Muốn làm được điều đó đòi hỏi mỗi giáo viên phải luôn suy nghĩ tìm tòi và tìm ra phương pháp dạy tốt nhất, để truyền tải tới các em những chức năngyêu cầu của bộ môn, từ đó giúp học sinh
Trang 11 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài:
Văn học là một bộ môn quan trọng trong đời sống xã hội nói chung và ởtrong trường học nói riêng Văn học là sáng tạo của con người vì lợi ích và cuộcsống của con người Một tác phẩm hay, tốt trước hết là “ bồi dưỡng tình đời”cho mỗi chúng ta để có thái độ sống cho đúng đắn Văn học còn là tấm gươngphản ánh hiện thực xã hội Thông qua Văn học chúng ta nhận thức được nhiềuđiều bổ ích về con người và cuộc sống trong quá khứ cũng như hiện tại Nó làmcho tâm hồn tư tưởng tình cảm thêm phong phú, nhạy cảm trước cái hay, cáiđẹp, cái thiện, cái thực của cuộc đời Văn học sẽ giúp con người hoàn thiện nhâncách, sống tốt hơn, cao thượng hơn, biết yêu thương cảm thông, chia sẻ với mọingười, biết cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên, đất nước, con người Đặc biệtphải kể đến bộ phận văn học kháng chiến chống Mỹ giai đoạn 1954-1975 đãgóp phần tích cực trong việc bồi dưỡng tư tưởng tình cảm con người, tình yêuquê hương đất nước, lòng tự hào về truyền thống anh hùng của dân tộc lòng cămthù quân xâm lược từ đó thấy được trách nhiệm nghĩa vụ của bản thân với đấtnước, với thế hệ cha anh đi trước
Trước mục tiêu đó, thì việc dạy mảng văn học này càng chiếm một vị tríquan trọng Làm sao để các em cảm nhận, hiểu được những thông điệp nhữngbài học sâu sắc mà tác phẩm văn chương mang lại? Quan trọng hơn nữa là làmsao để những thông điệp cuộc sống ý nghĩa đó trở thành tư tưởng quan điểmtrong hành động, cách ứng xử của các em trước những tình huống trong cuộcsống? hành động của các em với quá khứ hiện tại và tương lai? Phải biết học điđôi với hành, chú trọng năng lực hoạt động thực tế của các em hơn, từ đó rèn kỹnăng sống, hành vi cách ứng xử đẹp cho học sinh
Muốn làm được điều đó đòi hỏi mỗi giáo viên phải luôn suy nghĩ tìm tòi
và tìm ra phương pháp dạy tốt nhất, để truyền tải tới các em những chức năngyêu cầu của bộ môn, từ đó giúp học sinh gắn kết liên hệ từ tác phẩm văn chươngvới đời sống thực tế, với những kiến thức ở các bộ môn khác mà các em đã đượchọc, giúp các em yêu thích và hứng thú với bộ môn từ đó có năng lực hoạt độngthực tế hơn Và một trong những phương pháp đang được chú trọng là “dạy họctheo hướng tích hợp liên môn”
Song trong thực tế việc dạy văn ở một số trường học, một số giáo viên vẫnchưa chú trọng đến vấn đề này, chưa xác định đây là vấn đề trọng tâm là nhiệm
vụ của bộ môn Nên dẫn đến học sinh cũng mới chỉ nắm tác phẩm văn chươngtrên lý thuyết sách vở khô khan giáo điều mà chưa thấm sâu vào tư tưởng tìnhtình cảm của mình để trở thành kim chỉ nam cho hành động cho tư tưởng tìnhcảm Vấn đề đặt ra ở đây là làm sao để đại bộ phận giáo viên vàtất cả học sinh cùng hưởng ứng, cùng làm để: “Trong Văn có
Sử, trong Văn có Địa, trong Văn có văn hóa có âm nhạc có hộihọa, có tư tưởng, có giá trị thẩm mỹ Làm thế nào để một tácphẩm mãi sống, mãi lung linh tỏa sáng, thấm ngấm vào tâm
Trang 2hồn mỗi học sinh, để các em không chỉ hiểu mà còn biết sốngđẹp là vấn đề đặt ra với mỗi giáo viên ” [5]
Với những lí do trên, trong đề tài này tôi mạnh dạn đưa ra sáng kiến kinhnghiệm: “Một số kinh nghiệm tích hợp kiến thức các môn học nhằm nâng caochất lượng dạy học tiết 47: Bài thơ về tiểu đội xe không kính-Ngữ Văn 9 ởtrường THCS Thiệu Đô” nhằm giúp cho mục tiêu phân môn ngày càng đạt kếtquả cao và tạo hứng thú học văn hơn cho các em
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Với đề tài này, tôi muốn hướng tới mục tiêu là đưa ra: “ Một số kinhnghiệm tích hợp kiến thức các môn học nhằm nâng cao chất lượng dạy học tiết47: Bài thơ về tiểu đội xe không kính-Ngữ Văn 9 ở trường THCS Thiệu Đô” qua
đó đưa ra những phương pháp dạy tích hợp đối với văn bản này, từ đó học sinh
có thể phát huy cao hơn nữa khả năng vốn có, tính tích cực chủ động sáng tạocủa mình Các em biết lồng ghép kết hợp các kiến thức ở môn học khác để làmsâu kiến thức ở môn học này và ngược lại Đồng thời tôi cũng soạn một giáo ánthể nghiệm theo hướng tích hợp các môn học
Song với khuôn khổ đề tài hạn hẹp, vốn kinh nghiệm ít ỏi tôi chỉ mongđây là những sáng kiến nhỏ, là tài liệu tham khảo, để có thể giúp các đồngnghiệp có thêm kinh nghiệm trong việc dạy tích hợp các môn
1.3.Đối tượng nghiên cứu.
- Đề tài nghiên cứu chỉ đưa ra một số kinh nghiệm tích hợp kiến thức các môn
dạy tiết 47: Bài thơ về tiểu đội xe không kính
-Đối tượng là học sinh khối 9 Trường THCS Thiệu Đô
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
- Nghiên cứu tài liệu về đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích hợp
- Nghiên cứu SGK, sách giáo viên và tài liệu hướng dẫn tham khảo Ngữ văn 9
- Phương pháp điều tra, khảo sát
- Phương pháp phân tích và tổng hợp
- Phương pháp thống kê và so sánh
- Phương pháp thực nghiệm
Trang 3
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1.Cơ sở lý luận .
2.1.1.Tích hợp trong dạy học Ngữ văn .
Để khuyến kích người học học một cách toàn diện hơn không chỉ là
kiến thức chuyên môn mà còn học năng lực ứng dụng các kiến thức đó, ngườihọc tích cực, chủ động, độc lập hơn Trên cơ sở mục tiêu đổi mới giáodục nói chung, nâng cao chất lượng môn Ngữ văn nói riêng, mộttrong những quan điểm chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy họctrong những năm gần đây là: dạy học theo hướng tích hợp cácmôn Từ năm học 2012 – 2013, bộ GD&ĐT đã đưa vấn đề vận dụng kiến thứccác môn vào giảng dạy trong các trường phổ thông Tuy nhiên đây là một hìnhthức dạy học mới, giáo viên chưa được tiếp xúc nhiều và chưa có kinh nghiệmgiảng dạy Vì vậy việc vận dụng kiến thức tích hợp trong giảng dạy các bộ môncòn gặp nhiều khó khăn lúng túng
Theo từ điển Giáo dục học: “Tích hợp là hành động liên kết các đối tượngnghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khácnhau trong cùng một kế hoạch dạy học”.[7] Vì vậy đưa tư tưởng sư phạm tíchhợp vào trong quá trình dạy học là cần thiết Dạy học tích hợp là một xu hướngcủa lí luận dạy học và trở thành trọng tâm của vấn đề đổi mới giáo dục trongnhững năm gần đây Cũng nằm trong xu hướng chung đó, sự tích hợp kiếnthức các môn trong dạy học văn cũng được các giáo viên bộmôn quan tâm
Sự tích hợp kiến thức các môn trong dạy học văn trước tiên
xuất phát từ ý tưởng làm thế nào để dạy – học văn thêm hứng thú? Làm thế nào để học sinh tiếp cận tác phẩm một cách chủ
động, hiệu quả? “Làm thế nào để học sinh có thể vận dụng mọihiểu biết của mình để giải quyết một vấn đề khoa học và cóhiệu quả tốt nhất? Trên cơ sở mục tiêu đổi mới giáo dục nóichung, nâng cao chất lượng môn Ngữ Văn nói riêng và trên hết
là dạy học theo hương tích cực Học sinh được chủ động tiếpcận tác phẩm, chọn được phương pháp phù hợp để học tập vớihiệu quả cao nhất mà không bị gò bó căng thẳng.” [5] Hơn nữatích hợp chủ đề, vận dụng kiến thức tích hợp để giải quyết mộtvấn đề cũng đang là phong trào của mỗi địa phương, trườnghọc, giáo viên, học sinh cũng tích cực thực hiện
2.1.2 Nội dung và mục tiêu tích hợp.
Xuất phát từ thực tiễn cơ sở thực tiễn giảng dạy mônNgữ Văn tôi nhận thấy muốn học sinh hứng thú với môn học,muốn có hiệu quả trong giảng dạy học Văn không thể không đổi
Trang 4mới phương pháp Kiến thức ngày càng đa dạng, có xu hướngxích gần Đặc biệt là các môn khoa học xã hội có sự gắn kếtchặt chẽ Thậm chí một số môn học kiến thức còn chồng chéolên nhau Do đó, làm thế nào để học sinh không nhàm chán,làm thế nào để các em biết vận dụng kiến thức đã học, hiểubiết có sẵn để giải quyết tốt một vấn đề đang là câu chuyệnđáng bàn ở mỗi trường học Bên cạnh đó việc vận dụng kiếnthức liên môn để giải quyết một vấn đề không phải là câuchuyện hoàn toàn mới Nó đã được nhắc đến được thực hiện từrất lâu Chúng ta vẫn đang làm vẫn đang tích hợp ngay trongtừng bài từng tiết
Với tác phẩm: “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” mục tiêu bàithơ không chỉ giúp học sinh cảm nhận được nét độc đáo của hình tượng nhữngchiếc xe không kính cùng hình ảnh những người lái xe Trường Sơn hiên ngang,dũng cảm, mà còn giáo dục các em biết trân trọng những hi sinh, cống hiến củanhững chiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn nói riêng và những chiến sĩ
đã hi sinh cho nền độc lập của Tổ quốc nói chung Các em có thái độ biết ơn tri
ân với những chiến sĩ đã hi sinh cho nền độc lập của Tổ quốc Từ đó có tráchnhiệm với quê hương, đất nước, biết phát huy những phẩm chất tốt đẹp của thế
hệ cha anh trong công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước Trước mục tiêu củabài học đòi hỏi giáo viên dạy cần có sự tích hợp với các bộ môn khác như Lịch
Sử, Âm nhạc, Địa Lý để làm rõ kiến thức và yêu cầu trọng tâm của bài Cụ thểgiáo viên có thể tích hợp ở các nội dung sau:
Trước hết tích hợp phần giới thiệu bài với môn Âm nhạc để tạo bầu khôngkhí văn chương cho các em tiếp nhận tác phẩm trở lại với thời kỳ hào hùng củalịch sử những năm 1969 Sau đó giáo viên tích hợp kiến thức phần tìm hiểu chitiết bài thơ như tích hợp với môn Sử để hiểu về hoàn cảnh lịch sử của dân tộclúc này; tích hợp với môn Địa để hiểu về vai trò , vị trí của tuyến Đường TrườngSơn; tích hợp với môn Giáo dục công dân để giáo dục nhắc nhở các em về lốisống tri ân với thế hệ cha anh đi trước.Và cuối bài cũng cần tích hợp cả phầnluyện tập để tạo dư âm sâu lắng của bài học cho các em
2.1.3 Cách thức tích hợp.
Qua thực tế dự giờ thăm lớp tôi nhận thấy phần lớn giáo viên khi dạy họctích hợp kiến thức các môn chỉ chú ý đến nhiều việc tích hợp kiến thức ở phầndạy bài mới mà ít quan tâm tới các phần khác Như vậy tính hiệu quả và liềnmạch sẽ không cao Bản thân tôi thiết nghĩ để thực hiện có hiệu quả giáo viênnên tích hợp ở tất cả các khâu trong quá trình dạy học Có thể bắt đầu từ việckiểm tra bài cũ ,giới thiệu bài mới đến phần dạy kiến thức bài mới cho học sinh
và ngay cả việc củng cố khắc sâu bài hay ra bài tập về nhà cho các em cũng cần
có những câu hỏi tích hợp Có làm được như vậy thì giờ học Văn mới thực sựsôi nổi và hứng thú, thu hút và tạo niềm hứng khởi lâu dài cho các em
2.1.4 Nguyên tắc tích hợp.
Trang 5Khi giáo viên đã xác định được mục tiêu, nội dung tích hợp,cách thức tíchhợp thì cần phải nắm được nguyên tắc tích hợp, quan điểm tích hợp để có mộtgiờ dạy đạt hiệu quả cao Theo tôi để dạy tích hợp tốt tiết 47 “Bài thơ về tiểu đội
xe không kính” giáo viên cần dựa trên những nguyên tắc sau:
- Trước tiên mỗi giáo viên phải hiểu và thấm nhuần quan điểm tích hợp có cáinhìn tổng thể về mục tiêu bài học
-Khai thác nội dung tích hợp phù hợp với chuẩn kiến thức ,kĩ năng của bài Cầnxác định được đâu là kiến thức trọng tâm, thời gian từ đó mới xác định nhữngkiến thức các bộ môn có thể tích hợp
-Việc tích hợp kiến thức phải có tác dụng làm rõ, làm sâu và làm dễ kiến thứcbài học
- Quá trình tích hợp phải phát huy được tính chủ động tích cực của học sinh
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Tích hợp giáo dục các môn trong giảng dạy Văn là yêu cầumang tính cấp thiết hiện nay vì: “Nó không chỉ góp phần làmsâu sắc kiến thức của bài học mà còn tạo ra động lực lớn cho tưduy và sự hứng thú học tập của học sinh với bộ môn Vận dụngkiến thức tích hợp ở các môn sẽ tránh được việc tiếp xúc vănbản một cách khô khan, khiên cưỡng.” [5] Và “ Vận dụng kiếnthức tích hợp giúp giáo viên luôn phải đặt mình vào bộ môn,luôn tự làm mới chính mình, làm chủ nội dung, phương pháp,cách tổ chức dạy học Bởi vì chỉ có vậy người giáo viên mới cóthể “truyền lửa” tinh thần đến học sinh, mới có thể giúp các emchủ động tích cực, sáng tạo trong tiếp cận, lĩnh hội tri thức.” [5]
Song trên thực tế giáo viên vẫn chưa thực sự quan tâm nhiều đến vấn đềnày Qua những lớp học bồi dưỡng, những tiết dự giờ tôi nhận thấy phươngpháp giảng dạy truyền thống giữa các phân môn chưa có sự liên kết chặt chẽ vớinhau tách rời từng phương diện kiến thức, có những giáo viên có sự kết hợpnhưng còn nông cạn hời hợt chưa có chiều sâu
Về phía học sinh, việc học của các em chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu bàihọc mà chưa có thói quen dùng môn học khác để làm sâu kiến thức môn học củamình Sự tích hợp kiến thức giữa các môn dường như còn rất mới lạ với các em
Vì vậy nên học sinh hoạt động chưa tích cực, hiệu quả đem lại cũng chưa cao
Từ đó việc vận dụng kiến thức từ trong sách vở đến đời sống cũng còn nhiềuhạn chế
Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, tôi đó làm một cuộc điều tra tại lớp Trường THCS Thiệu Đô năm học (2015-2016)- bằng việc cho các em trả lời câuhỏi sau khi học song bài “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” và thu được kếtquả như sau:
9A-Nội dung câu hỏi Số học sinh tham gia Kết quả đạt được
Trang 61 Nêu những vẻ đẹp của người lính lái xe
trên tuyến đường Trường Sơn mà em cảm
nhận?
2.Hậu quả của chiến tranh với môi trường
3.Thái độ của em với chiến tranh, ?
4.Trách nhiệm của em với thế hệ cha anh
Rõ ràng qua kết quả điều tra cho thấy các em rất hiểu bài thơ Tất cả họcsinh được khảo sát gần như đều làm tốt câu hỏi về nội dung kiến thức của bài(30/35 em chiếm tỉ lệ 85.7%) Song đến những câu hỏi cần có sự tích hợp với
kiến thức các môn như môn Lịch Sử, Hóa Học: “Hậu quả của chiến tranh với môi trường và đời sống con người?” thì học sinh lại tỏ ra lúng túng và nhiều em
không làm được (20/35 em chiếm tỉ lệ 57.1%) Đặc biệt khi cho các em làm câuhỏi ở mức cao hơn vừa đòi hỏi sự tích hợp các môn (tích hợp với môn GDCD)lại vừa đòi hỏi kỹ năng hành động và ứng xử của học sinh trước tình huống thực
tế như “Thái độ của em với chiến tranh, ?” hay “Trách nhiệm của em với thế hệ cha anh đi trước và đất nước?” nhưng vẫn không ít học sinh lại tỏ ra không biết
ứng xử trước tình huống (17/35 em chiếm tỉ lệ 48.6%) không thấy được vai tròtrách nhiệm của mình với quê hương đất nước Điều này cho thấy một thực tế làcác em mới chỉ nắm bài trên lý thuyết chứ chưa để những bài học thấm dầntrong tư tưởng trở thành hành động, cách ứng xử trong tình huống thực tế Các
em cũng chưa biết vận dụng đan cài kiến thức môn học khác để làm rõ kiến thức
- Cảm nhận được nét độc đáo của hình tượng những chiếc xe không kính cùnghình ảnh những người lái xe Trường Sơn hiên ngang, dũng cảm, sôi nổi trongbài thơ
Trang 7- Nhớ lại thời kỳ lịch sử của đất nước những năm kháng chiến chống Mỹ 1954– 1975 vô cùng khốc liệt
- Học sinh biết trân trọng, biết ơn có thái độ sống tri ân những hi sinh, cống hiếncủa các thế hệ cha anh cho nền độc lập của Tổ quốc; biết lên án tố cáo chiếntranh Thấy rõ được trách nhiệm nghĩa vụ của mình với đất nước
Thì chúng ta thấy sử dụng mình kiến thức môn Ngữ Văn chưa làm rõđược mục tiêu mà cần phải vận dụng cả kiến thức môn Lịch sử, Giáo dục côngdân mới giúp các em nắm bài chắc hơn Cụ thể để hiểu rõ hơn việc Mỹ dội bomxuống tuyến đường ngăn trở sự vận chuyển của những đoàn xe chi viện choMiền Nam giáo viên cho học sinh xem một đoạn tư liệu lịch sử để cảm em cócái nhìn chân thực và hiểu rõ hơn về hoàn cảnh lịch sử lúc bấy giờ, từ đó cảmnhận sâu sắc hơn sự gan dạ dũng cảm của các anh
2.3.1.2 Phối kết hợp với các giáo viên bộ môn liên quan đến những kiến thức cần tích hợp để đạt được sự tích hợp khoa học và hiệu quả nhất
Bởi vì kiến thức của nhân loại là vô cùng, chẳng phải ngẫu nhiên mà ai đó
lại ví: “Sự hiểu biết của con người chỉ là giọt nước giữa đại dương bao la” Vàcũng chẳng phải ngẫu nhiên mà chương trình đào tạo của các trường ĐHSP lại
có sự phân môn rõ ràng cụ thể đối với từng chuyên nghành Văn, Sử, Địa,Toán Bởi trong cái chung bao giờ cũng có những cái riêng Vì vậy mỗi thầy côgiáo bên cạnh việc nắm bắt những kiến thức chung khái quát sơ đẳng nhất củatất cả bộ môn thì bao giờ họ cũng nắm rất rõ về môn chuyên nghành mình đượcđào tạo để luôn chủ động tự tin trước học sinh Vì vậy khi giáo viên Ngữ vănxác định được những kiến thức cần tích hợp với các bộ môn khác thì cần có sựphối kết hợp với giáo viên đó để xem sự tích hợp đó có phù hợp không, có làm
rõ cho nội dung của bài không? Hơn nữa giáo viên cũng cần nắm được kiến thứcmình tích hợp các môn một cách cụ thể, bản chất vấn đề để trình bày trước họcsinh vì vậy không thể không tham khảo ý kiến của giáo viên bộ môn cần tíchhợp
Cụ thể với tiết 47 văn bản “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” cần tíchhợp với kiến thức môn Địa, Sử, CDCD thì giáo viên trước khi dạy văn bản này,cần đưa ra những đơn vị kiến thức cần tích hợp để tham khảo ý kiến giáo viêncác môn đó Ví dụ môn Công Dân trong tiết này giáo viên tích hợp ở hai ý là:
“Thái độ của em về vấn đề chiến tranh mà Mỹ đã gây ra cho chiến trường ViệtNam?” và “ý thức trách nhiệm công dân với đất nước ?” để giáo viên bộ mônxem có phù hợp không Bên cạnh đó cũng có thể mời giáo viên liên quan đếnkiến thức bộ môn tích hợp đến dự giờ góp ý và rút kinh nghiệm
2.3.1 3 Tích hợp các môn cần đảm bảo tính lôgic, vừa sức và dễ hiểu.
Trong một bài dạy bao giờ người giáo viên cũng phải xác định mức độ cầnđạt của bài từ đó làm cơ sở cho sự tích hợp các môn Vì vậy không nên tích hợpcác môn quá nhiều mà lại không có tác dụng làm rõ mục tiêu của bài Hơn nữakhi tích hợp đòi hỏi phải đảm bảo tính lôgic, sự liên kết bổ xung cho nhau củacác đơn vị kiến thức Bởi mục đích của việc tích hợp là làm sâu, làm rõ và làm
dễ môn học
Trang 8Ví dụ khi dạy đến hoàn cảnh ra đời của bài thơ: “Bài thơ về tiểu đội xekhông kính” thì giáo viên cần liên hệ với môn Lịch sử cho học sinh xem đoạnphim tư liệu để thấy được sự ác liệt của chiến tranh giặc Mỹ đã dội bom xuốngtuyến đường Trường Sơn nhưng những đoàn xe vẫn dũng cảm lao ra chiếntrường, từ đó đã gợi nguồn cảm hứng cho nhà thơ sáng tác Tiếp theo bài họcliên quan đến tuyến đường Trường Sơn thì giáo viên cũng cần giới thiệu đôi nét
về vị trí, vai trò của tuyến đường này để học sinh thấy được tầm quan trọng của
nó trong cuộc kháng chiến chống Mỹ và cũng để các em cảm nhận rõ hơn sựdũng cảm của người lính lái xe Bên cạnh đó giáo viên cần chú ý đến tính vừasức và dễ hiểu, không nên tích hợp kiến thức quá ôm đồm lan man làm cho họcsinh thấy ngợp và khó hiểu hơn, dẫn đến không xác định đươc kiến thức trọngtâm
Mục đích dạy học tích hợp là lồng ghép các nội dung cần thiết vào nộidung vốn có của môn học để làm sâu sắc, dễ hiểu nội dung môn học Vì vậy khitích hợp các môn giáo viên cần có sự lựa chọn phù hợp, phù hợp với thời giantiết dạy, phù hợp với dung lượng kiến thức ở bộ môn khác để đảm bảo tiết họcdiễn ra trong thời gian qui định
2.3.2 Cách thức tích hợp.
Sau khi đã lựa chọn được những đơn vị kiến thức tích hợp phù hợp, giáoviên cần sắp xếp để đưa vào các phần sao cho hợp lý Đế sử dụng hiệu quả giáoviên nên sử dụng tích hợp kiến thức ở tất cả các khâu từ kiểm tra bài cũ, giớithiệu bài mới đến khâu dạy bài mới hay củng cố và hướng dẫn học sinh làm bàitập
2.3.2.1 Tích hợp các môn phần kiểm tra bài cũ.
Đây là hoạt động đầu tiên trong tiết học bài mới Với hoạt động này mụcđích của giáo viên là kiểm tra việc tự giác học bài cũ của học sinh đồng thờicũng có dụng ý liên kết các kiến thức của bài trước với bài mới chuẩn bị học, lạigiúp giáo viên nắm bắt được tình hình học tập và khả năng tiếp thu bài của họcsinh nhanh chóng Vì vậy dùng những câu hỏi tích hợp để kiểm tra bài cũ buộchọc sinh phải huy động nhiều bộ phận kiến thức để trả lời, khi đó giáo viên nắnđược kết quả học tập của các em mà còn tạo cho các em khả năng tư duy tổnghợp kiến thức có liên quan đến câu hỏi
Cụ thể ở tiết 47 văn bản “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” giáo viênkiểm tra bài cũ bằng việc cho học sinh quan sát những bức tranh minh họa nộidung bài “Đồng chí” của Chính Hữu và hỏi? Quan sát tranh và cho biết: Hìnhảnh trên gợi cho em nhớ đến bài thơ nào trong chương trình lớp 9? Bài thơ sángtác vào thời kỳ nào của lịch sử? Nêu nội dung bài thơ ? Như vậy từ việc quansát các bức tranh về gian nhà gốc đa, giếng nước ; hình ảnh về những người línhbồng súng dưới trăng giữa rừng già ; hình ảnh những người lính mặc quần vá áorách chân không giày sẽ gợi cho học sinh tư duy nhớ lại bài học và phát hiện ra
để hoàn thành câu hỏi
2.3.2.2 Tích hợp các môn phần giới thiệu bài mới:
Trang 9Có thể nói giới thiệu bài mới là một trọng những hoạt động khởiđộng vô cùng quan trọng để tạo bầu không khí văn chương tạo niềm hứng thú vàthu hút học sinh vào việc nắn bắt bài mới Vì vậy khi tích hợp giáo viên cũngnên chú ý đến hoạt đọng này để giờ dạy đạt hiệu quả cao hơn.
Ví dụ đưa tích hợp vào phần giới thiệu bài nên chọn tích hợp với âm nhạc
để tạo không khí và tâm thế hứng khởi cho các em trước khi bước vào bài học
Cụ thể với tiết 47 văn bản “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” giáo viên cho họcsinh nghe và xem hình minh họa video bài hát “Tôi, người lái xe” của nhạc sĩHoàng Hiệp do Quốc Hương trình bày, để từ đó tạo bầu không khí cảm nhận tácphẩm văn chương, cho các em trở về với thời kỳ hào hùng của dân tộc và dẫnvào bài mới
2.3.2.3 Tích hợp các môn phần dạy bài mới
Ở phần dạy bài mới là phần quan trọng nhất của tiết dạy Vì vậy giáoviên cần dựa vào kiến thức mục tiêu của bài, để lựa chọn tích hợp các môn chophù hợp và quan trọng là có tác dụng bổ xung và làm sâu sắc kiến thức bộ môn
Cụ thể khi giới thiệu về tuyến đường Trường Sơn huyền thoại- tuyến đườnghuyết mạch nối liền giữa Bắc và nam Tuyến đường này là mục tiêu bắn phá của
Mỹ để chặn chi viện của miền Bắc vào Nam nhưng vượt qua mưa bom bão đạnnhững chiến sĩ vẫn lái xe băng ra trên tuyến đường này để chi viện cho miềnNam thân yêu Ở phần này giáo viên có thể tích hợp với kiến thức môn Địa lícho các em quan sát vị trí tuyến đường trên bản đồ Việt Nam Sau đó để làm rõ
và làm sâu thêm kiến thức giáo viên có thể vận dụng thêm kiến thức lịch sử vàcho học sinh xem phim tư liệu lịch sử Mỹ đã ném bom đánh phá tuyến đường vàhậu quả để lại Nhưng những khó khăn đó vẫn không cản được bước tiến và sựdũng cảm lòng quyết tâm giải phóng miền Nam thống nhất đất nước của cácanh giáo viên tích hợp kiến thức với môn Giáo Dục Công Dân và có thể đặt câuhỏi “Qua bài thơ em thấy mình cần phải có trách nhiệm gì với quê hương đấtnước và có những việc làm gì để tiếp bước thế hệ cha anh?” từ đó giúp cho họcsinh có thái độ sống tri ân với thế hệ cha anh đi trước, phát huy truyền thống chaanh, sống có lí tưởng, tích cực học tập để xây dựng quê hương đất nước, sẵnsàng tham gia nghĩa vụ quân sự khi đất nước cần…
2.3.2.4 Tích hợp các môn phần kết bài
Phần kết bài nên cho tích hợp các môn để tạo nên cái kết sâu lắng, ấn tượnghoặc cái kết lại bài nhưng lại mở ra cho học sinh những miền suy tư khác đểkhắc sâu bài học Hoặc cái kết cho các em vận dụng kiến thức thực tế nên ởphần này thường tích hợp với Giáo Dục Công Dân, Mỹ Thuật Hoặc Âm Nhạc
Ví dụ sau khi dạy xong tiết 47 văn bản “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” giáoviên có thể cho các em nghe bài hát: “Tiểu đội xe không kính” đã được phổ nhạc
để tạo dư âm sâu lắng cho các em
2.3.2.5 Tích hợp các môn phần luyện tập-hướng dẫn học sinh tự học
Để phát huy được khả năng tích cực của học sinh, đồng thời kiểm tra được năng
lực tích hợp các môn của HS sau khi học xong tiết học, giáo viên cần lựa chọn
hệ thống bài tập có tính chất vận dụng kiến thức các môn để giải quyết vấn đề
Trang 10trong thực tế Từ đó giúp học sinh rèn luyện thói quen tư duy, nhận thức vấn đềmột cách có hệ thống và lôgic thấy được tác dụng của sự tích hợp các môn Qua
đó học sinh cũng thấy được mối quan hệ biện chứng giữa các kiến thức đượchọc trong chương trình, vận dụng các kiến thức lí thuyết và các kĩ năng thựchành
Cụ thể sau khi dạy xong tiết 47 văn bản “Bài thơ về tiểu đội xe khôngkính” giáo viên chia lớp thành bốn nhóm và cho các em làm các bài tập sau:Nhóm 1: Với nhan đề “Lính Trường Sơn-một tượng đài bằng thơ” bằng kiếnthức lịch sử và văn học em hãy sưu tầm những hình ảnh tư liệu về người línhtrên tuyến đường Trường Sơn và những câu thơ viết về họ?
Nhóm 2: Sau khi học xong bài thơ: “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” em hãy
hình dung và vẽ lại hình ảnh người lính lái xe trên tuyến đường Trường Sơn thời
kỳ kháng chiến chống Mỹ theo trí tưởng tượng của em?
Nhóm 3: Em hãy sưu tầm những bài thơ, bài hát, kẻ vẽ những bản nhạc về ngườilính lái xe trên tuyến đường Trường Sơn thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứunước
Nhóm 4: Em hãy sưu tầm những câu chuyện kể về người lính lái xe trên tuyếnđường Trường Sơn thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước
Có thể nói việc lựa chọn hệ thống bài tập có tính chất vận dụng kiến thức
các môn để giải quyết vấn đề trong thực tế sẽ giúp các em có hứng thú với môn
học hơn, các em không chỉ được học được biết trên sách vở mà còn được thấy
và cảm nhận thực tế trong cuộc sống, giúp học sinh có sự liên hệ gắn kết kiếnthức giữa bài học trên sách vở với thực tế đời thường, từ đó có tác dụng làmsâu , làm rõ và làm cụ thể kiến thức
2.3.3 Phương pháp tích hợp.
Phương pháp tích hợp có tầm quan trọng không nhỏ trong việc nâng cao
hiệu quả tiết học Nếu giáo viên có phương pháp tích hợp tốt sẽ giúp học sinhhọc tập sôi nổi, tích cực và hứng thú với môn học nhiều hơn mà môn văn lạicàng cần lựa chọn điều đó
Để dạy tiết 47 văn bản “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của PhạmTiến Duật tôi đã sử dụng một số phương pháp như: phương pháp đàm thoại;phương pháp quan sát tranh ảnh , phim tư liệu lịch sử; phương pháp phân tíchtổng hợp; phương pháp nêu tình huống có vấn đề để học sinh phải tìm cách giảiquyết vấn đề đặt ra Cụ thể trong tiết học này tôi thường tái hiện sự kiện lịch sửqua những thước phim tư liệu như Mỹ thả bom xuống tuyến đường Trường sơn
để chặn đường những chuyến xe chi viện cho miền Nam hay cho học sinh xemcác bức ảnh lịch sử về những chiếc xe không kính méo mó, về những đoạnđường Trường Sơn bị đánh lở loét không một cây xanh Từ đó đặt ra tình huốngcho các em phân tích và rút ra bài học Với các phương pháp đã lựa chọn trêntôi thấy các em học tập rất hứng thú và hiệu quả, khả năng tư duy tổng hợp vàliên kết giữa các môn ngày càng được xích gần và bổ xung hỗ trợ để làm rõ, làmsâu kiến thức của bài
2.3.4 Giáo án thực nghiệm: