October 31, 2014 4ĐỊNH NGHĨA Hội chứng phế quản bao gồm các dấu hiệu X quang trực tiếp hoặc gián tiếp diễn tả: Sự dày lên của thành phế quản.. October 31, 2014 8NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC
Trang 1October 31, 2014 1
CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH
HỘI CHỨNG PHẾ QUẢN
BS.NGUYỄN QUÝ KHOÁNG BS.NGUYỄN QUANG TRỌNG
Trang 4October 31, 2014 4
ĐỊNH NGHĨA
Hội chứng phế quản bao gồm các dấu hiệu X
quang trực tiếp hoặc gián tiếp diễn tả:
Sự dày lên của thành phế quản.
Sự dãn nở của lòng phế quản.
Sự tắc hoàn toàn ( xẹp phổi )hoặc không hoàn toàn của lòng phế quản( ứ khí)
Đứng trước một hình ảnh xẹp phổi:
ở trẻ em, ta luôn phải nghĩ đến Dị vật phế quản, còn ở người lớn, ta luôn phải nghĩ đến U phế quản.
Trang 6October 31, 2014 6
SỰ TẠO RA HÌNH ẢNH CỦA PHẾ QUẢN
Phế quản bình thường: Không thấy được (từ phân thuỳ trở xuống).
Phế quản bệnh lý:
Thành dầy Hình ảnh “Đường rầy xe lửa”.
Khi các phế nang bao quanh không còn
thông khí Hình ảnh “Khí ảnh nội phế
quản”.
Khi phế quản bị trám bởi chất nhầy,mủ
“Hình ruban”, “Hình găng tay”.
Trang 8October 31, 2014 8
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
A.Phế quản có thành dày:
1.Do chính thành phế quản dầy:
-Hình đường rầy,hình chữ Y,hình
“vòng nhẫn”,hình một đường song song với mạch máu.
-Nguyên nhân:
a/ Viêm phế quản mạn tính.
b/ Hút thuốc nhiều.
c/ Dãn phế quản.
d/ Phế quản dẫn lưu.
2.Do mô kẽ quanh phế quản: Phù mô kẽ.
B.Phế quản dãn : thể ống, thể “tĩnh mạch dãn”,
thể kén hoặc túi
Trang 9b/ Phù phổi phế nang.
c/ Nhồi máu phổi.
D.Phế quản bị trám đầy và dãn nở: “Hình ruban”, “hình chữ Y”, “hình găng tay”.
-Nguyên nhân:
a/ Dãn phế quản dạng ống hoặc túi.
b/ Viêm phế quản mạn tính.
c/ Mucoviscidose.
E.Phế quản bị tắc nghẽn: Rõ trên hình chụp phế quản cản quang.
Trang 10HÌNH ẢNH ĐƯỜNG RẦY XE LỬA
(TRAMLINES PATTERN - IMAGE EN RAILS)
Bình thường các phế quản có vách mỏng, không thấy trên X quang qui ước, khẩu kính giảm dần từ trung tâm ra ngoại vi
Khi phế quản bị dãn, vách dày lên, trở nên song song với nhau, cho ta hình ảnh đường rầy xe lửa, hình ảnh này thấy rõ hơn
trên phim chụp cản quang phế quản, hoặc phim CT.
Trang 11October 31, 2014 11
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
Imagerie des voies aériennes C.Beigelman et al JFR 2003
Tái tạo coronal 2D: Dãn phế quản + Dày thành PQ thùy trên (P) Tái tạo coronal-2D: Hình
ảnh KPQ bình thường.
Trang 13Viêm phế quản mạn tính
Trang 14Viêm phế quản mạn tính
Trang 15Viêm phế quản mạn tính
Trang 16October 31, 2014 16
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
VIÊM PHẾ QUẢN MẠN TÍNH (Hình ảnh đường rầy xe lửa với
vách phế quản dày)
Joseph K.T.Lee Lee computed body tomography with MRI correlation 1998
Trang 17October 31, 2014 17
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
D.Anthoine.L’Imagerie Thoracique
Trang 18October 31, 2014 18
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
Imagerie des voies aériennes C.Beigelman et al JFR 2003
DÃN PHẾ QUẢN (bronchiectasis) Dạng ống (cylindrical type)
Dạng tĩnh mạch dãn(varicoid type) Dạng kén hoặc túi ( cystic or sacciform type)
Trang 19October 31, 2014 19
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
Trang 20October 31, 2014 20
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
Chụp cản quang phế quản với Lipiodol
Trang 21HÌNH DẤU TRIỆN
(SIGNET RING SIGN)
Bình thường tỷ lệ khẩu kính phế quản/mạch máu = 1, ở người > 65 tuổi hoặc sống ở miền núi tỷ lệ này có thể > 1
Tỷ lệ khẩu kính phế quản/mạch máu ≥ 1,5 thấy ở những trường hợp dãn phế quản điển hình (bronchiectasis), lúc này ta có hình dấu triện (signet ring sign) Khác với hình dấu triện trong tăng áp tiền mao mạch, hình dấu triện trong dãn phế quản có khẩu kính của phế quản lớn hơn động mạch.
David P Naidich et al Computed Tomography and Magnetic Resonance of the Thorax, 4th Edition 2007 Lippincott Williams & Wilkins
Trang 22October 31, 2014 22
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
Trang 23HÌNH VÒNG NHẪN HÌNH DẤU TRIỆN
Trang 24Signet ring signTramlines pattern
Trang 25Bronchiectasis
Trang 26October 31, 2014 26
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
CYLINDRICAL
BRONCHIECTASIS CYLINDRICAL & CYSTIC BRONCHIECTASIS
Joseph K.T.Lee Lee computed body tomography with MRI correlation 1998
Trang 27HÌNH ẢNH CHUỖI HẠT
(BEADED APPEARANCE)
Do dãn phế quản hình túi tạo thành, còn gọi là hình ảnh cây hoa bông củ Nhật Bản.
Trang 30October 31, 2014 30
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
Trang 33Kartagener syndrome: situs inversus, bronchiectasis, and sinusitis
Trang 35Kartagener syndrome
Trang 36October 31, 2014 36
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
Hình ngón tay đeo găng (Aspect en doigts de gant)
Trang 37October 31, 2014 37
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
Trang 38October 31, 2014 38
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
Trang 39October 31, 2014 39
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
ASPECT EN “SAUCISSE”:
Bronchopyogène tuberculeux
Trang 40October 31, 2014 40
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
Trang 42October 31, 2014 42
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
MUCOVISCIDOSIS
Trang 43October 31, 2014 43
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
Bóng mờ đồng nhất thùy trên phổi (T) với Khí ảnh nội phế quản (Air Bronchogram)ù VIÊM PHỔI THÙY
Trang 44October 31, 2014 44
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
Bóng mờ đồng nhất thùy dưới phổi (P) với Khí ảnh nội phế quản (Air Bronchogram)ù VIÊM PHỔI THÙY
Trang 45October 31, 2014 45
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
SẸO HẸP PHẾ QUẢN SAU LAO
(POSTTUBERCULOUS STENOSIS)
Trang 46October 31, 2014 46
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
XƠ HÓA MÔ KẼ GÂY DÃN PHẾ QUẢN
Trang 47October 31, 2014 47
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
Nội soi phế quản ảo (Virtual bronchoendoscopy)-Bình thường.
Click here !
Trang 48October 31, 2014 48
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
Tái tạo coronal-2D và Nội soi ảo: U KHÍ QUẢN
Alain Blum.Scanographie volumique multicoupe.MASSON
Trang 50October 31, 2014 50
NHỮNG HÌNH ẢNH TRỰC TIẾP
Nội soi phế quản ảo –U nội phế quản trung gian.
Click here !
Trang 53October 31, 2014 53
NHỮNG HÌNH ẢNH GIÁN TIẾP
A.Xẹp phổi ( phân thuỳ,thuỳ,phổi ).
B.Xẹp hình đĩa (đường Fleischner).
e/Liệt cơ hoành.
f/Sau mổ đại phẫu.
g/Thuyên tắc động mạch phổi.
C.Xẹp phổi tròn (Atélectasie ronde): Đây là tổn thương của chủ mô phổi cùng với phế quản và mạch máu bị cuộn tròn bởi màng
phổi sau một TDMP cũ.
D.Ứ khí ở phổi:
-Nguyên nhân:
a/Viêm tiểu phế quản.
b/Dị vật đường thở
Trang 54October 31, 2014 54
NHỮNG HÌNH ẢNH GIÁN TIẾP
Trang 55October 31, 2014 55
NHỮNG HÌNH ẢNH GIÁN TIẾP
XẸP THÙY TRÊN PHỔI (P)
Trang 5656 October 31, 2014
DẤU HIỆU S-GOLDEN
Một khối u nằm cạnh
phế quản,khi phát
triển sẽ chèn ép phế
quản gây xẹp
phổi.Bờ của vùng
phổi xẹp cùng với
khối u tạo thành hình
chữ S.
Dấu hiệu này điển
hình thấy ở khối u
phế quản thùy trên
phổi (P).
Trang 5757 October 31, 2014
DAÁU HIEÄU S-GOLDEN
Non–small cell carcinoma of the bronchus
(S-Golden’s sign)
Weissleder et al.Diagnostic Imaging Expert.1998
Trang 5858 October 31, 2014
DAÁU HIEÄU S-GOLDEN
Dalia Megiddo,M.D et al Chest X-ray interpretation Academia Medica,Jerusalem,ISRAEL
Trang 5959 October 31, 2014
DẤU HIỆU S-GOLDEN
Joseph K.T.Lee Lee computed body tomography with MRI correlation 1998
XẸP THÙY TRÊN PHỔI (T) (các đầu mũi tên)
DO U PHẾ QUẢN (mũi tên)S-GOLDEN’S SIGN
Trang 60October 31, 2014 60
NHỮNG HÌNH ẢNH GIÁN TIẾP
XẸP THÙY TRÊN PHỔI (P) DO NÚT NHẦY
SAU CƠN HEN PHẾ QUẢN NẶNG
Trang 61October 31, 2014 61
NHỮNG HÌNH ẢNH GIÁN TIẾP
Trang 62Luftsichel sign: bronchogenic carcinoma
Trang 63DẤU HIỆU LIỀM KHÍ
(LUFTSICHEL SIGN)
(luft: air sichel: sickle).
thuỳ dưới trái nằm giữa quai ĐMC và thuỳ trên phổi trái tăng thông khí bù trừ Trên phim phổi thẳng ta có được hình ảnh như một liềm khí ôm lấy quai ĐMC.
bị xẹp hoàn toàn, đối với người trưởng thành thì thường là do bronchogenic carcinoma.
Trang 65Luftsichel sign
Trang 66DẤU HIỆU PHẲNG EO
(FLAT WAIST SIGN)
Khi thùy dưới (T) xẹp hoàn toàn tạo thành một bóng mờ hình tam giác sau tim, bóng tim bị xoay qua trái, khiến cho bờ của quai ĐMC và ĐMP tạo thành một đường thẳng.
Trang 68October 31, 2014 68
NHỮNG HÌNH ẢNH GIÁN TIẾP
Trang 69October 31, 2014 69
XẸP PHỔI DẠNG ĐĨA
Trang 71October 31, 2014 71
NHỮNG HÌNH ẢNH GIÁN TIẾP
XẸP PHỔI DẠNG ĐĨA
Trang 72Subsegmental (Platelike) Atelectasis:
X quang phổi 1 ngày sau mổ cắt túi mật
Trang 73XẸP PHỔI TRÒN
(Round atelectasis, folded lung, Blesovsky syndrome, atelectatic pseudotumor)
khối u thường gặp ở bệnh lý màng phổi
liên quan đến asbestosis
Trang 74XẸP PHỔI TRÒN ( Round atelectasis)
Xẹp phổi tròn: khối bầu dục tựa vào màng phổi dầy ở thành ngực sau
Trang 75DẤU HIỆU ĐUÔI SAO CHỔI
Trang 76Comet-Tail Sign
Trang 78Comet-Tail Sign
Trang 80October 31, 2014 80
Ứ KHÍ DO VIÊM TIỂU PHẾ QUẢN
Vòm hoành dẹt vì ứ khí phổi
VIÊM TIỂU PHẾ QUẢN
Trang 81October 31, 2014 81
Vòm hoành dẹt vì ứ khí phổi VIÊM TIỂU PHẾ QUẢN
Trang 82October 31, 2014 82
Inspiration Expiration
VIÊM TIỂU PHẾ QUẢN TẮC NGHẼN
Trang 83October 31, 2014 83
Ứ KHÍ DO DỊ VẬT ĐƯỜNG THỞ
Trẻ 13 tháng tuổi,đang chơi trong vườn thì xuất hiện khó thở đột ngột
Dị vật phế quản cản quang
Trang 84October 31, 2014 84
NHỮNG HÌNH ẢNH GIÁN TIẾP
Inspiration Expiration
Trang 85October 31, 2014 85
NHỮNG HÌNH ẢNH GIÁN TIẾP
Phim chụp thì hít vào
Phim chụp thì thở raỨ khí phổi (T)Dị vật phế quản không cản quang (hạt đậu phộng)
Trang 86October 31, 2014 86
NHỮNG HÌNH ẢNH GIÁN TIẾP
Dị vật phế quản không cản quang (hạt đậu phộng) chạy qua chạy lại giữa PQ gốc
(P) và (T)
Corps étranger à bascule
Trang 88October 31, 2014 88
KẾT LUẬN 1/ Ghi nhớ 5 dấu hiệu của Hội chứng phế quản:
Dầy,dãn,xẹp phổi,xẹp hình đĩa,ứ khí.
2/ Việc tìm rãnh liên thùy là điều tiên quyết để
chẩn đoán xẹp phổi,ứ khí phổi.
3/ Nguyên nhân của tắc phế quản hiếm khi rõ ràng,thường do suy diễn.
4/ Đứng trước một hình ảnh xẹp phổi:
ở trẻ em luôn phải nghĩ đến Dị vật phế quản, còn ở người lớn luôn phải nghĩ đến U phế
quản.
Trang 89October 31, 2014 89
CẢM ƠN SỰ CHÚ Ý THEO DÕI CỦA QUÝ BÁC SĨ