Qua tiết này học sinh phải : - Phát biểu được khái niệm điều hoà hoạt động của gen.. - Trình bày được cơ chế điều hoà hoạt động của gen ở sinh vật nhân sơ.. Nhưng các gen hoạt động khác
Trang 1Ngày soạn : 1/8/2008
Phần V : DI TRUYỀN HỌC
Chương I : CƠ CHẾ DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ Tiết 3 : ĐIỀU HOÀ HOẠT ĐỘNG CỦA GEN
A MỤC TIÊU :
1.Kiến thức Qua tiết này học sinh phải :
- Phát biểu được khái niệm điều hoà hoạt động của gen
- Nêu được cấu tạo của Opêron
- Trình bày được cơ chế điều hoà hoạt động của gen ở sinh vật nhân sơ
- Nêu được những điểm khác của cơ chế điều hoà sinh vật nhân thức so với sinh vật nhân sơ
- Trình bày được ý nghĩa của điều hoà hoạt động của gen
2 Kĩ năng.
Rèn luuyện học sinh các kĩ năng : thu thập thông tin, phân tích, tổng hợp,…
3 Giáo dục.
Giáo dục học sinh ý thức học tập bộ môn, bảo vệ sự đa dạng nguồn gen,
B PHƯƠNG PHÁP.
- Phương pháp quan sát tìm tòi
- Phương pháp hỏi đáp tìm tòi
C CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ.
1 Thầy :
- Soạn giáo án
- Tranh : H1.1-2
2 Trò : Chuẩn bị bài mới theo yêu cầu của giáo viên.
D TIỀN TRÌNH LÊN LỚP.
I ỔN ĐỊNH LỚP()
II KIỂM TRA BÀI CŨ (5’)
Trình bày diễn biến của cơ chế phiên mã ? Vai trò của nguyên tắc bổ sung trong phiên mã ?
III TRIỂN KHAI BÀI.
1 Đặt vấn đề (2’)
Trong tế bào chứa đầy đủ hệ gen Nhưng các gen hoạt động khác nhau theo giai đoạn phát triển của cá thể và nhu cầu hoạt động sống của tế bào Vậy quá trình nào đảm bảo cho sự hoạt động của gen nhịp nhàng đáp ứng nhu cầu của tế bào?
2 Bài mới (30’)
a HOẠT ĐỘNG 1(18’)
GV Yêu cầu học sinh đọc SGK và trả lời
câu hỏi : điều hoà hoạt động của gen là gì
? Các mức độ điều hoà ?
HS Đọc SGK thu thập thông tin và trả
lời câu hỏi
GV Bổ sung và kết luận
I KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU HOÀ HOẠT ĐỘNG GEN.
- Điều hoà hoạt động của gen là điều hoà
sản phẩm của gen được tạo ra
- Quá trình điều hoà hoạt động của gen phức tạp và ở nhiều mức độ khác nhau : + Điều hoà phiên mã
+ Điều hoà dịch mã
+ Điều hoà sau dịch mã
b HOẠT ĐỘNG 2 (12’)
Trang 2HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRề NỘI DUNG
GV Yờu cầu học sinh quan sỏt H3.1 và
đọc SGK trả lời cõu hỏi : cấu tạo của
opờron ?
HS Quan sỏt H3, đọc SGK thu thập
thụng tin và trả lời cõu hỏi của giỏo viờn
GV Chỉnh lớ và kết luận
GV Yờu cầu học sinh quan sỏt H3.2a đọc
SGK và trả lời cõu hỏi : tại sao khi khụng
cú lactụzơ thỡ cỏc gen cấu trỳc khụng
hoạt động được ?
HS Quan sỏt H3.2a, đọc SGK thu thập
thụng tin và trả lời cõu hỏi
GV Kết luận
GV Yờu cầu học sinh quan sỏt H3.2b
đọc SGK và trả lời cõu hỏi : tại sao khi cú
lactụzơ thỡ protein ức chế bất hoạt ? Hoạt
động của cỏc gen cấu trỳc ?
HS Quan sỏt H3.2b, đọc SGK thu thập
thụng tin và trả lời cõu hỏi
GV Bổ sung Kết luận
II CƠ CHẾ ĐIỀU HOÀ HOẠT ĐỘNG CỦA GEN Ở SINH VẬT NHÂN SƠ.
1 Mụ hỡnh cấu trỳc của opờron Lac.
Opờron Lac gồm :
- Vùng khởi động P(Promoter): nơi mà ARN pôlimeraza bám vào và khởi đầu phiên m ã.
- Vùng vận hành O(operator): có trình
tự Nu đặc biệt để prôtêin ức chế có thể liên kết làm ngăn cản sự phiên m ã.
- Vùng chứa các gen cấu trúc quy định tổng hợp các enzim phân giải đờng lactôzơ.
*Chú ý: Trớc mỗi opêron( nằm ngoài opêron) có gen điều hoà hoạt động các gen của opêron.
2 Sự điều hoà hoạt động của opờron Lac.
a) Khi môi tr ờng không có lactôzơ:
Gen điều hoà hoạt động tổng hợp prôtêin ức chế Prôtêin ức chế liên kết vào vùng vận hành của opêron ngăn cản quá trình phiên m làm các genã.
cấu trúc không hoạt động.
b) Khi môi tr ờng có lactôzơ:
- Một số phân tử lactôzơ liên kết với prôtêin ức chế làm nó không liên kết vào vùng vận hành của opêron và ARN pôlimeraza liên kết với vùng khởi động
để tiến hành phiên m ã.
- Các phân tử mARN của gen cấu trúc
đợc dịch m tạo ra các enzim phân giảiã.
lactôzơ.
- Khi lactôzơ bị phân giải hết thì prôtêin ức chế lại liên kết đợc vào vùng vận hành và quá trình phiên m củaã.
các gen trong opêron bị dừng lại.
IV CỦNG CỐ (5’)
Trỡnh bày sơ đồ cơ chế điều hoà hoạt động của gen ở vi khuẩn E.coli ?
V DẶN Dề (2’)
- Kiến thức trọng tõm : Cơ chế điều hoà hoạt động của gen ở sinh vật nhõn sơ
- Đọc bài 4 và trả lời cõu hỏi :
+ Đột biến gen là gỡ ? Cú những dạng đột biến điểm nào ?
+ Cơ chế biểu hiện đột biến gen ?
+ Tại sao đột biến gen thường gõy hại cho cơ thể sinh vật ?