Chẩn đoán hình ảnh hội chứng mạch máu doc

June 19, 2013 32 NHỮNG THAY ĐỔI CỦA TUẦN HOÀN PHỔI TRÊN X QUANG NGỰC TƯƠNG ỨNG VỚI CÁC BỆNH LÝ TIM-MẠCH TĂNG TUẦN HOÀN PHỔI CHỦ ĐỘNG... June 19, 2013 36 NHỮNG THAY ĐỔI CỦA TUẦN HOÀN PH

Trang 1

CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH HỘI CHỨNG MẠCH MÁU

BS.NGUYỄN QUÝ KHOÁNG BS.NGUYỄN QUANG TRỌNG

Trang 2

19-Jun-13 2

NỘI DUNG

I-Đại cương và mục đích.

II-Tuần hoàn phổi bình thường trên phim X quang ngực chuẩn.

 Động mạch phổi: Phân bố từ đỉnh tới đáy

 Động mạch phổi: Phân bố từ trung tâm ra ngoại vi.

III-Tăng tuần hoàn phổi:

 Tăng tuần hoàn phổi chủ động.

 Tăng tuần hoàn phổi thụ động.

IV-Giảm tuần hoàn phổi:

 Giảm tuần hoàn phổi toàn diện.

Trang 3

June 19, 2013 3

ĐẠI CƯƠNG

 Hội chứng mạch máu bao gồm các dấu hiệu

X quang của những thay đổi bệnh lý về:số lượng,kích thước và vị trí của các mạch máu phổi

khảo sát các tổn thương phổi-màng phổi

 Nó còn để khảo sát các thay đổi về huyết

động học ảnh hưởng trên các buồng tim và tuần hoàn phổi

Trang 4

19-Jun-13 4

X QUANG TUẦN HOÀN PHỔI BÌNH THƯỜNG

ĐỘNG MẠCH VÀ TĨNH MẠCH PHỔI

L

Trang 5

June 19, 2013 5

GIẢI PHẪU X QUANG VÀ SINH LÝ CỦA TUẦN HOÀN PHỔI BÌNH THUỜNG

Trang 6

19-Jun-13 6

X QUANG TUẦN HỒN PHỔI BÌNH THƯỜNG

ĐỘNG MẠCH PHỔI

Phân bố từ đỉnh tới đáy

Chúng ta cĩ thể xem hệ thống động mạch phổi như

một cột máu liên tục vì tuần hoàn phổi giống như một cái bơm có: lưu lượng máu cao, áp lực và kháng lực mạch máu thấp  phân bố mạch máu theo trọng lực

Sự chênh lệch về áp suất giữa đỉnh và đáy phổi

khoảng 30cm nước hoặc 23mm thủy ngân

Đây là sự chênh lệch khá lớn ở hệ thống tuần hồn

phổi cĩ áp lực thấp (so với hệ đại tuần hồn)

Trang 7

19-Jun-13 7

 Theo West,

Terry Des Jardins et al Cardiopulmonary Anatomy and Physiology 4 th Edition 2002

Trang 8

19-Jun-13 8

Trang 10

19-Jun-13 10

 Phim phổi chụp ở tư thế nằm ngửa:

 Sự chênh lệch về áp suất giữa đỉnh và đáy sẽ

không còn và khẩu kính của động mạch ở 1/3 trên phổi sẽ bằng 1/3 dưới

 Phim phổi chụp tư thế ngược đầu:

 Khẩu kính động mạch phổi ở đỉnh phổi sẽ lớn hơn khẩu kính động mạch phổi ở đáy phổi

Tư thế ngược đầu

Tư thế nằm ngửa

Trang 11

19-Jun-13 11

MSCT 16 có chích thuốc cản quang, khảo sát toàn bộ lồng ngực trong vòng 10 giây: mạch máu phổi bình thường ở BN nam 56 tuổi

Trang 12

19-Jun-13 12

ĐỘNG MẠCH PHỔI

Phân bố từ trung tâm ra ngoại vi

 Các động mạch phổi thường thấy rõ ở hai rốn phổi và giảm dần khẩu kính khi ra ngoại vi

 Phần gốc của động mạch phổi hai bên thường không xác định được vì chúng nằm trong trung thất

Trang 13

19-Jun-13 13

Trang 14

 thường nằm ở khoảng liên

sườn thứ 8 đằng sau bên phải

9 – 14mm ở Nữ giớí

Trang 15

 Ở trẻ em,bề ngang động mạch phổi

trung gian bằng bề ngang của cung sườn sau thứ VIII bên (P)

Trang 16

19-Jun-13 16

Trang 19

June 19, 2013 19

Trang 20

19-Jun-13 20

TĨNH MẠCH PHỔI

 Thông thường, có 4 tĩnh mạch

phổi đổ vào nhĩ trái

 Hai tĩnh mạch phổi trên chạy

thẳng đứng và ở phía ngoài động

mạch phổi của thùy trên

 Ngược lại, hai tĩnh mạch phổi

dưới chạy ngang và bắt chéo các

động mạch phổi ở đáy phổi

Trang 21

19-Jun-13 21

Tuần hoàn phổi bình thường

TĂNG TUẦN HOÀN PHỔI

Trang 22

19-Jun-13 22

Tĩnh mạch phổi Động mạch phổi

Trang 23

phổi tựa như phân nhánh

của lá dừa “monopodial

branching”, các nhánh nhỏ

tĩnh mạch đổ về các thân

tĩnh mạch lớn hơn

Tĩnh mạch phổi Động mạch phổi

Trang 24

June 19, 2013 24

TIÊU CHUẨN ĐÁNH GIÁ SỰ NỞ LỚN CỦA

ĐỘNG MẠCH PHỔI GỐC

giãn nở của ĐMP

gốc:

-d = 2- 4 mm  độ I

-d = 4- 9 mm  độ II

-d > 9mm  độ III

*d là khoảng cách đo

từ bờ xa nhất của

ĐMP gốc đến đoạn

nối tiếp giữa 2 điểm

A và B

Trang 25

25

PULMONARY ARTERIAL ANEURYSM /

SEVERE MITRAL STENOSIS

Trang 26

TĂNG TUẦN HOÀN PHỔI CHỦ ĐỘNG

Trang 27

19-Jun-13 27

 Theo Guyton, khả năng dự trữ của mao mạch phổi

gấp 8 lần lưu lượng tuần hoàn phổi bình thường

 Vì thế, lượng máu đến phổi có thể gấp 4 lần cung

lượng tim mà vẫn chưa có sự gia tăng áp lực động

mạch phổi

 Nhưng nếu lưu lượng động mạch phổi tiếp tục tăng, chắc chắn sẽ đưa đến tăng áp động mạch phổi

Trang 28

June 19, 2013 28

-Tăng lưu lượng máu làm tăng khẩu kính động mạch phổi từ trung tâm ra ngoại vi

-Tăng tuần hoàn phổi chủ động có thể

do:

 Tăng cung lượng tim

 Bệnh lý tim bẩm sinh

Trang 29

June 19, 2013 29

 Tăng cung lượng tim

 Sinh lý:

-Bệnh nhân sốt cao

-Phụ nữ có thai

-Vận động viên

Trang 30

June 19, 2013 30

 Bệnh lý tim bẩm sinh: có hai loại

 Bệnh tim bẩm sinh không tím: Có luồng thông (T)-(P)

 Thông liên nhĩ (Atrial septal defect)

 Thông liên thất (ventricular septal defect)

 Còn ống động mạch (Patent ductus arteriosus)

 Sự trở về bất thường và không hoàn

pulmonary venous return-PAPVR)

Trang 31

June 19, 2013 31

Bệnh tim bẩm sinh tím: Có sự trộn lẫn máu tĩnh mạch vào máu động mạch

Chuyển vị đại động mạch

(Transposition of great arteries-TGA)

Thân chung động mạch (Truncus

arteriosus-TA)

Sự trở về bất thường và hoàn toàn

của TMP (Total anomalous

pulmonary venous return-TAPVR).

Trang 32

June 19, 2013 32

NHỮNG THAY ĐỔI CỦA TUẦN HOÀN PHỔI TRÊN X QUANG

NGỰC TƯƠNG ỨNG VỚI CÁC BỆNH LÝ TIM-MẠCH

TĂNG TUẦN HOÀN PHỔI CHỦ ĐỘNG

Trang 33

19-Jun-13 33

HÌNH MẮT KÍNH HÌNH DẤU TRIỆN

phế quản động mạch

Tuần hoàn phổi bình thường Tăng tuần hoàn phổi chủ động

Trang 34

19-Jun-13 34

Thông liên thất

Trang 35

19-Jun-13 35

Thân chung động mạch

Trang 36

June 19, 2013 36

TĂNG TUẦN HOÀN PHỔI CHỦ ĐỘNG CÓ TÍM

Trang 37

June 19, 2013 37

Total anomalous pulmonary venous return-TAPVR

Trang 38

June 19, 2013 38

Trang 39

June 19, 2013 39

Trang 40

June 19, 2013 40

-RPV:right pulmonary vein -LPV:left pulmonary vein -CPV:common pulmonary vein

-VV:vertical vein

-LBCV:left brachio-cephalic vein

-SVC:superior vena cava -RA:right atrium

Trang 41

19-Jun-13 41

TĂNG TUẦN HOÀN PHỔI THỤ ĐỘNG

 Còn gọi là tăng áp tĩnh mạch phổi hoặc tăng áp sau mao mạch

 Dấu hiệu X quang điển hình là sự tái phân phối của mạch máu phổi

 Có nghĩa là ở tư thế đứng hoặc ngồi, khẩu kính động mạch phổi ở vùng đỉnh gấp hai lần khẩu kính động

mạch phổi ở vùng đáy

Trang 42

June 19, 2013 42

TĂNG TUẦN HOÀN PHỔI THỤ ĐỘNG

 Là tình trạng tăng áp TMP, còn gọi là tăng áp sau mao mạch phổi

 Bình thường, sự phân bố mạch máu là theo trọng lực,bằng chứng là nếu người trồng cây chuối được chụp phim ngực thì ta sẽ thấy khẩu kính của ĐMP ở 1/3 trên sẽ gấp đôi khẩu kính của ĐMP ở 1/3 dưới

Trang 43

19-Jun-13 43

 Phim phổi chụp tư thế ngược đầu:

 Khẩu kính động mạch phổi ở đỉnh phổi sẽ lớn hơn khẩu kính động mạch phổi ở đáy phổi

Trang 44

June 19, 2013 44

 Khi có tăng áp TMP,thì sẽ có hiện tượng tái phân phối mạch máu phổi :Khẩu kính mạch máu phổi ở 1/3 trên sẽ gấp đôi

khẩu kính của mạch máu phổi ở 1/3

dưới

 Có hai giả thuyết:

 Giả thuyết WEST:cơ chế cơ học

 Giả thuyết SIMON:cơ chế thần kinh

Trang 45

June 19, 2013 45

Trang 46

June 19, 2013 46

GIẢ THUYẾT WEST

 Bình thường áp suất trong nhĩ (T) là

7mmHg.Đây cũng chính là áp suất thủy tĩnh của TMP

 Trong khi đó áp suất keo của huyết

tương là 28mmHg

 Do vậy có sự chênh lệch về áp suất trong TMP:(28mmHg-7mmHg)=21mmHg

 Đây chính là yếu tố an toàn chống phù

phổi (Safety factor against pulmonary

edema-SFAPE) (theo Guyton)

Trang 47

June 19, 2013 47

GIẢ THUYẾT WEST

 Trong trường hợp bệnh lý,khi áp suất

nhĩ (T) tăngáp suất TMP tăng

 Khi áp suất trong TMP vượt quá áp suất keo của huyết tươngdịch thoát từ TMP vào khoảng kẽ

 Dịch trong khoảng kẽ khiến cho áp suất

trong khoảng kẽ đang âm trở thành dương

 Aùp suất dương của khoảng kẽ làm cho

TMP ở 2 đáy phổi bị xẹp lạimáu sẽ dồn

phổi ở 1/3 trên sẽ gấp đôi khẩu kính của

mạch máu phổi ở 1/3 dưới

Trang 48

19-Jun-13 48

Tuần hoàn phổi bình thường Tái phân phối

Trang 49

June 19, 2013 49

GIẢ THUYẾT WEST

 Trong khoảng kẽ có mạch bạch

huyết,nó hấp thu dịch để khoảng kẽ

được khô ráo

 Sự hấp thu dịch khiến mạch bạch huyết

ở vách liên tiểu thùy giãn nở,lúc này

chúng ta có thể thấy được chúng: các

đường KERLEY

Trang 50

19-Jun-13 50

Hẹp hai lá: Tái phân phối tuần hoàn phổi

Trang 51

June 19, 2013 51

Mitral regurgitation

Trang 53

19-Jun-13 53

 GIẢ THUYẾT CỦA SIMON

Simon giải thích hiện tượng này bằng

cơ chế thần kinh:

Khi áp suất thủy tĩnh của tĩnh mạch

phổi nằm trong khoảng từ 12 đến 18mmHg, dịch bắt đầu thoát ra ngoài thành mạch gây phù mô kẽ ở hai đáy phổi Sự kiện này đưa đến hiện tượng thiếu oxy tại chỗ khiến cả hệ thống động mạch lẫn tĩnh mạch

ở đáy phổi hai bên bị co lại

Do đó, máu sẽ dồn lên các mạch

máu ở thùy trên

Trang 54

19-Jun-13 54

 Khi áp suất thủy tĩnh nằm trong khoảng từ 18

đến 25mmHg, dịch thoát ra ngoài mô kẽ nhiều

Trang 55

19-Jun-13 55

Hình ảnh phế nang, phế quản và động mạch phổi bình thường

Phù phổi mô kẽ

Phù phổi phế nang

Trang 57

19-Jun-13 57

 Mạch lâm ba nằm trong vách liên tiểu thùy, hấp thu dịch

trong khoảng kẽ có thể gấp nhiều lần so với bình thường (50 lần) Do vậy, chúng dãn ra và biểu hiện bằng những

đường Kerley (B, A, C và D)

Trang 58

19-Jun-13 58

Trang 59

19-Jun-13 59

Dày vách liên tiểu thùy

Trang 60

19-Jun-13 60

Phù phổi mô kẽ

Trang 61

19-Jun-13 61

BN nam, 65 tuổi, nhồi máu cơ tim thành trước: tái phân phối tuần hoàn

phổi, xuất hiện các đường Kerley A, B, C biểu hiện phù mô kẽ

William E Brant MD et al Fundamentals of Diagnostic Radiology, 3 rd Edition 2007

Lippincott Williams & Wilkins

Trang 62

19-Jun-13 62

Phù phổi cấp biểu hiện bằng hình cánh bướm hoặc cánh dơi

William E Brant MD et al Fundamentals of Diagnostic Radiology, 3 rd

Edition 2007 Lippincott Williams & Wilkins

trào vào phế nang một cách đột ngột tạo nên phù phổi cấp,

biểu hiện bằng hình cánh bướm hoặc cánh dơi

Trang 63

June 19, 2013 63

 Thường gặp nhất là Hẹp van 2 lá

 Tất cả các nguyên nhân gây Suy tim (T)

 Thuyên tắc nhiều chỗ của ĐMP ở 2 đáy

 Khí phế thũng toàn tiểu thùy

Trang 64

19-Jun-13 64

GIẢM TUẦN HOÀN PHỔI

GIẢM TUẦN HOÀN PHỔI TOÀN DIỆN

 Động mạch phổi giảm khẩu kính từ trung tâm ra ngoại vi, từ đỉnh tới đáy Vì thế, ta thấy phổi trong hơn bình thường

Tuần hoàn phổi bình thường Giảm tuần hoàn phổi trong

Tứ chứng Fallot

Trang 65

 Ở bệnh nhân hẹp van động mạch phổi, động mạch

phổi gốc thường dãn, ta gọi là dãn sau hẹp (do tác

động của dòng chảy mạnh qua chỗ hẹp)

Trang 66

19-Jun-13 66

Hẹp van động mạch phổi

Trang 67

19-Jun-13 67

Hẹp van động mạch phổi

Trang 68

19-Jun-13 68

 Ngược lại, ở bệnh nhân hẹp phễu động mạch phổi như

Tứ chứng Fallot, động mạch phổi gốc xẹp tạo một cung

lõm phía dưới quai động mạch chủ

Tim hình chiếc guốc Sabot

Trang 69

June 19, 2013 69

GIẢM TUẦN HOÀN PHỔI

Tetralogy of Fallot

Trang 70

June 19, 2013 70

Tetralogy of Fallot

Trang 71

19-Jun-13 71

Luồng thông phải-trái / thông liên thất, hẹp đường ra thất phải

 TỨ CHỨNG FALLOT

Trang 72

June 19, 2013 72

Pulmonary embolism

Trang 73

June 19, 2013 73

GIẢM TUẦN HOÀN PHỔI MỘT BÊN

Pulmonary embolism

Trang 74

June 19, 2013 74

Pulmonary embolism

Trang 75

June 19, 2013 75

Pulmonary embolism

Trang 76

June 19, 2013 76

MSCT-Pulmonary embolism

Trang 77

19-Jun-13 77

GIẢM TUẦN HOÀN PHỔI

TĂNG TUẦN HOÀN PHỔI TRUNG TÂM VÀ GIẢM Ở NGOẠI BIÊN

 Động mạch phổi tăng khẩu kính ở trung tâm và giảm đột ngột ở ngoại biên (do phản ứng co thắt của các tiểu động mạch phổi)  Đảo ngược luồng thông do tăng áp động mạch phổi  tím muộn

 Hiện tượng này được gọi là Hội chứng Eisenmenger

Trang 78

19-Jun-13 78

Hội chứng Eisenmenger Tuần hoàn phổi bình thường

Trang 79

19-Jun-13 79

Hội chứng Eisenmenger

Grainger & Allison's Diagnostic Radiology, 5th Edition 2008 Churchill Livingstone

Trang 80

19-Jun-13 80

Hội chứng Eisenmenger

Trang 81

19-Jun-13 81

Trang 82

19-Jun-13 82

Trang 83

83 June 19, 2013

TĂNG ÁP ĐỘNG MẠCH PHỔI / ĐẢO NGƯỢC

PHỦ TẠNG

Trang 84

June 19, 2013 84

NHỮNG THAY ĐỔI CỦA TUẦN HOÀN PHỔI TRÊN X QUANG NGỰC

TƯƠNG ỨNG VỚI CÁC BỆNH LÝ TIM-MẠCH

TĂNG TUẦN HOÀN PHỔI TRUNG TÂM-GIẢM NGOẠI VI

 Có thể gặp trong:

 Hội chứng Eisenmenger

 Tâm-phế mạn

 Hẹp van 2 lá lâu năm

 Thuyên tắc ĐMP tái diễn nhiều lần

 Tăng áp ĐMP nguyên phát

Trang 85

June 19, 2013 85

DÒ ĐỘNG-TĨNH MẠCH PHỔI

Pulmonary arteriovenous fistula

Trang 86

June 19, 2013 86

RÒ ĐỘNG-TĨNH MẠCH PHỔI

Trang 87

June 19, 2013 87

Trang 88

June 19, 2013 88

Trang 89

June 19, 2013 89

Trang 90

June 19, 2013 90

Trang 91

June 19, 2013 91

Trang 92

June 19, 2013 92

Trang 93

June 19, 2013 93

KẾT LUẬN

không được quên lưu ý đến tuần hoàn phổi Chúng ta nên:

1.Tìm xem có hiện tượng tăng hoặc giảm

tuần hoàn phổi,toàn diện hay khu trú

2.Đánh giá kích thước rốn phổi,kích thước ĐMP nằm ngay cạnh phế quản

3.Xem có tăng áp suất tiền mao mạch hay sau mao mạch phổi

 Hình ảnh X quang ngực,đặc biệt là tuần hoàn phổi,là tấm gương phản chiếu sớm và trung thành của sự rối loạn chức năng tim mạch

Tiêu đề	Chẩn đoán hình ảnh hội chứng mạch máu
Tác giả	BS.Nguyễn Quý Khoáng, BS.Nguyễn Quang Trọng
Trường học	Trường Đại Học Y Dược, Thành phố Hồ Chí Minh
Chuyên ngành	Chẩn đoán hình ảnh
Thể loại	Báo cáo, bài thuyết trình
Năm xuất bản	2013
Thành phố	Thành phố Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	98
Dung lượng	15,15 MB