Dạy Tích Hợp GDMT Trong Các Môn Học

giáo dục bảo vệ môi tr ờng trong tr ờng tiểu học dục chính quy và không chính quy hình thành và phát triển ở ng ời học sự hiểu biết, kĩ năng, giá trị và quan tâm tới những vấn đề về MT,

D¹y tÝch hîp

GDMT trong c¸c m«n häc

VÜnh Yªn, ngµy 20 - 22 th¸ng 10 n¨m 2010

Phần 1

Những vấn đề chung

về giáo dục môi tr ờng

Bằng kinh nghiệm và dựa vào các thông tin đã biết, bạn hãy trả lời các câu hỏi sau:

- Môi tr ờng là gì?

- Môi tr ờng sống là gì?

- Thế nào là môi tr ờng tự nhiên, môi tr ờng xã hội?

một số vấn đề về môi tr ờng

 Phản hồi HĐ 1:

1 Có nhiều quan niệm về môi tr ờng:

- Môi tr ờng là một tập hợp bao gồm tất cả các yếu tố

xung quanh sinh vật có tác động trực tiếp, gián tiếp, tác

động qua lại tới sự tồn tại và phát triển của sinh vật.

- Môi tr ờng là tập hợp các điều kiện bên ngoài mà sinh

vật tồn tại trong đó.

- Môi tr ờng bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất

nhân tạo bao quanh con ng ời, có ảnh h ởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con ng ời và sinh vật

một số vấn đề về môi tr ờng

2 Môi tr ờng sống:

Môi tr ờng sống của con ng ời bao gồm tất cả các yếu tố tự nhiên và xã hội Các yếu tố tự nhiên và xã hội chi phối sự sống, sản xuất của con ng ời nh tài nguyên thiên nhiên, đất, n ớc và không khí, ánh sáng, công nghệ, kinh tế, chính trị, đạo đức, văn hóa, lịch sử

và mĩ học.

Môi tr ờng sống của con ng ời bao gồm môi tr ờng

tự nhiên và môi tr ờng xã hội

một số vấn đề về môi tr ờng

3 Môi tr ờng tự nhiên và môi tr ờng xã hội.

- Môi tr ờng tự nhiên bao gồm các yếu tố thiên nhiên nh vật lí, hóa học, sinh học, tồn tại ngoài ý muốn của con

ng ời.

- Môi tr ờng xã hội là tổng hòa các mối quan hệ giữa con

ng ời với con ng ời Đó là các luật lệ, thể chế, quy định, nhằm h ớng các hoạt động của con ng ời theo một khuôn khổ nhất định, tạo thuận lợi cho sự phát triển cuộc sống của con ng ời.

một số vấn đề về môi tr ờng

một số vấn đề về môi tr ờng

Môi tr ờng có 4 chức năng:

1. Cung cấp không gian sinh sống cho con ng ời.

2. Cung cấp các nguồn tài nguyên cần thiết phục vụ

cho đời sống và sản xuất của con ng ời.

3. Là nơi chứa đựng và phân hủy các phế thải do con

ng ời tạo ra.

4. Là nơi l u trữ và cung cấp thông tin.

Chức năng chủ yếu của môi tr ờng

Chứa đựng các nguồn tài nguyên thiên nhiên

một số vấn đề về môi tr ờng

Bằng kinh nghiệm và qua các tài liệu, qua các ph ơng tiện thông tin, bạn hãy thảo luận theo nhóm trả lời các câu hỏi sau:

- Thế nào là ô nhiễm môi tr ờng?

- Cho ví dụ về tình trạng môi tr ờng của Thế giới, của Việt Nam và nêu nguyên nhân của tình trạng đó.

một số vấn đề về môi tr ờng

- Hiểu đơn giản là làm bẩn, làm thoái hoá môi tr ờng sống.

- Là sự làm biến đổi theo h ớng tiêu cực toàn thể hay một phần môi tr ờng bằng những chất gây tác hại.

- Sự biến đổi môi tr ờng nh vậy làm ảnh h ởng trực tiếp hay gián tiếp tới đời sống con ng ời và sinh vật, gây tác hại cho nông nghiệp, công nghiệp và làm giảm chất l ợng cuộc sống của con ng ời.

mét sè h×nh ¶nh vÒ sù « nhiÔm m«i tr

êng

mét sè h×nh ¶nh vÒ sù « nhiÔm m«i tr

êng

mét sè h×nh ¶nh vÒ sù « nhiÔm m«i tr

êng

mét sè h×nh ¶nh vÒ sù « nhiÔm m«i tr

êng

mét sè h×nh ¶nh vÒ sù « nhiÔm m«i tr

êng

mét sè h×nh ¶nh vÒ sù « nhiÔm m«i tr

êng

mét sè h×nh ¶nh vÒ sù « nhiÔm m«i tr

êng

mét sè h×nh ¶nh vÒ sù « nhiÔm m«i tr

êng

mét sè h×nh ¶nh vÒ sù « nhiÔm m«i tr

êng

mét sè h×nh ¶nh vÒ sù « nhiÔm m«i tr

êng

mét sè h×nh ¶nh vÒ sù « nhiÔm m«i tr

êng

hËu qu¶ cña viÖc m«i tr êng bÞ « nhiÔm

hËu qu¶ cña viÖc m«i tr êng bÞ « nhiÔm

hËu qu¶ cña viÖc m«i tr êng bÞ « nhiÔm

video clip vÒ r¸c th¶i bÖnh viÖn

g©y « nhiÔm m«i tr êng

video clip ch«n r¸c th¶i g©y « nhiÔm

m«i tr êng

video clip vui vÒ vøt r¸c bõa b·i

video clip bµi h¸t vÒ b·o

video clip vui

vÒ kh«ng vøt r¸c bõa bµi

video clip hà nội thức thâu đêm vì lụt

giáo dục bảo vệ môi tr ờng

trong tr ờng tiểu học

Bạn hãy suy nghĩ và trả lời các câu hỏi sau:

1. Thế nào là giáo dục bảo vệ môi tr ờng?

2. Tại sao giáo dục bảo vệ môi tr ờng là biện pháp quan

trọng để bảo vệ môi tr ờng?

3. Vai trò, vị trí của giáo dục tiểu học trong công tác

bảo vệ môi tr ờng?

giáo dục bảo vệ môi tr ờng

trong tr ờng tiểu học

dục chính quy và không chính quy) hình thành và phát triển ở ng ời học sự hiểu biết, kĩ năng, giá trị và quan tâm tới những vấn đề về MT, tạo điều kiện cho họ tham gia vào phát triển một xã hội bền vững về sinh thái.

- GDBVMT là một quá trình lâu dài, cần đ ợc bắt đầu từ mẫu giáo và đ ợc tiếp tục ở phổ thông cũng nh sau này.

giáo dục bảo vệ môi tr ờng

trong tr ờng tiểu học

- GDMT cần thực hiện: GD về môi tr ờng (kiến thức, nhận thức về môi tr ờng), GD trong môi tr ờng (xem môi tr ờng là một ph ơng tiện dạy học, học tập - kĩ năng hành động), GD vì môi tr ờng (GD ý thức, thái

độ, hành vi ứng xử)

- Mục tiêu của GDBVMT là làm cho mọi ng ời có sự hiểu biết và sự nhạy cảm về MT cùng với các vấn đề của nó (nhận thức); Những khái niệm cơ bản về MT

và bảo vệ MT (kiến thức); Tình cảm, mối quan tâm cải thiện và BVMT (thái độ hành vi); những kĩ năng giải quyết (KN );

giáo dục bảo vệ môi tr ờng

trong tr ờng tiểu học

2 Sự thiếu hiểu biết của con ng ời là một trong các nguyên nhân chính gây nên ô nhiễm và suy thoái môi

tr ờng Do vậy, cần phải giáo dục cho mọi ng ời hiểu về môi tr ờng, tầm quan trọng của môi tr ờng và làm thế nào để BVMT Do đó giáo dục BVMT phải là một nội dung giáo dục trong nhà tr ờng.

giáo dục bảo vệ môi tr ờng

trong tr ờng tiểu học

3 Việt Nam có gần 9 triệu hs tiểu học, khoảng 363.627

gv tiểu học với gần 14.346 tr ờng tiểu học Tiểu học là cấp học nền tảng, là cơ sở ban đầu rất quan trọng trong việc đào tạo các em trở thành các công dân tốt cho đất n ớc.

- GDBVMT nhằm làm cho các em hiểu rõ sự cần thiết phải BVMT, hình thành và phát triển ở các em thói quen, hành vi ứng xử văn minh, lịch sự và thân thiện với môi tr ờng.

giáo dục bảo vệ môi tr ờng

trong tr ờng tiểu học

• Để thực hiện mục tiêu GDBVMT ở cấp tiểu học cần phải:

- Tích hợp, lồng ghép nội dung GDBVMT vào các môn học ở tiểu học.

- Thực hiện GDBVMT thông qua các hoạt động Giáo dục NGLL ở tiểu học.

- Quan tâm đến môi tr ờng địa ph ơng, thiết thực góp phần cải thiện MT địa ph ơng, tạo thói quen ứng xử thân thiện với MT.

PhÇn 2 TÝch hîp gi¸o dôc b¶o vÖ m«i tr êng

trong c¸c m«n häc

1 Thế nào là tích hợp GDBVMT trong môn học?

2 Trình bày các nguyên tắc tích hợp GDBVMT trong môn học?

3 Tích hợp GDBVMT trong môn học có mấy mức độ? Đó là những mức độ nào?

ii - ph ¬ng thøc tÝch hîp gdbvmt

trong c¸c m«n häc

Thông tin phản hồi:

1 Thế nào là tích hợp GDBVMT trong môn học?

Tích hợp GDBVMT trong môn học là sự hòa trộn nội dung giáo dục môi trường vào nội dung bộ môn thành một nội dung thống nhất, gắn bó chặt chẽ với nhau.

ii - ph ¬ng thøc tÝch hîp gdbvmt

trong c¸c m«n häc

2 Các nguyên tắc tích hợp GDBVMT trong môn học?

Có 3 nguyên tắc:

trưng của môn học, không biến bài học bộ môn thành bài học giáo dục môi trường.

chọn lọc, có tính tập trung vào chương, mục nhất định, không tràn lan tùy tiện.

nhận thức của học sinh và kinh nghiệm thực tế mà các em

đã có, tận dụng tối đa mọi khả năng để học sinh tiếp xúc với môi trường.

ii - ph ¬ng thøc tÝch hîp gdbvmt

trong c¸c m«n häc

3 Các mức độ tích hợp GDBVMT trong môn học:

hợp phần lớn hay hoàn toàn với nội dung giáo dục BVMT.

giáo dục môi trường, được thể hiện bằng mục riêng, một đoạn hay một vài câu trong bài học.

không được nêu rõ trong sách giáo khoa nhưng dựa vào kiến thức bài học, giáo viên có thể bổ sung, liên hệ các kiến thức giáo dục môi trường

ii - ph ¬ng thøc tÝch hîp gdbvmt

trong c¸c m«n häc

Riêng môn Tiếng Việt, do đặc thù của môn có thể tích hợp giáo dục BVMT theo hai phương thức sau:

Với các bài học có nội dung trực tiếp về giáo dục BVMT

(như các bài tập đọc nói về chủ điểm thiên nhiên, đất

nước, ).

Đối với các bài học không trực tiếp nói về giáo dục BVMT nhưng nội dung có yếu tố gần gũi, có thể liên hệ với việc bảo vệ môi trường.

ii - ph ¬ng thøc tÝch hîp gdbvmt

trong c¸c m«n häc

1 Xem xét môi trường trong tổng thể của nó – môi trường tự nhiên và nhân tạo, môi trường công nghệ và xã hội (kinh tế, chính trị, lịch sử văn hóa, đạo đức, thẩm mĩ);

2 Là một quá trình liên tục suốt đời, bắt đầu từ cấp học mầm non và tiếp diễn thông qua những giai đoạn chính thức và không chính thức;

3 Mang tính liên thông giữa các môn học trong mọi cách đặt vấn đề, lấy ra nội dung cụ thể ở từng môn học nhằm đạt đến một triển vọng hài hòa;

4 Khảo sát những vấn đề môi trường chủ yếu từ quan điểm địa phương, quốc gia, khu vực và quốc tế để học sinh có thể hiểu rõ bản chất các điều kiện môi trường trong những điều kiện địa lí khác nhau;

NGUYÊN TẮC CHUNG ĐỐI VỚI GIÁO DỤC BVMT

5 Tập trung vào những tình huống môi trường đang tiềm tàng hiện nay, đồng thời tính đến cả những viễn cảnh lịch sử;

6 Đề cao các giá trị, sự cần thiết của quá trình hợp tác địa phương, quốc gia và quốc tế trong việc ngăn chặn và tìm giải pháp đối với các sự cố môi trường;

7 Xem xét kĩ lưỡng các khía cạnh về môi trường trong mọi kế hoạch tăng trưởng và phát triển;

8 Tạo điều kiện cho người học có một vai trò trong việc hoạch định kinh nghiệm học tập của mình, cho họ cơ hội ra quyết định và chịu trách nhiệm;

NGUYÊN TẮC CHUNG ĐỐI VỚI GIÁO DỤC BVMT

9 Nên gắn sự nhạy cảm, nhận thức về môi trường, các kĩ năng giải quyết vấn đề, các giá trị với từng độ tuổi; nhưng trong những năm đầu, nên đặc biệt nhấn mạnh sự nhạy cảm môi trường trong cộng đồng riêng của người học;

10 Giúp người học phát hiện những dấu hiệu và nguyên nhân thực

sự của các sự cố môi trường;

11 Nhấn mạnh sự phức tạp của các vấn đề môi trường, và do vậy, cần hình thành một lối suy nghĩ biết phân tích, phán xét và kĩ năng giải quyết vấn đề;

12 Tận dụng các môi trường học tập đa dạng và các cách đặt vấn

đề đối với việc dạy/ học về môi trường và thông qua môi trường, trong đó, nhấn mạnh đến các hoạt động thực tiễn và những kinh nghiệm trực tiếp

NGUYÊN TẮC CHUNG ĐỐI VỚI GIÁO DỤC BVMT

1 Xác định các bài học có khả năng tích hợp giáo dục BVMT.

2 Nêu nội dung và mức độ tích hợp giáo dục BVMT của các bài đó.

Trình bày kết quả hoạt động theo bảng sau:

1 Xác định các bài học có khả năng tích hợp giáo dục BVMT và mức độ tích hợp giáo dục BVMT của các bài đó.

Trình bày kết quả hoạt động theo bảng sau:

Nhiệm vụ các nhóm:

hợp)

2 Soạn giáo án một bài có nội dung tích hợp giáo dục BVMT.

gdbvmt trong c¸c m«n häc

Riêng hoạt động GDNGLL: Nêu nội dung, hình thức cụ thể giáo dục BVMT trong hoạt động GDNGLL ở trường Tiểu học.

- Bài 3: Giữ gìn sách vở đồ dùng học tập Liên hệ

2

- Bài 7: Giữ gìn trường lớp sạch đẹp Toàn phần

- Bài 8: Giữ gìn trật tự nơi công cộng Toàn phần

- Bài 14: Bảo vệ loài vật có ích Toàn phần

1 MÔN ĐẠO ĐỨC

3

- Bài 13: Tiết kiệm và bảo vệ nguồn nước Toàn phần

- Bài 14: Chăm sóc cây trồng vật nuôi Toàn phần

- Bài 9: Đoàn kết với thiếu nhi quốc tế Liên hệ

4

- Bài 11: Giữ gìn các công trình công cộng Toàn phần

- Bài 9: Kính trọng, biết ơn người lao động Liên hệ

1 MÔN ĐẠO ĐỨC

5

- Bài 14: Bảo vệ tài nguyên thiên nhiên Toàn phần

- Bài 10: Ủy ban nhân dân xã (phường) em Liên hệ

- Bài 11: Em yêu Tổ quốc Việt Nam Liên hệ

2 MÔN TIẾNG VIỆT

1

2 MÔN TIẾNG VIỆT

2

2 MÔN TIẾNG VIỆT

2

2 MÔN TIẾNG VIỆT

3

2 MÔN TIẾNG VIỆT

3

2 MÔN TIẾNG VIỆT

3

2 MÔN TIẾNG VIỆT

4

2 MÔN TIẾNG VIỆT

4

- Tập làm văn: Luyện tập xây dựng mở bài trong bài văn tả cây cối Gián tiếp

2 MÔN TIẾNG VIỆT

5

2 MÔN TIẾNG VIỆT

5

- Chính tả: Nỗi niềm giữ nước, giữ rừng Trực tiếp

2 MÔN TIẾNG VIỆT

5

- Luyện từ và câu: Luyện tập về quan hệ từ Trực tiếp

3 MÔN KHOA HỌC

4

- Bài 4: Các chất dinh dưỡng có trong thức ăn Vai trò của chất bột đường Bộ phận

- Bài 5: Vai trò của chất đạm và chất béo Bộ phận

- Bài 10: Ăn nhiều rau và quả chín Sử dụng thực phẩm sạch và an toàn Liên hệ

3 MÔN KHOA HỌC

4

3 MÔN KHOA HỌC

4

3 MÔN KHOA HỌC

5

- Bài 42 - 43: Sử dụng năng lượng chất đốt Liên hệ

4 MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ

4

PHẦN LỊCH SỬ

4 MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ

4

Ngoài ra, tất cả các bài trong các mục:

- Thiên nhiên và hoạt động sản xuất của con người ở miền núi và

5 MÔN TN - XH

1

5 MÔN TN - XH

2

6 MÔN MĨ THUẬT