Tiết 22: Tấm Cám

- Mẹ con Cám ghen ghét, tức tối, bày mưu độc + Chặt cây giết Tấm - Bị trừng trị đích đáng -Tấm là hoàng hậu, vẫn hiếu thảo +Trèo cây, hái cau cúng cha - Trở lại làm người, xinh đẹp hơn

Thày Trò lơp 10 K chào mừng các Thầy Cô giáo

THIẾT KẾ: NGUYỄN THỊ KIM OANH

TỔ VĂN-TRƯỜNG THPT LÊ QUÍ ĐÔN

THÀNH PHỐ THÁI BÌNH

TẤM CÁM

A.Tiểu dẫn

B.Tìm hiểu văn bản

I Tấm trong thời kì sống

chung với mẹ con Cám

Bống bống bang bang

Chị Tấm ơi chị Tấm, đầu chị lấm, chị hụp

cho sâu, kẻo về dì mắng

II Tấm trở thành

hoàng hậu và cuộc đấu

tranh giành lại hạnh

phúc

1 Những thủ đoạn của

mẹ con Cám và những

lần hóa thân của Tấm.

TẤM CÁM

A.Tiểu dẫn

B.Tìm hiểu văn bản

I Tấm trong thời kì

sống chung với mẹ con

Cám

Tấm đi hội

- Mẹ con Cám ghen ghét, tức

tối, bày mưu độc

+ Chặt cây giết Tấm

- Bị trừng trị đích đáng

-Tấm là hoàng hậu, vẫn hiếu thảo

+Trèo cây, hái cau cúng cha

- Trở lại làm người, xinh đẹp hơn xưa, gặp lại vua, sống hạnh phúc

Mối xung đột gay gắt, dai dẳng, quyết liệt

Tột cùng tội ác, muốn hủy diệt

Tấm

Sự phản kháng ngày càng

quyết liệt

Mâu thuẫn Thiện - Ác, chính nghĩa - phi nghĩa

trở nên một mất một còn

+ Ngã xuống =>chết

- Bốn lần hóa thân

+ Chim Vàng anh => Cây xoan đào =>Khung cửi => Quả thị

+ Giết chim Vàng anh =>Chặt

cây => Đốt khung cửi

+ Đưa Cám vào cung thay chị

Tấm hoá thân

Sức sống

mãnh liệt

của con

người

Tha thiết với hạnh phúc và tình yêu

Đấu tranh vạch mặt kẻ

thù

Ước mơ của nhân dân

2 Ý nghĩa sự hoá thân của Tấm

- Mỗi lần hoá thân là mỗi lần Tấm thực sự bước vào cuộc

đấu tranh quyết liệt để giành lại sự sống cho mình

Tính tích cực, chủ động của nhân vật

2.Ý nghĩa sự hoá thân của Tấm

a Sức sống mãnh liệt không một thế lực bạo tàn nào có thể dập tắt nổi

- Bốn lần bị giết nhưng Tấm không chết mà biến hóa

Là nơi Tấm gửi linh hồn để trở về đấu tranh với cái ác

Mượn hình thức thuyết luân hồi của đạo Phật để

thể hiện tinh thần lạc quan của nhân dân

- Yếu tố thần kì : Chim vàng anh, cây xoan đào, khung cửi,

quả thị

- Những vật Tấm gửi gắm

linh hồn đều bình dị, thân

thuộc, tạo ấn tượng thẩm

mĩ.

Thị ơi thị rụng bị bà

Bà để bà ngửi chứ bà không ăn

“Thật kì lạ, khi thể xác cô Tấm bị giết hại thì ý thức của

cô thức tỉnh Dường như có một cô Tấm khác sống dậy không phải để bưng mặt khóc, để bị lừa dối mà tỉnh táo nhận mặt kẻ thù, để tìm lại hạnh phúc đã mất và tự tay trả thù” ( G.S Đinh Gia Khánh)

b.Niềm thiết tha với hạnh phúc và tình

yêu

- Chim Vàng anh bay

vào cung bầu bạn với

vua, cây xoan đào che

rợp bóng mát cho vua

Bước ra từ quả thị, trở

lại bên vua, sống hạnh

phúc.

- Miếng trầu têm cánh

phượng - vật nối duyên

=> ý nghĩa nhân văn,

đậm đà bản sắc dân tộc

Tấm xinh đẹp hơn xưa, vẫn nết na,

thảo hiền

c Đấu tranh không khoan nhượng để giành lấy tình yêu và hạnh phúc chân chính.

Sáng suốt nhận ra bản chất độc ác của kẻ thù, kiên cường biến hóa, mạnh mẽ vạch mặt, lên án tội ác cướp chồng giết chị của Cám.

"Giặt áo chồng tao, thì giặt cho sạch,

giặt mà không sạch, tao vạch mặt ra"

"Cót ca cót két, lấy tranh chồng chị, chị khoét mắt ra"

Lời chim Vàng anh:

Lời khung cửi:

- Về lẽ công bằng trong xã

hội.

- Về sự chiến thắng của cái

Thiện đối với cái Ác.

d Thể hiện quan niệm v à ư

ớc mơ của nhân dân

-Về hạnh phúc: Hạnh phúc

chỉ cú được khi ta biết giành

và giữ lấy.

Tṍm được hưởng hạnh phúc, mẹ con Cám phải đền tụ̣i

Triết lớ dõn gian:

“Ở hiền gặp lành”,

“ác giả ác báo”

- Tinh thần lạc quan, niềm tin vào sự chiến thắng tất yếu của Thiện đối với cái Ác, vào công lí và công bằng của nhân dân

- Sức sống và sức trỗi dậy mãnh liệt của con người trước

những thế lực thù địch.

III.Những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật:

1 Nội dung:

- Cèt truyÖn li k× hÊp dÉn.

- Những môtip rất tiêu biểu, có ý nghĩa sâu sắc

- Yếu tố kì ảo: tạo nên vẻ đẹp, sức hấp dẫn và kết thúc có hậu

- C¸c c©u v¨n vÇn: giàu chất thơ, kh¾c s©u cèt truyÖn

- Thêi gian vµ kh«ng gian nghÖ thuËt: mang tÝnh chÊt phiÕm chØ

Tạo nên không khí dân gian mơ màng vừa hư vừa thực, đưa ta vào cái thế giới huyền diệu của

cổ tích.

- C¸c yÕu tè ©m nh¹c, héi ho¹, t¹o h×nh in ®Ëm dÊu vÕt vµo v¨n b¶n

2 Nghệ thuật:

III.Những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật:

Xướng

Dân

gian

Trích đoạn : Cô Tấm thảo hiền Trích trong vở Chèo dân gian : Tấm Cám

Cám:

( Hát cấm giá) Yếm đảo, yếm đào

Chớ hòng chi đ ợc mặc yếm đào Mày không có tép tránh sao khỏi đòn Mặt trời đ xế về nonã xế về non

( Nói th ờng) Mày không xúc đ ợc tép lại về muộn,

Phen này mày cứ bị chết đòn nghe ch a

( Vênh mặt vào khuất)

Tấm:

( Hát sắp) Hoa súng trên đầm em Cám ơi

Mấy bông hoa này chị hái em cầm cho xinh

(Không nhìn thấy Cám gọi:)

Em Cám đâu rồi? em Cám ơi! em Cám.

( Nhặt giỏ lên nhìn .)

Ôi ! tép đầy giỏ nó đem trút hết

Đây chỉ còn con bống v ớng vào nan

( Sử dầu) Hôm nay về phải chịu đòn oan

Em nó bé sao mà đanh ác

( Làm thảm) Tôi không mong đ ợc yếm đào

Chỉ mong có tép đỡ bao nhọc nhằn Bao giờ hết đoạ đầy thân

(Tấm cúi xuống lau n ớc mắt - Bụt hiện ra)

Th¶o luËn

Th¶o luËn

Suy nghĩ của em về hành động trả thù của Tấm?

Củng cố

Trong truyện, hình tượng Tấm chuyển biến như thế nào?

Thông qua các sự việc chính

này, em có nhận xét gì về cách cấu

tạo cốt truyện Tấm Cám?

Kể tên các sự việc chính

của cốt truyện?

Chân thành cảm ơn các thầy cô giáo, các em học sinh