim loại do các hạt mang điện tích

nào tạo thành ?

? Vậy ta có thấy các electrôn tự do

dịch chuyển trong vật dẫn không ? Vậy

làm thế nào mà biết có dòng điện chạy

qua ?

? Vậy căn cứ vào đâu mà ta biết được

có dòng điện chạy qua bóng đèn, qua

quạt điện, qua bàn là điện ?

Như vậy ta đã căn cứ vào tác dụng

của dòng điện đề nhận biết có dòng

điện chạy qua vật dẫn hay không Bài

học hôm nay và bài sau ta sẽ tìm hiểu 1

số tác dụng của dòng điện

 Hoạt Động 2 : Tìm hiểu tác dụng

nhiệt của dòng điện

GV Yêu cầu hs trả lời câu C1

Ta thấy có nhiều dụng cụ khi có dòng

điện chạy qua thì nóng lên nhưng có dụng

cụ bị nóng ít, nóng nhiều

GV Yêu cầu hs trả lời câu C2

? Khi đóng công tắc đèn sáng lên bóng

đèn có sáng lên không ? Bằng cách nào để

xác nhận điều đó ?

? Bộ phận nào của đèn bị đốt nóng

mạnh và phát sáng khi có dòng điện chạy

qua ?

? Bộ phận nào của bóng đèn nóng lên

nhiều, nóng lên ít ?

? Khi đèn sáng bình thường bộ phận

nào của đèn có nhiệt độ khoảng 2500 0 C căn

cứ vào bảng bên trong SGK ?

? Từ bảng bên giải thích tại sao dây tóc

của bóng đèn thường được làm bằng

vônfram ?

? Trong mạch điện ở hình 22.1 khi đèn

sáng thì dây dẫn bằng đồng hầu như không

bị nóng lên Vậy dòng điện chạy qua dây

dẫn bằng đồng có làm cho dây nóng lên

không ?

GV Bố trí TN hình 22.2 SGK và yêu

cầu hs quan sát

? Có hiện tượng gì xảy ra với các mảnh

giấy khi đóng công tắc ?

? Vậy dòng điện đã gây ra tác dụng gì

II TÁC DỤNG NHIỆT :

Có , sờ tay vào bóng đèn

Dậy tóc bóng đèn nóng sáng lên

Dậy tóc, bóng thủy tinh

Dậy vônfram

Vì dây vônfram có nhiệt độ nóng chảy là

33700C

Có

với đoạn dây này?

GV Yêu cầu hs rút ra kết luận chung

về tác dụng nhiệt của dòng điện

GV Yêu cầu hs tra bảng bên trả lời

câu C4

? Vậy dùng cầu chì có thể tránh được

điều gì khi sử dụng điện ?

? Dòng điện càng mạnh thì đèn sáng

như thế nào ? Bàn là điện ,….?

 Hoạt Động 3 :

? Khi nào dây tóc bóng đèn phát sáng ?

? Trong TN hình 22.2 dây sắt hay đồng

có phát sáng không ?

GV Có 1 số vật dẫn khi dòng điện chạy

qua bị nóng lên đến nhiệt độ cao thì phát

sáng Nhưng có 1 số đèn phát sáng khi có

dòng điện chạy qua mà không bị nóng lên

nhiều

GV Biểu diễn TN cắm đầu bút thử điện

vào ổ cắm

GV Treo hình phóng to 22.3 để trả lời

câu C5, C6

? Khi dòng điện chạy qua bóng đèn

bút thử điện thì chỗ nào phát sáng ? Bóng

đèn có nóng lên không ?

II. TÁC DỤNG PHÁT SÁNG :

Khi nhiệt độ của dây tóc bóng đèn lên cao.Có bị nóng đỏ

Khoảng cách giữa 2 đầu dây và không nónglên

 Hoạt Động 4 : Tìm hiểu tính chất đặc

bịet của đèn LED

GV Yêu cầu hs quan sát kĩ sự khác

nhau của 2 bản cực kim loại trong đèn

LED

GV Yêu cầu nhóm hs nối 2 đầu của

đèn LED với cực của nguồn điện, thay đổi

đầu dây nối với cực của pin thích hợp sao

cho đèn sáng Và quan sát Trên 2 bản kim loại trong đèn Không bị

? Đèn sáng ở chỗ nào ? Khi sáng đèn

có nóng lên không ?

GV Yêu cầu hs đảo ngược 2 đầu dây

? Đèn có sáng không ? Vậy đèn sáng thì

dòng điện đi vào bản nào của đèn ?

? Bản cực kim loại nhỏ của đèn được nối

với cực nào của nguồn điện ?

GV Yêu cầu hs hoàn thành kết luận

? Đền LED sáng chỉ cho dòng điện 1

chiều đi qua khi nào ?

? Vậy dòng điện chạy từ bản cực kim

loại nào sang bản cực kim lọai nào khi đèn

GV Tháo bút thử điện đổi đầu bóng

đèn bút thử điện sau đó căm vào ổ điện

đèn bút thử điện như thế nào ?

? Vậy bóng đèn bút thử điện cho dòng

điện chạy qua như thế nào ?

? Từ 2 TN của 2 loại đèn có nhân xét

gì ?

nóng

Bản cực kim loại nhỏ của đèn

Cực dương của nguồn điện

 KẾT LUẬN :

- Đèn LED chỉ cho dòng điện đi qua theo 1 chiều nhất định thì đèn sáng.

- Bản cực kim loại nhỏ nối với cực dương , bản cực kim loại lớn nối với cực âm của nguồn điện 1 chiều.

- Bóng đèn bút thử điện cho dòng điện đi qua cả 2 chiều

 Hoạt Động 5 :

GV Yêu cầu hs trả lời câu C8, C9 III. VÂN DỤNG :

IV. CỦNG CỐ :

? Thông thường dòng điện chạy qua vật dẫn thì gây ra tác dụng gì ?

? Khi nào tác dụng nhiệt của dòng điện làm cho vật dẫn phát sáng ?

? Đèn bút thử điện và đèn LED có bị nóng lên đến nhiệt độ cao khi phát sáng không ?

? Đèn LED và bóng đèn pin đèn nào chỉ sáng khi có dòng điện chạy qua theo

1 chiều nhất định ?

V. DẶN DÒ :

Học bài , làm bài tập , đọc thêm phần có thể em chưa biết , xem bài mới

BÀI 23:

TÁC DỤNG TỪ – TÁC DỤNG HOÁ HỌC TÁC DỤNG SINH LÍ CỦA DÒNG ĐIỆN

I. MỤC TIỆU :

- Mô tả được 1 TN thể hiện tác dụng từ của dòng điện

- Nêu được 1 số ứng dụng về tác dụng từ của dòng điện

- Mô tả được 1 TN thể hiện tác dụng hoá học của dòng điện

- Nêu được biểu hiện tác dụng sinh lí của dòng điện

- Nhận biết các tính chất của dòng điện qua TN

II. CHUẨN BỊ :

- Nhóm học sinh :

1 kim nam châm ( kim la bàn ), 1 cuộn dây có lõi sắt , 2 pin trong đế lắp pin,

1 vài đinh sắt, mẫu dây đồng, nhôm và các dây nối

- Giáo viên :

1 nam châm vĩnh cửu, 1 số mẫu dây đồng, nhôm, sắt,….,1 chuông điện, 1ácquy, 1 công tắc, 1 bóng đèn pin, 1 số dây nối, 1 bình dung dịch CuSO4 cónắp nhựa lắp sẵn 2 điện cực bằng than chì

Tranh vẽ to sơ đồ chuong điện

III. LÊN LỚP :

2 Oån định

3 Bài củ :

? Thông thường dòng điện chạy qua vật dẫn thì gây ra tác dụng gì ?

? Khi nào tác dụng nhiệt của dòng điện làm cho vật dẫn phát sáng ?

? Đèn bút thử điện và đèn LED có bị nóng lên đến nhiệt độ cao khi phát sáng không ?

? Đèn LED và bóng đèn pin đèn nào chỉ sáng khi có dòng điện chạy qua theo

1 chiều nhất định ?

4 Bài mới :

 Hoạt Động 1 :

Ta thường nghe nói đến các từ : Như

nam châm điện, mạ điện, điện giất

? Theo sự hiểu biết của em thì các từ

đó có liên quan gì đến điện ?

? Các từ đó cho biết điện có thể gây

ra những tác dụng gì ?

+ Nam châm hút sắt, mạ vàng làm cho vàngbám vào vật, điện giạt làm chết người

Đó cũng là nội dung mà bài hôm

nay các em sẽ tìm hiểu

 Hoạt động 2 : Tìm hiểu tác dụng từ.

? Ở lớp dưới các em đã học về nam

châm Vậy nam châm có tính chất gì ?

? Nam châm có 2 cực đó là cực gì ?

? Lực tác dụng giữa các cực của 2 nam

châm như thế nào ?

? Vậy từ tính của nam châm thể hiện ở

chỗ nào ?

GV Yêu cầu hs quan sát hình 23.1 và

nêu cấu tạo của nam châm điện

? Các nhóm đưa ra nam châm điện

trong bộ TN trên bàn ?

GV Yêu cầu các nhóm lắp mạch điện

có nam châm điên như hình 23.1

GV Yêu cầu nhóm hs làm TN theo

hướng dẫn câu C1 quan sát hiện tượng

? Khi đóng công tắc, đinh sắt nhỏ, dây

đồng, dây nhôm đặt gần cuộn dây có hiện

tượng gì ?

? Khi mở công tắc … ?

? Khi đóng công tắc đua 1 đầu kim

nam châm lại gần đầu cuôn dây có hiện

tượng gì ?

? Khi mở công tắc… ?

? Cực nào của kim nam châm bị hút, cực

nào bị đẩy ?

? Vậy nam châm điện có tính chất gì ?

?Vì sao nam châm điện có tính chất từ ?

? Nhờ đâu mà nam châm điện có tác

dụng từ ?

? Vậy tính chất từ của nam châm do

dòng điện gây ra ta nói dòng điện có tác

 CẤU TẠO NAM CHÂM ĐIỆN :

Một lõi sắt đặt trong 1 ống dây có dòngđiện chạy qua

 TÍNH CHẤT CỦA NAM CHÂM ĐIỆN :

+ Nam châm điện có tính chất từ.

Nhờ có dòng điện chạy qua cuôn dây của namchâm

luận SGK.

 Hoạt động 3 : Tìm hiểu ứng dụng của

nam châm điện trong chuông điện

GV Giới thiệu chuông điện:

+ Đóng công tắc

+ Treo hình 23.2 giới thiệu các bộ

phận

GV Yêu cầu hs trả lời câu C2

GV Yêu cầu hs mô tả lại hiện tượng

xảy ra đối với mỡi bộ phận

GV Yêu câu hs trả lời câu C3

GV Yêu câu hs trả lời câu C4

Có dòng điện chạy qua cuộn dây thành namchâm điện, miếng sắt có đầu gõ bị nam châmhút gõ vào chuông

Khi đóng công tắc miếng sắt bị nam châm húttách rời khỏi tiếp điểm làm cho mạch hở Khimạch bị hở không có dòng điện nam châmkhông hoạt động không hút miếng sắt Lá thépđàn hồi gắn với miếng sắt làm cho miếng sắttrở lại vị trí ban đầu chạm vào tiếp điểm

Miếng sắt bị hút ngắt quảng liên tiếp

 Hoạt động 4 :

GV Yêu cầu 1,2 hs lên kiểm tra 2 cực

than chì có màu sắc gì khác thường không

GV Bố trí và làm TN như hình 23.3

SGK Và yêu cầu hs quan sát trả lời câu

C5

Sau vài phút gv lấy các cực than chì ra

và yêu cầu 1,2 hs lúc đầu lên kiểm tra lại

? Hai thỏi than chì lúc trước có màu

gì ?

? Sau vài phút 2 thỏi than chì này có gì

khác nhau không ?

? Thỏi 1 có màu gì ?

? Thỏi 2 có màu gì ?

? Em hãy quan sát trên mạch điện thỏi

2 được nối với cực nào của nguồn điện ?

? Lớp màu bạn thấy trên thỏi 2 là màu

đồng Vậy hiện tượng đồng tách khỏi dung

dịch muối đồng khi có dòng điện chạy qua

II. TÁC DỤNG HOÁ HỌC :

Thỏi 1 không có phủ màu nàoThỏi 2 có phủ 1 lớp màu đồngCực âm của nguồn điện

chứng tỏ dòng điện có tác dụng gì ?

GV Yêu cầu hs hoàn thành kết luận

SGK

? Trong thực tế dựa vào tác dụng hoá

học của dòng điện nó được ứng dụng trong

lĩnh vực nào ?

 KẾT LUẬN :

Dòng điện đi qua dung dịch điện phân làm cho điện cực nối với cực âm của nguồn điện được phủ 1 lớp màu Ta nói dòng điện có tác dụng hoá học.

 ỨNG DỤNG :

Kĩ thuật mạ điện

 Hoạt động 5 :

? Các em thường nghe người ta nói

người bị điện giật Vậy khi nào người bị

điện giật và khi bị điện giật thì xảy ra hiện

tượng gì nguy hiểm cho người ?

GV Khi sơ ý cho dòng điện chạy qua

cơ thể gây ra co giật, ngạt thở , tim ngường

đập, thần kinh bị tê liệt đó là tác dụng sinh

lí của dòng điện

 LƯU Ý : Dòng điện do pin cung cấp có

tác dụng sinh lí rất yếu không gây nguy

hiểm cho người Còn dòng điện lấy từ

mạch điện lưới có tác dụng sinh lí rất

mạnh gây nguy hiểm chết người Do

vậy khi dụng điện lưới chúng ta cần

phải hết sức thận trọng

III TÁC DỤNG SINH LÍ :

+ Khi tay chạm vào điện hở trong mạch điện, bị co giật, ngạt thở, tim ngừng đập.

 Hoạt động 6 :

GV Yêu cầu hs trả lời câu C7, C8 IV VẬN DỤNG :

IV. CỦNG CỐ :

? Nêu 1 hiện tượng chứng tỏ dòng điện có tác dụng từ ?

? Trong cái chuông điện tác dụng từ của dòng điện thể hiện ở hiện tượng nào ?

? Hiện tượng nào chứng tỏ dòng điện có tác dụng sinh lí ?

V. DẶN DÒ :

Học bài , làm bài tập , đọc thêm phần có thể em chưa biết , xem bài mới

ÔN TẬP

I. MỤC TIỆU :

- Giúp các em nhớ lại những kiến thức đã học chuẩn bị cho tiết kỉêm tra

- Vận dụng được kiến thức đã học giải thích được một số hiện tượng trong thực tế,làm được bài tập.

II. CHUẨN BỊ :

- Nhóm học sinh : Học bài

- Giáo viên : Câu hỏi

III. LÊN LỚP :

 Chúng nhiễm điện khác loại

 Vào những ngày như thế nào thì thí nghiệm về sự nhiễm điện do cọ xátthực hiện dễ dàng hơn

 Trời hanh khô, nắng nóng

 Trong một số nghành sản xuất, nhiều khi người ta thấy có các tia lửaphóng ra giữa day kéo và ròng rọc Giải thích vì sao ?

 Do cọ xát mạnh

 Đèn điện sáng, quạt điện quay, các thiết bị điện hoạt động

 Có dòng địen chạy qua

 Trong nguyên tử, hạt nào có thể dịch chuyển từ nguyên tử này sangnguyên tử khác, từ vật này sang vật khác

 Việc kí hiệu các bộ phận của mạch điện có ý nghĩa gì

 Cực âm và cực dương của nguồn điện khác nhau cái gì

 Cực âm mang điện tích âm, cực dương mang điện tích dương

 Vì sao chuông điện kêu liên tục chừng nào công tắc còn đóng

 Đóng công tắc, nam châm điện hút miếng sắt về phía cuộn day làmcho đầu gõ đập vào chuông kêu Ngay sau đó mạch điện bị hở, miếngsắt không bị cuộn day hút và nó trở về vị trí cũ ,nên mạch điện lạikín Quá trình xảy ra lặp lại như cũ, tức chuông kêu liên tục

 Ta đã biết dòng địên là dòng các điện tích dịch chuyển có hướng Vậyđiện tích chuyển dời có hương tạo ra dòng điện trong trong dung dịchmuối đồng sunfat là gì ?

 Nguyên tử đồng

 Nếu sơ ý để cho dòng điện đi qua cơ thể người thì tác dụng sinh lí củadòng điện được biểu hiện như thế nào

Co giật

4 CỦNG CỐ :

5 DẶN DÒ :

Học bài , làm bài tập , đọc thêm phần có thể em chưa biết

Họ tên học sinh:

A Trắc nghiệm: ( CHỌN CÂU ĐÚNG NHẤT )